Catialéna [giưa một phong bì]: Có người vừa gửi cái này cho ngài ạ.

[Cô lại đi ra]

Vagret. Gì thế này? Tờ báo xứ Basque—tờ Eskual Herria—có một bài báo đánh dấu bằng bút chì xanh. [Ông đọc] "Eskual herri guzia hamabartz egun huntan—" Làm sao mà hiểu nổi cái thứ ngôn ngữ mọi rợ ấy chứ!

Madame Vagret [đọc ké qua vai chồng] Nó viết về ông đấy—

Vagret. Không đời nào!

Madame Vagret. Có chứ. Kia kìa! "Vagret procuradoreak galdegin—" Khoan đã nào. [Gọi với qua ô cửa trong] Catialéna! Catialéna!

Vagret. Gì thế em?

Madame Vagret. Catialéna sẽ dịch cho chúng ta. [Nói với Catialéna, người vừa bước vào] Này Catialéna, đọc giúp ta đoạn này xem nào?

Catialéna. Dạ vâng, thưa bà. [Cô đọc] "Eta gaitzegilia ozda oraino gakpoian Irrysaryko."

Vagret. Thế nghĩa là gì?

Catialéna. Nghĩa là—họ vẫn chưa bắt được kẻ sát nhân ở Irissary.

Vagret. Cái đó chúng ta biết rồi. Còn gì nữa?

Catialéna. "Baginakien yadanik dona Mauleano tribunala yuye arin edo tzarrenda berechiazela." Nghĩa là ở Mauleon chẳng có thẩm phán nào ra hồn ngoài những kẻ bị tống khơi từ nơi khác đến, và đám người đó chẳng biết quái gì về công việc của mình—toàn là một lũ đầu rỗng tuếch.

Vagret. Cảm ơn—thế là đủ rồi.

Madame Vagret. Không, không! Đọc tiếp đi, Catialéna!

Catialéna. "Yaun hoyen Biribi—"

Madame Vagret. Biribi?

Catialéna. Dạ vâng, thưa bà.

Madame Vagret. Này, từ Biribi trong tiếng Basque nghĩa là gì vậy?

Catialéna. Dạ con không biết.

Madame Vagret. Gì cơ? Không biết ư? Ý em là không muốn nói thì có? Có phải là một từ tục tĩu không?

Catialéna. Ôi không, thưa bà, nếu thế thì con đã biết rồi.

Vagret. Biribi—

Bertha. Có lẽ đó là biệt danh họ đặt cho anh đấy.

Madame Vagret. Chắc là thế rồi. [Khoảng lặng] Sao nào?

Catialéna. Họ đang nhắc đến ngài chủ tịch ạ.

Madame Vagret [nói với chồng] Em đã bảo mà. [Nói với Catialéna] Đang lăng mạ ông ấy phảì không?

Vagret. Ta bảo thế là đủ lắm rồi! [Ông giật lấy tờ báo từ tay Catialéna rồi đút vào túi áo] Về nhà bếp đi. Nhanh lên—mau chân lên nào!

Catialéna. Thưa ngài, con thề là con không dám kể phần còn lại đâu ạ.

Vagret. Chẳng ai bắt cô phải kể cả. Biến đi.

Catialéna. Con biết ngay là ngài sẽ nổi giận mà. [Cô quay người bước đi]

Madame Vagret. Catialéna!

Catialéna. Dạ, thưa bà?

Madame Vagret. Thật tình là em không biết Biribi nghĩa là gì sao?

Catialéna. Dạ thưa bà, con thề là con không biết ạ.

Madame Vagret. Được rồi. Có tiếng chuông kìa—ra xem ai đi. [Catialéna đi ra] Tôi sẽ cho mụ ta nghỉ việc trong vòng một tuần, chậm nhất là vào ngày mai.

Vagret. Nhưng mà thực ra—

Catialéna [quay lại] Thưa ngài, là quan án lệnh Delorme ạ.

Madame Vagret. Quan thẩm phán thụ lý của anh à?

Vagret. Đúng vậy. Cậu ấy đến để đưa ra câu trả lời cho tôi. [Nói với Catialéna] Mời cậu ấy vào.

Madame Vagret. Câu trả lời gì cơ?

Vagret. Cậu ấy đến để trả lại tập hồ sơ vụ án cho tôi.

Madame Vagret. Tập hồ sơ ư?

Vagret. Đúng thế. Tôi đã bảo cậu ấy suy nghĩ kỹ cho đến tối nay.

Madame Vagret. Thế thì cậu ấy phải ở lại ăn tối rồi.

Vagret. Không. Em thừa biết sức khỏe của cậu ấy—Cậu ấy tới kìa. Em lui ra đi.

Madame Vagret [nhã nhặn khi đi ra] Chào buổi tối, thưa ngài Delorme.

Delorme. Thưa phu nhân!