Đêm tháng Giêng ngập tràn ánh trăng ấy, đoàn người gồm hai mươi người đang ngồi trên chiếc xe trượt tuyết lớn đi về phía những ngôi nhà gỗ ven hồ. Họ cùng hát khúc ca “Toy Land” và “Seeing Nelly Home”; họ nhảy nhót từ phần đuôi thấp của chiếc xe xuống để chạy đua trên những vệt tuyết trơn trượt; rồi khi mỏi gối chồn chân, họ lại bám vào càng xe để được kéo đi. Những bông tuyết đầu mùa văng lên từ móng guốc ngựa rơi lả tả xuống đám người đang vui vẻ, luồn cả vào cổ áo họ, nhưng ai nấy đều cười vang, hò hét, đập những chiếc găng tay da vào lồng ngực. Tiếng dây cương lục cục, tiếng chuông xe réo rắt không ngừng, còn chú chó giống setter của Jack Elder thì nhảy nhót bên những con ngựa, sủa vang.

Có lúc Carol cũng chạy đua cùng họ. Khí trời lạnh buốt tiếp cho cô một sức mạnh tưởng chừng vô tận. Cô có cảm tưởng mình có thể chạy suốt cả đêm, sải chân một bước là qua mười thước. Nhưng sự quá khích ấy nhanh chóng làm cô mệt nhoài, và cô thấy thật dễ chịu khi được cuộn mình dưới những tấm chăn bông đắp trên lớp cỏ khô ở thùng xe.

Giữa chốn hỗn độn ồn ào ấy, cô tìm thấy một sự yên bình đầy mê hoặc.

Dọc theo con đường, bóng những cành sồi in đậm lên nền tuyết trông như những khuông nhạc. Rồi chiếc xe tiến ra mặt hồ Minniemashie. Trải dài trên lớp băng dày là một con đường thực thụ, một lối tắt quen thuộc của những người nông dân. Trên không gian lóa mắt của mặt hồ — nơi lớp băng cứng ngắc phẳng lì, những vệt băng xanh trong vắt do gió thổi lộ ra, cùng những dải tuyết đùn gợn sóng như bãi biển — ánh trăng đẹp đến ngợp thở. Ánh trăng tuôn trào trên tuyết, biến những khu rừng ven bờ thành những khối pha lê rực lửa. Đêm mang nét nhiệt đới đầy khêu gợi. Trong thứ ma lực ngây ngất ấy, chẳng còn ranh giới nào giữa cái nóng oiả và cái lạnh buốt xương.

Carol chìm đắm trong những giấc mộng du ca. Những giọng nói ồn ào, thậm chí cả tiếng Guy Pollock đang huyên man bên cạnh, đều tan biến vào hư vô. Cô lẩm bẩm:

Deep on the convent-roof the snows

Are sparkling to the moon.

Những vần thơ và ánh sáng hòa quyện thành một niềm hạnh phúc bao la, mơ hồ, và cô tin rằng một điều gì đó vĩ đại đang đến với mình. Cô tách khỏi đám đông ná nhiệt để chìm vào sự tôn thờ những vị thần linh huyền bí. Đêm như rộng mở ra, cô cảm nhận được cả vũ trụ, và mọi điều huyền bí dường như đang cúi mình xuống bên cô.

Cảm giác ngây ngất ấy bỗng tan biến khi chiếc xe trượt xóc nảy lên đoạn đường dốc dẫn lên mỏm đất cao nơi tọa lạc những ngôi nhà gỗ.

Họ xuống xe tại căn nhà gỗ nhỏ của Jack Elder. Những bức tường bên trong làm bằng ván mộc chưa sơn, vốn mang lại cảm giác ấm cúng dễ chịu vào tháng Tám, nay lại trở nên lạnh lẽo và xa cách trong giá rét. Khoác trên mình những chiếc áo lông và khăn quàng cổ thắt chặt qua mũ, trông họ chẳng khác nào một nhóm kỳ quái với những con gấu và hải mã đang trò chuyện. Jack Elder châm lửa vào đống dăm bào đã chuẩn bị sẵn trong bụng chiếc lò gang trông giống như một cái bình đựng đậu khổng lồ. Họ chất đống áo khoác lên một chiếc ghế bập bênh, rồi hò reo cổ vũ khi chiếc ghế ngả hẳn ra đằng sau một cách trang nghiêm.

Bà Elder và bà Sam Clark pha cà phê trong một chiếc ấm thiếc đen sì khổng lồ; Vida Sherwin và bà McGanum dọn bánh rán và bánh gừng; bà Dave Dyer hâm nóng món xúc xích cuộn; còn Tiến sĩ Terry Gould, sau khi dõng dạc tuyên bố: “Thưa các quý bà và quý ông, hãy chuẩn bị tinh thần để bị sốc nhé; hàng người chờ sốc xin xếp bên phải,” liền rút ra một chai rượu bourbon.

Những người khác bắt đầu khiêu vũ, miệng khẽ kêu “Ái chà!” khi đôi chân tê cóng của họ chạm xuống sàn ván thông. Carol đã đánh mất giấc mơ của mình. Harry Haydock nhấc bổng cô lên ngang eo và xoay một vòng. Cô cười vang. Sự nghiêm túc của những người đứng tách ra một bên trò chuyện lại càng khiến cô thêm háo hức được vui đùa.

Kennicott, Sam Clark, Jackson Elder, vị bác sĩ trẻ tuổi McGanum, và James Madison Howland, đang nhón gót đứng bên chiếc lò sưởi, trò chuyện với vẻ khoa trương đầy trang trọng của giới thương nhân. Xét về chi tiết, họ là những con người khác nhau, nhưng họ lại nói những điều giống hệt nhau bằng những giọng điệu hào sảng và đều đều đến nhàm chán. Bạn phải nhìn vào mặt họ mới biết ai đang là người lên tiếng.

“Chà, chúng ta lên đây mất khá ít thời gian đấy chứ,” một người nói — bất kỳ ai trong số họ.

“Ừ, chúng ta phóng tít tay ngay khi ra đến đoạn đường đẹp trên hồ mà.”

“Nhưng ngẫm lại thì vẫn thấy hơi chậm so với lái ô tô.”

“Ừ, đúng thế thật. Này, cậu dùng cái loại lốp Sphinx thế nào rồi?”

“Nghe chừng bền phết đấy. Dù vậy, tớ cũng chẳng biết mình có thích nó hơn dòng Roadeater Cord không.”

“Ừ, chẳng có gì qua được Roadeater cả. Nhất là dòng bọc thép. Dòng bọc thép tốt hơn hẳn loại vải thô.”

“Ừ, cậu nói chuẩn đấy——Roadeater quả là một loại lốp tốt.”

“Này, thế vụ tiền nong của Pete Garsheim thế nào rồi?”

“Hắn trả sòng phẳng phết đấy chứ. Mảnh đất hắn có đẹp phết.”

“Ừ, đúng là một nông trại tuyệt vời.”

“Ừ, Pete có một cơ ngơi ngon lành ở đấy đấy.”

Từ những đề tài nghiêm túc ấy, họ chuyển sang những lời trêu chọc cợt nhả vốn là thứ khiếu hài hước đặc trưng của Main Street. Sam Clark tỏ ra cực kỳ có duyên với những trò này. “Cái thể loại mũ hè dở hơi gì mà cậu tưởng mình đang định tống khứ đi thế hả?” hắn hô lên với Harry Haydock. “Cậu ăn cắp tụi nó đấy à, hay lại đang tính bóp cổ tụi này đắt cắt cổ như mọi khi hả?... Ơ này, nhắc đến chuyện mũ nón, tớ đã kể cho cậu nghe câu chuyện cười ra nước mắt của tớ về Will chưa nhỉ? Lão bác sĩ cứ tưởng mình là một tay lái cừ khôi, à không, lão tưởng mình gần như có trí khôn của con người ấy chứ, thế mà có lần lão lái xe ra đường trời mưa, cái đồ đần độn ấy, lão chẳng thèm xích lốp vào, và tớ thì nghĩ——”

Carol đã nghe câu chuyện ấy đến phát chán. Cô trốn quay lại chỗ những người đang khiêu vũ, và khi Dave Dyer tung ra tuyệt chiêu thả một cục nước đá vào sau lưng bà McGanum, cô đã vỗ tay cười phấn khích đến phát cuồng.

Họ ngồi bệt xuống sàn, ngấu nghiến đồ ăn. Mấy người đàn ông khúc khích cười một cách thân thiện chuyền tay nhau chai rượu whisky, và hô lên “Đúng là một tay chơi chính hiệu!” khi Juanita Haydock nhấp một ngụm. Carol cũng cố thử; cô tin rằng mình đang khao khát được say sưa và cuồng nhiệt; nhưng ngụm rượu khiến cô sặc sụa, và khi nhìn thấy Kennicott cau mày, cô hối hận đưa chai rượu đi chỗ khác. Chỉ hơi muộn một chút, cô mới chợt nhớ ra rằng mình đã từ bỏ lối sống gia phong và cả sự ăn năn hối cải rồi cơ mà.

“Chúng ta chơi trò diễn kịch câm đi!” Raymie Wutherspoon đề nghị.

“Ôi vâng, chơi đi chứ,” Ella Stowbody hưởng ứng.

“Ý kiến hay đấy,” Harry Haydock tán thành.

Họ diễn tả từ “making” thành hai từ May và King. Vương miện chính là chiếc găng tay dạ màu đỏ được đội lệch trên cái đầu hói hồng hào rộng bản của Sam Clark. Họ quên béng mất sự đứng đắn thường ngày. Họ nhập vai say sưa. Carol quá đỗi phấn khích nên thốt lên:

“Hay là chúng ta lập một câu lạc bộ kịch rồi dàn dựng một vở kịch đi! Chịu không nào? Đêm nay vui quá đi mất!”

Họ nhìn cô với vẻ mặt niềm nở.

“Chắc chắn rồi,” Sam Clark nhiệt tình hưởng ứng.

“Ôi, làm đi mọi người! Tớ nghĩ dựng vở 'Romeo và Juliet' thì tuyệt cú mèo!” Ella Stowbody ao ước.

“Thế thì vui phải biết,” Tiến sĩ Terry Gould đồng tình.

“Nhưng nếu chúng ta làm thật,” Carol thận trọng nhắc nhở, “thì làm kịch nghiệp dư kiểu dở hơi sẽ ngớ ngẩn lắm. Chúng ta phải tự tay vẽ phông nền và mọi thứ khác, và thực sự làm một cái gì đó thật xuất sắc. Sẽ có rất nhiều việc nặng nhọc đấy. Các cậu có nghĩ... liệu tất cả chúng ta có đến tập luyện đúng giờ không cơ chứ?”

“Cứ giục tớ đi!” “Chắc chắn rồi.” “Ý kiến hay đấy.” “Đã là dân chơi thì phải đúng giờ khi tập kịch chứ,” tất cả đồng thanh tán thành.

“Thế thì tuần tới chúng ta hãy gặp nhau để thành lập Hiệp hội Kịch nghệ Gopher Prairie nhé!” Carol hát lên vui sướng.

Cô lái xe về nhà trong lòng dạt dào yêu mến những người bạn đã cùng cô lao vút qua màn tuyết đêm trăng, tổ chức những buổi tiệc tùng theo lối bohemian, và sắp sửa tạo ra cái đẹp trên sân khấu kịch. Mọi thứ đã được giải quyết ổn thỏa. Cô sẽ vừa là một phần thực sự của thị trấn, lại vừa thoát khỏi được cơn mê sảng của cái gọi là Căn bệnh Trầm kha Miền quê... Cô sẽ lại được tự do thoát khỏi Kennicott, mà không làm tổn thương anh, không để anh phải bận tâm.

Cô đã chiến thắng.

Vầng trăng giờ đây đã nhỏ lại và treo lơ lửng trên cao, lạnh lùng thờ thẫn.

II

Mặc dù tất cả bọn họ đều chắc như đinh đóng cột rằng họ vô cùng khao khát được tham gia các buổi họp ban quản trị và tập kịch, nhưng khi hiệp hội kịch nghệ được thành lập một cách chính thức thì chỉ gồm có Kennicott, Carol, Guy Pollock, Vida Sherwin, Ella Stowbody, vợ chồng Harry Haydock, vợ chồng Dave Dyer, Raymie Wutherspoon, Tiến sĩ Terry Gould, và bốn thành viên mới: RitaSimons cô nàng hay lẳng lơ, vợ chồng bác sĩ Harvey Dillon và Myrtle Cass, một cô gái mười chín tuổi có gương mặt kém sắc nhưng đầy nội tâm. Trong số mười lăm con người ấy, chỉ có vỏn vẹn bảy người đến dự buổi họp đầu tiên. Số còn lại đều gọi điện cáo lỗi vì những lý do bận bịu và bệnh tật không thể chối cãi, đồng thời tuyên bố rằng họ chắc chắn sẽ có mặt ở tất cả các buổi họp khác cho đến tận muôn đời.

Carol được bầu làm chủ tịch kiêm đạo diễn.

Cô đã kết nạp thêm vợ chồng nhà Dillon. Bất chấp sự e dè của Kennicott, viên nha sĩ và vợ ông ta đã không được nhóm của Westlake đón nhận mà vẫn đứng ngoài rìa xã hội thượng lưu thực thụ, y hệt như Willis Woodford, người làm nghề thủ quỹ, kế toán kiêm gác cửa tại ngân hàng của Stowbody. Carol từng để ý thấy bà Dillon lê bước đi ngang qua ngôi nhà trong một buổi đánh bài bridge của hội Jolly Seventeen, ánh mắt nhìn vào bên trong với bờ môi đầy vẻ bi thương trước sự lộng lẫy của tầng lớp được công nhận. Do bốc đồng, cô đã mời vợ chồng nhà Dillon đến dự buổi họp của hiệp hội kịch nghệ, và khi Kennicott tỏ ra lạnh nhạt với họ, cô lại càng tỏ ra niềm nở hơn mức bình thường, và cảm thấy mình thật cao thượng.

Sự tự mãn ấy đã bù đắp cho nỗi thất vọng của cô về sự èo uột của buổi họp, cũng như sự ngượng ngùng trong suốt những lần Raymie Wutherspoon lặp đi lặp lại câu “Sân khấu cần được nâng tầm,” và “Tôi tin rằng có những bài học lớn ẩn chứa trong một số vở kịch.”

Ella Stowbody, một người có chuyên môn hẳn hoi vì từng học nghệ thuật ngâm thơ ở Milwaukee, tỏ ra không đồng tình với niềm đam mê của Carol dành cho các vở kịch cận đại. Cô Stowbody tuyên bố nguyên tắc cốt lõi của kịch nghệ Mỹ: cách duy nhất để trở nên nghệ thuật là phải trình diễn Shakespeare. Vì chẳng ai thèm lắng nghe cô ta, cô ta bèn ngả người ra sau và ra vẻ như phu nhân Macbeth.

III

Những Nhà hát Thử nghiệm, thứ sẽ mang lại nét cuốn hút cho kịch nghệ Mỹ ba hay bốn năm sau đó, lúc bấy giờ mới chỉ đang ở dạng phôi thai. Nhưng Carol đã sớm linh cảm được cuộc nổi dậy đang đến rất nhanh này. Cô biết được từ một bài báo cũ nào đó rằng ở Dublin có những nhà cải cách gọi là Đoàn kịch Ireland. Cô láng máng biết rằng một người tên là Gordon Craig đã vẽ phông nền — hay là ông ta viết kịch nhỉ? Cô cảm thấy rằng giữa cơn chấn động của nghệ thuật kịch, cô đang khám phá ra một lịch sử quan trọng hơn nhiều so với những biên niên sử tầm thường xoay quanh các nghị sĩ và những trò trẻ con khoa trương của họ. Cô có cảm giác quen thuộc đến lạ kỳ; một giấc mơ được ngồi trong một quán cà phê ở Bruxelles rồi sau đó ghé qua một nhà hát nhỏ nhắn vui tươi nằm dưới chân bức tường nhà thờ.

Mẩu quảng cáo trên tờ báo Minneapolis đập ngay vào mắt cô:

Trường Âm nhạc, Hùng biện và Nghệ thuật Sân khấu Cosmos thông báo chương trình biểu diễn gồm bốn vở kịch ngắn của Schnitzler, Shaw, Yeats và Lord Dunsany.

Cô nhất định phải có mặt ở đó! Cô nài nỉ Kennicott “xuống Thành phố” cùng cô.

“Ừ, anh không biết nữa. Đi xem biểu diễn thì cũng vui đấy, nhưng sao quái quỷ nào em lại cứ muốn xem mấy cái vở kịch nước ngoài dở hơi ấy, do một đám nghiệp dư diễn cơ chứ? Sao em không đợi xem một vở kịch tử tế nào đó vào lúc khác nhỉ? Sắp có mấy vở đỉnh lắm đấy: 'Lottie ở Two-Gun Rancho' và 'Cảnh sát và Kẻ gian' — toàn hàng chính hiệu Broadway, với dàn diễn viên gốc New York. Cái mớ lộn xộn gì mà em cứ đòi xem thế này? Hừm. 'Cách anh ta dối vợ'. Nghe có vẻ cũng không tệ. Nghe có vẻ bốc đấy. Và, ừm, chắc anh cũng có thể ghé qua triển lãm ô tô. Anh rất muốn ngắm chiếc xe mui trần Hup mới này. Thôi được——”

Cô chẳng bao giờ biết được điều gì đã khiến anh quyết định nữa.

Cô đã có bốn ngày lo lắng đến phát cuồng — vì cái lỗ trên chiếc váy lót lụa đẹp duy nhất của mình, vì đánh rơi một chuỗi hạt từ chiếc áo voan phối nhung nâu, vì vết xốt cà chua dính trên chiếc áo cánh vải georgette đẹp nhất. Cô kêu trời: “Em chẳng có nổi một bộ đồ nào ra hồn để mặc cả,” nhưng thực ra cô tận hưởng điều đó vô cùng.

Kennicott thì đi quanh thị trấn, thản nhiên khoe với mọi người rằng anh sắp “xuống Thành phố để xem vài suất diễn.”

Khi đoàn tàu ì ạch băng qua vùng thảo nguyên xám xịt vào một ngày lặng gió, khói từ đầu máy tàu sà xuống cánh đồng thành những cuộn bông khổng lồ, tạo thành một bức bức tường thấp cuồn cuộn che khuất cả những cánh đồng tuyết, cô chẳng buồn nhìn ra ngoài cửa sổ. Cô nhắm nghiền mắt và ngân nga nho nhỏ, đến mức chính cô cũng không nhận ra mình đang ngân nga.

Cô lúc bấy giờ chính là nàng thơ trẻ tuổi đang trên đường chinh phục danh vọng và Paris.

Tại nhà ga Minneapolis, đám đông tiều phu, nông dân, và những gia đình người Thụy Điển đông đúc từ con cái đến ông bà cùng những bưu kiện giấy, cảnh chen chúc mờ mịt hơi sương và tiếng ồn ào của họ khiến cô hoang mang. Cô thấy mình quê mùa làm sao giữa thành phố từng một thời quen thuộc này, sau một năm rưỡi sống ở Gopher Prairie. Cô đinh ninh rằng Kennicott đang lên nhầm xe điện. Khi màn đêm buông xuống, những kho chứa rượu, các cửa hàng quần áo mang phong cách Do Thái và những nhà trọ ở khu vực hạ Hennepin Avenue chìm trong khói bụi, nhếch nhác và đầy vẻ khó chịu. Cô bị choáng ngợp bởi tiếng ồn và dòng phương tiện hối hả giờ cao điểm. Khi một nhân viên bán hàng mặc chiếc áo khoác chít eo quá sát nhìn chằm chằm vào cô, cô liền xích lại gần cánh tay Kennicott hơn. Gã nhân viên kia trông thật ngạo mạn và mang đậm chất thị thành. Hắn là một kẻ bề trên, đã quen với sự náo nhiệt này. Có phải hắn đang cười nhạo cô không?

Có khoảnh khắc, cô thèm khát sự yên tĩnh và an toàn của Gopher Prairie.

Bước vào sảnh khách sạn, cô bỗng thấy ngượng ngùng. Cô vốn không quen với khách sạn; cô nhớ lại với vẻ ghen tị rằng Juanita Haydock hay kể về những khách sạn nổi tiếng ở Chicago nhường nào. Cô không dám đối mặt với những tay đại diện thương mại đang ngồi bệ vệ trên những chiếc ghế da lớn. Cô muốn mọi người tin rằng vợ chồng cô đã quen với sự xa hoa và vẻ lịch lãm lạnh lùng; cô đâm ra bực mình anh một cách vô cớ vì cái cách thô tục của anh, sau khi đặt bút ký tên “Dr. W. P. Kennicott & wife” lên sổ đăng ký, lại hô lớn với nhân viên tiếp tân: “Này anh bạn, có phòng đôi đẹp đàng hoàng kèm bồn tắm cho chúng tôi chứ?” Cô kiêu hãnh đưa mắt nhìn quanh, nhưng khi nhận ra chẳng ai thèm quan tâm đến mình, cô lại thấy mình thật ngớ ngẩn và cảm thấy xấu hổ vì sự cáu kỉnh vô cớ vừa rồi.

Cô tự nhủ: “Cái sảnh ngớ ngẩn này trông loè loẹt quá thể,” nhưng ngay khoảnh khắc tiếp theo cô lại thầm trầm trồ ngưỡng mộ nó: những cột đá onyx với đầu cột mạ vàng, những tấm rèm nhung thêu hình vương miện ngay cửa nhà hàng, góc phòng ngăn bằng dây lụa nơi những cô gái xinh đẹp cứ kiên nhẫn chờ đợi những người đàn ông bí ẩn, những hộp kẹo nặng cả cân cùng đủ loại tạp chí tại quầy báo. Ban nhạc ẩn mình đang tấu lên những giai điệu rộn ràng. Cô nhìn thấy một người đàn ông trông giống như một nhà ngoại giao châu Âu, mặc chiếc áo khoác rộng và đội chiếc mũ phớt Homburg. Một phụ nữ khoác chiếc áo lông thú đuôi chồn, trùm mạng che mặt bằng ren dày, đeo hoa tai ngọc trai và đội chiếc mũ đen ôm sát bước vào nhà hàng. “Chúa ơi! Kia là người phụ nữ thực sự sang trọng đầu tiên mà tôi thấy trong suốt một năm qua đấy!” Carol thầm sung sướng. Cô cảm thấy mình đậm chất thị thành.

Nhưng khi cô đi theo Kennicott về phía thang máy, cô nhân viên giữ áo khoác — một phụ nữ trẻ đầy tự tin, với đôi má phấn trát dày như vôi, chiếc áo cánh mỏng tang khoét ngực sâu và đỏ chót — liền liếc nhìn cô, và dưới cái nhìn đầy vẻ bề trên ấy, Carol lại đâm ra rụt rè. Cô vô thức đứng đợi nhân viên trực thang máy đi trước mình. Khi hắn càu nhàu “Đi đi chứ!” cô vô cùng xấu hổ. Hắn tưởng mình là một con nhà quê mùa mót gớm, cô thầm lo lắng.

Ngay khi bước vào phòng, với cậu nhân viên trực thang máy đã đi khuất dạng an toàn, cô bắt đầu săm soi đánh giá Kennicott. Lần đầu tiên sau nhiều tháng, cô thực sự nhìn rõ con người anh.

Trang phục của anh quá thối nát và mang đậm chất nhà quê. Bộ đồ màu xám coi được của anh, do Nat Hicks ở Gopher Prairie may, trông chẳng khác nào làm bằng tôn tấm; nó hoàn toàn không có chút đường cắt may tinh tế nào, chẳng có vẻ uyển chuyển thoải mái như chiếc áo khoác Burberry của nhà ngoại giao kia. Đôi giày đen của anh thì thô kệch và chẳng được đánh bóng đàng hoàng. Chiếc khăn quàng cổ mang một màu nâu ngốc nghếch. Anh lại cần phải cạo râu rồi.

Nhưng cô nhanh chóng quên đi sự hoài nghi khi nhận ra những tiện nghi khéo léo trong căn phòng. Cô chạy tung tăng khắp nơi, vặn vòi bồn tắm vốn phun nước ào ào chứ không nhỏ giọt róc rách như ở nhà, giật lấy chiếc khăn lau mặt mới tinh vẫn còn bọc trong lớp giấy dầu, thử chiếc đèn ngủ màu hồng nhạt đặt giữa hai chiếc giường đơn, kéo những ngăn kéo của chiếc bàn làm việc bằng gỗ óc chó hình thận để ngắm nghía tập giấy viết thư in khắc nổi, thầm lên kế hoạch viết thư cho tất cả những người quen biết, rồi trầm trồ khen ngợi chiếc ghế bọc nhung màu đỏ sẫm cùng tấm thảm xanh, thử cả vòi nước đá và reo lên vui sướng khi nước chảy ra lạnh ngắt thật. Cô vòng tay ôm lấy Kennicott và đặt lên môi anh một nụ hôn.

“Thích chứ, mình ơi?”

“Đáng yêu quá đi mất. Thật thú vị làm sao. Em cảm ơn anh vì đã đưa em đi. Anh đúng là cục cưng của em!”

Anh ngước nhìn với vẻ mặt ngẩn ngơ nuông chiều, ngáp dài một cái, rồi ban ơn nói: “Cái bộ điều chỉnh trên lò sưởi kia hay phết đấy, em thích chỉnh nhiệt độ nào cũng được. Chắc phải dùng lò sưởi hoành tráng lắm mới giữ ấm được cả cái tòa nhà này. Trời ạ, anh chỉ mong con bé Bea tối nay nhớ tắt mấy cái van gió.”

Bên dưới tấm kính che mặt bàn trang điểm là một thực đơn với toàn những món ăn hấp dẫn: ức gà sao De Vitresse, khoai tây kiểu Nga, bánh trứng đường Chantilly, bánh ngọt Bruxelles.

“Ôi, chúng ta hãy——em sẽ đi tắm nước nóng thật nhanh, đội cái chiếc mũ mới gắn hoa len này lên, rồi hai vợ chồng mình xuống dưới ấy ăn uống thả ga, và gọi một ly cocktail nhé!” cô líu lo reo lên.

Trong lúc Kennicott chật vật gọi món, việc anh để mặc cho người phục vụ tỏ thái độ hỗn xược thật là bực mình, nhưng khi ly cocktail đưa cô bay bổng lên một nhịp cầu giữa những vì sao rực rỡ sắc màu, khi món hàu được mang lên — không phải hàu đóng hộp kiểu Gopher Prairie, mà là hàu tươi nguyên vỏ — cô thốt lên: “Ước gì anh biết được cảm giác tuyệt vời nhường nào khi không phải đau đầu lên thực đơn cho bữa ăn này, không phải đặt hàng hiệu hàng thịt rồi loay hoay suy nghĩ, rồi lại thấp thỏm canh chừng con Bea nấu nướng! Em thấy tự do quá. Lại được thưởng thức những món ăn mới lạ, những kiểu dáng bát đĩa và khăn trải bàn khác biệt, mà chẳng phải bận tâm xem món bánh pudding có bị hỏng hay không! Ôi, đây thực sự là khoảnh khắc tuyệt vời nhất đối với em!”

IV

Họ đã trải qua đầy đủ mọi cảm giác của những kẻ tỉnh lẻ khi đặt chân đến đô thị lớn. Sau bữa sáng, Carol tất bật chạy ra tiệm làm tóc, mua găng tay và áo cánh, rồi ra dáng quan trọng đến gặp Kennicott trước cửa một tiệm kính mắt, đúng theo kế hoạch đã vạch ra, sửa đổi và xác nhận từ trước. Họ ngắm nhìn những viên kim cương, đồ lông thú, những bộ đồ bạc lấp lánh, ghế gỗ gụ cùng hộp đựng đồ khâu bằng da morocco đánh bóng rực rỡ qua các ô cửa sổ cửa hàng, rồi lại tỏ ra bẽn lẽn trước đám đông trong các trung tâm thương mại, bị nhân viên bán hàng dắt mũi mua quá nhiều sơ mi cho Kennicott, rồi há hốc mồm trước “những loại nước hoa độc đáo thông minh — vừa từ New York chuyển đến.” Carol tậu ba cuốn sách viết về sân khấu, rồi dành ra một giờ đầy đắc thắng để tự nhủ rằng mình không thể kham nổi chiếc váy lụa rajah này, nghĩ xem nó sẽ khiến Juanita Haydock ghen tị thế nào, rồi nhắm tịt mắt lại và quyết định mua nó. Kennicott thì đi hết cửa hàng này đến cửa hàng khác, nhiệt tình lùng sục một thiết bị bọc nỉ giúp kính chắn gió ô tô không bị mờ vì mưa.

Buổi tối, họ ăn tối thật xa hoa tại khách sạn của mình, rồi sáng hôm sau lại lẻn ra góc phố để tiết kiệm bằng cách ăn ở một nhà hàng của hãng Childs. Đến ba giờ chiều thì họ đã mệt nhoài, bèn tạt vào rạp chiếu phim ngủ gật và than thở rằng ước gì được quay về Gopher Prairie — thế nhưng đến mười một giờ đêm thì họ lại sung sức đến mức kéo nhau vào một nhà hàng Trung Hoa thường lui tới của giới nhân viên văn phòng và người yêu của họ vào những ngày lãnh lương. Họ ngồi bên chiếc bàn khảm xà cừ và gỗ tếch ăn món trứng tráng Foo Yung, lắng nghe thứ âm thanh chói lọi từ chiếc đàn piano tự động, và ra điều ta đây cũng rất sành điệu cosmopolitan.

Trên đường phố, họ tình cờ gặp những người quen ở quê nhà — gia đình McGanum. Họ cười vang, bắt tay nhau liên hồi và thốt lên: “Chà, trùng hợp ghê cơ chứ!” Họ hỏi thăm xem nhà McGanum xuống đây từ bao giờ, và nài nỉ kể cho nghe những tin tức về thị trấn mà họ vừa rời đi cách đó hai ngày. Dù ở nhà nhà McGanum có thế nào đi chăng nữa, thì ở đây họ vẫn nổi bật lên như những nhân vật ưu tú hơn hẳn so với đám người lạ mặt vô danh cứ hối hả lướt qua một cách ngớ ngẩn, khiến vợ chồng Kennicott giữ họ lại trò chuyện lâu nhất có thể. Nhà McGanum chào tạm biệt cứ như thể họ sắp đi Tây Tạng đến nơi thay vì ra nhà ga để bắt chuyến tàu số 7 đi về hướng bắc.

Họ khám phá khắp thành phố Minneapolis. Kennicott tỏ ra là một kẻ uyên bác và rành mạch về các vấn đề gluten, máy lọc hạt và lúa mì loại I Thượng hạng, khi họ được dẫn đi tham quan những khối nhà bằng đá xám và các tòa xi-lô bê tông mới coóng của những nhà máy bột mì lớn nhất thế giới. Họ phóng tầm mắt ngắm nhìn công viên Loring và khu diễu hành để thu vào tầm mắt những ngọn tháp của nhà thờ St. Mark và nhà thờ lớn Procathedral, cùng những mái nhà đỏ au san sát trên đồi Kenwood. Họ lái xe vòng quanh chuỗi các hồ nước được bao bọc bởi những khu vườn xanh mát, ngắm nhìn dinh thự của các ông hoàng bột mì, gỗ lỉnh kỉnh và các đại gia bất động sản — những bậc quyền uy của một thành phố đang không ngừng vươn mình mở rộng. Họ quan sát những ngôi nhà bungalow nhỏ nhắn kỳ quặc có giàn hoa pergola, những ngôi nhà trát sỏi và gạch thẻ có hiên ngủ nhô ra trên phòng tắm nắng, và cả một lâu đài khổng lồ khó tin nằm đối diện hồ Isles. Họ rảo bước qua một khu chung cư mới tinh bờm xờm; không phải những khu chung cư cao tầng lạnh lẽo ở các thành phố miền Đông mà là những cấu trúc thấp tầng bằng gạch vàng vui mắt, nơi mỗi căn hộ đều có khoảng hiên rào kính với ghế xích đu, đệm đỏ rực và những chiếc bát đồng phong cách Nga. Xen giữa một bên là đường tàu hỏa chằng chịt và bên kia là ngọn đồi bị khoét nham nhở, họ bắt gặp cảnh nghèo đói cùng cực trong những căn lán xiêu vẹo đến sửng sốt.

Họ chiêm ngưỡng những góc phố rộng dài của thành phố mà thời còn mải mê đèn sách đại học họ chưa từng biết tới. Họ tự nhận mình là những nhà thám hiểm lỗi lạc, và tấm tắc khen ngợi nhau với niềm tự hào lớn lao: “Đố mà thấy Harry Haydock đặt chân đến những chốn này trong cái Thành phố này đấy! Hắn làm quái gì có đủ khôn ngoan để mà nghiên cứu máy móc trong nhà máy, hay mò mẫm qua mấy khu ngoại ô thế này chứ. Thật lạ là sao dân tình ở Gopher Prairie không chịu cất cái chân lên mà đi khám phá đi giống như vợ chồng mình cơ chứ!”

Họ dùng bữa hai lần với người em gái của Carol, cảm thấy chán ngấy, nhưng đồng thời cũng trải qua cảm giác thân mật gắn bó đặc trưng của các cặp vợ chồng khi họ bất chợt thừa nhận rằng cả hai đều cùng ghét cay ghét đắng một họ hàng nào đó của người kia.

Thế nên, dù mang theo cả sự gắn bó lẫn nỗi mệt mỏi, họ cuối cùng cũng bước đến buổi tối mà Carol sẽ được thưởng thức các vở kịch tại trường nghệ thuật sân khấu. Kennicott ngỏ ý muốn ở nhà. “Đi bộ mỏi dừ cả chân thế này chán chết; hay là hai vợ chồng mình về phòng sớm nghỉ ngơi cho lại sức đi em.” Chỉ vì tinh thần trách nhiệm mà Carol mới lôi được cả anh lẫn bản thân rời khỏi căn phòng khách sạn ấm áp, chen lên một chuyến xe điện nồng nặc mùi hôi, bước lên những bậc thềm đá nâu của ngôi nhà cải tạo trông ảm đạm dùng làm trụ sở trường kịch nghệ.

V

Họ bước vào một sảnh đường dài quét vôi trắng với một tấm màn kéo vụng về chắn ngang phía trước. Những chiếc ghế xếp chật kín người trông ai nấy cũng được giặt giũ và là lượt phẳng phiu: phụ huynh học sinh, các nữ sinh theo học, và những thầy cô giáo tận tụy.

“Anh thấy có vẻ chán ng ngắt rồi đây. Lát mà vở kịch đầu tiên không ra gì, chúng ta chuồn luôn nhé,” Kennicott hào hứng đề nghị.

“Được thôi,” cô ngáp dài. Với đôi mắt lờ mờ, cô cố đọc danh sách các nhân vật vốn đang bị che khuất sau những mẩu quảng cáo nhàm chán về đàn piano, tiệm bán nhạc cụ, nhà hàng và tiệm kẹo.

Cô xem vở kịch của Schnitzler mà chẳng lấy gì làm hứng thú cho lắm. Các diễn viên di chuyển và thoại cứng ngắc. Ngay khi sự châm biếm trong kịch vừa chớm khơi gợi lại sự ham vui đã bị thui chột bởi đời sống thị trấn của cô, thì vở kịch đã kết thúc.

“Anh thấy chẳng có gì hay ho cả. Hay là mình tót đi chỗ khác đi em?” Kennicott nài nỉ.

“Ôi, xem nốt vở tiếp theo đi anh, 'Cách anh ta dối vợ'.”

Sự châm biếm thông minh của Shaw khiến cô vô cùng thích thú nhưng lại làm Kennicott bối rối:

“Anh thấy nó cứ xấc xược thế nào ấy. Cứ tưởng là phải bốc lửa cơ chứ. Chẳng biết hay ho gì cái loại kịch mà chồng lại thực sự đòi gí vợ cho thằng khác tán tỉnh. Chẳng có thằng chồng nào làm thế cả! Thôi chuồn lẹ đi em?”

“Em muốn xem vở kịch này của Yeats, 'Miền đất của những khát vọng'. Hồi học đại học em mê tơi nó cơ mà.” Lúc này cô đã tỉnh táo hẳn, và kiên quyết đòi xem. “Em biết là hồi em đọc to cho anh nghe, anh chẳng mặn mà gì với Yeats, nhưng anh cứ chờ mà xem, thể nào anh cũng mê tít khi thấy nó diễn trên sân khấu cho mà xem.”

Hầu hết dàn diễn viên đều cứng nhắc chẳng khác nào những chiếc ghế gỗ sồi di động, còn phông nền thì là một sự sắp đặt nghệ thuật với những dải khăn batik và những chiếc bàn nặng nề, nhưng nhân vật Maire Bruin lại mảnh mai y hệt Carol, với đôi mắt to tròn hơn, và giọng nói vang lên trong trẻo như tiếng chuông sớm mai. Nhập thân vào nhân vật ấy, Carol như được sống một cuộc đời khác, và trên đôi cánh giọng nói ngân vang của nữ diễn viên, cô được đưa bay bổng từ chỗ người chồng nhà quê buồn ngủ cùng hàng dài các bậc phụ huynh lịch sự đến gác mái tĩnh lặng của một ngôi nhà tranh lợp mái rạ — nơi trong không gian xanh mờ ảo, bên ô cửa sổ được những tán cây bồ đề mơn man, cô đang cúi mình đọc lại biên niên sử về những người phụ nữ chạng vạng và các vị thần linh cổ xưa.

“Ừ — chà — con ranh diễn vai đấy trông cũng được phết — xinh phết chứ bộ,” Kennicott nhận xét. “Có muốn ở lại xem nốt tiết mục cuối không em? Hả?”

Cô rùng mình. Không đáp lời.

Tấm màn lại được kéo ra. Trên sân khấu, họ chẳng thấy gì ngoài những tấm rèm xanh dài dằng dặc và một chiếc ghế da. Hai thanh niên mặc áo trùm nâu trông như vải bọc đồ nội thất đang khua tay múa chân vô hồn và lẩm bẩm những câu thoại khó hiểu đầy sự lặp lại.

Đây là lần đầu tiên Carol được thưởng thức tác phẩm của Dunsany. Cô thấu hiểu cho sự bồn chồn của Kennicott khi anh thọc tay vào túi tìm điếu xì gà rồi lại rầu rĩ đút nó vào lại.

Chẳng hiểu từ lúc nào hay bằng cách nào, mà không hề có sự chuyển biến rõ rệt nào trong giọng điệu ngâm nga đều đều của mấy con rối trên sân khấu, cô bỗng nhận thức được một thời gian và không gian hoàn toàn khác.

Vệ vương oai phong lẫm liệt đứng giữa đám cung nữ kiêu kỳ, xiêm y sột soạt trên sàn cẩm thạch, cô đang bước đi dọc hành lอย của một cung điện đã đổ nát. Ngoài sân rộn tiếng voi gầm, những gã đàn ông da ngăm đen với bộ râu nhuộm đỏ đứng chắp những bàn tay đẫm máu lên chuôi kiếm, làm nhiệm vụ bảo vệ đoàn lữ hành từ El Sharnak — những con lừa chở đầy vải vóc xứ Tyre bằng đá hoàng ngọc và chu sa. Phía bên kia những tháp canh của bức tường thành ngoại vi, rừng thẳm hiện lên hoang dã đầy tiếng gào thét, và mặt trời gay gắt chiếu những tia nắng hung tàn xuống những đóa phong lan ướt đẫm sương. Một chàng trai sải bước qua những cánh cửa nạm thép, những cánh cửa từng bị gươm đao chém rách cao hơn cả mười người lớn xếp chồng. Chàng mặc chiếc áo giáp mềm mại, và dưới vành mũ sắt được đánh bóng là những lọn tóc xoăn đầy quyến rũ. Bàn tay chàng chìa ra hướng về phía cô; chưa kịp chạm vào, cô dường như đã cảm nhận được hơi ấm từ đó——

“Trời đánh thánh vật! Rốt cuộc cái quái gì đang diễn ra thế này hở Carrie?”

Cô chẳng phải vị nữ hoàng Syria nào hết. Cô chỉ là vợ của bác sĩ Kennicott. Cô rơi bịch một cái xuống thực tại phũ phàng trong căn phòng khách trắng toát, ngồi trân trân nhìn hai cô gái đang sợ hãi và một thanh niên mặc bộ đồ bó sát nhăn nhúm.

Kennicott vừa bước ra khỏi phòng vừa hào hứng luyên tha luyên thuyên:

“Mấy cái trò lảm nhảm vừa rồi nghĩa là cái cóc khô gì cơ chứ? Chẳng hiểu đầu đuôi ra sao cả. Nếu đấy gọi là kịch cao siêu, thì thưa ơn ông, cho tôi xin xem phim cao bồi còn hơn! Ơn Chúa là nó kết thúc rồi, để tụi mình còn về đi ngủ chứ. Tự hỏi không biết đi bộ sang tận đại lộ Nicollet bắt xe buýt có nhanh hơn không nhỉ? Có một điểm phải công nhận về cái ổ này là chúng sưởi ấm phết. Chắc phải dùng lò sưởi hơi nước hoành tráng lắm đây. Không biết để sưởi ấm qua mùa đông thì tốn hết bao nhiêu tiền than nhỉ?”

Trên xe, anh âu yếm vỗ nhẹ vào đầu gối cô, và trong một giây lát, anh lại hóa thân thành chàng trai mặc giáp sắt đang sải bước; rồi ngay sau đó anh lại trở thành bác sĩ Kennicott của Gopher Prairie, còn cô thì bị Main Street tóm gọn trở lại. Chẳng bao giờ, suốt cả cuộc đời này, cô được chiêm ngưỡng những khu rừng già hay lăng mộ của các vị vua chúa nữa. Thế giới ngoài kia có bao điều kỳ lạ, chúng thực sự tồn tại; nhưng cô sẽ chẳng bao giờ được tận mắt nhìn thấy chúng.

Cô sẽ tái tạo chúng qua những vở kịch!

Cô sẽ khiến cho hiệp hội kịch nghệ phải thấu hiểu khát vọng của mình. Họ sẽ làm, chắc chắn họ sẽ làm thế——

Cô đăm chiêu nhìn thực tại không thể lay chuyển: gã soát vé xe buýt ngáp ngắn ngáp dài, những hành khách đang gà gật và những tấm biển quảng cáo xà phòng và đồ lót.