“Mình có đang quá tập trung tìm kiếm việc để làm, qua đó cho thấy bản thân vẫn chưa đủ ân cần với Will hay không? Liệu mình đã cảm phục công việc của anh ấy đúng mức chưa? Mình sẽ làm được thôi. Ồ, chắc chắn mình sẽ làm được. Nếu mình không thể hòa nhập với dân làng, nếu mình buộc phải trở thành kẻ ngoài lề——”

Khi Kennicott bước về nhà, nàng liền xăng xái: “Anh yêu, anh phải kể cho em nghe nhiều hơn về các ca bệnh của anh chứ. Em rất muốn biết. Em muốn thấu hiểu.”

“Chắc chắn rồi. Cứ tin ở anh.” Và anh đi xuống dưới để kiểm tra lò sưởi.

Đến bữa tối, nàng lại gỏng hỏi: “Chẳng hạn như, hôm nay anh đã làm những gì?”

“Làm hôm nay á? Ý em là sao?”

“Y khoa ấy chứ. Em muốn thấu hiểu——”

“Hôm nay hả? Ồ, chẳng có mấy thứ to tát: mấy gã đần đau bụng, một ca trật cổ tay, và một mụ điên tưởng rằng mình muốn tự tử chỉ vì chồng mụ không ưa mụ và——Toàn việc thường ngày thôi.”

“Nhưng người phụ nữ bất hạnh đó nghe đâu có vẻ không phải chuyện thường ngày!”

“Mụ ta á? Chỉ là bệnh thần kinh thôi. Chẳng làm gì được nhiều với mấy vụ rắc rối hôn nhân kiểu đó đâu.”

“Nhưng anh yêu, XIN ANH, anh có thể kể cho em nghe về ca bệnh tiếp theo nào mà anh thực sự thấy thú vị được không?”

“Chắc chắn rồi. Cứ tin ở anh. Sẽ kể cho em nghe bất cứ thứ gì——Mà món cá hồi này ngon phết nhỉ. Mua ở hàng Howland đấy à?”

II

Bốn ngày sau thảm họa Jolly Seventeen, Vida Sherwin ghé sang và vô tình đập nát thế giới của Carol thành từng mảnh vụn.

“Tôi vào ngồi buôn chuyện một lát được chứ?” cô ta nói, với vẻ ngây thơ rạng rỡ thái quá đến mức Carol đâm ra bất an. Vida tháo chiếc áo lông với một cú nảy người, cô ta ngồi phịch xuống như thể đang tập thể dục dụng cụ, rồi tuôn một hơi:

“Thời tiết thế này mới tuyệt làm sao! Raymond Wutherspoon bảo rằng nếu có được năng lượng như tôi, anh ta đã thành ca sĩ đại opera rồi. Tôi vẫn luôn nghĩ khí hậu ở đây là tuyệt vời nhất trên đời, bạn bè tôi là những người thân thương nhất trên đời, và công việc của tôi là thứ thiết yếu nhất trên đời. Chắc là tôi tự huyễn hoặc mình đấy. Nhưng tôi biết chắc một điều: Cậu chính là con nhỏ ngốc nghéo can đảm nhất trên đời.”

“Và thế là cô chuẩn bị lột da sống tôi.” Carol tỏ ra vui vẻ đón nhận.

“Tôi á? Có lẽ vậy. Tôi vẫn tự hỏi—tôi biết rằng kẻ thứ ba trong một cuộc cãi vã thường là kẻ đáng trách nhất: kẻ chạy lon ton giữa A và B rồi tận hưởng khoảnh khắc mách cho mỗi người nghe những gì người kia vừa nói. Nhưng tôi muốn cậu đóng vai trò lớn trong việc thổi sức sống vào Gopher Prairie và thế nên——Một cơ hội vô cùng độc đáo và——Tôi có ngớ ngẩn lắm không?”

“Tôi hiểu ý cô rồi. Hôm ở hội Jolly Seventeen tôi đã quá lỗ mãng.”

“Không phải chuyện đó. Thật ra, tôi rất mừng vì cậu đã nói cho họ nghe vài sự thật bổ ích về đám gia nhân. (Dù có lẽ cậu hơi thiếu tế nhị một chút.) Mọi chuyện lớn lao hơn thế. Tôi tự hỏi liệu cậu có hiểu rằng ở một cộng đồng biệt lập thế này, mọi người mới đến đều phải qua thử thách không? Mọi người niềm nở với cô ta nhưng luôn dò xét từng li từng tí. Tôi nhớ khi một giáo viên tiếng Latin đến đây từ Wellesley, họ đã bất mãn với cách phát âm chữ A bẹt của cô ấy. Họ chắc mẩm đó là điệu bộ làm màu. Dĩ nhiên họ đã bàn tán về cậu rồi——”

“Họ nói về tôi nhiều lắm à?”

“Trời ạ!”

“Tôi luôn cảm thấy như mình đang bước đi trong một làn sương mờ, nhìn ra bên ngoài nhưng chẳng ai nhìn thấy mình. Tôi thấy mình thật mờ nhạt và bình thường—bình thường đến mức chẳng có gì về tôi đáng để bàn tán cả. Tôi không thể tài nào nhận thức được rằng vợ chồng ông bà Haydock lại có thể ngồi lê đôi mách về mình.” Carol đang nhen nhóm một nỗi ghê tởm nhỏ nhặt. “Và tôi không thích điều đó. Tôi thấy rợn tóc gáy khi nghĩ đến việc họ dám bàn luận về mọi việc tôi làm và nói. Xía mũi vào đời tôi! Tôi căm phẫn điều đó. Tôi ghét——”

“Khoan đã, cô bé! Có lẽ họ cũng bất mãn với một số điểm ở cậu. Tôi muốn cậu cố gắng hãy nhìn nhận mọi thứ một cách khách quan. Họ sẽ xía vào bất kỳ ai mới chuyển đến thôi. Chẳng phải cậu cũng từng làm thế với những người mới đến trường đại học sao?”

“Có.”

“Vậy thì nhé! Cậu sẽ cư xử khách quan chứ? Tôi đang khen ngợi cậu khi cho rằng cậu có thể làm được điều đó. Tôi muốn cậu đủ lớn lao để giúp tôi vực dậy thị trấn này cho đáng sống.”

“Tôi sẽ khách quan như món khoai tây luộc để lạnh. (Không phải là tôi sẽ bao giờ có thể giúp cô 'vực dậy thị trấn cho đáng sống' đâu nhé.) Họ nói gì về tôi thế? Thật đấy. Tôi muốn biết.”

“Dĩ nhiên là những kẻ thất học sẽ bất mãn với việc cậu cứ nhắc đến những nơi xa xôi hơn Minneapolis. Họ vốn đa nghi thế đấy—chính thế, đa nghi. Và vài người nghĩ cậu ăn mặc quá lố.”

“Ồ, họ nghĩ vậy đấy phỏng! Bộ tôi phải mặc áo bao tải thì mới vừa lòng họ chắc?”

“Xin cậu đấy! Cậu định cư xử như trẻ con nữa hả?”

“Tôi sẽ ngoan,” nàng đáp với giọng hờn dỗi.

“Cậu bắt buộc phải thế, bằng không tôi sẽ chẳng thèm hé răng lấy một lời. Cậu phải hiểu điều này: Tôi không yêu cầu cậu phải thay đổi bản thân. Chỉ muốn cậu biết họ nghĩ gì thôi. Cậu phải làm thế, cho dù định kiến của họ có ngớ ngẩn đến đâu đi nữa, nếu cậu muốn đối phó với họ. Tham vọng của cậu là biến nơi này thành một thị trấn tốt đẹp hơn, hay không phải thế?”

“Tôi còn chẳng biết đó có phải tham vọng của mình hay không nữa!”

“Sao cơ—sao cơ——Thôi nào, dĩ nhiên là thế rồi! Chà, tôi đặt kỳ vọng vào cậu đấy. Cậu sinh ra đã là một nhà cải cách mà.”

“Tôi không phải—không đời nào còn thế nữa!”

“Dĩ nhiên là cậu rồi.”

“Ồ, nếu tôi thực sự có thể giúp được——Thế ra họ nghĩ tôi làm bộ làm tịch á?”

“Cục cưng của tôi ạ, họ thực sự nghĩ vậy đấy! Giờ thì đừng có bảo họ hay xía vào chuyện người khác nhé. Xét cho cùng, tiêu chuẩn của Gopher Prairie cũng hợp lý đối với Gopher Prairie hệt như tiêu chuẩn của Lake Shore Drive đối với Chicago vậy. Và số lượng những thị trấn như Gopher Prairie còn nhiều hơn cả Chicago hay London. Và——Tôi sẽ kể hết đầu đuôi cho cậu nghe: Họ nghĩ cậu đang ra oai khi phát âm là 'American' thay vì 'Ammurrican'. Họ nghĩ cậu quá ư phù phiếm. Cuộc sống đối với họ quá đỗi nghiêm trọng đến mức họ chẳng thể tưởng tượng ra nổi loại tiếng cười nào ngoài cái tiếng khịt mũi của con mông ục ịch Juanita. Ethel Villets thì chắc mẩm là cậu đang tỏ ra ban ơn khi——”

“Ồ, tôi nào có thế!”

“——cậu nói về việc khuyến khích đọc sách; và bà Elder thì nghĩ cậu đang ra điều bố thí khi bảo rằng xe của bà ấy 'xinh xẻo làm sao'. Bà ấy tưởng chiếc xe của mình to lắm đấy! Rồi vài chủ cửa hàng thì bảo cậu quá ư suồng sã khi nói chuyện với họ trong tiệm và——”

“Khổ thân tôi chưa, trong khi tôi chỉ đang cố tỏ ra thân thiện!”

“——mọi bà nội trợ trong thị trấn đều hoài nghi về chuyện cậu quá đỗi thân thiết với con bé Bea. Tốt bụng thì được, nhưng họ bảo cậu cư xử cứ như thể nó là họ hàng của cậu vậy. (Khoan đã! Vẫn còn khối chuyện đấy.) Và họ nghĩ cậu thật kỳ quặc khi trang trí căn phòng này—họ thấy chiếc ghế băng rộng và món đồ vớ vẩn kiểu Nhật Bản đó thật lố bịch. (Khoan! Tôi thừa biết chúng ngớ ngẩn mà.) Và chắc tôi đã nghe tới cả tá người chê bai cậu vì chẳng chịu đi lễ nhà thờ thường xuyên hơn và——”

“Tôi không chịu nổi nữa—tôi không thể chịu đựng nổi khi nhận ra rằng họ đã tuôn ra ngần ấy thứ trong khi tôi vẫn tung tăng đi lại và quý mến họ. Tôi tự hỏi có đáng không khi cô kể cho tôi nghe chuyện này? Nó sẽ khiến tôi trở nên ngượng ngùng mất thôi.”

“Tôi cũng tự hỏi điều tương tự. Câu trả lời duy nhất tôi tìm được là câu thành ngữ quen thuộc về việc tri thức là sức mạnh. Rồi có ngày cậu sẽ thấy việc nắm giữ quyền lực thú vị nhường nào, ngay cả ở chốn này; để kiểm soát cả thị trấn——Ồ, tôi đúng là kẻ dở hơi. Nhưng tôi lại thích nhìn vạn vật chuyển động.”

“Nó đau đớn lắm. Nó khiến những con người này trở nên thật tàn nhẫn và giả dối, trong khi tôi lại đối xử với họ hoàn toàn chân thành. Nhưng cứ kể nốt đi xem nào. Họ đã nói gì về bữa tiệc tân gia theo phong cách Trung Hoa của tôi?”

“À, ừ thì——”

“Nói tiếp đi. Bằng không tôi sẽ tự bịa ra những chuyện còn tồi tệ hơn bất cứ thứ gì cô có thể kể cho tôi nghe đấy.”

“Họ rất thích mà. Nhưng tôi đoán vài người cảm thấy cậu đang ra oai—ra vẻ chồng mình giàu có hơn thực tế.”

“Tôi không thể——Sự hẹp hòi trong tâm trí họ vượt xa mọi nỗi kinh hoàng mà tôi có thể tưởng tượng ra. Họ thực sự nghĩ rằng tôi——Và cô lại muốn 'cải cách' những con người như thế trong khi thuốc nổ rẻ bèo ư? Kẻ nào dám nói câu đó vậy? Tầng lớp giàu hay nghèo?”

“Cũng sòng phẳng như nhau cả thôi.”

“Họ không thể hiểu tôi đủ để nhận ra rằng dẫu tôi có ra vẻ ta đây hay đua đòi văn hóa đi chăng nữa, thì ít nhất tôi cũng đời nào phạm phải cái thứ dung tục kiểu đó sao? Nếu họ cứ nhất thiết phải biết, cô cứ việc thay mặt tôi nhắn lại với họ rằng mỗi năm kiếm được khoảng bốn ngàn đô, và bữa tiệc đó chỉ tốn chưa bằng nửa số tiền mà họ tưởng tượng đâu. Đồ Trung Hoa chẳng đắt đỏ gì cho cam, và tôi tự may trang phục cho mình——”

“Thôi đi! Đừng đày đọa tôi nữa! Tôi biết hết mấy chuyện đó rồi. Ý họ muốn nói là: họ cảm thấy cậu đang châm ngòi cho một cuộc cạnh tranh nguy hiểm khi tổ chức một bữa tiệc mà phần lớn mọi người ở đây không đủ khả năng kham nổi. Bốn ngàn đô là một khoản thu nhập khá lớn ở thị trấn này đấy.”

“Tôi chưa bao giờ nghĩ đến chuyện cạnh tranh gì sất. Cô có tin rằng tôi chỉ toàn mang lòng yêu thương và sự thân thiện khi cố gắng tổ chức cho họ một bữa tiệc vui vẻ nhất có thể không? Đúng là ngớ ngẩn; đúng là trẻ con và ồn ào. Nhưng ý tốt của tôi là thật lòng mà.”

“Tôi hiểu chứ, dĩ nhiên rồi. Và quả thực họ thật bất công khi chế giễu việc cậu ăn món Trung Hoa đó—mì xào phải không?—và cười cợt chuyện cậu mặc chiếc quần dài xinh xắn ấy……”

Carol chồm dậy, mếu máo: “Ồ, họ không làm thế chứ! Họ không chế giễu bữa tiệc của tôi, thứ mà tôi đã cẩn thận chuẩn bị cho họ sao? Cả bộ trang phục Trung Hoa nhỏ xíu mà tôi đã hân hoan biết bao khi tự tay thực hiện—tôi làm nó trong bí mật để gây bất ngờ cho họ. Thế mà họ lại lôi nó ra giễu cợt suốt thời gian qua sao!”

Nàng rúc người trên chiếc ghế băng.

Vida đang vuốt tóc nàng, lẩm bẩm: “Lẽ ra tôi không nên——”

Chìm đắm trong hổ thẹn, Carol chẳng hay biết Vida lẻn đi từ lúc nào. Tiếng chuông đồng hồ điểm năm giờ rưỡi đã đánh thức nàng dậy. “Mình phải xốc lại tinh thần trước khi Will về. Mong là anh ấy sẽ không bao giờ biết vợ mình ngớ ngẩn đến nhường nào. . . . Những trái tim lạnh giá, nhếch mép, ghê tởm.”

Như một đứa trẻ vô cùng bé nhỏ, vô cùng cô độc, nàng lê bước lên lầu, từng bước chậm chạp, chân kéo lê trên sàn, tay vịn vào thành cầu thang. Người mà nàng muốn chạy đến ôm chầm lấy để tìm kiếm sự chở che không phải là chồng nàng—mà là cha nàng, người cha mỉm cười thấu hiểu, người đã qua đời mười hai năm trước.

III

Kennicott đang ngáp ngắn ngáp dài, duỗi người trên chiếc ghế băng lớn nhất, nằm giữa chiếc lò sưởi và một cái bếp dầu nhỏ.

Với vẻ dò dặt, nàng cất lời: “Will anh yêu, em tự hỏi liệu người ở đây có đôi khi chê bai em không nhỉ? Chắc chắn là có rồi. Ý em là: nếu có lúc nào họ làm thế, anh đừng để tâm nhé.”

“Chê bai em á? Chúa ơi, anh dám cá là không đâu. Ai nấy cứ luôn miệng bảo với anh rằng em là cô gái tuyệt vời nhất mà họ từng gặp.”

“Chà, chỉ là em cứ ngỡ——Chắc mấy chủ cửa hàng nghĩ em quá ư khó tính khi mua sắm. Em sợ mình làm ông Dashaway, ông Howland và ông Ludelmeyer phát chán lên được.”

“Anh có thể nói cho em biết tại sao lại thế. Anh vốn chẳng muốn nhắc đến đâu nhưng vì em đã khơi ra rồi: Chet Dashaway có lẽ đang bất mãn vì việc em tậu đống đồ đạc mới này dưới thành phố thay vì mua ở đây. Lúc đầu anh không muốn phản đối gì đâu nhưng——Xét cho cùng, anh kiếm tiền ở đây và đương nhiên họ kỳ vọng anh phải tiêu tiền ở đây chứ.”

“Nếu ông Dashaway vui lòng chỉ giáo xem làm thế nào mà một con người văn minh có thể trang trí nổi một căn phòng từ đống đồ mai táng mà ông ta gọi là——” Nàng chợt nhớ ra. Nàng dịu dàng đáp: “Nhưng em hiểu rồi.”

“Còn Howland với Ludelmeyer——Ồ, chắc là em đã châm chọc họ vài vố về đống hàng ế ẩm mà họ đang bày bán, trong khi ý em chỉ định đùa vui với họ thôi. Nhưng quái quỷ thật, chúng ta thèm quan tâm làm gì! Đây là một thị trấn độc lập, chẳng giống mấy cái xó xỉnh miền Đông nơi em lúc nào cũng phải nơm nớp giữ kẽ, sống theo mấy cái đòi hỏi ngớ ngẩn cùng lề thói xã hội, lại thêm lũ mụ già lúc nào cũng bận rộn xoi mói. Ở đây ai nấy đều tự do làm những gì mình muốn.” Anh nói với một điệu bộ phất tay phóng khoáng, và Carol nhận ra rằng anh thực sự tin là như vậy. Nàng nén cơn giận tím người thành một tiếng ngáp dài.

“Nhân tiện đây, Carrie, trong lúc chúng ta đang nói về chuyện này: Dĩ nhiên anh thích giữ sự độc lập, và anh không tin vào cái kiểu trói buộc bản thân phải mua hàng của kẻ chịu mua hàng của mình trừ khi em thực sự muốn thế, nhưng đồng thời: anh sẽ vui hơn nếu em giao dịch với Jenson hoặc Ludelmeyer thường xuyên một chút, thay vì cứ đâm đầu vào Howland & Gould—bọn chúng lần nào cũng lết đến chỗ bác sĩ Gould, và cả lũ nhà bọn chúng đều y hệt thế cả. Anh chẳng hiểu tại sao mình cứ phải bỏ đồng tiền mồ hôi nước mắt ra mua đồ tạp hóa để rồi họ lại mang tiền đó dâng tận tay Terry Gould nữa!”

“Em đã đến tiệm Howland & Gould bởi vì họ tốt hơn và sạch sẽ hơn.”

“Anh biết chứ. Ý anh không phải là bỏ hẳn bọn họ. Dĩ nhiên Jenson thì xảo quyệt—hay gian lận trọng lượng—còn Ludelmeyer thì đúng là một lão mập Hà Lan lười nhác. Nhưng đồng thời, ý anh là chúng ta hãy cứ giữ mối làm ăn trong nhà bất cứ khi nào thuận tiện, em hiểu ý anh chứ?”

“Em hiểu.”

“Thôi, chắc đến giờ đi ngủ rồi đấy.”

Anh ngáp dài, đi ra xem nhiệtメータ (nhiệt kế), sập cửa cái rầm, vỗ nhẹ vào đầu nàng, cởi cúc áo vest, ngáp dài, lên dây cót đồng hồ, đi xuống kiểm tra lò sưởi, ngáp dài, rồi ì à ì ạch bước lên lầu đi ngủ, tiện tay gãi sột sạt chiếc áo lót bằng len dày cộp của mình.

Cho đến khi anh quát tướng lên: “Em có tính lên giường đi ngủ không hả?” nàng vẫn ngồi bất động ở đấy.