Yanetta. Pierre! Anh ở đây sao—Pierre của em—một kẻ tù tội—giống như phường trộm cắp! Chồng bất hạnh của em—chồng bất hạnh của em ơi! Ôi, hãy chứng minh là anh không làm gì đi chứ! Hãy nói với quan tòa đi anh—hãy nói cho ngài ấy biết sự thật. Như thế là tốt nhất. Em cầu xin anh hãy nói sự thật.

Etchepare. Chẳng ích gì đâu em. Anh biết, anh cảm nhận được, đời anh tiêu rồi. Dù anh có làm hay nói gì đi nữa cũng vô ích thôi. Từng lời anh nói ra đều chống lại anh. Ông quan tòa này muốn anh phải có tội. Theo ngài ấy, anh buộc phải là kẻ có tội. Thế nên em thấy đấy! Em muốn anh phải làm sao đây, người vợ tội nghiệp của em? Anh chẳng còn chút sức lực nào để tiếp tục chống lại ngài ấy nữa. Họ muốn làm gì anh thì tùy; anh không nói thêm lời nào nữa đâu.

Yanetta. Không, không, anh phải lên tiếng chứ. Anh phải tự bênh vực mình. Em cầu xin anh, Pierre. Em cầu xin anh, hãy tự bảo vệ mình đi.

Etchepare. Còn tác dụng gì nữa đâu?

Yanetta. Em cầu xin anh vì tương lai của các con. Chúng chưa biết gì cả—nhưng chúng cứ khóc vì thấy em khóc—bởi vì, anh biết đấy, em không thể giấu mãi, em không tài nào kiềm chế được trước mặt chúng. Em không thể vui vẻ nổi, phải không anh? Và rồi chúng thương em, nên chúng nhận ra hết. Rồi chúng hỏi em, hết câu hỏi này đến câu hỏi khác. Ước gì anh biết được điều đó! Chúng cứ gặng hỏi em về anh. Sáng nay André lại hỏi em rằng: "Bố đâu rồi mẹ? Mẹ sắp đi tìm bố chưa? Nói cho con đi, mẹ sắp đi đón bố về ạ?" Em đã bảo con là "có" rồi em chạy trốn đi. Anh thấy đấy, anh phải tự bảo vệ mình để còn sớm trở về với các con chứ. Nếu anh có lỗi lầm gì, dù là chuyện nhỏ nhất, cũng cứ khai đi. Đôi khi anh hơi thô lỗ—thế nên—em không biết nữa. Nhưng nếu anh đã đến Irissary, anh phải nhận đi. Có lẽ anh đã cãi nhau với ông cụ tội nghiệp ấy. Nếu đúng thế, hãy nhận đi anh, cứ nói ra đi. Biết đâu hai người đã xô xát với nhau và anh—em chỉ nói là biết đâu anh đã làm thế—em không biết nữa—anh hiểu mà—nhưng quan tòa vừa hứa với em rằng nếu sự tình là vậy thì họ sẽ không trừng phạt anh—hoặc phạt rất nhẹ thôi. Lạy Chúa tôi, em phải nói gì với anh nữa đây? Phải làm sao bây giờ?

Etchepare. Hóa ra em cũng tin là anh có tội ư—cả em nữa sao! Nói cho anh nghe xem nào! Cả em cũng tin là anh có tội thật à?

Yanetta. Em không biết! Em không biết nữa!

Etchepare [nói với Mouzon] À, thế ra ông cũng xoay sở được đến mức này; ông cũng nghĩ ra được cả cách này để hành hạ tôi qua hình ảnh vợ tôi—và chính ông đã xúi giục cô ấy nói với tôi về các con tôi. Tôi không biết ông đã nhồi sọ cô ấy những gì, nhưng ông suýt thuyết phục được cô ấy rằng tôi là một tên vô loại, và ông hy vọng cô ấy sẽ thành công trong việc đẩy tôi lên đoạn đầu đài nhân danh các con tôi, bởi vì ông biết tôi tôn sùng chúng biết bao và chúng là tất cả đối với tôi. Ông nói đúng; tôi dám chắc chẳng có người cha nào trên đời này yêu thương con cái hơn tôi đâu. [Quay sang Yanetta] Em thừa biết điều đó, Yanetta! Em biết rõ điều ấy mà! Và em cũng biết rằng dù mang bao tật xấu, tôi vẫn là một tín điều Kitô chân chính, rằng tôi tin vào Chúa, vào một đấng Thiên Chúa toàn năng. Vậy thì, hãy nghe đây! Hai đứa con trai của tôi—bé Georges của tôi, bé André của tôi—tôi cầu xin Chúa phán xử cướp đi sinh mạng cả hai đứa nó nếu tôi là kẻ tội phạm!

Yanetta [với vẻ sung sướng khôn tả] Anh ấy vô tội! Em nói với các người là anh ấy vô tội! Anh ấy vô tội! [Khoảng lặng] À, bây giờ các người có đem ra mười bằng chứng, một trăm nhân chứng đi nữa, và các người có bảo rằng chính mắt đã thấy anh ấy làm đi chăng nữa—thì em cũng sẽ nói với các người rằng: Không đúng sự thật! Không đúng sự thật đâu! Các người có chứng minh được là chính anh ấy đã thú tội đi nữa, em vẫn khẳng định đó là điều bị đặt! Ôi, ngài quan tòa chắc chắn phải cảm nhận được điều đó chứ. Ngài có một trái tim—ngài hiểu thế nào là tình yêu con cái—thế nên chắc chắn ngài cũng phải nhận ra, rằng anh ấy vô tội. Ngài sẽ trả anh ấy lại cho em, phải không nào? Mọi chuyện đã rõ ràng rồi và ngài sẽ trả anh ấy lại cho em chứ?

Mouzon. Nếu hắn vô tội, sao lúc nãy hắn lại nói dối?

Etchepare. Chính ông mới là kẻ nói dối—ông đấy! Ông bảo tôi rằng ông có nhân chứng nhìn thấy tôi rời khỏi nhà vào đêm đó—vậy mà ông chẳng có một ai cả!

Mouzon. Nếu lúc đó tôi chưa có ai, thì bây giờ tôi đã có người rồi. Phải, có một nhân chứng đã khai rằng anh không hề có nhà vào đêm xảy ra vụ án, và nhân chứng đó chính là vợ anh!

Etchepare [nhìn Yanetta] Em á!

Mouzon [nói với thư ký] Đưa biên bản lấy cung của cô ta cho tôi.

Trong lúc Mouzon lật giật các giấy tờ, Yanetta đăm đăm nhìn chồng một lúc, rồi quay sang nhìn Mouzon. Cô đang suy nghĩ vô cùng căng thẳng. Cuối cùng, hình như cô đã hạ quyết tâm.

Mouzon. Đây rồi. Vợ chị vừa khai với chúng tôi rằng chị đã rời khỏi nhà lúc mười giờ và mãi đến năm giờ sáng hôm sau mới trở về.

Yanetta [rõ từng tiếng] Tôi không hề nói thế. Không đúng sự thật.

Mouzon. Chị còn khai tiếp rằng hắn đi một mình.

Yanetta. Tôi không hề nói thế.

Mouzon. Để tôi đọc lại lời khai của chị. [Đọc] Câu hỏi: Thế rồi hắn đi một mình phải không? Trả lời: Vâng. Câu hỏi: Lúc mười giờ ư? Trả lời: Lúc mười giờ.

Yanetta. Tôi không hề nói thế.

Mouzon. Nào, nào! Thậm chí tôi còn cẩn trọng xác minh lại cơ mà. Tôi đã hỏi chị rằng: "Nhưng biết đâu chị đang nhầm sang đêm khác? Có thực là vào đêm Lễ Thăng Thiên hắn đã đi ra ngoài một mình không?" Và chị đã trả lời là: "Vâng."

Yanetta. Không phải thế!

Mouzon. Nhưng tôi có giấy trắng mực đen ghi lại đây này!

Yanetta. Các người muốn viết gì mà chẳng được.

Mouzon. Thế ra tôi là kẻ nói dối chắc? Cả viên thư ký nữa, hắn cũng là kẻ nói dối luôn sao?

Yanetta. Đêm lão Goyetche bị sát hại, chồng tôi không hề rời khỏi nhà.

Mouzon. Chị sẽ ký vào tờ giấy này, ngay lập tức. Đây chính là bản cung của chị.

Yanetta. Tất cả những điều đó đều bịa đặt! Tôi bảo là bịa đặt cơ mà! [Thét lên] Đêm lão Goyetche bị sát hại, chồng tôi chưa từng rời khỏi nhà—chồng tôi chưa từng bước chân ra khỏi nhà lấy một lần.

Mouzon [tái mặt vì giận dữ] Chị sẽ phải trả giá cho việc này! [Nói với viên thư ký] Lập ngay lệnh bắt giam đối với người phụ nữ này và gọi hiến binh vào đây. [Nói với Yanetta] Mụ Etchepare, tôi tuyên bố bắt giam mụ về tội đồng lõa trong vụ án mạng. [Nói với đám hiến binh] Áp giải tên đàn ông xuống giam ở buồng biệt giam và quay lại bắt người phụ nữ này.

Đám hiến binh áp giải Etchepare đi.