Cô đã nhiều lần được mời tham dự các buổi họp hàng tuần của Thanatopsis, câu lạc bộ học tập dành cho phụ nữ, nhưng cô vẫn luôn khất lần. Vida Sherwin đã hứa hẹn rằng Thanatopsis là “một nhóm vô cùng ấm cúng, mà lại giúp bạn tiếp cận với mọi tư tưởng trí tuệ đang diễn ra khắp mọi nơi.”

Vào đầu tháng Ba, bà Westlake, phu nhân của vị bác sĩ kỳ cựu, hiên ngang bước vào phòng khách của Carol như một bà mèo già hiền lành và gợi ý: “Em yêu, chiều nay em thực sự phải đến dự buổi họp của Thanatopsis đấy. Bà Dawson sẽ làm chủ toạ và tội nghiệp soul ấy đang sợ chết khiếp đây. Bà ấy muốn chị đến mời em. Bà ấy bảo chắc chắn em sẽ làm bừng sáng buổi họp bằng kiến thức của mình về sách vở và văn chương. (Chủ đề hôm nay của chúng ta là thơ ca Anh mà.) Thế nên, đi thôi! Khoác áo vào nào!”

“Thơ ca Anh ạ? Thật thế không? Em rất thích đi. Em không biết là các chị đang đọc thơ đấy.”

“Ồ, chúng ta đâu có tụt hậu thế!”

Bà Luke Dawson, phu nhân của người giàu nhất thị trấn, há hốc miệng nhìn họ đầy vẻ thảm hại khi họ xuất hiện. Chiếc áo đầm bằng sa tanh màu da hải ly đắt tiền của bà, với những hàng, những dải và những chiếc tua rua bằng hạt cườm nâu trang nghiêm, vốn được thiết kế cho một người phụ nữ to gấp đôi bà. Bà đứng vặn vẹo hai bàn tay trước mười chín chiếc ghế xếp trong phòng khách phía trước của mình – nơi treo bức ảnh phai màu về thác Minnehaha năm 1890, bức ảnh “tô màu phóng to” của ông Dawson, và ngọn đèn tròn vo được vẽ hình những con bò và ngọn núi bằng mực nâu sepia, đặt trên một chiếc cột cẩm thạch mang dáng dấp nhà mồ.

Bà rên rỉ: “Ôi bà Kennicott, tôi đang mắc kẹt trong một rắc rối lớn thế này đây. Tôi phải chủ trì buổi thảo luận, và tôi tự hỏi liệu cô có thể đến giúp một tay được không?”

“Hôm nay các chị nghiên cứu nhà thơ nào vậy?” Carol hỏi, với giọng điệu ở thư viện thường dùng khi hỏi “Cô muốn mượn cuốn sách nào?”

“À, các nhà thơ người Anh ấy mà.”

“Không phải tất cả bọn họ chứ?”

“Ô-ôi có chứ. Năm nay tụi chị đang tìm hiểu toàn bộ văn học châu Âu. Câu lạc bộ nhận được một tờ tạp chí rất hay mang tên Culture Hints, và bọn chị theo dõi các chương trình của nó. Năm ngoái chủ đề của chúng ta là Những người đàn ông và phụ nữ trong Kinh Thánh, còn năm tới có lẽ tụi chị sẽ nghiên cứu về Đồ đạc trong nhà và Sứ chén. Trời ạ, đúng là làm con người ta phải tất bật để theo kịp tất cả những chủ đề văn hoá mới mẻ này, nhưng nó rất bổ ích. Vậy cô sẽ giúp chúng ta trong buổi thảo luận hôm nay chứ?”

Trên đường tới đây, Carol đã quyết định sẽ biến Thanatopsis thành công cụ để khai sáng thị trấn. Cô đã ngay lập tức nảy sinh niềm nhiệt huyết tột cùng; cô từng lẩm bẩm: “Đây mới chính là những con người thực sự. Khi những người nội trợ, những người gánh vác mọi nhọc nhằn, lại quan tâm đến thơ ca, thì điều đó có ý nghĩa biết bao. Tôi sẽ làm việc cùng họ – vì họ – bất cứ điều gì!”

Niềm nhiệt huyết của cô đã trở nên nguội lạnh ngay từ trước khi mười ba người phụ nữ cương quyết cởi giày đi tuyết, ngồi phịch xuống ghế, ăn kẹo bạc hà, phủi tay, đan tay vào nhau, dẹp bỏ những ý nghĩ trần tục sang một bên, và cung kính thỉnh cầu nàng thơ trần trụi của thi ca trao gửi thông điệp cao quý nhất. Họ đã chào đón Carol một cách trìu mến, và cô cố gắng trở thành một đứa con ngoan của họ. Nhưng cô cảm thấy bất an. Chiếc ghế của cô nằm ở giữa phòng, phơi bày trước ánh mắt của họ, và đó là một chiếc ghế phòng khách nhà thờ làm bằng những thanh gỗ cứng, chòng chành, trơn trượt, có nguy cơ đổ sập bất cứ lúc nào trước công chúng mà chẳng hề báo trước. Thật không thể ngồi trên đó mà lại không đan tay vào nhau và lắng nghe một cách cung kính.

Cô muốn đá văng chiếc ghế đó đi và bỏ chạy. Chắc chắn nó sẽ tạo ra một tiếng động vang dội tuyệt vời.

Cô thấy Vida Sherwin đang quan sát mình. Cô bóp chặt cổ tay như thể mình là một đứa trẻ hư trong nhà thờ, và khi đã ra dáng đoan trang và bị gò bó trở lại, cô bắt đầu lắng nghe.

Bà Dawson khai mạc buổi họp bằng tiếng thở dài: “Tôi chắc chắn là mình rất vui khi thấy tất cả các chị có mặt ở đây hôm nay, và tôi được biết là các chị em đã chuẩn bị một số bài viết rất thú vị, đây là một chủ đề vô cùng thú vị, các nhà thơ, họ đã là nguồn cảm hứng cho những tư tưởng cao đẹp hơn, trên thực tế, chẳng phải Mục sư Benlick đã nói rằng một số nhà thơ cũng mang lại nguồn cảm hứng lớn lao chẳng kém gì rất nhiều vị mục sư hay sao, và vì thế chúng ta sẽ rất vui mừng được lắng nghe——”

Người phụ nữ tội nghiệp mỉm cười như đang bị đau dây thần kinh, thở hổn hển vì sợ hãi, lục lọi khắp chiếc bàn gỗ sồi nhỏ để tìm cặp kính lão, rồi tiếp tục: “Đầu tiên chúng ta sẽ có niềm vui được lắng nghe bài phát biểu của bà Jenson về chủ đề 'Shakespeare và Milton'.”

Bà Ole Jenson cho biết Shakespeare sinh năm 1564 và mất năm 1616. Ông sống ở London, nước Anh, và ở Stratford-on-Avon, một thị trấn xinh đẹp với nhiều đồ cổ và những ngôi nhà cổ rất đáng để tham quan mà nhiều du khách Mỹ rất thích ghé thăm. Nhiều người tin rằng Shakespeare là nhà viết kịch vĩ đại nhất từng sống, đồng thời cũng là một nhà thơ xuất sắc. Người ta không biết nhiều về cuộc đời ông, nhưng xét cho cùng thì điều đó không thực sự tạo ra quá nhiều khác biệt, bởi vì họ vẫn thích đọc vô số vở kịch của ông, và bây giờ bà sẽ phê bình một vài vở nổi tiếng nhất trong số đó.

Có lẽ vở kịch nổi tiếng nhất của ông là “Người buôn bán ở Venice,” chứa đựng một câu chuyện tình yêu đẹp đỏ và sự thấu hiểu sâu sắc về trí tuệ của người phụ nữ – điều mà một câu lạc bộ phụ nữ, ngay cả những người không muốn bày tỏ quan điểm rõ ràng về vấn đề quyền bầu cử, cũng nên trân trọng. (Tiếng cười.) Bà Jenson chắc chắn rằng bản thân bà rất muốn được trở thành như Portia. Vở kịch kể về một người Do Thái tên là Shylock, và ông ta không muốn con gái mình kết hôn với một quý tộc người Venice tên là Antonio——

Bà Leonard Warren, một người phụ nữ mảnh mai, tóc hoa râm, hay lo lắng, là chủ tịch câu lạc bộ Thanatopsis đồng thời là phu nhân của vị mục sư dòng Congregational, đã trình bày về năm sinh và năm mất của Byron, Scott, Moore, Burns; rồi kết luận rằng:

“Burns từng là một cậu bé khá nghèo khổ và ông không được hưởng những ân huệ mà chúng ta được hưởng ngày nay, ngoại trừ lợi ích từ ngôi nhà thờ Scotland cổ kính tuyệt đẹp – nơi ông được lắng nghe Lời Chúa được ra giảng một cách dũng cảm hơn cả những nhà thờ gạch lớn đẹp đẽ nhất tại các thành phố lớn và được gọi là văn minh ngày nay; nhưng ông không có được những điều kiện giáo dục như chúng ta, không được học tiếng Latinh và những kho báu trí tuệ khác được rải rắc quá phong phú trước những bước chân – ôi chao, lại quá thường xuyên lơ đễnh – của tuổi trẻ chúng ta, những người đôi khi không biết trân trọng đúng mức những đặc quyền đã được ban phát tự do cho mọi cậu bé người Mỹ, dù giàu hay nghèo. Burns đã phải làm việc vất vả và đôi khi bị những kẻ bạn xấu dụ dỗ sa vào những thói hư tật xấu. Nhưng thật là một bài học mang tính giáo dục về mặt đạo đức khi biết rằng ông là một học sinh chăm chỉ và đã tự rèn giũa bản thân mình, tạo nên sự tương phản nổi bật với lối sống buông thả và cái gọi là đời sống giới thượng lưu quý tộc của Lãnh chúa Byron mà tôi vừa nhắc đến. Và chắc chắn rằng, mặc dù các vị lãnh chúa và bá tước thời đó có thể coi thường Burns như một kẻ tầm thường, nhưng rất nhiều người trong chúng ta đã vô cùng thích thú với những tác phẩm của ông viết về con chuột và các đề tài điền viên khác, mang theo thông điệp về vẻ đẹp bình dị – tôi vô cùng tiếc vì không có đủ thời gian để trích dẫn một số đoạn trong số đó.”

Bà George Edwin Mott dành mười phút để nói về Tennyson và Browning.

Bà Nat Hicks, một phụ nữ có khuôn mặt nhăn nhó nhưng vô cùng ngọt ngào, người vốn luôn e sợ trước những người bề trên đến mức Carol muốn lao đến hôn bà, đã hoàn thành nhiệm vụ nặng nề của ngày hôm nay bằng một bài viết về “Các nhà thơ khác.” Những nhà thơ khác đáng được cân nhắc bao gồm Coleridge, Wordsworth, Shelley, Gray, bà Hemans và Kipling.

Cô Ella Stowbody đóng góp phần ngâm thơ với bài “The Recessional” và các đoạn trích từ “Lalla Rookh.” Theo yêu cầu, cô đọc thêm bài “An Old Sweetheart of Mine” để làm tiết mục encore.

Gopher Prairie đã xử lý xong các nhà thơ. Họ đã sẵn sàng cho công việc của tuần tới: Văn xuôi và Tiểu luận Anh.

Bà Dawson khẩn khoản thỉnh cầu: “Bây giờ chúng ta sẽ bước vào phần thảo luận về các bài viết, và tôi chắc chắn tất cả chúng ta đều sẽ rất hào hứng khi được lắng nghe ý kiến từ một người mà chúng ta hy vọng sẽ trở thành hội viên mới, bà Kennicott – người với nền tảng văn học xuất sắc và đủ mọi thứ của mình chắc chắn sẽ có thể đưa ra cho chúng ta nhiều lời chỉ dẫn và – nhiều lời chỉ dẫn hữu ích.”

Carol đã tự nhắc nhở bản thân không được tỏ ra “kiêu kỳ một cách trơ trẽn” như vậy. Cô đã tự nhủ rằng đằng sau sự tầm sư học đạo muộn màng của những người phụ nữ chai sạn vì lao động này ẩn chứa một khát vọng đủ sức làm cô rơi nước mắt. “Nhưng họ quá ư tự mãn. Họ nghĩ rằng mình đang làm ơn cho Burns. Họ chẳng mảy mang tin rằng mình đang có một 'khát vọng muộn màng' nào cả. Họ chắc mẩm rằng văn hoá đã được họ ướp muối và treo lên gác bếp rồi.” Chính giữa cơn sững sờ đầy hoài nghi ấy, tiếng gọi của bà Dawson đã đánh thức cô. Cô hoảng sợ thực sự. Làm sao cô có thể lên tiếng mà không làm tổn thương họ đây?

Bà Champ Perry nghiêng người vỗ nhẹ lên tay cô và thì thầm: “Trông cháu có vẻ mệt mỏi, cưng ạ. Đừng nói gì nếu cháu không muốn.”

Sự trìu mến dâng trào trong lòng Carol; cô đứng phắt dậy, tìm kiếm từ ngữ và phép lịch sự:

“Điểm duy nhất tôi muốn góp ý——tôi biết các chị đang tuân theo một chương trình cố định, nhưng tôi rất mong là sau khi đã có một phần mở đầu tuyệt vời như thế này, thay vì tiếp tục chuyển sang một chủ đề khác vào năm tới, các chị có thể quay lại và nghiên cứu các nhà thơ một cách chi tiết hơn. Đặc biệt là những câu trích dẫn thực tế – mặc dù cuộc đời họ rất thú vị và, như bà Warren đã nói, mang nhiều bài học đạo đức. Và có lẽ còn có một số nhà thơ không được nhắc tới hôm nay mà chúng ta rất đáng cân nhắc – ví dụ như Keats, Matthew Arnold, Rossetti và Swinburne. Swinburne sẽ là một – à ý tôi là, một sự tương phản với cuộc sống mà tất cả chúng ta đang tận hưởng tại miền Trung Tây tươi đẹp này——”

Cô nhận thấy bà Leonard Warren không hề đồng tình với mình. Cô liền kéo bà ấy vào cuộc bằng cách ngây thơ tiếp lời:

“Trừ khi có lẽ Swinburne có khuynh hướng, ờ, bộc tuệch hơn là các chị, hay hơn là mức mà chúng ta thực sự thích. Chị nghĩ sao, bà Warren?”

Phu nhân mục sư phán quyết: “À, chị đã nói đúng phóc những suy nghĩ của tôi đấy, bà Kennicott ạ. Tất nhiên là tôi chưa từng ĐỌC Swinburne bao giờ, nhưng nhiều năm trước, khi ông ta còn đang thịnh hành, tôi nhớ ông Warren từng nói rằng Swinburne (hay đó là Oscar Wilde nhỉ? nhưng dù sao đi nữa:) ông ấy nói rằng mặc dù nhiều kẻ tự cho là có trí tuệ vẫn ra vẻ ta đây và cố tìm kiếm vẻ đẹp ở Swinburne, nhưng sẽ chẳng bao giờ có được vẻ đẹp thực sự nếu thiếu đi thông điệp từ trái tim. Tuy nhiên, đồng thời tôi cũng nghĩ rằng cô có một ý kiến tuyệt vời, và mặc dù chúng ta đã bàn về Đồ đạc trong nhà và Sứ chén làm chủ đề có thể cho năm tới, tôi tin rằng sẽ thật tuyệt nếu ban biên tập chương trình cố gắng sắp xếp thêm một buổi nữa hoàn toàn dành riêng cho thơ ca Anh! Trên thực tế, thưa bà Chủ tịch, tôi xin đưa ra kiến nghị như vậy.”

Khi những ly cà phê và chiếc bánh bông lan thiên thần của bà Dawson đã giúp họ bình tâm lại sau nỗi buồn do những suy nghĩ về cái chết của Shakespeare gây ra, tất cả bọn họ đều bày tỏ với Carol rằng thật là một vinh hạnh khi có cô tham gia cùng. Ban kết nạp hội viên rút lui vào phòng khách trong ba phút và chính thức bầu cô làm hội viên.

Và cô ngừng tỏ ra bề trên.

Cô muốn trở thành một phần của họ. Họ thật trung hậu và tốt bụng. Chính họ là những người sẽ thực hiện khát vọng của cô. Chiến dịch chống lại sự trì trệ của làng quê cuối cùng đã thực sự bắt đầu! Cô nên giáng đòn vào cuộc cải cách cụ thể nào đầu tiên đây? Trong lúc trò chuyện phiếm sau buổi họp, bà George Edwin Mott nhận xét rằng tòa thị chính có vẻ không còn xứng tầm với một Gopher Prairie hiện đại và lộng lẫy nữa. Bà Nat Hicks rụt rè ước gì đám thanh niên có thể có những buổi khiêu vũ miễn phí ở đó – các buổi khiêu vũ của hội quán quá ư khép kín. Toà thị chính. Đúng là nó rồi! Carol vội vã chạy ù về nhà.

Cô đã không nhận ra rằng Gopher Prairie là một thành phố. Từ Kennicott, cô khám phá ra rằng nơi đây được tổ chức hợp pháp với một thị trưởng, hội đồng thành phố và các khu vực bầu cử. Cô vô cùng thích thú trước sự đơn giản của việc tự phong cho mình thành một đô thị lớn. Tại sao lại không cơ chứ?

Suốt buổi tối hôm đó, cô là một công dân đầy kiêu hãnh và lòng ái quốc.

II

Sáng hôm sau, cô đi khảo sát tòa thị chính. Cô vốn chỉ nhớ nó như một tòa nhà xám xịt, mờ nhạt. Giờ cô thấy nó giống một cái chuồng gà bằng gỗ màu gan lợn nằm cách Phố Chính nửa dãy nhà. Mặt tiền là một bức tường ván ốp phẳng lì, nhám nhúa cùng những ô cửa sổ bám đầy bụi bẩn. Từ đây có thể phóng tầm mắt thẳng tới một bãi đất trống và tiệm may của Nat Hicks. Nó lớn hơn xưởng mộc bên cạnh, nhưng lại không được xây cất kiên cố bằng.

Chẳng có ai quanh đó cả. Cô bước vào hành lang. Một bên là tòa án thành phố, trông giống như một lớp học ở vùng quê; bên kia là phòng của đội lính cứu hỏa tình nguyện, với một chiếc xe chở vòi phun nước hiệu Ford và những chiếc mũ bảo hiểm trang trí dùng trong các cuộc diễu hành; ở cuối hành lang là một nhà giam hai phòng bẩn thỉu, hiện đang trống không nhưng sực nức mùi amoniac và mồ hôi cũ kỹ. Toàn bộ tầng hai là một căn phòng lớn chưa hoàn thiện, ngổn ngang những chồng ghế xếp, một chiếc máng trộn vữa bám đầy vôi, và khung xương của những chiếc xe hoa mừng Ngày Độc lập giờ đã phủ đầy những tấm khiên thạch cao đang mục nát cùng thứ vải diềm hoa đỏ, trắng, xanh đã phai màu. Ở cuối phòng là một sân khấu cụt lủn. Căn phòng này đủ rộng cho những buổi khiêu vũ cộng đồng mà bà Nat Hicks vẫn đề xuất. Nhưng mục tiêu của Carol còn lớn hơn cả những buổi khiêu vũ.

Buổi chiều, cô lon ton chạy ra thư viện công cộng.

Thư viện mở cửa ba buổi chiều và bốn buổi tối mỗi tuần. Nó nằm trong một ngôi nhà cũ, đủ dùng nhưng không mấy thu hút. Carol chợt bắt gặp chính mình đang mường tượng ra những phòng đọc sách dễ chịu hơn, những chiếc ghế dành cho trẻ em, một bộ sưu tập nghệ thuật, và một thủ thư đủ trẻ trung để dám thử nghiệm những điều mới mẻ.

Cô tự mắng mình: “Dừng ngay cái cơn sốt cải cách mọi thứ này lại đi! TÔI sẽ hài lòng với thư viện! Toà thị chính thế là đủ cho một khởi đầu rồi. Và đây thực sự là một thư viện tuyệt vời. Nó – nó đâu đến nỗi nào... Chẳng lẽ mình lại cứ phải tìm thấy sự gian dối và ngu ngốc trong mọi hoạt động của con người mà mình chạm mặt hay sao? Từ trường học, kinh doanh, chính phủ cho đến mọi thứ? Chẳng bao giờ có lấy sự mãn nguyện, chẳng bao giờ có được sự nghỉ ngơi hay sao?”

Cô lắc đầu nguầy nguậy như thể đang rũ bỏ nước trên tóc, rồi bước nhanh vào thư viện – một bóng dáng trẻ trung, nhẹ nhàng, dễ mến, đầy khiêm nhường trong chiếc áo khoác lông chưa cài khuy, bộ đồ xanh thẫm, chiếc cổ áo bằng vải organdy tinh tươm và đôi bốt da thuộc rám nắng vì giày vò trong tuyết. Cô Villets trân trân nhìn cô, còn Carol cất giọng ngọt ngào: “Em rất tiếc vì hôm qua không gặp chị ở buổi họp Thanatopsis. Vida bảo là chị có thể đến.”

“À. Chị đã đến Thanatopsis cơ à. Chị có thích không?”

“Thích lắm ạ. Có những bài viết rất hay về các nhà thơ.” Carol trơ trẽn nói dối. “Nhưng em nghĩ lẽ ra họ nên để chị lên trình bày một trong những bài viết về thơ ca ấy chứ!”

“Ờ thì——Tất nhiên tôi không thuộc nhóm người có vẻ lúc nào cũng có thời gian để lo liệu và điều hành câu lạc bộ, và nếu họ thích để những người phụ nữ khác không có chút đào tạo chuyên môn nào về văn học đọc bài viết hơn – suy cho cùng, sao tôi phải phàn nàn chứ? Tôi chẳng qua chỉ là một nhân viên thành phố cơ mà!”

“Chị không phải thế! Chị là người duy nhất làm – làm – ôi, chị làm được nhiều việc lắm chứ. Nói cho em biết đi, liệu có, ờ——Những ai là người thao túng câu lạc bộ vậy chị?”

Cô Villets dập mạnh một cái “bộp” ghi ngày tháng vào trang đầu cuốn “Frank on the Lower Mississippi” cho một cậu bé tóc vàng hoe, lườm cậu bé như thể cô đang đóng một dấu mớ cảnh cáo vào não cậu ta, rồi thở dài:

“Tôi chẳng bao giờ dại dột đứng ra khoe khoang hay chỉ trích ai cả, và Vida là một trong những người bạn thân nhất của tôi, lại là một giáo viên xuất sắc, chẳng có ai trong thị trấn này tiến bộ và quan tâm đến mọi phong trào hơn cô ấy, nhưng tôi phải nói rằng dù chủ tịch hay các ủy ban là ai đi nữa, Vida Sherwin hình như luôn đứng sau tất cả mọi người, và mặc dù cô ấy cứ luôn ca tụng cái gọi là 'công việc tuyệt vời của tôi trong thư viện', tôi lại nhận thấy mình chẳng mấy khi được gọi tên để viết bài, mặc dù bà Lyman Cass đã từng tình nguyện nói với tôi rằng bà ấy nghĩ bài viết của tôi về 'Những nhà thờ ở Anh' là bài thú vị nhất trong năm chúng ta học về du lịch và kiến trúc Anh, Pháp. Nhưng——Và tất nhiên bà Mott với bà Warren là những nhân vật rất quan trọng trong câu lạc bộ, đúng như những gì chị có thể trông đợi từ phu nhân của giám đốc trường học và mục sư nhà thờ Congregational, và quả thực cả hai người họ đều rất có học thức, nhưng——Thôi, chị cứ coi tôi hoàn toàn chẳng có chút trọng lượng nào đi. Tôi chắc những gì tôi nói chẳng có chút ý nghĩa gì sất!”

“Chị quá ư khiêm tốn đấy, và em sẽ mách chuyện này với Vida, và, ờ, em tự hỏi liệu chị có thể dành cho em chút ít thời gian tí xíu thôi để chỉ cho em chỗ để các tập san tạp chí không?”

Cô đã thắng. Cô được hộ tống nhiệt tình đến một căn phòng trông giống như gác mái của một bà ngoại, nơi cô phát hiện ra những ấn phẩm định kỳ chuyên về trang trí nhà cửa và quy hoạch đô thị, cùng với bộ sưu tập sáu năm của tờ National Geographic. Cô Villets tốt bụng đã để cô lại một mình. Vừa lẩm bẩm hát vừa lật giở từng trang giấy bằng những ngón tay đầy thích thú, Carol ngồi khoanh chân trên sàn, xung quanh là những chồng tạp chí chất đống.

Cô tìm thấy những bức ảnh chụp các con đường ở New England: vẻ uy nghi của Falmouth, nét quyến rũ của Concord, Stockbridge, Farmington và Đại lộ Hillhouse. Vùng ngoại ô đẹp như truyện cổ tích Forest Hills trên đảo Long Island. Những ngôi nhà tranh ở Devonshire, những trang viên ở Essex, Phố Chính ở Yorkshire và vùng Port Sunlight. Ngôi làng Ả Rập Djeddah – một chiếc hộp đựng trang sức được chạm trổ tinh xảo. Một thị trấn ở California đã tự lột xác từ những bức tường gạch trơ trọi và những cái chòi gỗ lụp xụp của một Phố Chính thành một lối đi dẫn ánh mắt người xem trải dọc theo một khung cảnh của những mái vòm và khu vườn.

Được củng cố niềm tin rằng mình không hề điên rồ khi cho rằng một thị trấn nhỏ của nước Mỹ hoàn toàn có thể trở nên xinh đẹp, bên cạnh công dụng mua lúa mì và bán cày bừa, cô ngồi trầm ngâm, những ngón tay gầy gò gõ nhịp lên má. Cô mường tượng ra một tòa thị chính mang phong cách Georgian tại Gopher Prairie: những bức tường gạch ấm áp với chớp cửa màu trắng, một ô cửa sổ hình quạt, một sảnh lớn cùng chiếc cầu thang uốn lượn. Cô nhìn thấy nó trở thành ngôi nhà chung và là nguồn cảm hứng không chỉ cho thị trấn mà còn cho cả vùng nông thôn xung quanh. Nơi đây sẽ bao gồm phòng xử án (cô đành chịu không dám đưa nhà giam vào), thư viện công cộng, một bộ sưu tập tranh in xuất sắc, phòng nghỉ ngơi và nhà bếp mẫu dành cho các bà vợ nông dân, nhà hát, phòng hội thảo, phòng khiêu vũ cộng đồng miễn phí, văn phòng nông nghiệp và phòng thể dục. Mọc lên xung quanh và chịu sự ảnh hưởng từ nó, giống như những ngôi làng thời trung cổ tụ họp quanh lâu đài, cô nhìn thấy một thị trấn kiểu Georgian mới duyên dáng và đáng yêu hệt như Annapolis hay vùng Alexandria rợp bóng cây mà Washington từng cưỡi ngựa ghé qua.

Tất cả những điều này sẽ được Câu lạc bộ Thanatopsis hoàn thành mà không gặp bất kỳ khó khăn nào, bởi vì các ông chồng của họ chính là những kẻ nắm quyền kiểm soát kinh doanh và chính trị. Cô cảm thấy tự hào về góc nhìn thực tế này của mình.

Cô chỉ mất nửa giờ để biến một mảnh đất trồng khoai tây có rào dây thép thành một khu vườn hồng có tường bao quanh. Cô vội vã chạy đi báo cho bà Leonard Warren, với tư cách là chủ tịch Thanatopsis, về phép màu vừa mới được thực hiện.

III

Lúc ba giờ kém mười lăm Carol rời nhà; lúc bốn giờ rưỡi cô đã tạo ra cả một thị trấn kiểu Georgian; lúc năm giờ kém mười lăm cô đang đứng giữa sự nghèo khó trang nghiêm của nhà xứ đạo Congregational, niềm nhiệt huyết của cô tuôn xối xả vào bà Leonard Warren như cơn mưa mùa hè trút xuống mái nhà xám cũ kỹ; lúc năm giờ kém hai phút, một thị trấn với những khoảng sân kín đáo và những ô cửa áp mái chào đón đã được dựng lên, và lúc năm giờ hai phút, toàn bộ thị trấn ấy phẳng lì như thành Babylon.

Ngồi thẳng lưng trên chiếc ghế kiểu William and Mary màu đen, tựa lưng vào những tập sách thuyết giáo, chú giải Kinh Thánh và địa lý Palestine xám xịt, lốm đốm nâu xếp trên những chiếc kệ thông dài, đôi giày đen gọn gàng đặt vững chãi trên chiếc thảm vải vụn, bản thân bà cũng chuẩn mực và trầm lặng chẳng kém gì khung cảnh xung quanh, bà Warren lắng nghe không một lời bình phẩm cho đến khi Carol nói xong xuôi, rồi mới điềm đạm đáp lời:

“Ừ, tôi nghĩ cô vẽ ra một bức tranh rất đẹp về những điều hoàn toàn có thể xảy ra – vào một ngày nào đó. Tôi không nghi ngờ gì việc những ngôi làng như thế sẽ xuất hiện trên đồng bằng – vào một ngày nào đó. Nhưng nếu tôi được phép đưa ra một chút xơ xác ý kiến nhỏ thế này: có vẻ như cô đã nhầm khi cho rằng tòa thị chính sẽ là khởi đầu thích hợp, hay Thanatopsis sẽ là công cụ đúng đắn. Suy cho cùng, chính các nhà thờ mới là trái tim thực sự của cộng đồng, phải vậy không? Như cô có thể đã biết, chồng tôi là một nhân vật nổi tiếng trong các vòng tròn Congregational trên toàn tiểu bang vì ông luôn chủ trương thống nhất các nhà thờ. Ông hy vọng được nhìn thấy tất cả các giáo truyền giáo hợp nhất thành một khối vững mạnh, chống lại Thiên Chúa giáo La Mã và Khoa học Cơ Đốc, đồng thời hướng dẫn đúng đắn cho mọi phong trào hướng tới đạo đức và sự cấm rượu. Ở đây, các nhà thờ hợp sức lại có thể tạo ra một câu lạc bộ lộng lẫy, có lẽ là một tòa nhà trát vữa và khung gỗ nửa vời với những bức tượng đầu quái vật gầm thét cùng đủ loại trang trí đẹp mắt trên đó, mà theo tôi, sẽ gây ấn tượng mạnh hơn rất nhiều đối với tầng lớp bình dân so với một ngôi nhà thuộc địa kiểu cũ đơn giản, đúng như những gì cô mô tả. Và đó sẽ là trung tâm thích hợp cho mọi hoạt động giáo dục và giải trí, thay vì để chúng rơi vào tay bọn chính trị gia.”

“Em đoán chắc các nhà thờ cũng chỉ mất tầm ba mươi hay bốn mươi năm để hợp nhất với nhau thôi nhỉ?” Carol ngây thơ hỏi.

“Thậm chí còn chẳng lâu đến thế; mọi thứ đang chuyển động quá nhanh cơ mà. Cho nên sẽ là một sai lầm nếu vạch ra bất kỳ kế hoạch nào khác.”

Carol phải mất tận hai ngày sau mới lấy lại được sự hăng hái của mình, khi cô thử đến gặp bà George Edwin Mott, phu nhân của giám đốc trường học.

Bà Mott bình luận: “Cá nhân tôi thì cực kỳ bận rộn với chuyện may vá, nào là mời thợ may đến nhà rồi đủ thứ, nhưng sẽ thật tuyệt nếu các hội viên khác của Thanatopsis chịu gánh vác vấn đề này. Trừ một điều: Trước hết và trên hết, chúng ta phải có một tòa nhà trường học mới. Ông Mott nói rằng họ đang thiếu thốn không gian trầm trọng.”

Carol liền đi thị sát ngôi trường cũ. Các lớp tiểu học và trung học được gộp chung trong một cấu trúc gạch vàng ẩm thấp với những khung cửa sổ chật hẹp của một nhà giam cổ lỗ – một cái xác tàu to lớn thể hiện sự căm ghét và chương trình huấn luyện bắt buộc. Cô nhượng bộ yêu cầu của bà Mott một cách mãnh liệt đến mức trong suốt hai ngày liền, cô gác lại chiến dịch của chính mình. Sau đó, cô xây dựng ngôi trường và tòa thị chính gắn liền với nhau, làm tâm điểm cho thị trấn được tái sinh.

Cô mạo muội ghé thăm ngôi nhà màu xám chì của bà Dave Dyer. Ẩn sau lớp mặt nạ là những dây leo trụi lá mùa đông và một hiên nhà rộng chỉ cách mặt đất có một gang tay, ngôi nhà trông vô hồn đến mức Carol chẳng bao giờ có thể mường tượng nổi trong đó ra sao. Cô cũng chẳng thể nhớ nổi bất cứ thứ gì nằm bên trong. Nhưng bà Dyer thì lại mang đậm dấu ấn cá nhân. Đối với Carol, bà Howland, bà McGanum và Vida Sherwin, bà là chiếc cầu nối giữa nhóm Jolly Seventeen và câu lạc bộ Thanatopsis nghiêm túc (trái ngược với Juanita Haydock, người cứ vô cớ khoác lác mình là kẻ “dốt đặc cán mai” và tuyên bố công khai rằng cô ta “thà vào tù chứ đời nào thèm viết mấy cái bài luận câu lạc bộ quái quỷ gì đó”). Bà Dyer mang đậm nét nữ tính khi diện chiếc áo kimono ra tiếp Carol. Làn da của bà mịn màng, tái nhợt, mềm mại, gợi lên cảm giác nhục dục yếu ớt. Trong những buổi uống cà phê buổi chiều, bà từng rất thô lỗ nhưng giờ đây lại gọi Carol là “cưng” và khăng khăng bắt gọi mình là Maud. Carol không rõ tại sao mình lại thấy khó chịu trong cái bầu không khí đậm mùi phấn rôm ấy, nhưng cô vội vàng lái câu chuyện về với bầu không khí trong lành từ những kế hoạch của mình.

Maud Dyer thừa nhận tòa thị chính đúng là “không đẹp cho lắm”, nhưng như Dave đã nói, chẳng có ích gì khi làm điều gì đó về nó cho đến khi họ nhận được tiền trợ cấp từ tiểu bang và kết hợp tòa thị chính mới với một kho vũ khí của lực lượng vệ binh quốc gia. Dave đã đưa ra phán quyết rằng: “Mấy cái đám thanh niên ăn nói xấc láo cứ la cà quanh tiệm bi-a này thứ chúng cần là nghĩa vụ quân sự toàn dân. Để biến chúng thành đàn ông thực thụ.”

Bà Dyer liền gạt phăng tòa nhà trường học mới ra khỏi tòa thị chính:

“Ồ, thế ra bà Mott đã tiêm nhiễm vào đầu cô cái cơn cuồng trường học của bả rồi sao! Bả cứ lải nhải chuyện đó mãi cho đến khi ai nấy đều phát bực phát chán lên được. Thứ bả thực sự muốn là một phòng làm việc thật lớn để cái lão Gawge hói đầu thân yêu của bả ngồi vào đó và ra điều quan trọng. Tất nhiên tôi rất ngưỡng mộ bà Mott, và tôi rất quý mến bả, bả cực kỳ thông minh, dù cho bả có hay xía vào và thao túng Thanatopsis đi nữa, nhưng tôi phải nói rằng chúng tôi đã phát ngấy với cái thói cằn nhằn của bả rồi! Ngôi nhà cũ đó đã quá đủ tốt cho chúng ta hồi còn bé! Tôi ghét cay ghét đắng mấy kẻ cứ thích ra vẻ nữ chính trị gia lắm chuyện, cô có thấy thế không?”

IV

Tuần đầu tiên của tháng Ba đã mang đến những hứa hẹn về mùa xuân và khơi dậy trong lòng Carol muôn vàn khát khao về những hồ nước, đồng cỏ và những con đường. Tuyết đã tan hết, chỉ còn sót lại những mảng bông xám xịt dưới gốc cây, nhiệt độ vọt lên chỉ trong một ngày từ cái lạnh buốt xương đến cái ấm áp ngứa ngáy. Ngay khi Carol vừa tin rằng ngay cả ở miền Bắc bị giam cầm này, mùa xuân vẫn có thể tồn tại, thì tuyết lại rơi xuống đột ngột như một cơn bão giấy trong nhà hát; cơn gió giật Tây Bắc thổi tung nó lên trong một trận bão tuyết lốc; và cùng với hy vọng về một thị trấn được tôn vinh, niềm hy vọng về những đồng cỏ mùa hè cũng tan biến.

Nhưng một tuần sau, dù tuyết vẫn đọng lại thành từng đống bùn nhão ở khắp nơi, lời hứa hẹn ấy đã không thể chối cãi. Bằng những tín hiệu vô hình trong bầu không khí, bầu trời và đất mẹ – những thứ đã đánh thức cô mỗi năm qua mười ngàn thế hệ – cô biết rằng mùa xuân đang đến. Đó không phải là một ngày nắng chói chang, oi ả, đầy bụi bặm như kẻ đột nhập đầy phản trắc của một tuần trước, mà đượm vẻ lười biếng, dịu lại trong ánh sáng mờ ảo như sữa. Những con lạch nhỏ đang róc rách chảy qua từng con hẻm; một chú chim cổ đỏ cất tiếng hót xuất hiện như có phép thuật trên cây táo dại ở sân nhà Howland. Ai nấy đều khúc khích cười: “Có vẻ như mùa đông sắp qua đi rồi,” và “Thế này thì băng giá trong đường xá sẽ tan hết đây – mấy chốc nữa là xe hơi lại chạy đầy đường cho xem – không biết hè này chúng ta sẽ câu được loại cá vược gì đây – chắc năm nay mùa màng sẽ bội thu đây.”

Mỗi buổi tối, Kennicott lại lặp đi lặp lại: “Tốt hơn là chúng ta đừng vội cởi Nội y Dày hay tháo khung cửa sổ chống bão sớm quá – nhỡ lại có đợt lạnh nữa thì sao – phải cẩn thận kẻo cảm lạnh – không biết than có đủ dùng qua mùa không nhỉ?”

Những năng lượng sống đang bành trướng bên trong lấn át cả mong muốn cải cách. Cô tung tăng khắp nhà, lên kế hoạch tổng vệ sinh mùa xuân cùng Bea. Khi tham dự buổi họp thứ hai của Thanatopsis, cô chẳng đả động gì đến chuyện đập đi xây lại thị trấn. Cô ngồi lắng nghe một cách cung kính những số liệu về Dickens, Thackeray, Jane Austen, George Eliot, Scott, Hardy, Lamb, De Quincey và bà Humphry Ward – những người hóa ra lại chính là các tác giả của dòng Văn xuôi và Tiểu luận Anh.

Mãi cho đến khi đi khảo sát phòng nghỉ ngơi, cô mới lại biến thành một kẻ cuồng tín. Cô vẫn thường liếc nhìn tòa nhà cửa hàng đã được biến thành chốn dung thân để các bà vợ nông dân có thể tá túc trong lúc chồng họ lo việc buôn bán. Cô từng nghe Vida Sherwin và bà Warren ca ngợi công đức của Thanatopsis trong việc thiết lập phòng nghỉ ngơi và cùng hội đồng thành phố gánh vác chi phí duy trì nó. Nhưng cô chưa từng bước chân vào đó cho đến tận ngày tháng Ba này.

Cô bước vào một cách đầy ngẫu hứng; gật đầu chào người quản lý – một góa phụ mập mạp phúc hậu tên là Nodelquist, và vài người phụ nữ nông thôn đang lặng lẽ ngồi ghế bập bênh. Phòng nghỉ trông hệt như một cửa hàng đồ cũ. Nó được trang bị những chiếc ghế bập bênh lỗi thời bị vứt bỏ, ghế sậy lệchmọp, một chiếc bàn gỗ thông trầy xước, một tấm thảm rơm đầy cát sạn, những bức tranh khắc thép cũ kỹ vẽ cảnh những cô gái vắt sữa đang mơn trớn đầy đạo đức dưới tán cây liễu, những bức tranh in hoa hồng và cá đã phai màu, cùng một chiếc bếp dầu hỏa để hâm nóng bữa trưa. Ô cửa sổ phía trước bị che khuất bởi những tấm rèm lưới rách rưới cùng một chậu hoa phong l geranium và cây cao su.

Trong khi đang lắng nghe bà Nodelquist kể lể về việc có bao nhiêu ngàn người vợ nông dân đã sử dụng phòng nghỉ này mỗi năm, và họ “biết ơn các quý bà biết bao khi đã cung cấp cho họ một nơi đáng yêu thế này, lại còn hoàn toàn miễn phí nữa,” cô thầm nghĩ: “Biết ơn cái nỗi gì! Chồng của mấy cái bà tử tế này hốt trọn mối làm ăn của nông dân ấy chứ. Đây chẳng qua chỉ là sự tiện lợi mang tính thương mại. Và nó thật kinh khủng. Lẽ ra nó phải là căn phòng quyến rũ nhất trong thị trấn, để an ủi những người phụ nữ đã phát ngấy với những gian bếp đồng bằng. Chắc chắn nó phải có một khung cửa sổ trong suốt để họ có thể nhìn ngắm cuộc sống thị thành trôi qua. Có một ngày tôi sẽ làm một phòng nghỉ tốt hơn thế này – một phòng câu lạc bộ. Chà! Tôi đã lên kế hoạch sẵn cho nó như một phần trong tòa thị chính kiểu Georgian của mình rồi còn gì!”

Thế là tình cờ, cô lại đang âm mưu chống lại sự bình yên của Thanatopsis ngay tại buổi họp thứ ba của họ (buổi họp bàn về Văn học Scandinavia, Nga và Ba Lan, kèm theo những lời bình của bà Leonard Warren về chủ nghĩa ngoại giáo tội lỗi của cái gọi là nhà thờ Nga). Ngay cả trước khi cà phê và bánh cuộn nóng được mang vào, Carol đã túm lấy bà Champ Perry – người phụ nữ tiên phong nhân hậu và đẫy đà, mang đến phẩm giá lịch sử cho các bà matron hiện đại của Thanatopsis. Cô tuôn ra tất cả các kế hoạch của mình. Bà Perry gật đầu và vỗ nhẹ tay Carol, nhưng đến cuối cùng, bà lại thở dài:

“Ước gì ta có thể đồng tình với cháu, cưng ạ. Ta chắc chắn cháu là một trong những đứa con được Chúa lựa chọn (dù chúng ta chẳng mấy khi thấy cháu đến Nhà thờ Baptist thường xuyên như chúng ta muốn)! Nhưng ta e rằng cháu quá ư đa cảm. Khi ông Champ và ta đến đây, chúng ta phải đi chung với một chiếc xe bò kéo từ Sauk Centre đến Gopher Prairie, và lúc đó ở đây chẳng có gì ngoài một hàng rào gỗ, vài người lính và dăm ngôi nhà gỗ xám xịt. Khi chúng ta muốn thịt lợn muối và thuốc súng, chúng ta phải cử một người cưỡi ngựa đi lấy, và rất có thể anh ta đã bị bọn thổ dân bắn chết trước khi kịp quay về. Chúng ta – tất nhiên lúc đầu ai nấy đều làm nông dân – chẳng hề trông mong có phòng nghỉ ngơi nào vào những thời kỳ đó. Chà, nếu là thời đó thì bọn ta đã thấy cái phòng bây giờ đơn giản là quá lộng lẫy rồi! Nhà của ta lợp bằng cỏ khô và nó dột tơi bời mỗi khi trời mưa – chỗ khô ráo duy nhất là bên dưới một cái kệ.

Và khi thị trấn phát triển lớn mạnh, chúng ta đã nghĩ tòa thị chính mới là một cái gì đó thật tuyệt vời. Ta chẳng thấy có nhu cầu gì về phòng khiêu vũ cả. Nhảy nhót bây giờ đâu còn được như xưa nữa. Hồi đó chúng ta khiêu vũ rất đoan trang, và chúng ta vẫn vui chơi thỏa thích chẳng kém gì đám thanh niên bây giờ với những điệu nhảy Thổ Nhĩ Kỳ lắc hông khủng khiếp rồi ôm ấp đủ điều. Nhưng nếu chúng đã phớt lờ lời răn của Chúa rằng các thiếu nữ phải biết đoan trang, thì ta đoán chúng cũng xoay sở khá ổn tại Hội quán K.P. hay Oddfellows rồi đấy thôi, mặc dù một số hội quán không phải lúc nào cũng chào đón nồng nhiệt lũ người ngoại quốc và nhân công thuê mướn vào các buổi khiêu vũ của họ. Và ta chắc chắn chẳng thấy có nhu cầu gì về văn phòng nông nghiệp hay mấy cái màn trình diễn khoa học gia đình mà cháu nói tới cả. Thời của ta, bọn trẻ học làm nông bằng những giọt mồ hôi chân chính, và đứa con gái nào cũng biết nấu ăn, hoặc được má nó dạy cho một trận nhớ đời ngay tại đầu gối! Hơn nữa, chẳng phải ở Wakamin đã có một nhân viên quận rồi sao? Thỉnh thoảng anh ta ghé qua đây mỗi tháng hai lần. Thế là đủ để vọc vạch cái kiểu làm nông nghiệp khoa học này rồi – ông Champ bảo chẳng có tích sự gì sất.

Còn về phòng hội thảo – chẳng phải chúng ta đã có các nhà thờ rồi sao? Nghe một bài giảng đạo theo lối truyền thống tốt đẹp vẫn hơn gấp bội so với đống địa lý, sách vở và đủ thứ tào lao mà chẳng ai cần phải biết – lượng học thức dị giáo trong Thanatopsis này đã thừa mẻ rồi. Còn về cái chuyện cố gắng xây dựng cả một thị trấn theo kiến trúc Thuộc địa mà cháu nói ấy chứ——Ta cũng thích những thứ đẹp đẽ lắm chứ; đến tận bây giờ ta vẫn luồn ruy băng vào váy lót, mặc dù ông Champ Perry cứ cười chê ta, cái lão ác ôn đó! Nhưng dẫu vậy, ta tin rằng không một ai trong số những người kỳ cựu chúng ta muốn nhìn thấy cái thị trấn mà chúng ta đãổ công xây dựng bằng mồ hôi nước mắt lại bị đập phá đi để dựng lên một nơi chẳng trông giống cái quái gì ngoài mấy cuốn truyện cổ tích Hà Lan, chứ chẳng giống chút nào với nơi mà chúng ta hằng yêu mến. Và cháu không thấy bây giờ nó rất đáng yêu sao? Nào cây cối, thảm cỏ? Rồi những ngôi nhà ấm cúng, hệ thống sưởi nước nóng, đèn điện, điện thoại, đường đi lát xi măng và đủ thứ khác nữa? Chà, ta cứ tưởng tất cả những ai đến từ Twin Cities đều luôn miệng ca ngợi đây là một thị trấn xinh đẹp cơ mà!”

Carol đành nuốt giận; tuyên bố rằng Gopher Prairie mang màu sắc của Algiers và sự vui tươi của lễ hội Mardi Gras.

Thế mà chiều hôm sau, cô lại lao vào chớp lấy bà Lyman Cass – phu nhân mũi khoằm của ông chủ nhà máy bột mì.

Phòng khách nhà bà Cass thuộc trường phái Victoria nhồi nhét, giống như phòng khách của bà Luke Dawson thuộc trường phái Victoria trống hoác. Nó được trang trí theo hai nguyên tắc: Thứ nhất, mọi thứ phải giống một cái gì đó khác. Một chiếc ghế bập bênh có phần tựa lưng giống cây đàn lia, phần đệm ngồi bọc vải gần như da giả mô phỏng vải nhung chần cúc, và tay vịn giống như những con sư tử theo giáo phái Trưởng lão Scotland; kèm theo những khối u tròn, cuộn xoắn, khiên mộc và đầu ngọn giáo xuất hiện ở những vị trí bất ngờ trên chiếc ghế. Nguyên tắc thứ hai của trường phái Victoria nhồi nhét là mọi inch không gian nội thất đều phải được lấp đầy bởi những đồ vật vô tích sự.

Những bức tường trong phòng khách nhà bà Cass dán chi chít những bức tranh “vẽ tay,” những bức tranh “bình dân” vẽ cây bạch dương, những cậu bé bán báo, cún con và các tháp chuông nhà thờ đêm Giáng sinh; một tấm phù điêu mô tả Tòa nhà Triển lãm ở Minneapolis, những bức chân dung vẽ bằng củi đốt của các tù trưởng da đỏ chẳng thuộc bộ lạc cụ thể nào, một câu châm ngôn thơ ca được trang trí bằng hoa păng-xê, một Thước Đo Hoa Hồng (Yard of Roses), cùng băng rôn của các cơ sở giáo dục mà hai cậu con trai nhà Cass từng theo học – Cao đẳng Thương mại Chicopee Falls và Đại học McGillicuddy. Trên một chiếc bàn vuông nhỏ đặt một chiếc khay đựng danh thiếp bằng sứ vẽ trang trí với viền chì được uốn gõ và mạ vàng, một cuốn Kinh Thánh Gia Đình, Hồi ký của Grant, cuốn tiểu thuyết mới nhất của bà Gene Stratton Porter, một mô hình bằng gỗ của nhà gỗ Thụy Sĩ kiêm ống heo đựng tiền xu, một chiếc vỏ bào ngư được đánh bóng kẹp một chiếc ghim đầu đen và một ống chỉ trống, một chiếc gối cắm kim bằng nhung đặt trong chiếc giày kim loại mạ vàng có dập dòng chữ “Kỷ niệm Troy, N.Y.” ở phần mũi, cùng một cái đĩa thủy tinh màu đỏ có mụn cóc không rõ nguồn gốc.

Lời mở đầu của bà Cass là: “Tôi phải cho cô xem tất cả những món đồ xinh xắn và vật phẩm nghệ thuật của tôi mới được.”

Bà ta cất giọng eo éo sau khi nghe Carol giãi bày:

“Tôi hiểu rồi. Cô nghĩ rằng những ngôi làng New England và những ngôi nhà Thuộc địa xinh xắn hơn rất nhiều so với những thị trấn miền Trung Tây này. Tôi rất vui vì cô có suy nghĩ đó. Cô sẽ thấy thú vị khi biết rằng tôi sinh ra ở Vermont đấy.”

“Và chị không nghĩ rằng chúng ta nên cố gắng làm cho Gopher Prai——”

“Ôi trời ơi không! Chúng ta không kham nổi đâu. Thuế cao ngất ngưởng thế này là quá đủ rồi. Chúng ta phải thắt lưng buộc bụng, chứ không thể để hội đồng thành phố vung tay quá trán thêm một xu nào nữa. Ừm——Cô có nghĩ rằng bài viết mà bà Westlake đọc về Tolstoy rất tuyệt vời không? Tôi rất vui vì bà ấy đã chỉ ra mọi tư tưởng xã hội chủ nghĩa ngớ ngẩn của ông ta đã thất bại thảm hại ra sao.”

Những gì bà Cass nói cũng chính là những gì Kennicott đã nói vào tối hôm đó. Sẽ chẳng có chuyện hội đồng thành phố đề xuất hoặc Gopher Prairie bỏ phiếu duyệt chi ngân sách cho một tòa thị chính mới trong suốt hai mươi năm tới.

V

Carol đã tránh việc bộc lộ các kế hoạch của mình trước Vida Sherwin. Cô e ngại cái phong thái “chị cả” ấy; Vida hoặc là sẽ cười nhạo cô, hoặc là sẽ chớp lấy ý tưởng rồi biến tấu nó cho phù hợp với ý mình. Nhưng cô chẳng còn hy vọng nào khác. Khi Vida ghé qua uống trà, Carol liền phác hoạ ra cõi Utopia của mình.

Vida tỏ ra dịu dàng nhưng vô cùng quả quyết:

“Cưng ơi, em sai bét nhè rồi. Chị rất muốn nhìn thấy nó: một nơi thực sự nhiều cây xanh để chắn bớt những trận cuồng phong. Nhưng không làm được đâu. Các phụ nữ trong câu lạc bộ thì làm được cái tích sự gì chứ?”

“Chồng của họ là những người đàn ông quan trọng nhất trong thị trấn. Họ CHÍNH LÀ thị trấn!”

“Nhưng thị trấn với tư cách là một cỗ máy riêng biệt không phải là ông chồng của Thanatopsis. Nếu em biết tụi chị đã gặp bao nhiêu rắc rối mới ép được hội đồng thành phố chịu chi tiền để phủ dây leo lên trạm bơm nước! Dù em có nghĩ thế nào về phụ nữ Gopher Prairie đi nữa, thì họ vẫn tiến bộ gấp đôi đàn ông.”

“Nhưng chẳng lẽ đàn ông không thấy sự xấu xí đó sao?”

“Họ không nghĩ nó xấu. Và em chứng minh bằng cách nào? Đó là vấn đề gu thẩm mỹ. Tại sao họ phải thích thứ mà một kiến trúc sư ở Boston thích cơ chứ?”

“Thứ họ thích là bán mận khô!”

“Ừ thì, sao lại không chứ? Dù sao đi nữa, vấn đề ở chỗ em phải làm việc từ bên trong, với những gì chúng ta đang có, thay vì từ bên ngoài với những ý tưởng xa lạ. Lớp vỏ không nên bị ép buộc áp đặt lên phần hồn. Không thể làm thế được! Lớp vỏ rực rỡ phải phát triển từ bên trong phần hồn và thể hiện nó. Điều đó có nghĩa là phải chờ đợi. Nếu chúng ta tiếp tục bám riết lấy hội đồng thành phố thêm mười năm nữa, RẤT CÓ THỂ họ sẽ bỏ phiếu thông qua trái phiếu để xây một trường học mới.”

“Em từ chối tin rằng nếu tận mắt nhìn thấy nó, mấy gã đàn ông máu mặt kia lại quá keo kiệt đến mức không chịu bỏ ra vài đô la cho một tòa nhà – hãy nghĩ xem! – nào là khiêu vũ, hội thảo và kịch nghệ, tất cả đều được làm chung với nhau!”

“Em mà thốt ra từ 'chung với nhau' trước mặt mấy tay thương gia thì chúng sẽ treo cổ em lên đấy! Thứ duy nhất họ sợ hơn cả mấy nhà bán hàng qua thư chính là các phong trào hợp tác xã của nông dân có thể chớm nở.”

“Những lối mòn bí mật dẫn đến những cái ví tiền đầy sợ hãi! Lúc nào cũng vậy, trong mọi thứ! Và tôi chẳng có chút mịch văn hào hùng nào của tiểu thuyết cả: nào là máy ghi âm giấu kín hay những bài diễn văn dưới ánh đuốc. Tôi chỉ đơn thuần bị cản trở bởi sự ngu ngốc mà thôi. Ồ, tôi biết mình là một kẻ ngốc. Tôi mơ về Venice, nhưng tôi lại sống ở Archangel và cằn nhằn vì những vùng biển phía Bắc không mang màu sắc dịu dàng. Nhưng ít nhất họ cũng đừng hòng ngăn cản tôi yêu Venice, và có một ngày tôi sẽ bỏ trốn——Thôi được rồi. Không nói nữa.”

Cô vung mạnh hai tay trong một cử chỉ từ bỏ.

VI

Đầu tháng Năm; lúa mì đâm chồi xanh mướt như cỏ; ngô và khoai tây đang được gieo trồng; cả vùng đất ngân lên tiếng hát. Trời đã mưa tầm tã suốt hai ngày liền. Ngay cả trong thị trấn, những con đường cũng biến thành một vũng lầy cày xới, trông thật gớm ghiếc và khó đi qua. Phố Chính là một vũng lầy đen ngòm từ vỉa hè bên này sang vỉa hè bên kia; trên những con đường dân cư, dải cỏ bên cạnh lối đi rỉ ra thứ nước màu xám xịt. Trời oi bức đến rát da, thế mà thị trấn vẫn trơ trọi dưới bầu trời ảm đạm. Không được làm dịu đi bởi tuyết hay những nhành cây phấp phới, những ngôi nhà cứ lúp xúp và cau có, phơi bày cái vẻ nhếch nhác thô kệch của mình.

Vừa lê bước chân nặng nhọc về nhà, Carol vừa nhìn với vẻ chán ghét đôi giày cao su dính đầy đất sét và gấu váy lem luốc. Cô đi ngang qua ngôi nhà cồng kềnh, màu đỏ sẫm, nhọn hoắt của Lyman Cass. Cô lội qua một vũng nước màu vàng đục loang lổ. Vũng lầy này không phải là nhà của cô, cô tự nhủ. Ngôi nhà của cô, và thị trấn xinh đẹp của cô, tồn tại trong tâm trí cô. Chúng đã được tạo ra rồi. Công việc đã hoàn tất. Thứ mà cô thực sự tìm kiếm bấy lâu nay là một ai đó để chia sẻ chúng cùng mình. Vida không chịu; còn Kennicott thì không thể.

Một người để sẻ chia chốn dung thân.

Đột nhiên, cô nghĩ đến Guy Pollock.

Cô dẹp ngay ý nghĩ đó. Anh ta quá ư thận trọng. Cô cần một tâm hồn trẻ trung và đầy ngông cuồng như chính cô. Và cô sẽ chẳng bao giờ tìm thấy nó. Tuổi trẻ sẽ chẳng bao giờ cất tiếng hát bước đến. Cô đã thất bại.

Thế nhưng chính vào buổi tối hôm đó, cô lại nảy ra một ý tưởng giải quyết triệt để vấn đề tái thiết Gopher Prairie.

Chưa đầy mười phút sau, cô đã đứng kéo giật giật chiếc chuông cửa kiểu cũ nhà Luke Dawson. Bà Dawson mở hé cửa và thận trọng liếc ra từ mép cửa. Carol hôn lên má bà, rồi lon ton bước vào phòng khách ảm đạm.

“Chà chà, trông cháu cứ như là hạn hán gặp mưa rào ấy nhỉ!” ông Dawson cười sảng khoái, đặt tờ báo xuống và đẩy cặp kính lên trán.

“Trông cháu có vẻ hào hứng thế,” bà Dawson thở dài.

“Cháu có chứ! Thưa ông Dawson, chẳng phải ông là một triệu phú đấy thôi?”

Ông nghiêng đầu, cất giọng thủ thỉ: “À, ta đoán nếu ta quy đổi tất cả số chứng khoán, đất đai nông nghiệp, cổ phần trong mỏ sắt ở Mesaba cùng gỗ miền Bắc và những khu rừng khai thác dở dang thành tiền mặt, ta cũng suýt soát đẩy tới con số hai triệu đô la đấy, và từng xu từng cắc đều do ta làm lụng vất vả cùng cái đầu khôn ngoan không vung tiền ra tiêu xài linh tinh vào mấy cái——”

“Cháu nghĩ là cháu muốn hầu hết số tiền đó từ ông đấy!”

Vợ chồng nhà Dawson nhìn nhau cười ngầm trước trò đùa của cô, và ông rít lên: “Cô còn tệ hơn cả Mục sư Benlick! Hắn ta chả mấy khi moi nổi của ta quá mười đô la – trong một lần đâu!”

“Cháu không đùa đâu. Cháu nói thật đấy! Các con của ông ở thành phố đều đã trưởng thành và khá giả rồi. Ông đâu muốn chết đi mà để lại cái tên vô danh tiểu tốt. Tại sao không làm một điều gì đó thật vĩ đại, mang tính nguyên bản chứ? Tại sao không tái thiết toàn bộ thị trấn này cơ chứ? Hãy thuê một kiến trúc sư vĩ đại, và bảo ông ta lên kế hoạch cho một thị trấn phù hợp với vùng đồng bằng này. Có lẽ ông ấy sẽ tạo ra một hình thái kiến trúc hoàn toàn mới lạ. Rồi sau đó đập bỏ tất cả mấy cái tòa nhà xập xệ này đi——”

Ông Dawson đã nhận ra rằng cô không hề đùa. Ông rên rỉ: “Trời ạ, việc đó sẽ tốn ít nhất ba hoặc bốn triệu đô la là ít!”

“Nhưng chỉ riêng ông thôi, một mình ông đã có sẵn hai triệu trong số đó rồi còn gì!”

“Ta ư? Lại đi ném hết số tiền mồ hôi nước mắt kiếm được vào việc xây nhà cho một lũ ăn mày vô tích sự chưa từng biết khôn ngoan để dành dụm tiền bạc ư? Không phải là ta keo kiệt đâu nhé. Mẹ nó lúc nào chả có người hầu gái đến làm việc nhà – khi nào tụi ta tìm được người. Nhưng hai vợ chồng ta đã vắt kiệt sức lực đến xương tus rồi mà lại – đem đi phung phí cho một đám vô lại thế này sao——?”

“Làm ơn đi! Đừng giận chứ ạ! Ý cháu chỉ là – cháu muốn nói là——À ý cháu không phải tiêu hết sạch tiền, tất nhiên rồi, nhưng nếu ông đứng đầu danh sách, rồi những người khác hưởng ứng theo, và nếu họ nghe ông bàn về một thị trấn hấp dẫn hơn……”

“Thôi đi cô bé, cô vẽ vời ra nhiều thứ quá đấy. Hơn nữa, thị trấn này có gì không ổn nào? Ta thấy nó tốt chán. Ta đã từng gặp những người đi du lịch khắp thế giới nói với ta hết lần này đến lần khác rằng Gopher Prairie là nơi đẹp nhất miền Trung Tây này. Thế là quá đủ cho bất kỳ ai rồi. Chắc chắn là quá đủ cho vợ chồng ta. Hơn nữa! Vợ chồng ta đang tính chuyển đến Pasadena mua một căn bungalow để sống ở trển đây.”

VII

Cô đã chạm mặt Miles Bjornstam trên phố. Trong giây phút hội ngộ đầy chào đón, người thợ với bộ ria mép như cướp biển cùng bộ quần áo bảo hộ dính đầy bùn đất này dường như lại gần gũi với tuổi trẻ đầy tin tưởng mà cô đang tìm kiếm để chiến đấu bên cạnh mình hơn bất kỳ ai khác, và cô đã kể cho anh ta nghe, như một giai thoại vui vẻ, một chút câu chuyện của mình.

Anh ta gừ lên: “Tôi chưa từng nghĩ có ngày mình lại đồng tình với Lão Dawson, cái tên ăn cắp đất keo kiệt hà tiện ấy – mà hắn ta cũng là một tay hối lộ cừ khôi đấy chứ. Nhưng cô đã lệch pha rồi. Cô chưa phải là một phần của những người lao động đâu. Cô muốn làm điều gì đó cho thị trấn. Còn tôi thì không! Tôi muốn thị trấn tự làm điều gì đó cho chính nó. Chúng tôi không cần tiền của lão Dawson – nhất là khi nó là một món quà kèm theo đủ thứ điều kiện ràng buộc. Chúng tôi sẽ tước đoạt nó từ tay lão, bởi vì đó là tài sản thuộc về chúng tôi. Cô phải rèn luyện thêm sự cứng cỏi và ngang bướng vào người đi. Hãy đến gia nhập với nhóm những kẻ lang thang vui vẻ chúng tôi đây, và một ngày nào đó – khi chúng tôi tự trang bị kiến thức cho mình và không còn làm những kẻ lang thang nữa – chúng tôi sẽ tự đoạt lấy mọi thứ và tự vận hành chúng theo ý mình.”

Anh ta đã biến từ người bạn của cô thành một gã đàn ông yếm thế trong bộ đồ bảo hộ. Cô không thể nào nuốt trôi cái chủ nghĩa chuyên chế của “đám lang thang vui vẻ” ấy được.

Cô quên bẵng anh ta đi khi lững thững bước đi ở vùng ngoại ô thị trấn.

Cô đã thay thế dự án tòa thị chính bằng một suy nghĩ hoàn toàn mới và cực kỳ phấn khích về việc có quá ít điều được làm cho những con người nghèo khổ thiếu vẻ đẹp hội họa ấy.

VIII

Mùa xuân ở vùng đồng bằng không phải là một trinh nữ e ấp ngượng ngùng mà là một ả đàn bà trơ trẽn và chóng đi qua. Những con đường bùn lầy cách đây vài ngày giờ đã biến thành bụi phấn mịn màng và những vũng nước bên đường đã cứng lại thành những miếng đất đen bóng như da thuộc sáng bóng bị nứt nẻ.

Carol thở hổn hển lê bước đến buổi họp của ban chương trình Thanatopsis – nơi sẽ quyết định chủ đề cho mùa thu và mùa đông tới.

Bà Chủ tịch (cô Ella Stowbody diện chiếc áo blouse màu vỏ hàu) hỏi xem có công việc mới nào cần giải quyết không.

Carol đứng lên. Cô đề xuất rằng Thanatopsis nên giúp đỡ những người nghèo trong thị trấn. Cô tỏ ra vô cùng chuẩn mực và hiện đại. Cô nói rằng cô không muốn bố thí lòng thương hại cho họ, mà là trao cho họ cơ hội tự giúp mình; một văn phòng giới thiệu việc làm, hướng dẫn cách tắm rửa cho trẻ sơ sinh và nấu những món húp ngon miệng, có lẽ là cả một quỹ đô thị dành cho việc xây nhà ở. “Các chị nghĩ sao về kế hoạch của em, bà Warren?” cô kết luận.

Nói năng một cách đầy khôn ngoan, tựa như một người có liên quan đến nhà thờ thông qua hôn nhân, bà Warren đưa ra phán quyết:

“Tôi chắc chắn tất cả chúng ta đều hoàn toàn đồng tình với bà Kennicott khi cảm thấy rằng bất cứ nơi nào bắt gặp cảnh nghèo đói thực sự, thì việc làm tròn nghĩa vụ đối với những mảnh đời kém may mắn hơn không chỉ là noblesse oblige mà còn là một niềm vui. Nhưng tôi phải nói rằng có lẽ chúng ta sẽ đánh mất toàn bộ ý nghĩa của vấn đề nếu không coi đó là việc bố thí từ thiện. Chà, đó chính là vẻ đẹp cao quý nhất của một tín đồ Thiên Chúa giáo chân chính và của nhà thờ! Kinh Thánh đã đặt ra điều đó làm kim chỉ nam cho chúng ta. 'Đức Tin, Niềm Hy Vọng và LÒNG TỪ THIỆN,' Kinh Thánh đã viết thế, và 'Kẻ nghèo thì các ngươi luôn có bên mình,' điều đó cho thấy rằng sẽ chẳng bao giờ có cái gọi là những mưu đồ khoa học nhằm xóa bỏ lòng từ thiện cả, không bao giờ! Và chẳng phải như vậy sẽ tốt hơn sao? Tôi sẽ cảm thấy thật tồi tệ nếu phải nghĩ đến một thế giới nơi chúng ta bị tước đoạt toàn bộ niềm vui khi được ban phát. Hơn nữa, nếu những kẻ lười biếng này nhận ra rằng họ đang nhận được lòng bố thí từ thiện, chứ không phải một thứ mà họ có quyền được hưởng, thì họ sẽ biết ơn hơn biết bao.”

“Thêm nữa,” cô Ella Stowbody hừ mũi, “họ đang xỏ mũi cô đấy, bà Kennicott ạ. Chẳng có cảnh nghèo khổ thực sự nào ở đây cả. Lấy ví dụ như cái bà Steinhof mà cô vừa nhắc đến xem: Tôi toàn gửi quần áo sang nhà bà ta giặt mỗi khi quá tải đối với con nhỏ làm thuê nhà tôi – chắc năm qua tôi đã gửi cho bà ta số quần áo trị giá tới tận mười đô la rồi ấy chứ! Tôi chắc chắn là Papa sẽ không bao giờ đồng ý lập quỹ xây nhà cho thành phố đâu. Papa nói đám người này toàn là phường bịp bợm. Nhất là lũ tá phú cứ giả vờ như chúng gặp vô vàn khó khăn trong việc kiếm hạt giống và máy móc. Papa nói bọn chúng nhất định không chịu trả nợ. Ông ấy nói ông ấy rất ghét phải tịch thu thế chấp, nhưng đó là cách duy nhất để buộc chúng phải tôn trọng luật pháp.”

“Và thử nghĩ đến tất cả số quần áo mà chúng ta ban phát cho những con người này xem!” bà Jackson Elder nói.

Carol lại xía vào. “Ồ vâng. Quần áo ạ. Cháu định nói đến chuyện đó. Các chị không nghĩ rằng khi chúng ta cho quần áo người nghèo, nếu đúng là cho đồ cũ, thì ít nhất chúng ta nên vá víu lại trước và làm cho chúng trông lịch sự nhất có thể sao? Giáng sinh tới khi Thanatopsis tiến hành phân phát, chẳng phải sẽ rất tuyệt nếu chúng ta tụ tập lại cùng nhau may vá quần áo, trang trí lại mũ nón, và biến chúng thành——”

“Chúa đất ơi, họ có nhiều thời gian rảnh rỗi hơn chúng ta đấy! Bất kể món đồ ở hình dạng nào đi nữa, họ phải cảm thấy biết ơn và sung sướng khi nhận được đồ rồi. Biết thân biết phận đi chứ, tôi không đời nào ngồi khâu vá cho cái mụ lười biếng Vopni đó đâu, với ngần ấy thứ việc ngập đầu thế này!” Ella Stowbody cáu kỉnh quát lên.

Họ đang trừng trừng nhìn Carol. Cô thầm nghĩ rằng chồng của bà Vopni đã thiệt mạng vì tàu hỏa đâm, và bà ấy đang phải nuôi tới mười đứa con.

Nhưng bà Mary Ellen Wilks đang mỉm cười. Bà Wilks là chủ của Ye Art Shoppe, Hiệu Sách và Tạp Chí, đồng thời là người đọc sách tại nhà thờ Khoa học Cơ Đốc nhỏ bé. Bà ta đã làm cho mọi thứ trở nên sáng tỏ:

“Nếu tầng lớp người này có sự thấu hiểu về Khoa học và nhận ra rằng chúng ta là con cái của Chúa và không gì có thể làm hại chúng ta, thì họ đã chẳng rơi vào cảnh lầm lỗi và nghèo đói.”

Bà Jackson Elder hùa theo xác nhận: “Hơn nữa, tôi thấy câu lạc bộ đã làm đủ việc rồi, nào là trồng cây, chiến dịch chống ruồi và gánh vác trách nhiệm duy trì phòng nghỉ ngơi – chưa kể đến việc chúng ta còn đang bàn tính chuyện thuyết phục tuyến đường sắt xây một công viên ngay tại ga tàu nữa chứ!”

“Tôi cũng nghĩ vậy!” bà Chủ tịch lên tiếng. Bà lo lắng liếc nhìn cô Sherwin. “Nhưng ý kiến của chị thế nào, Vida?”

Vida mỉm cười đầy khéo léo với từng người trong ban, rồi dõng dạc tuyên bố: “À, tôi nghĩ tốt nhất là chúng ta không nên dây dưa bắt đầu thêm bất cứ việc gì ngay lúc này nữa. Nhưng được lắng nghe những ý tưởng hết sức nhân hậu và đáng yêu của Carol quả là một vinh hạnh phải không nào! Ồ! Có một việc chúng ta phải quyết định ngay lập tức. Chúng ta phải tụ họp lại và phản đối mọi động thái từ phía các câu lạc bộ Minneapolis nhằm bầu thêm một chủ tịch Liên đoàn Tiểu bang xuất phát từ Twin Cities. Còn cái cô bà Edgar Potbury mà họ đang định láng xê ấy – tôi biết có những người nghĩ rằng cô ta là một diễn giả sáng dạ và thú vị, nhưng tôi đánh giá cô ta là một kẻ vô cùng nông cạn. Các chị thấy thế nào nếu tôi viết thư cho Câu lạc bộ Lake Ojibawasha, nói với họ rằng nếu hạt của họ ủng hộ bà Warren làm phó chủ tịch thứ hai, chúng ta sẽ ủng hộ bà Hagelton của họ (một phụ nữ vô cùng đáng yêu, tuyệt vời và có học thức) vào chức vụ chủ tịch.”

“Đúng thế! Chúng ta phải vạch mặt đám người Minneapolis đó ra!” Ella Stowbody gay gắt lên tiếng. “Và ồ, nhân tiện đây, chúng ta phải phản đối phong trào của bà Potbury nhằm ép các câu lạc bộ tiểu bang phải công khai ủng hộ quyền bầu cử của phụ nữ. Phụ nữ chẳng có chỗ đứng nào trong chính trị cả. Họ sẽ đánh mất toàn bộ sự duyên dáng và đáng yêu của mình nếu bị cuốn vào những âm mưu bẩn thỉu, sự bè phái lợi ích và tất cả mớ chuyện chính trị gớm ghiếc về bê bối lẫn xúc phạm cá nhân này nọ.”

Tất cả – trừ một người – đều gật đầu đồng ý. Họ tạm ngưng buổi họp công vụ chính thức để bàn tán rôm rả về chồng của bà Edgar Potbury, thu nhập của bà Potbury, chiếc sedan của bà Potbury, dinh thự của bà Potbury, phong cách hùng biện của bà Potbury, chiếc áo khoác dạ hội thêu tay kiểu Mandarin của bà Potbury, kiểu tóc của bà Potbury, và sức ảnh hưởng đáng lên án toàn tập của bà Potbury đối với Liên đoàn Câu lạc bộ Phụ nữ Tiểu bang.

Trước khi ban chương trình tuyên bố hoãn họp, họ đã dành ra ba phút để quyết định xem trong số những chủ đề do tạp chí Culture Hints gợi ý, Đồ đạc trong nhà và Sứ chén hay Kinh Thánh như một tác phẩm văn học, cái nào sẽ phù hợp hơn cho năm tới. Đã có một sự cố phiền toái xảy ra. Phu nhân Bác sĩ Kennicott lại xen vào và tiếp tục giở thói ta đây. Cô có ý kiến rằng: “Các chị không nghĩ rằng chúng ta đã nhận được quá đủ những bài học về Kinh Thánh trong các nhà thờ và Trường Chủ Nhật rồi hay sao?”

Bà Leonard Warren, có chút sai phạm về thủ tục nhưng vô cùng cáu kịch về mặt cảm xúc, hét lên: “Ôi chao mẹ ơi! Tôi chưa từng nghĩ lại có kẻ nào lại cảm thấy rằng chúng ta có thể nhận đủ Kinh Thánh rồi đấy! Tôi đoán nếu Cuốn Sách Vĩ Đại Của Chúa đã chịu đựng được những đợt tấn công của lũ vô thần trong suốt hai ngàn năm qua, thì nó hoàn toàn xứng đáng nhận được sự quan tâm TỐI THIỂU từ chúng ta!”

“Ồ, ý cháu không phải thế……” Carol phân bua. Chừng nào cô vẫn giữ nguyên ý định đó, việc cố gắng tỏ ra minh bạch rõ ràng là một điều vô cùng khó khăn. “Nhưng cháu ước gì, thay vì tự giới hạn bản thân vào mỗi Kinh Thánh, hay những giai thoại về mái tóc giả của Anh em nhà Adam mà Culture Hints dường như coi là điểm mấu chốt quan trọng về đồ nội thất, chúng ta có thể nghiên cứu một số tư tưởng thực sự sôi nổi đang nảy nở ngày nay – dù đó là hóa học, nhân chủng học hay các vấn đề lao động – những thứ sẽ mang ý nghĩa vô cùng to lớn.”

Ai nấy đều khẽ hắng giọng đầy lịch sự.

Bà Chủ tịch cất tiếng hỏi: “Còn có ai có ý kiến thảo luận nào khác không? Có ai đưa ra kiến nghị thông qua đề xuất của Vida Sherwin – đó là nghiên cứu về Đồ đạc trong nhà và Sứ chén – không nào?”

Kiến nghị được thông qua với sự nhất trí tuyệt đối.

“Chiếu tướng!” Carol lẩm bẩm khi giơ tay biểu quyết.

Liệu cô có thực sự tin rằng mình có thể gieo mầm mống chủ nghĩa tự do vào bức tường thành bằng phẳng của sự tầm thường ấy hay không? Làm sao cô lại rơi vào cái trò hề đi cố gắng gieo trồng bất cứ thứ gì trên một bức tường nhẵn nhụi, được phơi nắng đến mức bóng lộn, và quá ư thỏa mãn đối với những kẻ đang say ngủ trong hạnh phúc ấy cơ chứ?