Lý Hòa lẳng lặng đi theo sau, nhìn bóng lưng cặm cụi bước đi phía trước của Trương Uyển Đình. Dáng người cô cao ráo hiếm thấy, ngũ quan thanh tú, Lý Hòa thích nhất là nhìn cô cười.

Lý Hòa vẫn nhớ như in cảnh tượng lần đầu tiên mình đi xem mắt. Đó là do công đoàn tổ chức, ai nấy đều cài bảng tên trước ngực. Dưới sự mai mối của các chị trong công đoàn, anh quen một cô gái hơn mình 2 tuổi, là người phiên dịch ở phòng tư liệu của nhà máy – sau này trở thành vợ anh.

Ban đầu Trương Uyển Đình từ chối vì cậu con trai này kém mình hai tuổi, nhưng cô lại chẳng bận tâm đến vẻ ngoài nghèo túng, cao gầy của Lý Hòa. Khi ấy mới hơn hai mươi tuổi đầu, vậy mà đã bị coi là thanh niên quá lứa lỡ thì. Lý Hòa cũng chỉ kết hôn vì cần một gia đình, nào ai quan tâm tới chuyện tình cảm yêu đương gì cho cam.

Lý Hòa đến giờ vẫn chẳng nhớ nổi năm đó hai người đã trò chuyện những gì, nhưng chuyện sau khi kết hôn thì lại nhớ như in. Chỉ cần kết hôn là đơn vị sẽ phân cho phòng đôi, là một căn nhà cấp bốn nhỏ. Kết hôn đồng nghĩa với việc có nhà để ở, cũng đồng nghĩa với việc có thêm nguồn thu nhập từ lương của đối phương, điều này rút ngắn thời gian tìm hiểu của cả hai.

Thời đó những người trẻ khác gặp nhau là bàn về văn học, thơ ca, sách mới, thập niên 80 có quá nhiều lý tưởng để trò chuyện. Thế nhưng Lý Hòa và Trương Uyển Đình lại nói chuyện gia đình quá nhiều, vì cả hai đều cảm thấy tương lai của mình chịu ảnh hưởng quá lớn từ gia đình.

Nhà Trương Uyển Đình ở vùng nông thôn phía bắc Hà Lan, gia đình trọng nam khinh nữ, cô không biết đã phải cắn răng chịu đựng bao nhiêu, trong tiếng chửi bới của cha mẹ mà vào được cấp hai, sau đó là cấp ba, cho tới tận đại học.

Hai người sau lưng đều là một hàng dài những gánh nặng, có lẽ vì sự thương cảm lẫn nhau, hoặc là vì cùng chung đề tài gia đình, họ cứ thế mà ở bên nhau. Lúc đó mỗi tháng tổng cộng hai người được khoảng 240 đồng tiền lương, nhà ai cũng cần gửi tiền về hàng tháng, rồi còn chuyện qua lại tình nghĩa đồng nghiệp, căn bản là không để dành được đồng nào.

Sau này vật giá ở kinh thành cứ vùn vụt tăng lên, lương lại dậm chân tại chỗ, hai người khá là chật vật, lo âu.

Con trai chào đời, Lý Hòa cuối cùng cũng nếm trải được cảm giác làm cha, những ngày tháng đó tuy thanh bần nhưng hạnh phúc. Thế mà chưa được hai năm, con gái lại ra đời, thêm một miệng ăn khiến hai năm đó Lý Hòa gần như gục ngã.

Khi con mới chào đời, Lý Hòa còn phải tăng ca làm thêm nhiệm vụ, chạy theo tiến độ, chẳng đoái hoài gì tới gia đình. Trương Uyển Đình cũng chẳng được ở cữ đàng hoàng, sinh con ba ngày đã phải xuống giường giặt giũ nấu cơm, về già để lại bệnh hậu sản, sức khỏe không được tốt.

Lý Hòa thật sự hơi suy sụp, đi làm ở đơn vị mệt mỏi, tính cách lại trầm lặng, chỉ có thể coi là người tốt bụng, vô tình bị người ta chèn ép.

Trở về nhà, Lý Hòa không thuận lòng lại mượn cớ trút giận lên Trương Uyển Đình. Trương Uyển Đình cũng chẳng than vãn, thỉnh thoảng còn an ủi Lý Hòa rằng: "Đừng vội, từ từ thôi, con cái lớn rồi sẽ ổn, nghĩ lại lúc ở nông thôn còn vượt qua được, thì còn rào cản nào không qua nổi nữa chứ."

Càng về già, hai người lại càng gắn bó. Lý Hòa hỏi: "Bà già, sao bà lại đối tốt với tôi thế?"

Trương Uyển Đình cười đáp: "Tôi cả đời này hỗ trợ nhà mẹ đẻ, gửi tiền về nhà mẹ, ông có từng nói nửa lời không? Ông chịu đựng được đám anh em mặt dày mày dạn, cha mẹ không biết chuyện của tôi, ông chưa từng vì chuyện này mà phàn nàn, cũng không bao giờ nặng nhẹ với tôi, chỉ riêng điều này thôi đã đủ khiến tôi cảm kích ông rồi."

Lý Hòa ngơ ngác nói: "Tôi cũng gửi tiền về nhà mà, có gì khác đâu?"

Trương Uyển Đình cảm thán: "Tôi là loại 'bát nước hắt đi' rồi."

Lý Hòa mỗi khi nghĩ lại những chuyện hỗn trướng năm đó, đều thấy thật xấu hổ. Chỉ đành vô thức lắc đầu, thầm thề, kiếp này sẽ không để vợ phải chịu uất ức nữa.

"Này, anh định theo tôi đến bao giờ nữa?" Trương Uyển Đình đột nhiên quay đầu lại, khiến Lý Hòa đang chìm đắm trong hồi ức không kịp trở tay.

Trương Uyển Đình sớm đã lờ mờ cảm nhận được sau ngày Tết Dương lịch có người theo dõi mình, về sau mỗi lần quay đầu đều có thể nhìn thấy Lý Hòa. Tuy anh giả vờ đi đứng chẳng quan tâm gì, nhưng lần này đến lần khác, không thể lúc nào cũng như vậy được.

Hơn nữa phần lớn thời gian gã này rảnh rỗi là lại ngồi xổm ở cửa lớp học của cô, sau đó lại vào lớp làm sinh viên dự thính, còn luôn ngồi cạnh cô. Cô dù có sơ ý, dù có không biết chuyện hay không biết điều đến mấy thì cũng biết ý định của cậu con trai này rồi.

Cô cũng thường xuyên nghe Lý Hòa trò chuyện với bạn học bên cạnh mình, cảm thấy đây cũng là một cậu con trai hoạt bát, hơn nữa còn ở Đại học Bắc Kinh, chắc là cũng biết phấn đấu vươn lên, trong lòng cũng không bài xích.

Lý Hòa ấp úng, gãi đầu, sống chết cũng chỉ có vậy thôi, lấy hết can đảm nói: "Bạn Trương Uyển Đình, mình muốn kết bạn với bạn."

Lý Hòa nói xong câu này, dường như đã tiêu hao hết sạch sức lực. Có lẽ vì quá để tâm nên mới thế, càng để tâm lại càng căng thẳng. Nếu là trò chuyện với đám con gái trong lớp thì chẳng khác nào thánh tình tái thế, nói cười rôm rả, du hí nhẹ nhàng, sao đến trước mặt vợ mình lại kém cỏi thế này.

Trương Uyển Đình sững sờ, thằng nhóc này trực diện đến mức khiến người ta khó xử: "Bạn Lý Hòa, trước đây chúng ta chưa từng gặp mặt nhỉ? Hơn nữa nhiệm vụ chính của chúng ta hiện tại là học tập cho tốt, sau khi tốt nghiệp sẽ cống hiến phần sức lực xứng đáng cho sự nghiệp xây dựng bốn hiện đại hóa của tổ quốc."

Lý Hòa há miệng, chút cảm động bản thân trong hồi ức đột nhiên biến mất, chỉ còn lại cảm giác bất lực.

Bị treo lơ lửng như vậy, chỉ đành cứng đầu nói: "Chúng ta có thể bắt đầu từ bạn bè bình thường, vừa không ảnh hưởng đến việc học, lại vừa không ảnh hưởng đến công cuộc xây dựng tổ quốc."

Trương Uyển Đình bật cười: "Làm gì có ai như anh, hôm nay các anh không có tiết à?"

"Không có tiết, chiều nay các bạn chẳng phải cũng không có tiết sao, mình mời bạn đi ăn cơm trưa được không? Ngay cửa ngõ phía trước ấy, mình thân với ông chủ quán đó lắm."

Lý Hòa không thể không nỗ lực thêm, phim truyền hình chẳng phải cứ tán gái là hẹn ăn cơm, hẹn xem phim, hẹn đi dạo phố sao, người ta có thể tán thành công như vậy, chắc mình cũng không vấn đề gì.

Trương Uyển Đình mỉm cười lắc đầu: "Cảm ơn bạn, bạn Lý Hòa, bạn của mình vẫn đang chờ ở căng tin, mình đi trước đây, tạm biệt."

Lý Hòa lầm bầm vẫy tay, bà cô này thật khó chiều, mẹ kiếp chứ, mình đã dụng tâm theo đuổi như thế này rồi. Đây chắc chắn không phải tại mình, cứu tôi với, già đầu thế này rồi.

Cảm giác bi thương của một kẻ thất bại vô tình ập tới.

Ngồi ở quán cơm nhà lão Lý đầu ngõ mới đến lần đầu, uống rượu giải sầu, Lý Hòa không biết ngày tháng này bao giờ mới đến hồi kết.

"Cậu thế này là thế nào, đám trẻ các cậu lúc nào chẳng có duyên phận, đừng tự làm khổ mình, đến làm một chén đi." Ông chủ quán là người sảng khoái, nhìn Lý Hòa uống rượu giải sầu, liền ngồi xuống cùng Lý Hòa làm vài chén.

"Không sao, anh bạn, việc làm ăn của anh khá tốt đấy chứ." Lý Hòa uống đến mức mơ hồ, trực tiếp lảng sang chuyện khác, chuyện buồn bã thì có gì hay để nói.

Ông chủ thở dài nói: "Gần đây khu này có năm sáu quán rồi, làm ăn sao nổi. Cũng chỉ mới đầu là dễ làm thôi. Giờ không kiếm được tiền, chỉ vất vưởng qua ngày."

Lý Hòa bĩu môi, vẫn cái kiểu giấu giàu, không lộ liễm này, lười chẳng muốn hùa theo: "Thôi đi, tôi với ông chẳng phải mới quen nhau ngày một ngày hai, ông còn khóc nghèo trước mặt tôi làm gì."

Có câu "khách không rời hàng, tiền không lộ liễm", đó là đạo lý nông cạn nhất trong thế gian, cũng là nét đặc trưng thời đại, không giống như sau này phô trương sự giàu có một cách trơ trẽn.

Ông chủ cười ha hả: "Tất nhiên không thể so với cậu và Tô Minh, hai cậu làm ăn lớn, tiền qua tay chẳng khác nào nước chảy. Cậu thì còn đỡ, không lộ diện ở trường, là sinh viên ngoan ngoãn, chẳng mấy ai biết mặt cậu. Còn Tô Minh giờ là người phong quang rồi, ngay cả tôi gặp cũng phải gọi một tiếng Minh ca. Thường xuyên dẫn người đến đây ủng hộ, việc làm ăn của tôi cũng nhờ cậu ấy chăm sóc không ít."

Lý Hòa nghe thấy có ý khích bác trong đó, đối với ông chủ này cũng chẳng mấy thiện cảm. Chỉ đành tiếp tục cụng vài ly rượu, tùy ý ứng phó vài câu, rồi không thèm để ý nữa.

Cận kề cuối năm, thanh niên trí thức hồi thành ngày càng nhiều, đầu đường cuối ngõ luôn vang vọng tiếng cười nói, nhưng không lâu sau, rất nhiều người cảm thấy mông lung vì không giải quyết được vấn đề việc làm.

Tô Minh mấy ngày nay tiếp đãi không ít bạn nối khố, bạn học. Giờ trong tay có tiền, cũng rất ra dáng, mỗi người về đều uống một chầu rượu, việc gì giúp được cậu ấy đều cố hết sức. Cậu từng trải qua sự hoảng loạn và bất lực này nên thấu hiểu hơn trong lòng.

Nhiều người không giải quyết được việc làm đều ra ngoài làm tiểu thương, những người này mọc lên như nấm sau mưa. Kinh thành xuất hiện đủ loại sạp hàng nhỏ: cắt tóc, sửa giày, mài dao, sửa xe đạp, bán nước giải khát, quà vặt và đủ loại hàng thủ công mỹ nghệ hoặc hàng tiêu dùng nhỏ. Một số địa điểm như Tây Đơn chỉ cho phép hoạt động vào ban đêm, lâu dần trở thành chợ đêm.

Làm cũng đa phần là những nghề vặt không thành quy mô, xuất hiện một câu nói cửa miệng: "Con gái muốn trải nghiệm cuộc sống, luyện giọng rao hàng thì nhanh đi tìm một tên bán rong mà gả."

Tô Minh đôi lúc lại nghĩ, nếu không gặp Lý Hòa, liệu mình có giống họ không, có lẽ cuộc đời cậu sẽ chẳng có thay đổi gì cả.

Tô Minh kiếm được nhiều tiền, nhưng đôi lúc lại cảm thấy uất ức. Những người có công việc trên đường gặp cậu đều ngẩng cao đầu, hất hàm đầy khí thế, không thèm nhìn Tô Minh. Tô Minh đôi lúc đành tự an ủi, tao giàu hơn chúng mày, chúng mày làm gì được tao.

Tô Minh tin câu nói của Lý Hòa, tương lai người có tiền mới là ông chủ, đám người nhận lương chết này sau này chỉ có phần nhìn bọn mình ăn nhậu thôi.

Đồng hồ bán rất chạy, hơn 2000 chiếc đồng hồ, về cơ bản không tốn chút sức lực nào đã đi được một nửa. Tô Minh vội vàng giục Trương Tiên Văn về lấy hàng, nhưng cũng không kịp nữa, sắp Tết rồi, chạy đường Nam đường Bắc đi về cũng chẳng dễ dàng gì, chỉ có thể đợi sau Tết.

"Minh ca, cậu xem chúng ta đều là lớn lên cùng nhau, chuyện không vui hồi còn nhỏ không hiểu sự đời ấy mà, không thể cứ giữ mãi chuyện cũ không buông được, phải không?" Chu Bàn Tử mặt dày mày dạn tìm đến Tô Minh, vì muốn kiếm chút tiền từ số đồng hồ này mà đành hạ mình. Cậu ta sao có thể không nóng lòng cho được, trơ mắt nhìn người khác kiếm tiền, giá đã bị đẩy lên năm sáu chục đồng một chiếc rồi, mà chỉ có Tô Minh là có hàng.

Tô Minh tựa vào ghế, rít một hơi thuốc thật mạnh: "Hê, Chu Bàn Tử, lần trước cậu chặn đường tôi, đánh tôi thê thảm như vậy, sao cậu không nói câu này? Tính ra là cậu nói lời hay ý đẹp nhỉ?"

Lần trước nếu không phải Lý Hòa đi ngang qua thì chẳng biết bị đánh thành thế nào nữa.

Chu Bàn Tử sốt ruột: "Chuyện trong ngõ nhỏ từ bé đến lớn không hợp nhau, đánh qua đánh lại, làm gì có chuyện chịu thiệt hay chiếm tiện nghi. Cậu với anh cậu trước đây còn đánh gãy răng tôi đây này, cậu nhìn xem, giờ tôi vẫn còn là thằng sún răng đây này."

Tô Minh nhìn cái răng sún của Chu Bàn Tử, không nhịn được cười, tuy miệng không nói nhưng trong lòng cũng thừa nhận lời này. Cũng hiểu rõ hòa khí sinh tài nên lười chẳng muốn tính toán nữa, Chu Bàn Tử muốn làm thì cứ để cậu ta làm, "Được rồi, tôi lấy cho cậu 20 chiếc, thời gian 2 ngày, bán không xong thì đừng bàn chuyện sau này nữa. Cậu đấy, cứ làm 'nhị ca đầu phố' của cậu cho ngoan ngoãn đi."

Chu Bàn Tử hào khí nói: "Cậu coi thường tôi à? Hôm nay tôi có thể bán sạch bách. Cậu đợi đấy mà xem."

Chu Bàn Tử ôm chiếc đồng hồ trong hộp, hùng hùng hổ hổ bỏ đi.

Thi xong, trường đã nghỉ, người trong lớp cũng đã đi gần hết. Lý Hòa vì muốn đi cùng vợ nên lại dùng chiêu cũ – tình cờ gặp gỡ, mua cùng chuyến tàu, chỉ chờ hai ngày nữa là đi, nhưng cần mua ít đồ mang về.

Lý Hòa đến cửa hàng sửa chữa, Tô Minh đưa một xấp phiếu cho Lý Hòa, nói: "Ca, anh xem đây đều là hàng quay vòng từ dân phe vé đấy, anh xem đủ dùng không?"

Lý Hòa mở ra xem, chủ yếu là phiếu vải và phiếu thuốc lá rượu chè: "Chị Hà và anh Triệu đã đưa chưa? Trong nhà dọn dẹp một chút, gần đây ngừng hết đi."

"Đưa hết rồi, nghe nói là anh cho, họ đều vui lắm, chẳng khách sáo gì cả." Tô Minh gần đây bận rộn xử lý nốt lô hàng cuối cùng, rồi yên tâm đón Tết, cũng không thu gom đồ từ bên ngoài nữa.

Triệu Truyền Kỳ và Hà Phương cùng vài người quản lý sửa chữa, giờ trong tay có tiền, sớm đã nhận được phiếu, phấn khởi mua đồ xong xuôi, bắt tàu về quê. Hiện tại trong ký túc xá cũng chỉ còn lại một mình Lý Hòa, Lý Hòa dứt khoát cũng không về trường nữa, trực tiếp ở lại phía Vọng Nhi Sơn.

"Tôi đi rồi, cậu ở chỗ tôi giúp tôi trông nhà cửa, dịp Tết trộm cắp vặt không ít đâu, đống đồ trong phòng tôi phải trông coi cho kỹ đấy." Lý Hòa coi đống đồ trong phòng đó như bảo vật, thiếu một món thôi cũng đủ đau lòng muốn chết.

Su Minh vỗ ngực: "Tôi biết rồi, nhưng mà ca, sau Tết còn thu nữa không? Chỗ anh để không nổi nữa rồi đấy?"

"Để sau Tết rồi nói, không được thì thuê nhà mới." Lý Hòa không biết là nên vui hay buồn, giờ mấy gian phòng của mình đều chật ních, cả phòng khách cũng chẳng đặt được gì nữa.

Cậu tranh thủ thời gian mang theo xấp phiếu và tiền đến bách hóa Vương Phủ Tỉnh, người bên trong sớm đã chật như nêm cối, trước quầy bán kẹo, vải vóc xếp hàng dài dằng dặc, ngày nay, bách hóa có lẽ là lựa chọn duy nhất để mọi người mua sắm.

Tổng cộng có ba tầng, kiểu dáng hàng hóa đặc biệt nhiều. Bán đủ thứ tạp nham, chủng loại đầy đủ, cái gì cũng có.

Có lẽ sắp Tết, mọi người thích mượn không khí vui vẻ để mua đồ, đặc biệt là mua đồ dùng lớn, phải biết rằng tủ lạnh, tivi, máy giặt đã trở thành 'ba món đồ lớn' mới được săn lùng.

Sự kiên trì khi xếp hàng, nhiều người ngày nay có lẽ không hiểu nổi, có khách hàng vì muốn mua được hàng khan hiếm sớm, bất kể gió mưa, xếp hàng suốt cả đêm. Đôi khi có hàng cao cấp nhập khẩu về, xếp hàng còn chẳng phân chia thời gian.

Thời này mua một món đồ lớn có thể mất vài năm lương, nên việc kinh doanh đồ cũ của Lý Hòa luôn thuận lợi như vậy, nhưng cũng phải xem hàng, nếu là máy giặt thì người ta chưa chắc đã thích dùng đồ cũ.

Trong trung tâm thương mại ai nấy đều hân hoan, đàn ông đa phần để những kiểu tóc thịnh hành nhất, người cầu kỳ bên ngoài khoác áo bông màu xanh quân đội, bên trong mặc áo Trung Sơn, túi áo cài cây bút máy, trông rất ra dáng. Nhưng màu sắc quần áo chỉ có hai màu đen xám, đơn điệu vô cùng.

Phụ nữ cầu kỳ hơn đàn ông nhiều, cài những chiếc kẹp tóc xinh đẹp đủ kiểu, mặc áo khoác dạ đủ loại màu sắc, dưới chân là đôi giày da nhỏ bóng loáng.

Tất nhiên dù sao đây cũng là thủ đô, so với những nơi khác trên cả nước, chuyện ăn mặc ở đi lại đều cao hơn một bậc.

So sánh lại, cách ăn mặc của Lý Hòa chẳng đủ nhìn, chỉ là kẻ nhà quê vào thành phố thôi. Để không làm điều khác biệt ở trường, đến kinh thành chưa từng mua quần áo, lúc nào cũng đội mũ lông chó, thân trên mặc áo bông đen, thân dưới là quần giải phóng màu xanh, dưới chân vẫn là đôi giày bông đế cao su Lý Mai mới làm cho. Bộ đồ này ở trong đám bạn học đã coi là khá lắm rồi, nhưng vẫn không thể bứt ra khỏi những ánh mắt đang găm lên người anh.

Anh chẳng quan tâm, căn bản là lười chẳng buồn để ý đến thái độ người khác đối xử với mình.

Lý Hòa lượn một vòng ở bách hóa, trước hết mua một vài thứ nhỏ như kem bôi mặt, kẹp tóc, trong nhà còn bốn nữ tướng nữa cơ, nếu mua về, không chừng họ vui mừng đến thế nào. Những thứ này ở nông thôn còn khó thấy, đã đến một chuyến thì phải mua.

Anh ưng mấy chiếc áo thun, mẹ già, chị cả, người thứ hai, người thứ tư chẳng phải đều cần sao, đây là kiểu dáng thời thượng của thời đại này, sang xuân là mặc được, còn mấy đứa nhóc thì vài viên kẹo là lừa được ngay.

Lý Hòa chọn màu và cỡ ưng ý rồi bảo nhân viên gói lại, nhận lấy cái lườm nguýt.

Nhân viên bán hàng liếc nhìn Lý Hòa trông quê mùa, kiêu ngạo nói: "Đồng chí, đây là vải 'Đích Lương', phiếu vải vô dụng, phải cần phiếu công nghiệp, có phiếu công nghiệp không?"

Lý Hòa đành nén giận, rút ra xấp phiếu nhiều màu sắc, cũng không vui vẻ gì nói: "Phiếu công nghiệp tôi có, bao nhiêu tiền?"

Nhân viên bán hàng thu lại vẻ khinh khỉnh, nói: "Mười đồng, đây là vải 'Đích Lương' đấy."

Lý Hòa bình thường mua đồ đều quen tính bằng vài xu vài hào, đột nhiên nghe thấy mười đồng cũng không nhịn được tặc lưỡi: "Được, gói đi, một cái nam, ba cái nữ, kích cỡ đừng nhầm đấy."

Có một câu vè, gọi là "Trên Đích Lương, dưới Đích Lương, tay trái đeo đồng hồ SH, tay phải dắt xe đạp", đó mới gọi là thời thượng đấy.