I

Ngược nẻo đường danh vọng thẳng băng,

Nhà thơ tiến bước với tiếng vang;

Sinh ra và lớn trong kỳ diệu,

Chân ngài đeo nhạc vàng rủng rỉnh,

Hay mỗi bước qua đất vang tiếng ngân

Tựa hồ bụi cát hóa pha lê và thép.

Đứa trẻ hào hoa đi đến đâu

Cũng đặt cho muôn vật một cái tên du dương.

Những gì ngài đưa mắt ngắm nhìn

Muôn dân nào tái rửa tội được đâu,

Tuyết của Thời gian chẳng thể vùi lấp tên ngài đặt,

Và hậu thế muôn đời chẳng thể quên.

Thế nhưng từng cuộn giấy nơi ngài viết

Những tâm tư thầm kín bằng ngọn lửa ẩn giấu,

Lại rơi xuống đất chẳng ai màng tới,

Chẳng bóng người qua lại nào ngó ngàng.

Ngọn gió thành kính cuốn nó đi,

Bóng tối tôn nghiêm che giấu khúc ca.

Ta ngỡ như loài chim mến nước

Là những chú chim lặn, lời ca của ngài,

Và mấy kẻ hề ngốc nghếch bên đầm lầy

Ngước nhìn cảnh tượng mới mà há hốc giễu cợt.

Nhưng khi tiếng chế giễu ồn ào qua đi,

Những lời có cánh vội vã vút bay.

Tắm mình trong nét mới, tỉa tót tinh khôi, trên đôi cánh khỏe,

Chúng hướng thẳng thiên đường mà bay lượn ngâm nga.

Là người anh em của thế gian, lời ca của ngài

Nghe như cơn giông bão mạnh mẽ

Giật phăng cành lá xum xuê khỏi cây sồi,

Và kéo cả những vì sao khỏi đường hoàng đạo.

Ngài mặc Thời gian như chiếc áo rách,[1]

Gieo mặt trăng mặt trời làm hạt giống.

Như tảng băng trôi tan chảy giữa đại dương,

Như mây đem mưa cho ngọn gió đông,

Như băng tuyết tan dưới nắng ấm tháng Tư,

Những vương quốc vững chãi tựa giấc chiêm bao

Vô ích kháng cự lại nhịp điệu lay động của ngài,

Giờ đây chao đảo và nổi bồng bềnh theo dòng.

Bởi Nữ thần Nghệ thuật đã ra phán quyết riêng

Rằng học thức của ngài phải thật uyên bác, rộng sâu,

Và sự rèn luyện không được bỏ sót

Bất kỳ kho tàng tri thức nào dù giàu hay nghèo:

Xác thịt ngài phải cảm nhận, đôi mắt phải đọc qua

Từng châm ngôn của Nỗi Khốn Cùng đáng sợ;

Ngài phải nếm trải đến tận cùng

Tấm bánh mật của cuộc đời, nhưng chớ quá vội vàng;

Được nuôi dưỡng đủ đầy, mà không hề say đắm;

Ngài phải được yêu thương; phải bị căm ghét;

Là đứa trẻ rạng ngời được trẻ thơ quý mến,

Trái tim ngài phải thổn thức vì sợ hãi.

Và ngài rất thích rời xa tổ ấm

Để rồi, như người Calmuck, lang thang trên chiếc xe ngựa

Khám phá những phong cảnh lạ và bầu trời xưa;—

Nhưng ôi, được ngắm nhìn đôi mắt tựa mặt trời của ngài

Như những vì sao băng tự chọn lối đi

Và xé toạc bóng tối tựa một ngày mới!

Không phải lững thững ngắm nghía mọi thứ trước mắt,

Từng chiếc ống khói hay ô cửa nhà tranh,

Dụng cụ nhà nông hay hàng rào làng bản,

Mà là đắm mình trong sự tráng lệ,

Chúng vươn đến tận chân trời xa

Và dò tìm với đặc quyền của thái dương.

Hướng về đất liền, chúng vươn tới những ngọn núi già

Nơi các bộ lạc du mục quây quần bầy gia súc,

Nhìn sông ngòi chảy ra biển qua những đô thị lớn

Và đại dương vỗ về bầu trời sà thấp;

Nhìn dòng mây trôi vô tận của vòm trời

Và vầng trăng lững lờ nơi áng mây rách,

Rồi qua con người, muôn loài, biển khơi và tinh tú

Nhìn thấy vũ điệu của Tự nhiên tiến xa về phía trước,

Qua muôn thế giới, giống nòi, thời đại và chu kỳ

Thấy trật tự âm nhạc và những vần thơ hòa quyện.

II

Các vị thần trò chuyện trong tiếng thở của ngàn cây,

Họ thì thầm qua những rặng thông rung rinh,

Và lấp đầy cả dải bờ biển cổ kính dài rộng

Bằng cuộc đối thoại thiêng liêng;

Và nhà thơ tình cờ nghe được

Bất kỳ từ ngẫu nhiên nào họ thốt ra

Chính là con người được định mệnh chọn lựa

Mà mọi thời đại phải tuân theo:

Kẻ sau khi đã uống chén mật nectar

Đã chìm đắm trong những hoan ca ngất ngây;

Ngài chẳng màng đến ngày hay đêm,

Chẳng thể rời đi, cũng chẳng thể ở lại,

Ngài muốn, mà lại chẳng muốn giữ mình,

Nhưng tựa kẻ mộng du

Với đôi mắt trân trân chẳng thấy gì,

Một cách kỳ quặc tiến lên cúi xuống

Tìm cách để diễn tả cho trọn vẹn

Kì quan làm nặng trĩu trái tim.

Chưa đâu, chưa đâu,

Hỡi người bạn thiếu kiên nhẫn,—

Hãy chờ đợi thêm chút nữa;

Ta chưa cất lời ca: mà phải kiên nhẫn đợi chờ,

Đặt bàn tay lên dây cung lặng lẽ,

Cho đến tận cùng viên mãn.

Ta thấy ánh sáng đang ló dạng,

Ta thấy những tia sáng lấp lánh rải rác,

Ở trên cao, bên dưới, bên trái và bên phải

Bầu trời nguyên thủy của các vì sao đang tỏa sáng;

Đó mới chỉ là những hạt giống của ngày mai,

Chưa phải một buổi sáng vững vàng,

Chỉ là ngọn lửa chập chờn ngắt quãng,

Một vị thần phôi thai chưa chào đời.

Mọi vật mới lấp lánh làm sao,

Bụi trần bừng sức sống,

Chúng đang tiến về cõi đời:

Ta hít hà hơi thở ban mai từ chốn xa xăm,

Ta thấy những vệt sáng nhạt dần ngưng tụ thành một vì sao:

Những sắc màu phai mờ được định hình,

Những thứ biến mất nay hiện diện,

Và thế giới sắp tới

Sánh đôi cùng thế giới đã qua.

Ta biết giờ phút đã định,

Ta chào đón sứ mệnh của mình,

Chẳng nhanh hơn, chẳng chậm hơn

Chiếc bánh xe định mệnh quay đều!

Đấng Tối Cao quyến rũ ta,

Đấng Toàn Năng ra lệnh cho ta,

Rằng: 'Hãy đứng vào vị trí của ngươi;

Hãy đứng dậy và quay mặt về hướng đông;

Như những ngọn núi mong chờ buổi ban mai,

Dù đến sớm hay đến muộn,

Ngươi hãy chờ đón Định mệnh làm giàu trí tuệ

Thứ chẳng ai có thể ngăn cản hay thúc đẩy.

Ta chẳng hề ngất ngây cũng chẳng mỏi mệt,

Hãy thỏa nguyện đi, hỡi trái tim hoàn mỹ!

Ta ở lại đây từ tuổi trẻ cho đến lúc già nua,—

Cứ coi đó là cú bay của chim hay mũi tên vụt qua.

Trái tim ta nằm ở trung tâm muôn vật

Chẳng còn bận tâm thời gian trôi qua, trôi lại,

Thời gian trôi qua rũ bỏ đôi cánh,

Khi tắm mình trong ngày tháng siêu việt của ngươi.

Mặt trời lặn, nhưng niềm hy vọng của ngài thì chưa tắt:—

Các vì sao mọc lên, niềm tin của ngài thức dậy sớm hơn:

Hướng về dải thiên hà vĩ đại,

Đôi mắt ngài có vẻ sâu thẳm và từng trải hơn,

Và sự nhẫn nại siêu việt của ngài sánh ngang

Sự trầm mặc của Thời gian.

Bên túp lều và tán cây sồi râm mát,

Nhà thơ tự sự với chính mình rằng:

'Đêm nay ta đã dự tiệc cùng các vị thần,

Ta sẽ không chịu sống dưới mái nhà tranh gỗ:

Khi ta bước đi giữa những ngọn đồi

Trong tình yêu đong đầy của Tự nhiên,

Những vì sao lớn không hề lững lờ chiếu rọi từ xa,

Chúng vội vã sà xuống từ chốn thâm nghiêm

Và bao vây lấy ta trong đoàn quân lấp lánh.

'Hỡi những Đấng mời gọi thiêng liêng! Ta xin đón nhận

Sự ân chuẩn mà các ngài đã bày tỏ và gìn giữ

Từ ngàn xưa dành cho nhà thơ,

Để điều chỉnh

Với một định mệnh tinh tế hơn

Một cõi đời khắc nghiệt và gian lao.

Với mục đích tương tự các ngài

Ta dõi theo quỹ đạo của các ngài,

Những kẻ chưa bao giờ phá vỡ vũ điệu chuẩn mực

Bởi lầm lỗi hay sự say sưa.

Hỡi những chú chim bầu trời không cánh!

Hỡi những con tàu thiên đàng không buồm!

Hỡi ngọn lửa của ngọn lửa! Hỡi điều tuyệt vời nhất!

Hỡi những người thủy thủ chẳng bao giờ thất bại!

Hãy lướt thật nhanh qua mái vòm hổ phách,

Là một định luật sinh động, một sự hiện diện để tôn vinh.'

Ồ, thật hạnh phúc biết bao nếu một mặt trời hay ngôi sao

Có thể kìm hãm bánh xe của Nữ thần Vận mệnh,

Và ban cho sự bình ổn,

Không bi lụy cũng chẳng kiêu ngạo,

Để con người may mắn có thể giữ vững

Đỉnh cao chót vót của Trí tưởng tượng vi vông.

Vô ích thôi: các vì sao là những vòng xoay rực lửa,

Tự nhiên quay cuồng trong chóng mặt,

Mặt trời, mặt trăng, con người, dập dềnh và trôi chảy,

Những ngọn núi chuyển dời, vật chất ngỡ như không,

Sự biến đổi tác động qua lại; bị hất tung ra sau, đẩy về trước,

Và sự dừng lại chính là cơn tê liệt của thế gian.—

Buổi sáng đã đến: đám đông tinh tú

Đã khuất sau những tầng mây dày đặc;

Ngày mới đang u ám, và hoàn cảnh tương đương

Cũng thay đổi vị khách của các vị thần chẳng kém gì:

Mất vương miện và rụt rè, vô tâm, phờ phạc,

Đứa con của thiên tài ngồi thui thủi cô đơn:

Khoảng lén lút ngắn ngủi giữa hai giấc ngủ,

Sức khỏe mỏng manh giữa muôn vàn bệnh tật,

Một kẻ què quặt của Thượng đế, nửa chân thật, nửa phôi pha,

Và được sưởi ấm bởi những tia lửa lớn của Prometheus,

Bị ràng buộc bởi sự bất lực đành hoãn lại

Đến thời gian vô tận lượt đi háo hức của mình,

Vận mệnh hành động của hắn tại chiếc bình. Hắn bị vây bọc bởi những thói quen giả tạo

Chẳng có lấy một hơi thở bên trong, chẳng có lối thoát,

Đưa ánh mắt đầy mong chờ về phía những vì sao

Và ngắm nhìn dòng Đại dương với nỗi khát khao:—

'Hãy hòa lẫn tôi vào vũ trụ vô tri,

Hoặc nâng tôi lên giấc mơ thiêng liêng hơn!'

Ngồi bên cạnh hắn là tình yêu bền bỉ,

Đặt lên hắn ánh mắt cao quý,

Vì Thiên tài đang tranh đấu ở nơi đó,

Đã dung thứ cho những trò ngốc nghếch bủa vây hắn.

Họ chẳng nói gì, bởi sự thấu cảm thiết tha của họ

Vượt qua cả sự khéo léo của tài hùng biện.

Kẻ được Thượng đế ưu ái nhường ấy,—

Kẻ được các thiên thần ngọt ngào chăm sóc,

Mỗi sớm mai đều chào hắn như anh em,

Và khoe khoang những đức tính của hắn với nhau,—

Than ôi! Sao họ lại bị lừa dối sâu sắc đến thế,

Trong khi họ lại vô cùng thuần khiết? Còn hắn, đứa trẻ ngốc nghếch,

Một ý chí dễ dãi, liều lĩnh, lang thang,

Khao khát điều thiện, nhưng không căm ghét điều ác,

Cảm ơn Tự nhiên vì mỗi cú đánh ả giáng xuống;

Mọi đòn roi đều dội lên những dây đàn căng thẳng của hắn,

Cả điều tốt lẫn điều xấu với sự nhiệt tình như nhau,

Hắn cầu xin, chỉ cầu xin được cảm nhận.

Rụt rè, tự mãn, nhạy cảm,

Hài lòng sống cùng các vị thần, cùng những kẻ ngốc;

Cúi đầu trước những kẻ diện mạo bảnh bao cúi đầu trước hắn;

Hòa mình vào bề nổi cùng những kẻ nông cạn.

'Đau buồn thay, đau buồn thay!' các thiên thần kêu lên,

'Đây có phải là niềm kiêu hãnh nam nhi của Tự nhiên thân yêu?

Hãy gọi kẻ thù trần thế của ngươi tới đây,

Khiến hắn vui mừng khi thấy ngươi sụp đổ!

Kìa cây cờ nước, kìa cây sậy thở dài kia,

Chỉ một giọt nước cũng làm rung chuyển, một hơi thở cũng lay động;

Thiếu nữ biết cười và biết khóc; Sự điềm tĩnh

Mới chính là sự đoan trang của con người.'

Lại một đêm nữa, nhà thơ rời khỏi

Những sảnh đường rực rỡ ánh đèn

Dưới vòm trời tối sầm

Hướng về bờ biển, về những bức tường biển cổ kính,

Một ngôi sao vụt sáng bên dưới đám mây,

Chòm sao chẳng mấy chốc lấp lánh,—

Các ngươi chẳng hề lầm lẫn; các ngươi đã từng tỏa sáng

Dù chỉ một lần trong vương quốc của mình.

Thế nhưng, hỡi những vì sao thân yêu, ta biết các ngươi chiếu rọi

Chỉ vì những nhu cầu và tình yêu của ta;

Sự sống yêu ánh sáng, khát khao ánh sáng trong ta

Nuôi dưỡng những ngọn đèn vĩnh cửu mà ta nhìn thấy.

Và ta, kẻ được ánh sáng của các ngươi ngỏ lời,

Ta, kẻ đang khao khát được hòa làm một với các ngươi,

Ta gục ngã, niềm tin của ta tan vỡ,

Các ngươi khinh bỉ ta từ cõi thẳm sâu sắc xanh.

Hoặc nếu có lẽ nào, hỡi những khối cầu Định mệnh,

Ánh mắt chưa từng quay đi của các ngươi

Chiếu rọi với ý chí đầy trắc ẩn

Lên những đứa con của thời gian và may rủi,

Thì hãy ban cho đôi bàn tay này sức mạnh

Với tỷ lệ cân xứng,

Đừng gieo rắc những hoài bão vĩ đại

Nơi chẳng có phương tiện tương xứng.'

ĐỒNG CA CÁC LINH HỒN

Phương tiện ư, hỡi người anh em, chớ nên hỏi;—

Khát khao của tâm hồn chính là phương tiện đủ đầy,

Sự mãn nguyện thuần khiết là định mệnh của thiên thần,

Chính ngươi là sân khấu của chính mình.

Dịu dàng hơn cả những bông tuyết rơi

Trong những lối mòn trong rừng vắng và tĩnh lặng

Bài học rơi vào trái tim chàng

Và đánh thức nỗi sợ hãi rằng các thiên thần sẽ rời đi.

NHÀ THƠ

Ta nhìn thấy hình bóng các ngươi với sự mãn nguyện sâu sắc,

Ta biết các ngươi thật tuyệt vời,

Nhưng các ngươi có ở lại không?

Ta nghe tiếng cánh vỗ sột soạt,

Các ngươi đang suy ngẫm điều muốn nói

Trước khi rời bỏ ta mãi mãi về sau.

LINH HỒN

Hỡi người anh em, chúng ta không phải băng nhóm ảo ảnh;

Hỡi người anh em, hãy đón nhận bàn tay định mệnh này.

Trái tim hoài nghi của ngươi có đang nhói đau

Vì nỗi sợ rằng chúng ta phải chia xa?

Kìa, tất cả chúng ta đều cắm rễ nơi đây

Bởi một ý niệm hướng về cùng một cõi;

Ngươi không thể trốn chạy khỏi chính mình,—

Chúng ta cũng chẳng thể trốn chạy hơn thế.

NHÀ THƠ

Mặt trời và muôn sao vẫn giữ vững quỹ đạo,

Nhưng những thiên thần của vực sâu thì không:

Ngày và đêm tuân theo vòng quay của chúng,

Nhưng ngày của những ngày có thể chệch hướng.

Liệu có sự bảo đảm nào rằng những con sóng

Của tư tưởng trong những hang động huyền bí

Sẽ dâng trào con triều cao nhất trong ta,

Ban ơn phúc cho ta cùng với nó?

Thủy triều lên xuống của tâm trí vốn bấp bênh,

Mặt trăng quay trở lại,—nhưng Thần linh thì không.

LINH HỒN

Hỡi người anh em, Định luật còn ngọt ngào hơn

Tất cả ân huệ mà Tình yêu từng thấy;

Chúng ta là những kẻ cầu xin định luật ấy. Nhờ nó, chúng ta

Hít thở bầu không khí của cõi Vĩnh hằng;

Hãy phụng sự nó không phải vì miếng cơm manh áo,—

Hãy phụng sự nó vì đớn đau, sợ hãi và cơ hàn.

Hãy yêu lấy nó, dẫu nó che giấu ánh hào quang;

Bằng tình yêu, hãy ngắm nhìn mặt trời trong đêm tối.

Nếu Định luật có quên lãng ngươi,

Hãy càng say đắm phụng sự nó hơn nữa;

Dẫu nó căm ghét ngươi, hãy kiên nhẫn chịu đựng;

Hãy đặt Thần linh vào vị thế sai trái;

Hỡi người anh em, chẳng có sự suy yếu nào

Làm tê cóng những đôi chân của Thời gian;

Bước chân của ngài vẫn lanh lẹ, đôi tay vẫn khéo léo,

Tầm nhìn của ngài vẫn siêu việt dường nào:

Trên những vòng xe của Tự nhiên chẳng có vết gỉ sét nào;

Và trên lớp bụi mê hoặc của con người cũng vậy,

Cái đẹp và Sức mạnh vẫn luôn giáng xuống.