Khi những bông tuyết đầu mùa mang sắc màu ngờ vực của tháng Mười Một sà xuống, nhuốm một lớp trắng lên những luống đất cày trơ trọi, khi lò sưởi – chốn linh thiêng của một mái ấm ở Gopher Prairie – được nhóm ngọn lửa nhỏ đầu tiên, Carol bắt đầu biến ngôi nhà thành của riêng mình. Cô tống khứ bộ đồ phòng khách cũ kỹ: chiếc bàn gỗ sồi mạ vàng với những tay nắm bằng đồng, những chiếc ghế bọc gấm mốc meo, cùng bức tranh “Vị bác sĩ”. Cô đáp tàu đến Minneapolis, rảo bước qua những cửa hàng bách hóa và các tiệm nhỏ trên phố Tenth chuyên bán đồ gốm sứ và các vật phẩm tao nhã. Cô phải gửi tàu chuyển những món trân quý của mình về, nhưng thực tình cô chỉ muốn tự tay ôm chúng về.

Thợ mộc đã phá bỏ vách ngăn giữa phòng khách trước và phòng khách sau, biến chúng thành một căn phòng dài ngập tràn sắc vàng và xanh thẫm dưới bàn tay trang trí tỉ mỉ của cô; một chiếc khăn obi Nhật Bản thêu kim tuyến tinh xảo trên nền vải xanh thẫm cứng cáp, được cô treo làm tấm bình phong áp vào bức tường màu ngô; một chiếc đi văng với những chiếc gối bằng nhung xanh ngọc và dải viền vàng; những chiếc ghế mà ở Gopher Prairie trông có vẻ thật bồng bột, ngổ ngáo. Cô giấu chiếc máy hát của gia đình vào phòng ăn, thay thế chiếc kệ cũ bằng một chiếc tủ vuông đặt một chiếc bình xanh lùn vây quanh bởi những ngọn nến vàng.

Kennicott phản đối việc làm lò sưởi. “Dù sao thì dăm nữa chúng ta cũng xây nhà mới.”

Cô chỉ trang trí đúng một phòng. Kennicott bóng gió rằng phần còn lại cô nên để đó cho đến khi anh “trúng quả lớn”.

Căn nhà hình khối vuông vức màu nâu như cựa mình bừng tỉnh; nó dường như chuyển động, chào đón cô trở về sau những buổi đi mua sắm, và trút bỏ vẻ u uất mốc meo vốn có.

Lời phán quyết cao nhất thuộc về Kennicott: “Ừ, thề có Chúa, anh cứ sợ đống đồ đạc mới này ngồi không êm, nhưng phải công nhận cái ghế băng này, hay cậu gọi nó là gì đi nữa, thì ăn đứt cái sofa lồi lõm ngày trước của mình, và khi anh nhìn quanh thế này... Chà, đáng đồng tiền bát gạo phết đấy chứ.”

Mọi người trong thị trấn đều tỏ ra thích thú với việc tu sửa này. Những người thợ mộc và thợ sơn dẫu không trực tiếp giúp sức cũng bước qua bãi cỏ để dòm qua cửa sổ và trầm trồ: “Tuyệt quá! Trông xịn phết!” Dave Dyer ở hiệu thuốc, Harry Haydock và Raymie Wutherspoon ở tiệm Bon Ton ngày nào cũng hỏi: “Công việc tiến triển đến đâu rồi nghe giang hồ đồn ngôi nhà dạo này sang chảnh hẳn ra cơ mà.”

Ngay cả bà Bogart cũng thế.

Bà Bogart sống ở phía bên kia con hẻm nhìn ra mặt sau nhà Carol. Bà là một góa phụ, một tín đồ Báp-tít kỳ cựu, và là một “Tấm gương Sức ảnh hưởng Tốt”. Bà đã nhọc nhằn nuôi dạy ba đứa con trai thành những quý ông theo đạo Thiên Chúa đến mức một người thành bartender ở Omaha, một người làm giáo sư tiếng Hy Lạp, và người thứ ba, Cyrus N. Bogart, một cậu nhóc mười bốn tuổi vẫn còn sống ở nhà, lại là kẻ vô lại nhất trong đám du côn cộm cán ở Boytown.

Bà Bogart không phải kiểu phụ nữ mang lại ảnh hưởng tốt theo cái cách khô khan cay nghiệt. Bà thuộc tuýp mềm oặt, ẩm ướt, mập mạp, hay thở dài, khó tiêu, bám riết, u sầu và mang thứ hy vọng khiến người ta nản lòng. Ở mọi chuồng gà lớn đều có vài con gà mái già cáu kỉnh trông hệt như bà Bogart, và khi chúng được dọn lên mâm cơm trưa Chủ Nhật dưới món gà hầm sền sệt với bánh bao dày, chúng vẫn giữ nguyên cái vẻ giống kỳ lạ đó.

Carol đã nhận thấy bà Bogart từ cửa sổ nhà bên cứ chăm chú săm soi ngôi nhà của cô. Vợ chồng Kennicott và bà Bogart không thuộc cùng một tầng lớp xã hội – điều này ở Gopher Prairie cũng có ý nghĩa y hệt như trên Đại lộ Fifth hay ở Mayfair vậy. Nhưng rồi bà góa phụ tốt bụng cũng đến thăm.

Bà thở hồng hộc bước vào, thở dài, chìa cho Carol một bàn tay mềm nhũn, thở dài, liếc xéo xuống cặp mắt cá chân lộ ra khi Carol bắt chéo chân, thở dài, săm soi mấy chiếc ghế xanh mới tinh, mỉm cười với một tiếng thở dài bẽn lẽn, rồi cất lời:

“Ta muốn đến thăm con lâu lắm rồi đấy, cưng ạ, dẫu sao chúng ta cũng là hàng xóm láng giềng, nhưng ta nghĩ cứ đợi cho con dọn dẹp ổn thỏa đã, con phải sang nhà ta chơi nhé, mà cái ghế to đùng kia giá bao nhiêu vậy?”

“Bảy mươi bảy đô la ạ!”

“Bảy... Chúa tôi! Chà, ta cho rằng điều đó là bình thường đối với những ai kham nổi, dĩ nhiên thỉnh thoảng ta vẫn nghĩ... Đương nhiên như mục sư của chúng ta từng nói một lần ở nhà thờ Báp-tít... Nhân tiện, chúng ta vẫn chưa thấy con đến đó lần nào, và dĩ nhiên chồng con lại được nuôi dạy theo đạo Báp-tít, ta thực sự hy vọng anh ấy sẽ không rời xa đàn chiên, dĩ nhiên tất cả chúng ta đều biết chẳng có gì, kể cả sự thông minh hay bổng lộc vàng bạc hay bất cứ thứ gì, có thể bù đắp cho sự khiêm nhường và ơn thánh bên trong, và người ta có thể nói gì tùy ý về nhà thờ P.E., nhưng dĩ nhiên chẳng có nhà thờ nào có bề dày lịch sử hơn hay bám sát các nguyên tắc Cơ Đốc giáo đích thực tốt hơn nhà thờ Báp-tít và... Thế con được nuôi dạy trong nhà thờ nào vậy, thưa bà Kennicott?”

“Ạ... à, hồi nhỏ ở Mankato tôi hay đến nhà thờ Giác lý (Congregational), nhưng trường đại học của tôi là hệ Phổ độ (Universalist).”

“Chà... Nhưng dĩ nhiên như Kinh Thánh đã dạy, ấy có phải Kinh Thánh không nhỉ, ít nhất ta biết mình từng nghe điều đó ở nhà thờ và mọi người đều công nhận, việc cô dâu nhỏ bé tiếp nhận chiếc bình đức tin của chồng là điều phải đạo, thế nên tất cả chúng ta đều mong sẽ gặp con tại nhà thờ Báp-tít và... Như ta đang nói đấy, dĩ nhiên ta đồng tình với Mục sư Zitterel khi cho rằng rắc rối lớn nhất của quốc gia chúng ta ngày nay là sự thiếu hụt đức tin tâm linh – quá ít người đến nhà thờ, rồi mọi người lái ô tô vào Chủ Nhật và Chúa mới biết còn đủ thứ chuyện nữa. Nhưng dẫu vậy ta vẫn nghĩ một rắc rối là sự lãng phí tiền bạc khủng khiếp này, khi mọi người cứ cảm thấy họ phải có bồn tắm và điện thoại trong nhà... Ta nghe nói con đang bán tháo đồ đạc cũ với giá rẻ.”

“Vâng!”

“Chà... dĩ nhiên con tự quyết định lấy, nhưng ta không khỏi suy nghĩ, hồi mẹ của Will ở đây dọn dẹp nhà cửa cho nó – BÀ ẤY thường xuyên sang THĂM ta lắm đấy! – bộ đồ đạc đó cũng đủ tốt cho bà ấy rồi. Nhưng thôi, thôi, ta không được cằn nhằn nữa, ta chỉ muốn cho con biết rằng khi nào con thấy mình không thể trông cậy vào đám thanh niên hay lăng xăng tụ tập như gia đình Haydock và Dyer – và Chúa mới biết Juanita Haydock ném bao nhiêu tiền qua cửa sổ trong một năm – thì khi đó con có thể thấy vui khi biết rằng dì Bogart già châm chạp vẫn luôn ở đó, và Chúa mới biết...” Một tiếng thở dài nặng nề. “...ta HY VỌNG vợ chồng con sẽ không vướng vào bất kỳ rắc rối nào về bệnh tật, cãi vã, lãng phí tiền bạc và đủ thứ chuyện mà mấy cặp vợ chồng trẻ hay gặp phải và... Nhưng ta phải đi đây, cưng ạ. Thật là một niềm vui và... Thi thoảng cứ sang nhà ta chơi nhé. Ta hi vọng Will vẫn khỏe chứ? Ta cứ thấy trông anh ấy có vẻ hơi tiều tụy.”

Hai mươi phút sau bà Bogart mới chịu rón rén lê bước qua cửa trước. Carol chạy ngược trở lại phòng khách và giật tung các cửa sổ. “Người phụ nữ đó đã để lại những dấu vân tay ẩm ướt trong không khí,” cô thốt lên.

II

Carol là một người tiêu xài hoang phí, nhưng ít ra cô không tìm cách chối tội bằng cách đi quanh và sụt sùi rằng, “Tôi biết mình vô cùng hoang phí nhưng hình như tôi không sao kiềm chế được.”

Kennicott chưa bao giờ nghĩ đến việc cho cô một khoản tiền tiêu vặt cố định. Mẹ anh ngày xưa cũng có bao giờ có đâu! Là một cô gái độc thân tự kiếm sống, Carol từng khẳng định với các đồng nghiệp thủ thư rằng khi kết hôn, cô nhất định phải có tiền tiêu vặt riêng để sống một cách thực tế và hiện đại. Nhưng thật quá phiền phức để giải thích cho sự bướng bỉnh đầy thiện chí của Kennicott rằng cô vừa là một người nội trợ đảm đang vừa là một cô nàng ham chơi phù phiếm. Cô bèn mua một cuốn sổ ghi chép chi tiêu theo kế hoạch và lập ra các khoản ngân sách chính xác như những cuốn sổ không có ngân sách thường thế.

Tháng đầu tiên, việc làm nũng đáng yêu và thú nhận “Em chẳng còn xu dính túi nào trong nhà đâu anh yêu,” rồi được đáp lại rằng, “Em là một cô thỏ nhỏ hoang phí,” tựa như một trò đùa tuần trăng mật. Nhưng cuốn sổ chi tiêu đã khiến cô nhận ra tài chính của mình trật nhịp đến mức nào. Cô đâm ra ngượng ngùng; đôi khi cô phẫn nộ vì lúc nào cũng phải ngửa tay xin tiền anh để mua chính thức ăn cho anh. Cô tự phát hiện ra mình đang chỉ trích niềm tin của anh rằng: vì trò đùa cố giữ vợ khỏi cảnh túng quẫn từng được đón nhận như một sự hóm hỉnh đáng ngưỡng mộ, thì nó phải tiếp tục là câu cửa miệng hằng ngày của anh. Thật là phiền toái khi cứ phải cắm cổ chạy theo anh ngoài phố chỉ vì cô quên xin tiền lúc ăn sáng.

Nhưng cô không thể “làm tổn thương tình cảm của anh,” cô tự nhủ. Anh thích cái oai phong của kẻ bố thí ân huệ.

Cô thử giảm tần suất phải ngửa tay xin xỏ bằng cách mở các tài khoản ghi sổ và bảo người ta gửi hóa đơn cho anh. Cô nhận ra các mặt hàng tạp hóa thiết yếu như đường, bột mì có thể mua được với giá rẻ nhất tại cửa hàng bách hóa mộc mạc của Axel Egge. Cô nhỏ nhẹ nói với Axel:

“Có lẽ tôi nên mở một tài khoản ghi nợ ở đây.”

“Tôi không giao dịch ghi sổ, chỉ tiền mặt thôi,” Axel cộc cằn đáp.

Cô nổi đóa: “Anh có biết tôi là ai không?”

“Có, chắc chắn, tôi biết chứ. Bác sĩ thì uy tín rồi. Nhưng đó là quy tắc tôi đã tự đặt ra. Tôi bán giá rẻ. Tôi chỉ giao dịch tiền mặt.”

Cô trừng trừng nhìn gương mặt đỏ bừng vô cảm của hắn, và những ngón tay cô bỗng dâng lên một sự thôi thúc bất lịch sự là tát cho hắn một cái, nhưng lý trí lại đồng tình với hắn. “Anh nói rất phải. Anh không nên phá vỡ quy tắc vì tôi.”

Cơn thịnh nộ của cô không hề biến mất. Nó đã được chuyển hướng sang chồng cô. Cô đang cần gấp mười cân đường, nhưng lại chẳng có xu nào trong túi. Cô chạy bán sống bán chết lên văn phòng của Kennicott. Trên cửa có dán tấm biển quảng cáo thuốc đau đầu ghi rằng: “Bác sĩ đi vắng, sẽ quay lại lúc...” Dĩ nhiên, khoảng trống đó chẳng hề được điền. Cô dậm chân thình thịch. Cô chạy ù xuống hiệu thuốc – cái câu lạc bộ của ông bác sĩ.

Vừa bước vào, cô đã nghe tiếng bà Dyer đang gặng hỏi: “Dave, tôi phải có tiền mua đồ đấy.”

Carol thấy chồng mình đang ở đó cùng hai người đàn ông khác, tất cả đều đang chăm chú lắng nghe với vẻ thích thú.

Dave Dyer gắt lên: “Cô muốn bao nhiêu? Một đô là đủ chứ?”

“Không, thế sao đủ được! Tôi phải mua ít đồ lót cho lũ trẻ.”

“Ôi dào, Chúa ơi, chúng nó có đủ đồ nhét đầy tủ đến mức đợt trước tôi muốn tìm đôi bốt đi săn mà chẳng tài nào tìm thấy đây này.”

“Tôi mặc kệ. Đồ của chúng rách bươm cả rồi. Anh phải cho tôi mười đô la...”

Carol nhận ra bà Dyer đã quá quen với sự sỉ nhục này. Cô nhận ra những người đàn ông, đặc biệt là Dave, coi đó là một trò đùa xuất sắc. Cô đứng chờ – cô biết chuyện gì sẽ xảy ra – và nó đã xảy ra. Dave oang oang la lớn: “Thế mười đô la tôi đưa cô năm ngoái đâu rồi?” rồi hắn quay sang nhìn những người đàn ông khác cười cợt. Bọn họ cười theo.

Lạnh lùng và tĩnh lặng, Carol bước thẳng đến chỗ Kennicott và ra lệnh: “Tôi muốn gặp anh trên lầu.”

“Sao thế – có chuyện gì à?”

“Có!”

Anh lếch thếch bước theo cô, lên lầu, đi vào căn phòng khám trống hoác của mình. Trước khi anh kịp thốt lên câu hỏi nào, cô đã tuôn một mạch:

“Hôm qua, ngay trước một quán rượu, tôi nghe một người vợ nông dân gốc Đức phải ngửa tay xin chồng hai mươi lăm xu để mua đồ chơi cho đứa con nhỏ – và hắn đã từ chối. Vừa nãy tôi lại nghe thấy bà Dyer cũng phải trải qua sự nhục nhã y như vậy. Và tôi – tôi cũng ở hoàn cảnh đó! Tôi phải đi xin xỏ anh từng đồng để mua tiền tiêu. Hàng ngày! Tôi vừa mới được thông báo rằng mình không thể mua nổi đường vì không có tiền trả đây này!”

“Ai nói thế hả? Có Chúa mới biết, anh sẽ tẩn cho đứa nào...”

“Thôi đi. Đó không phải lỗi của người ta. Là lỗi của anh. Và của tôi. Giờ đây tôi vô cùng khiêm nhường cầu xin anh ban phát cho tôi chút tiền để mua bữa ăn cho anh ăn. Và từ nay hãy nhớ lấy điều đó. Lần sau, tôi sẽ không thèm xin xỏ nữa. Tôi sẽ nhịn đói luôn. Anh có hiểu không? Tôi không thể tiếp tục làm nô lệ thế này được...”

Sự bất tuân và niềm hứng thú với vai diễn của cô vụt tắt. Cô nức nở vùi mặt vào chiếc áo khoác của anh, “Sao anh lại có thể làm nhục em đến thế?” còn anh thì sụt sùi, “Quỷ tha ma bắt, anh định đưa cho em rồi mà lại quên mất. Anh thề là từ nay không thế nữa đâu. Thề có Chúa!”

Anh nhét vội năm mươi đô la vào tay cô, và từ đó về sau anh đã nhớ đưa tiền cho cô đều đặn... thỉnh thoảng là thế.

Ngày nào cô cũng tự nhủ: “Nhưng mình phải có một khoản cố định – phải làm ăn có bài bản. Phải có hệ thống. Mình phải làm gì đó với chuyện này thôi.” Và ngày nào cô cũng chẳng làm gì cả.

III

Bằng những lời nhận xét điệu đà cay độc về bộ đồ đạc mới, bà Bogart đã kích thích máu tiết kiệm trong người Carol. Cô bắt đầu nói chuyện một cách đầy tính toán với Bea về việc tận dụng thức ăn thừa. Cô đọc lại cuốn sách dạy nấu ăn và, giống như một đứa trẻ bên cuốn sách tranh, cô nghiên cứu sơ đồ con bò dẫu bị lọc thành từng miếng thịt vẫn hiên ngang nhai lại cỏ.

Nhưng cô lại là một kẻ tiêu xài hoang phí đầy cố ý và vui sướng khi chuẩn bị cho bữa tiệc đầu tiên của mình – bữa tiệc tân gia. Cô nguệch ngoạc ghi danh sách lên mọi phong bì và phiếu giặt là có trong ngăn bàn. Cô gửi đơn đặt hàng tới những “tiệm tạp hóa cao cấp” ở Minneapolis. Cô ghim rập các mẫu vải và cặm cụi may vá. Cô thấy bực mình khi Kennicott cứ cười cợt về “mấy cái vụ đình đám ghê gớm đang diễn ra này.” Cô coi sự kiện ấy là một cuộc tấn công vào thói nhút nhát trong việc hưởng thụ của Gopher Prairie. “Tôi sẽ làm cho họ sống động lên, nếu không làm gì khác được. Tôi sẽ khiến họ phải từ bỏ cái thói coi những buổi tiệc tùng như mấy cuộc họp ủy ban.”

Kennicott vẫn luôn tự coi mình là chủ gia đình. Theo ý anh, cô đi săn, điều mà anh coi là biểu tượng của hạnh phúc, và cô nấu cháo cho bữa sáng, biểu tượng của đạo đức trong mắt anh. Nhưng khi anh bước về nhà vào buổi chiều trước ngày tân gia, anh thấy mình bỗng hóa thành một tên nô lệ, một kẻ xâm nhập, một kẻ vụng về. Carol than thở: “Anh nhóm lò thế nào để sau bữa tối không phải động tay vào nữa đi. Và vì Chúa, hãy vứt cái thảm chùi chân gớm ghiếc ngoài hiên kia đi. Rồi mặc cái áo sơ mi nâu trắng đẹp đẽ vào. Sao anh lại về muộn thế? Anh có thể nhanh lên được không? Kìa, sắp đến giờ ăn tối rồi, và lũ ác ôn đó rất có thể sẽ đến lúc bảy giờ thay vì tám giờ đấy. LÀM ƠN nhanh lên hộ cái!”

Cô cáu kỉnh và vô lý chẳng khác gì một nữ chính nghiệp dư trong đêm diễn đầu tiên, còn anh thì ngoan ngoãn thu mình lại trong sự khiêm nhường. Khi cô bước xuống nhà cho bữa tối, khi cô đứng ở khung cửa, anh phải nín thở. Cô bận một chiếc váy ống bằng bạc, như đài hoa huệ tây, mái tóc búi cao trông như thủy tinh đen; cô toát lên vẻ mỏng manh và đắt đỏ của một chiếc ly pha lê Vienna; và đôi mắt cô rực sáng. Anh xúc động đứng dậy kéo ghế cho cô; và suốt bữa tối hôm ấy, anh đành ăn chiếc bánh mì không phết gì vì cảm thấy cô sẽ coi mình thật tầm thường nếu thốt lên câu “Em chuyển hộ anh lọ bơ nhé?”

IV

Cô đã đạt đến cái sự điềm tĩnh khi không thèm bận tâm việc khách khứa có thích bữa tiệc hay không, cùng một trạng thái hồi hộp đầy thỏa mãn đối với phong cách phục vụ của Bea, thì Kennicott từ cửa sổ lồi trong phòng khách bỗng kêu lên: “Có người đến kìa!” và vợ chồng ông Luke Dawson rụt rè bước vào lúc bảy giờ kém mười lăm phút. Tiếp theo đó, như một trận lở tuyết đầy rụt rè, toàn bộ tầng lớp quý tộc của Gopher Prairie kéo đến: tất cả những ai làm nghề chuyên môn, kiếm được hơn hai mươi lăm nghìn đô la một năm, hoặc có ông bà sinh ra tại Mỹ.

Ngay trong lúc đang cởi giày đi mưa, họ đã liếc mắt săm soi những đồ trang trí mới. Carol thấy Dave Dyer lén lút lật những chiếc gối vàng lên để tìm nhãn giá, và nghe thấy luật sư Julius Flickerbaugh há hốc mồm thốt lên: “Chà, tôi khối phen phải ngạc nhiên đấy,” khi ngắm bức tranh chu sa treo áp vào chiếc obi Nhật Bản. Cô thấy buồn cười. Nhưng tinh thần hưng phấn của cô chùng xuống khi chứng kiến họ xếp thành một hàng duyệt binh, tạo thành một vòng tròn dài, im lìm và đầy bất an chạy quanh phòng khách. Cô có cảm giác mình vừa bị phù phép đưa quay ngược lại bữa tiệc đầu tiên ở nhà Sam Clark.

“Bộ mình phải nâng mấy người này lên như nhấc từng khối sắt vụn chắc? Mình chẳng biết có làm họ vui nổi không, nhưng mình sẽ làm cho họ phát cuồng lên.”

Như một ngọn lửa bạc giữa vòng tròn u ám, cô xoay người, thu hút họ bằng nụ cười rạng rỡ, và cất giọng lảnh lót: “Tôi muốn bữa tiệc của mình thật ồn ào và bất chấp lễ nghĩa! Đây là lễ rửa tội cho ngôi nhà của tôi, và tôi muốn quý vị giúp tôi gieo rắc một ảnh hưởng xấu lên nó, để nó trở thành một căn nhà cuồng nhiệt. Nào, mọi người có vì tôi mà cùng tham gia một điệu nhảy truyền thống kiểu cũ không? Và anh Dyer sẽ là người hô nhịp nhé!”

Cô bật một đĩa nhạc trên máy hát; Dave Dyer đang nhún nhảy giữa phòng, lỏng lẻo xương cốt, gầy gò, nhỏ thó, đầu tóc đỏ quánh, mũi nhọn hoắt, vừa vỗ tay vừa hò hét: “Quay bạn nhảy nào – trái tiến lên!”

Ngay cả triệu phú nhà Dawson, Ezra Stowbody và “Giáo sư” George Edwin Mott cũng nhảy theo, trông chỉ hơi ngớ ngẩn một chút; và bằng cách lao quanh phòng, làm nũng và dỗ dành tất cả những ai trên bốn mươi lăm tuổi, Carol đã lôi kéo được họ vào một điệu waltz và điệu Virginia Reel. Nhưng khi cô để mặc họ tự tìm cách chối bỏ niềm vui theo cách riêng của mình, Harry Haydock liền bỏ một đĩa nhạc one-step vào máy, đám thanh niên liền chiếm lấy sàn nhảy, và tất cả mấy vị lớn tuổi lủi thủi rút lui về ghế của mình, trên môi nở nụ cười gượng gạo mang hàm ý: “Chắc tôi không dám thử điệu này đâu, nhưng ngắm bọn trẻ nhảy thế này cũng vui phết.”

Một nửa số họ im thin thít; một nửa nối lại các cuộc tranh luận hồi chiều trong tiệm tạp hóa. Ezra Stowbody lục tìm thứ gì đó để nói, giấu một cái ngáp, rồi quay sang Lyman Cass, chủ nhà máy bột mì, bắt chuyện: “Lym này, gia đình ông thấy cái lò sưởi mới thế nào? Hả? Thế à.”

“Thôi, mặc kệ họ đi. Đừng làm phiền họ nữa. Chắc họ phải thích thì mới làm chứ,” Carol tự nhủ. Nhưng họ cứ nhìn cô với vẻ chờ đợi tha thiết khi cô lướt qua khiến cô lại càng đắm chìm trong xác tín rằng qua những cuộc chè chén say sưa của sự đứng đắn, họ đã đánh mất cả khả năng vui đùa lẫn tư duy độc lập. Ngay cả những người đang nhảy cũng dần bị nghiền nát bởi thứ sức mạnh vô hình của năm mươi tâm trí hoàn toàn trong sạch, củ mỉ cù mi và tiêu cực; và họ ngồi thụp xuống, từng cặp từng cặp một. Chỉ trong vòng hai mươi phút, bữa tiệc lại quay về với sự trang nghiêm của một buổi cầu kinh.

“Chúng ta sắp làm một trò gì đó cực kỳ thú vị đây,” Carol thốt lên với người bạn tâm giao mới của mình, Vida Sherwin. Cô nhận thấy trong không gian đang dần tĩnh lặng, giọng mình đã vang vọng khắp phòng. Nat Hicks, Ella Stowbody và Dave Dyer đang ngẩn người ra, ngón tay và đôi môi mấp máy khẽ khàng. Cô biết chắc chắn đến lạnh người rằng Dave đang nhẩm lại “tiết mục” về gã người Na Uy bắt gà, Ella đang nhẩm mấy dòng đầu của bài “An Old Sweetheart of Mine”, còn Nat thì đang nghĩ đến bài thơ chế nổi tiếng của anh ta phỏng theo bài điếu văn của Mark Antony.

“Nhưng tôi cấm tiệt ai dùng từ ‘tiết mục’ trong nhà tôi đấy nhé,” cô thì thầm với cô Sherwin.

“Hay đấy. Tôi bảo này: sao không để Raymond Wutherspoon hát đi?”

“Raymie á? Ôi trời, cưng ơi, cậu ta là kẻ đa sầu đa cảm nhất thị trấn này đấy!”

“Nghe này cô bé! Quan điểm trang trí nhà cửa của cô thì chuẩn, nhưng quan điểm về con người thì hỏng bét! Raymie đúng là hay ve vẩy thật. Nhưng tội nghiệp anh chàng... Cứ khao khát cái gọi là ‘sự bộc lộ bản thân’ mà chẳng được đào tạo gì ngoài việc bán giày. Nhưng cậu ta biết hát. Và thế nào cũng có ngày, khi thoát khỏi sự bảo bọc và chế nhạo của Harry Haydock, cậu ta sẽ làm nên trò trống gì đó hay ho cho mà xem.”

Carol đành xin lỗi vì sự trịch thượng của mình. Cô giục Raymie, đồng thời cảnh báo những kẻ đang ôm ấp các “tiết mục”: “Tất cả chúng tôi đều muốn anh hát đấy, anh Wutherspoon ạ. Anh là diễn viên nổi tiếng duy nhất mà tôi cho phép xuất hiện trên sân khấu tối nay đấy nhé.”

Trong lúc Raymie đỏ mặt tía tai thừa nhận: “Ôi dào, có ai muốn nghe tôi hát đâu,” cậu ta vẫn đang hắng giọng, kéo chiếc khăn tay sạch sẽ thò ra thêm chút nữa khỏi túi áo ngực, rồi luồn các ngón tay vào giữa mấy chiếc khuy áo vest.

Vì tình cảm dành cho người bênh vực Raymie, vì mong muốn “phát hiện tài năng nghệ thuật,” Carol chuẩn bị tinh thần để thưởng thức màn biểu diễn với niềm hân hoan.

Raymie hát bài “Bay Như Chim”, “Em Là Chim Bồ Công Anh Của Anh”, và “Khi Chú Chim Én Nhỏ Rời Tổ Ấm”, tất cả đều cất lên bằng chất giọng nam cao nhà đạo mang tính giải trí tầm trung.

Carol đang rùng mình vì cái thứ sự hổ thẹn lây lan mà những người nhạy cảm thường cảm thấy khi nghe một người chuyên đọc diễn cảm tấu hài, hoặc khi thấy một đứa trẻ tò mò đang cố làm một cách tồi tệ trước công chúng thứ mà chẳng đứa trẻ nào nên làm cả. Cô vừa muốn bật cười trước vẻ quan trọng tự mãn trong đôi mắt lim dim của Raymie; vừa muốn khóc cho cái vẻ tham vọng rụt rè đang phủ lên gương mặt nhợt nhạt, đôi tai vểnh và mái tóc hất ngược màu cát của cậu ta như một vầng hào quang. Cô cố ra vẻ ngưỡng mộ, cốt để làm hài lòng cô Sherwin – người ngưỡng mộ tin tưởng tuyệt đối vào tất cả những gì vốn là, hoặc có thể là, chân, thiện, mỹ.

Đến cuối bản tình ca điểu học thứ ba, cô Sherwin sực tỉnh khỏi trạng thái đắm chìm trong viễn cảnh đầy cảm hứng và thì thầm với Carol: “Trời ơi! Ngọt ngào quá thể! Dĩ nhiên Raymond không sở hữu chất giọng quá xuất sắc, nhưng chẳng lẽ cô không thấy cậu ấy đặt biết bao nhiêu cảm xúc vào đó hay sao?”

Carol đành dối lòng một cách trơ trẽn và vĩ đại, dẫu chẳng mấy sáng tạo: “Ôi vâng, tôi hoàn toàn đồng ý là cậu ấy rất CÓ CẢM XÚC!”

Cô nhận thấy sau sự căng thẳng khi phải lắng nghe theo kiểu cách văn minh, đám đông đã hoàn toàn kiệt sức; họ đã từ bỏ hy vọng cuối cùng về việc được giải trí. Cô liền hét lên: “Bây giờ chúng ta sẽ chơi một trò ngốc nghếch mà tôi học được ở Chicago. Bước khởi đầu là mọi người sẽ phải cởi giày ra! Sau đó thì có lẽ quý vị sẽ bị gãy đầu gối hoặc xương bả vai cho mà xem.”

Sự chú ý và nỗi hoài nghi bao trùm. Vài cặp lông mày nhướn lên với phán quyết rằng cô dâu của bác sĩ Kennicott thật ồn ào và mất nết.

“Tôi sẽ chọn ra những kẻ hư hỏng nhất, chẳng hạn như Juanita Haydock và tôi, làm người chăn cừu. Số còn lại sẽ là bầy sói. Giày của quý vị chính là bầy cừu. Bầy sói sẽ ra ngoài hành lang. Những người chăn cừu rải cừu khắp căn phòng này, rồi tắt hết đèn đi, và bầy sói từ hành lang sẽ bò vào trong bóng tối tìm cách cướp giày khỏi tay những người chăn cừu – những người được phép làm bất cứ điều gì trừ việc cắn và dùng gậy quất. Bầy sói sẽ quẳng những chiếc giày cướp được ra hành lang. Không ai được viện cớ trốn tránh! Nào! Cởi giày ra!”

Ai nấy nhìn nhau ngơ ngác rồi chờ đợi xem ai sẽ là kẻ khai hỏa trước.

Carol đá văng đôi giày bạc của mình, phớt lờ những cái nhìn đổ dồn vào mu bàn chân cô. Cô Vida Sherwin dẫu ngượng ngùng nhưng vô cùng trung thành liền cởi cúc đôi giày cao màu đen của mình. Ezra Stowbody cười khì khì: “Chà, cô đúng là nỗi kinh hoàng của người già đấy. Cô hệt như mấy cô nàng hay đi cưỡi ngựa cùng tôi hồi thập niên sáu mươi. Chẳng quen đi tiệc tùng mà chân trần chân trụi thế này bao giờ, nhưng thôi mặc xác!” Với một tiếng hò reo cùng cái giật mình dũng mãnh, Ezra lột phăng đôi giày thun cao su hiệu Congress của ông ta ra.

Cả bọn khúc khích cười rồi làm theo.

Khi bầy cừu đã được dồn vào chuồng, trong bóng tối, bầy sói rụt rè rón rén bò vào phòng khách, vừa la oai oái vừa khựng lại, sự ù lì quen thuộc bị phá vỡ bởi cảm giác lạ lẫm khi tiến về phía kẻ thù đang chờ sẵn giữa khoảng không vô định, một kẻ thù bí ẩn cứ lớn dần lên và trở nên đe dọa hơn. Bầy sói nheo mắt dò dẫm tìm cột mốc, chúng chạm phải những cánh tay đang lướt qua dường như chẳng dính liền với thân thể nào, run rẩy trong cơn hoảng hốt ngây ngất. Hiện thực đã biến mất. Một tràng cãi vã oang oang bỗng bùng nổ, rồi tiếng cười khúc khích lanh lảnh của Juanita Haydock, và tiếng kêu á khẩu đầy kinh ngạc của Guy Pollock: “Ái! Thôi đi! Cô định lột da đầu tôi đấy à!”

Bà Luke Dawson chống hai tay cứng ngắc lùi phắt vào sự an toàn của hành lang sáng trưng, rên rỉ: “Ấy chết, đời tôi chưa bao giờ hoảng sợ thế này đâu!” Nhưng sự đoan trang đã bị rũ sạch khỏi người bà, và bà thích thú tiếp tục lẩm bẩm câu “Chưa BAO GIỜ trong ĐỜI” khi thấy cửa phòng khách được mở toang bởi những bàn tay vô hình và những chiếc giày bị ném xối xả bay qua, khi nghe thấy từ bóng tối bên kia cánh cửa những tiếng la hét, tiếng va đập, cùng giọng nói quả quyết: “Đây một đống giày đây. Xông vào đi, lũ sói kia. Ồ! Định giở trò hả, xem đòn đây!”

Khi Carol đột ngột bật sáng đèn căn phòng khách đang chìm trong trận chiến, một nửa số khách khứa đang ngồi dán lưng vào tường – nơi họ khôn ngoan bám trụ suốt trận đấu, nhưng ngay chính giữa phòng, Kennicott đang vật lộn với Harry Haydock – cổ áo rách bươm, tóc xõa tung trước mắt; còn viên luật sư trông như cú mèo Julius Flickerbaugh đang lùi lại tránh Juanita Haydock, nấc lên những tiếng cười không quen thuộc. Chiếc khăn quàng nâu nhã nhặn của Guy Pollock thõng thung phía sau lưng. Chiếc áo voan lưới của cô nàng trẻ tuổi Rita Simons đứt mất hai chiếc cúc, để lộ bờ vai múp míp ngọt ngào hơn mức được coi là trong sáng ở Gopher Prairie. Dù là vì sốc, vì ghê tởm, vì niềm vui chiến đấu hay vì vận động thể chất, tất cả mọi người trong bữa tiệc đều đã rũ bỏ được ngần ấy năm vỏ bọc quy chuẩn xã hội. George Edwin Mott khúc khích cười; Luke Dawson xoắn ria mép; bà Clark khăng khăng: “Tôi cũng thế đấy, Sam ạ – tôi giật được một chiếc giày đấy – tôi chưa bao giờ biết mình lại có thể đánh nhau hăng đến thế!”

Carol quả quyết rằng mình là một nhà cải cách vĩ đại.

Cô đã chuẩn bị sẵn sàng lược, gương, bàn chải, kim chỉ một cách đầy chu đáo. Cô cho phép họ khôi phục lại sự đứng đắn thần thánh của những chiếc cúc áo.

Bea cười toe toét mang xuống lầu một chồng những tờ giấy dày mềm mại in hình hoa sen, rồng, vượn bằng sắc xanh chàm, đỏ thẫm và xám, cùng họa tiết những chú chim tím bay lượn giữa những hàng cây màu xanh biển trong các thung lũng Nơi-nào-đó.

“Đây,” Carol tuyên bố, “là trang phục hóa trang Trung Hoa chính hiệu đấy. Tôi mua chúng ở một cửa hàng nhập khẩu ở Minneapolis. Quý vị phải mặc chúng trùm lên quần áo của mình, và làm ơn hãy quên đi rằng mình là người bang Minnesota đi, để hóa thân thành các quan đại thần, phu phen và – và samurai (hình như thế nhỉ?), cùng bất cứ thứ gì khác mà quý vị có thể nghĩ ra.”

Trong lúc họ đang rụt rè sột soạt mặc những bộ trang phục bằng giấy lên người, cô biến mất. Mười phút sau, cô đứng nhìn xuống từ cầu thang đám đông đầu người Yankee đỏ lựng kỳ quái nhô lên từ những bộ chiến bào phương Đông, và cất giọng lảnh lót: “Công chúa Winky Poo kính chào triều đình!”

Khi họ ngẩng lên, cô bắt gặp ánh mắt đang nín thở ngưỡng mộ của họ. Họ nhìn thấy một dáng người bồng bềnh trong chiếc áo khoác và quần bằng gấm xanh viền vàng; chiếc cổ áo cao ngất ngẩng cao dưới chiếc cằm kiêu hãnh; mái tóc đen cài trâm ngọc bích; chiếc quạt lông công phất phơ uể oải trong một bàn tay vươn dài; đôi mắt ngước nhìn lên viễn cảnh những tầng tháp chùa. Khi cô buông lơi dáng điệu và mỉm cười nhìn xuống, cô phát hiện ra Kennicott đang phừng phừng cơn thịnh nộ vì niềm tự hào gia trưởng – và anh chàng Guy Pollock tóc điểm bạc đang ngước nhìn với ánh mắt khẩn khoản. Chỉ trong tích tắc, giữa một rừng khuôn mặt hồng hồng nâu nâu ấy, cô chẳng thấy gì ngoài cơn đói khát của hai người đàn ông.

Cô xua tan thứ ma lực đó và chạy ù xuống. “Chúng ta sắp có một buổi hòa nhạc Trung Hoa thực thụ đây. Các ông Pollock, Kennicott, và... ừm, Stowbody sẽ là tay trống; phần còn lại chúng ta sẽ hát và thổi sáo.”

Những chiếc sáo là lược gài tóc bọc giấy lụa; trống là những chiếc đôn ghế và bàn may. Loren Wheeler, biên tập viên tờ Dauntless, chỉ huy dàn nhạc với một chiếc thước kẻ cùng cảmuber nhịp điệu hoàn toàn sai lệch. Âm nhạc là sự gợi nhắc về những tiếng trống tùng cheng nghe được ở các lều bói toán trong gối xi-côn hoặc Hội chợ Tiểu bang Minnesota, nhưng cả hội đồng lòng đập, thổi, ê a hát điệu đồng dao với vẻ mặt đầy say sưa.

Trước khi họ kịp cảm thấy chán buổi hòa nhạc, Carol dẫn đầu đoàn người diễu hành nhảy múa vào phòng ăn, để đến bên những bát mì xào chow mein màu xanh, cùng hạt vải và gừng ngâm si-rô.

Chẳng ai trong số họ ngoại trừ tay sành sỏi thành phố lớn Harry Haydock từng nghe đến món ăn Trung Hoa nào ngoài món chop suey. Với sự hoài nghi đầy nhã nhặn, họ mạo hiểm vượt qua những búp măng tre để tiến vào lớp mì xào giòn rụm màu vàng óng của món chow mein; rồi Dave Dyer nhảy một điệu nhảy Trung Hoa trông chẳng hài hước cho lắm với Nat Hicks; tiếng cười nói huyên náo và sự mãn nguyện tràn ngập.

Carol thả lỏng người, và nhận ra mình đã mệt lả đi một cách kinh khủng. Cô đã gánh họ trên đôi bờ vai gầy guộc của mình. Cô không thể gồng gánh thêm được nữa. Cô thèm khát người cha của mình làm sao – một bậc thầy trong việc tạo ra những bữa tiệc đầy cuồng nhiệt. Cô chợt nghĩ đến việc hút một điếu thuốc lá để khiến họ sốc chơi, rồi lại dập tắt ý nghĩ báng bổ ấy ngay khi nó chưa kịp hình thành. Cô tự hỏi liệu họ có thể chịu khó mở miệng nói chuyện về một chủ đề khác ngoài cái mui xe mùa đông của chiếc Ford nhà Knute Stamquist, và chuyện lão Al Tingley đã nói gì về mẹ vợ hắn ta trong suốt năm phút không. Cô thở dài: “Thôi, mặc kệ họ đi. Mình làm thế là đủ lắm rồi.” Cô bắt chéo đôi chân bận quần của mình, rúc người một cách đầy sung sướng lên trên chiếc đĩa lót đựng gừng; cô bắt gặp nụ cười tĩnh lặng đầy tán thưởng của Pollock, và thầm khen bản thân vì đã hắt một luồng ánh sáng hồng lên gã luật sư nhợt nhạt; rồi cô hối hận vì ý nghĩ dị giáo rằng trên đời này vẫn tồn tại một giống đực nào khác ngoài chồng mình; cô vùng dậy tìm Kennicott và thì thầm: “Hạnh phúc chứ, chúa công của em? ...Không, tốn kém mấy đâu!”

“Bữa tiệc tuyệt nhất từ trước tới nay của thị trấn này đấy. Chỉ là... Đừng có bắt chéo chân trong bộ đồ đấy chứ. Lộ đầu gối rõ quá em ạ.”

Cô phát bực. Cô thấy bất bình trước sự vụng về của anh. Cô quay lại chỗ Guy Pollock và bàn chuyện về các tôn giáo Trung Hoa – không phải vì cô biết mảy may gì về tôn giáo Trung Hoa, mà vì hắn ta từng đọc một cuốn sách về chủ đề này hệt như cách hắn từng đọc ít nhất một cuốn sách về mọi thứ trên đời trong những buổi tối cô độc ở văn phòng. Vẻ trưởng thành gầy guộc của Guy trong tầm mắt cô đang dần chuyển hóa thành tuổi trẻ phơi phới, và họ đang cùng nhau lang thang trên một hòn đảo giữa biển trò chuyện vàng óng thì cô nhận ra khách khứa đang bắt đầu phát ra thứ tiếng ho – thứ ngôn ngữ bản năng phổ quát ra hiệu rằng họ muốn về nhà để đi ngủ.

Trong khi họ khẳng định đây là “bữa tiệc tuyệt nhất mà họ từng tham dự – trời ơi! khéo léo và độc đáo quá cơ,” cô nở một nụ cười rạng rỡ hết cỡ, bắt tay từng người, và thốt lên vô số lời phù hợp về lũ trẻ, về việc nhớ mặc ấm vào, về giọng hát của Raymie và tài năng chơi game của Juanita Haydock. Sau đó, cô mệt mỏi quay sang nhìn Kennicott trong căn nhà ngập tràn sự tĩnh lặng cùng đầy rẫy vụn bánh mì và những mảnh vải trang phục Trung Hoa rách tả tơi.

Anh lẩm bẩm: “Nói thật với em đấy Carrie, em đúng là một kỳ quan, anh đoán em đã đúng khi đánh thức mọi người dậy. Giờ thì em đã chỉ cho họ cách rồi, họ sẽ không tiếp tục tổ chức mấy cái bữa tiệc tẻ nhạt cũ kỹ với mấy tiết mục dở hơi đấy nữa đâu. Nào! Đừng có động tay vào việc gì hết! Thế là đủ lắm rồi đấy. Lên lầu ngủ đi, để anh dọn dẹp cho.”

Đôi bàn tay khéo léo của người bác sĩ phẫu thuật vuốt ve vai cô, và sự bực bội của cô trước sự vụng về của anh đã tan biến trong sức mạnh của anh.

V

Trích từ tờ Weekly Dauntless:

Một trong những sự kiện xã hội thú vị nhất trong những tháng gần đây diễn ra vào tối thứ Tư vừa qua nhân dịp tiệc tân gia của bác sĩ và bà Kennicott, những người vừa cho tu sửa lại hoàn toàn tổ ấm vô cùng đáng yêu trên phố Poplar của họ, nay trông vô cùng sành điệu với phối màu hiện đại. Vợ chồng bác sĩ đã mở cửa đón tiếp đông đảo bạn bè và nhiều tiết mục giải trí mới lạ đã diễn ra, bao gồm một dàn nhạc Trung Hoa mặc trang phục phương Đông nguyên bản và chính hiệu, do chính Chủ bút tờ báo này làm trưởng đoàn. Đồ ăn nhẹ tinh tế được phục vụ theo đúng phong cách phương Đông, và ai nấy đều đồng lòng bình chọn đây là một buổi tối vô cùng tuyệt vời.

VI

Tuần sau đó, gia đình Chet Dashaway tổ chức một bữa tiệc. Vòng tròn những kẻ đưa đám vẫn giữ nguyên vị trí của mình suốt cả buổi tối, và Dave Dyer lại tiếp tục diễn “tiết mục” về gã người Na Uy và con gà mái.