Chương 2812 - Trên trời nơi đâu chẳng có cỏ thơm, cớ gì cứ mãi yêu một bông hoa duy nhất
Thành lớn của Hán Trung, ngoài Nam Trịnh ra, còn có Thượng Dung.
Thượng Dung cũng có một tên gọi khác là Đông Tam Quận, nhưng cách gọi này xuất hiện vào thời hậu kỳ Tam Quốc. Còn lúc bấy giờ, nơi này vẫn được gọi là ba huyện Thượng Dung, Phòng Lăng và Tây Thành. Nhưng từ tên gọi Đông Tam Quận về sau, vì sao Hán Trung không được gọi là Tây Tam Quận, mà ba vùng Thượng Dung, Phòng Lăng và Tây Thành lại được gọi là Đông Tam Quận riêng lẻ? Tự nhiên điều này có lý do đặc biệt.
Từ thời Hán Linh Đế của nhà Đông Hán, khu vực này đã thuộc về Ích Châu. Nhưng sau khi Trương Lỗ và Lưu Yên, Lưu Chương trở mặt, Trương Lỗ cắt cứ vùng Hán Trung Nam Trịnh, đồng thời tách khu vực Thượng Dung ra khỏi bản đồ Ích Châu. Trong thời kỳ của Trương Lỗ, Thượng Dung không hoàn toàn quy phục Trương Lỗ, cũng chẳng kết nối gì với Lưu Yên hay Lưu Chương. Dĩ nhiên, họ cũng không tuyên bố độc lập, mà giống như một kẻ ngoài cuộc lặng lẽ, thu mình trong ba khu vực nhỏ.
Mãi đến khi Phỉ Tiềm đánh bại Trương Lỗ, đưa binh đến dưới thành Thượng Dung, ba vùng Thượng Dung mới quy phục dưới cờ của Phỉ Tiềm. Sau đó, Hoàng Thành đóng quân tại Thượng Dung, huấn luyện binh mã, nhưng rất nhanh, Hoàng Thành bị thay thế bởi Ngụy Diên trong việc huấn luyện quân đội. Sau đó, Ngụy Diên tiến quân vào Ích Châu, và Thượng Dung dưới sự xúi giục của Trương Tắc, nửa vờ nửa thật, bắt đầu qua lại với Trương Tắc. Nhưng chẳng ngờ khi mối quan hệ mờ ám còn chưa nóng lên, con hổ nằm ở Hán Trung đã bị đánh cho thành mèo bệnh Nam Trịnh...
Hai anh em nhà Thân ở Thượng Dung sợ đến mức tiểu tiện không thành dòng, vội vàng tuyên bố họ không hề quen biết Trương Tắc và cũng là nạn nhân, khóc lóc thảm thiết, nói rằng họ đã trông chờ đến bạc tóc, cuối cùng cũng đợi được quân của Phỉ Tiềm đến phục hồi Thượng Dung. Sau đó, họ còn đích thân đến Trường An để thể hiện lòng trung thành.
Nhưng Phỉ Tiềm đã thấu hiểu rõ tâm địa của hai anh em nhà Thân, nên chẳng buồn để ý đến.
Ba vùng Thượng Dung, phần lớn thời gian đều thuộc dạng khu vực 'xương gà', đôi khi trở thành nơi trọng yếu về mặt chiến lược, nhưng cũng không kéo dài lâu, thường chỉ được coi là nơi chuyển tiếp, dùng xong là bị vứt bỏ ngay.
Về mặt địa lý, ba vùng Thượng Dung cũng có tầm quan trọng. Đông Tam Quận là giao lộ kết nối Kinh Châu, Ích Châu và Hán Trung. Nhưng vấn đề là địa hình nơi này phần lớn là đồi núi, mặc dù có dòng Miện thủy kết nối, nhưng ba khu vực gần như tự khép kín, trong trạng thái bán phong tỏa với thế giới bên ngoài lâu dài. Nhìn thì có vẻ hiểm trở, nhưng thực chất không tạo thành một hệ thống phòng ngự chặt chẽ, cũng không có thiên hiểm nào đáng kể để cản trở, chỉ là đường xá khó đi, chứ không phải không thể đi được.
Do đó, bất kỳ ai muốn đánh chiếm ba vùng Thượng Dung, nếu không có viện trợ từ bên ngoài, việc chiếm được nơi này là điều khả thi, chỉ là vấn đề thời gian dài hay ngắn mà thôi. Trong lịch sử, ba vùng Thượng Dung thường xuyên đổi chủ, như khi Lưu Bị tiến vào Ích Châu và chiếm lấy Hán Trung, ông chia quân làm hai đường: một đường phái Mạnh Đạt tiến từ Kinh Châu lên phía bắc, còn đường kia là Lưu Phong từ Hán Trung xuôi dòng Miện thủy về phía đông, trực tiếp ép hai anh em Thân Đam và Thân Nghị đầu hàng.
Gia tộc họ Thân của Thân Đam và Thân Nghị đã cắm rễ sâu trong vùng Thượng Dung, với hơn ngàn hộ dưới trướng. Trong một vùng tương đối biệt lập như Đông Tam Quận, đó đã là một thế lực khá mạnh. Vì vậy, việc quản lý ba vùng Thượng Dung, dù trong lịch sử hay hiện tại, phần lớn đều theo phương thức ủy nhiệm tự trị.
Dĩ nhiên, điều này cũng liên quan đến chiến lược 'đầu rụt rùa' của hai anh em nhà Thân.
Hoặc gọi đó là chiến lược rùa rút đầu cũng được.
Cách xử lý khu vực này, bất kể là Phỉ Tiềm hay những nhân vật quyền lực lớn trong lịch sử, đều rất giống nhau, chính là đối phó với 'xương gà'.
Chiến tranh không phải trò chơi.
Trừ những người bốc đồng như Lữ Bố, hầu hết những người bình thường trước khi khởi động một cuộc chiến đều sẽ cân nhắc xem chiến tranh đó nhằm mục đích gì?
Nếu không có ý nghĩa, thì dù một khu vực dễ dàng bị đánh chiếm, quyết định không nên dựa vào sự dễ dàng đó, vì người đưa ra quyết định cần phải tính đến chiến lược ở cấp độ cao hơn.
Vùng Thượng Dung chính là một nơi như thế, được coi là khu vực 'xương gà' rất nổi tiếng trong thời Tam Quốc.
Cũng như trong lịch sử, Lưu Phong và Mạnh Đạt đánh chiếm Thượng Dung không đơn giản chỉ vì ba huyện này, mà để chuẩn bị cho cuộc Bắc phạt nhằm vào Lạc Dương và Trường An!
Do đó, trong lịch sử, sau khi Lưu Bị chiếm được Thượng Dung, chỉ trong vòng hai tháng, Quan Vũ đã dẫn binh từ Kinh Châu tiến quân, mở đầu cho một trong những cuộc Bắc phạt gây tranh cãi và bí ẩn nhất trong lịch sử Tam Quốc, đó là cuộc tấn công vào Phàn Thành và Tương Dương!
Nhưng nhiều lúc, khi người đời sau bàn luận về các sự kiện này, họ thường chỉ nhìn vào thành bại một cách phiến diện, hiếm khi xem xét các yếu tố khác. Ví dụ, khi Quan Vũ tiến quân về Phàn Thành và Tương Dương, cả Lưu Bị và Quan Vũ đều đã sắp bước vào tuổi sáu mươi...
Khi đó, Lưu Bị và Tào Tháo đã đối đầu hơn 20 năm. Do đó, sau khi trở thành Hán Trung Vương, Lưu Bị với khát vọng dựng nghiệp đế, khó tránh khỏi việc muốn nhanh chóng giải quyết cuộc chiến. Ông muốn chiếm giữ toàn bộ thượng và trung lưu sông Hán, hoàn thành các công tác chuẩn bị cho cuộc Bắc phạt Trường An và Lạc Dương, đó trở thành mục tiêu chiến lược cấp bách cần giải quyết.
Mặc dù việc Quan Vũ Bắc phạt vào thời điểm đó có gây tranh cãi, nhưng có một điểm không ai có thể phủ nhận, đó là mục tiêu quân sự của Lưu Bị khi chiếm Đông Tam Quận và Phàn Thành đến Tương Dương không hề sai lầm.
Nhưng việc Quan Vũ bị Tôn Quyền phản bội, quân đội Kinh Châu bị đánh bại nhanh chóng, và ngay cả Lưu Bị ở Thục Xuyên cũng không kịp phản ứng, dẫn đến sự phản bội của Mạnh Đạt, cuối cùng khiến Đông Tam Quận rơi vào tay Tào Ngụy. Khi chuỗi sự kiện này trở thành sự thật, vị thế chiến lược của Đông Tam Quận cũng thay đổi dần. Nói một cách đơn giản, nó chuyển từ một vị trí trọng yếu thành một khu vực 'xương gà'. Sau đó, trong các cuộc Bắc phạt của Gia Cát Lượng, Đông Tam Quận chỉ đóng vai trò kiềm chế, không phải là nơi tập trung quân chính.
Vì Tam Quận của Kinh Châu đã thất thủ, ngay cả khi Thục Hán cử quân đánh chiếm Đông Tam Quận, phía bắc của Đông Tam Quận là Tào Ngụy, còn phía nam là Đông Ngô, vốn chỉ đồng minh trên danh nghĩa, và luôn sẵn sàng đâm sau lưng Thục Hán. Với bài học về cuộc tấn công bất ngờ vào Kinh Châu trước đây, Thục Hán sẽ không dễ dàng tạo ra thế trận bị kẹp giữa hai gọng kìm Bắc-Nam.
Đông Ngô cũng không khác. Sau khi chiếm phần lớn Kinh Châu, Tôn Quyền không hứng thú với khu vực này, vì dù muốn sử dụng Kinh Châu làm bàn đạp cho cuộc Bắc phạt, Tôn Quyền hoàn toàn có thể theo con đường tấn công Phàn Thành và Tương Dương đã được thử nghiệm, chứ không cần phải vào khu vực đồi núi hiểm trở này.
Phía Tào Ngụy ở phương bắc cũng vậy. Mặc dù trên bề mặt, họ kiểm soát Đông Tam Quận, nhưng vì khu vực này không nằm ở thượng nguồn sông Hán, việc tiến quân ngược dòng nước để tấn công Hán Trung là rất khó khăn. Tiến xuống phía nam để đánh Kinh Châu thì thiếu sự hỗ trợ từ thủy quân. Nếu muốn tấn công Tôn Quyền, Tào Ngụy hoàn toàn có thể từ Phàn Thành và Tương Dương tiến quân bằng đường thủy, không cần phải đi qua những con đường núi hiểm trở của Đông Tam Quận.
Vì vậy, vào giai đoạn hậu kỳ Tam Quốc, ai cũng có thể tấn công ba vùng Thượng Dung, nhưng không ai có hứng thú.
Ngay cả khi Phỉ Tiềm kiểm soát Hán Trung, ông cũng không đầu tư nhiều vào ba vùng Thượng Dung. Bởi vì đây là khu vực dân cư thưa thớt, người Hán và các bộ tộc người Man xen lẫn, núi non nhiều mà đồng bằng ít, dân số ít ỏi. Việc huấn luyện quân đội trong vùng núi thì thích hợp, nhưng nếu cử đại quân đóng ở đây, việc bổ sung nhân lực và lương thực sẽ rất khó khăn.
Do đó, Phỉ Tiềm chủ yếu coi Thượng Dung như một vùng phụ thuộc, không dễ dàng buông tay nhưng cũng không đầu tư quá nhiều, nhất là khi chưa tiêu diệt hoàn toàn thế lực của hai anh em nhà Thân trong khu vực Thượng Dung. Phỉ Tiềm sẽ không đổ tiền và sức lực vào nơi này.
Tất cả những điều này, từ chiến lược cho đến thực tế của khu vực, tự nhiên quyết định rằng Thượng Dung hiện giờ là vùng đất mà chẳng ai quan tâm, bị cha mẹ bỏ rơi, anh em không ai thèm ngó ngàng.
Con người với con người, đáng sợ nhất là sự so sánh. Nhất là khi hai anh em nhà Thân nhìn thấy Nam Trịnh trở thành một trạm trung chuyển, phát triển vượt bậc, trong khi Thượng Dung chỉ dựa vào các đoàn thương nhân nhỏ đi theo tuyến Đường Uyển Thành – Tương Dương để sống cầm chừng, khó tránh khỏi cảm giác hụt hẫng trong lòng.
Những gia tộc lớn như nhà Thân, khi phát triển đến một mức nào đó, khó có thể tiến xa hơn.
Thời gian gần đây, Thân Đam và Thân Nghị hầu như ngày nào cũng lo lắng.
Hai người bọn họ hiện thuộc hạ của Phiêu Kỵ, nhưng ngoài cái danh và quyền tự trị địa phương, họ chẳng nhận được gì. Đừng nói đến các khoản đầu tư xây dựng ở Nam Trịnh, ngay cả những vùng bị tàn phá do chiến tranh ở Thượng Dung cũng không được ai quan tâm.
Thời gian này, hai anh em nhà Thân hầu như đã sắp xếp lịch trình dày đặc. Họ không chỉ đến Hán Trung mà còn đến Trường An, thậm chí còn lén lút đến Hứa Huyện. Sau khi gặp Từ Úc ở Hứa Huyện, họ còn hạ mình, dọn mình để làm thân với các gia tộc lớn như Tư Mã và Trần. Họ cố gắng làm hài lòng, chỉ để tìm kiếm một con đường tương lai cho gia tộc nhà Thân.
Nhưng tiếc thay, Từ Úc cũng biết rõ rằng, nếu gia tộc họ Thân có thể lén lút đào góc tường của Phỉ Tiềm để trục lợi, thì tương lai họ cũng có thể quay lại đâm vào lưng Tào Tháo. Vì vậy, Từ Úc chỉ giữ thái độ nửa vời, nếu có cơ hội cài gián điệp vào Thượng Dung thì tốt, nhưng không có sự ủng hộ của gia tộc họ Thân cũng chẳng sao.
Dù quân Tào từ Tương Dương chỉ cần đi qua Phòng Lăng là đến Thượng Dung, gần như là trong tầm tay, và Phòng Lăng hầu như không có quân phòng thủ, nhưng Tào Nhân cũng không dám khinh suất hành động. Vì với quân Tào, mối đe dọa thực sự không phải là Thượng Dung mà là Trường An, và quan trọng không phải là hai anh em nhà Thân mà là Phỉ Tiềm.
Trong tình hình đó, có thể tưởng tượng được hoàn cảnh hiện tại của anh em nhà Thân ở Thượng Dung thảm hại đến mức nào.
Trong ba vùng Thượng Dung, thế lực của các thủ lĩnh địa phương không hề nhỏ, dù là người Hán hayngười Đê, họ đều có các sơn trại. Nhưng các sơn trại này liên kết với nhau không phải để chống lại triều đình hay tuyên bố độc lập, mà phần lớn chỉ để tự bảo vệ. Điều này khiến cho mục tiêu của các dân tộc thiểu số ở Thượng Dung khác biệt so với các khu vực khác.
Phỉ Tiềm chắc chắn không phải là một vị lãnh chúa tàn ác. Đối với các dân tộc thiểu số nhưngười Đê ở Thượng Dung, ông cũng không đưa ra chính sách hà khắc nào, khiến hai anh em nhà Thân muốn chia rẽ họ cũng không có lý do chính đáng, chứ đừng nói đến việc khiến những người này lao vào cuộc chiến.
Lần trước khi Thân Nghị đến Hứa Huyện, thực chất cũng chỉ là muốn trục lợi từ hai phía.
Nhưng hắn đã thất vọng.
'Phiêu Kỵ không có ý định trọng dụng chúng ta...' Thân Nghị nói với chút phẫn nộ. 'Ta từng ở Quan Trung, Trường An, Phiêu Kỵ chủ yếu dùng những người võ phu, hàn môn, không thân thiện với tầng lớp như chúng ta... Bọn võ phu hàn môn thường khó mà có trí tuệ dài hạn, nếu chẳng may mất kiểm soát, chỉ e rằng Phiêu Kỵ sẽ... lâm vào cảnh hỗn loạn chỉ trong chốc lát...'
Thân Nghị đã đi cả hai nơi, nhưng hắn vẫn quen thuộc với bầu không khí của Sơn Đông hơn. Ngoài việc ở Sơn Đông có thiên tử, có lẽ đối với Thân Nghị, việc nhiều lần bị từ chối khi đến Trường An để gặp Phiêu Kỵ càng làm hắn cảm thấy phẫn nộ không hiểu nổi.
Ít nhất là khi ở Hứa Huyện, hắn vẫn gặp được Từ Úc, còn ở Trường An thì ngay cả Bàng Thống cũng chẳng buồn gặp hắn.
Vấn đề này...
Dĩ nhiên Thân Nghị không cho rằng đó là lỗi của mình.
Với Phiêu Kỵ, Phỉ Tiềm có vô số việc cần xử lý. Không nói đâu xa, chỉ riêng các công văn cần chữ ký của Phỉ Tiềm mỗi ngày cũng đã chất đầy hai, ba bàn làm việc!
Dù chỉ đọc qua bản tóm tắt và liếc qua nội dung, rồi ký và đóng dấu, mỗi công văn cũng phải mất ít nhất năm, sáu phút. Những công văn phức tạp cần suy nghĩ và cân nhắc sẽ mất nhiều thời gian hơn nữa.
Ngoài những việc này, Phỉ Tiềm còn phải dành thời gian đi tuần các địa phương, kiểm tra thực tế tại các thị trấn ở ba phụ cận Trường An, các doanh trại, công xưởng, thủy lợi, v.v. Nói chung là lịch trình kín mít. Dù có rảnh rỗi, ông vẫn thích ngồi cùng vợ con, trò chuyện, chơi đùa với bọn trẻ, hơn là làm ra vẻ khiêm nhường để gặp người ngoài.
Dù sao thì Phỉ Tiềm cũng đã qua cái thời cần bày tỏ thái độ rồi.
Hơn nữa, khi Thân Nghị đến Trường An, hắn tự kiêu, chỉ một mực muốn gặp Phiêu Kỵ, nên bị từ chối liên tục, sinh ra oán giận. Nếu hắn theo đúng quy trình, trình bày một số vấn đề thực tế, có khi còn có cơ hội gặp mặt.
Khi đến Sơn Đông, một phần có thể là do Tiết Hoành giới thiệu, một phần có lẽ vì Thân Nghị đã biết tự lượng sức mình hơn, không nhất quyết đòi gặp Tào Tháo. Hãy thử tưởng tượng, nếu Thân Nghị đến Sơn Đông Hứa Huyện mà nhất quyết đòi gặp Tào Tháo, mà Tào Tháo lại đang ở Nghiệp Thành, chẳng lẽ hắn sẽ phải quay lại để gặp Thân Nghị chỉ để nghe một lời khen ngợi sao?
Tào Tháo có cần lời khen của Thân Nghị không?
Con người thường có xu hướng nghĩ rằng mình không có lỗi, lỗi là ở người khác.
Do đó, Thân Nghị nghĩ rằng Phiêu Kỵ không tốt, còn Tào Tháo thì ổn.
Tất nhiên, phần lớn điều này là do khác biệt trong cách tuyển dụng nhân tài giữa Phỉ Tiềm và Tào Tháo. Ở chỗ Phỉ Tiềm, chế độ khoa cử đã bắt đầu được áp dụng, dù vẫn có một số trường hợp tiến cử. Dù sao, Phỉ Tiềm cũng có một danh sách riêng trong đầu, những người ông nhớ đến sẽ được đề bạt đặc biệt. Bề ngoài, có vẻ như vẫn có tiến cử hiếu liêm, nhưng thực chất khác hoàn toàn với Sơn Đông.
Sơn Đông cũng từng cố gắng thực hiện khoa cử, nhưng nhiều lần gặp khó khăn. Khi Tào Tháo sử dụng các con em hàn môn, các gia tộc lớn liền tìm mọi cách gây khó dễ cho họ. Họ có thể tìm ra cả xương khủng long trong trứng gà để chỉ trích. Vì vậy, hệ thống nhân tài ở Sơn Đông vẫn chủ yếu dựa vào xuất thân và quan hệ cá nhân.
Thân Đam ngồi bên cạnh im lặng.
Thời gian gần đây, hắn cũng suy nghĩ rất nhiều.
Trương Lỗ, Trương Tắc, Lưu Chương, Lưu Biểu cứ như đèn kéo quân, hiện tại và tương lai sẽ ra sao? Là Sơn Đông hay Sơn Tây, là Tào Tháo hay Phỉ Tiềm? Đối với Thân Đam, đây là một vấn đề khó đưa ra quyết định.
Nếu theo Phỉ Tiềm, thì hệ thống điền địa phong tước là vấn đề không thể né tránh.
Đối với gia tộc họ Thân, vốn đã hoạt động lâu đời ở Thượng Dung, hệ thống điền địa phong tước giống như một cái ách quàng vào cổ họ, hoặc như thanh kiếm treo lơ lửng trên đầu, không biết lúc nào sẽ rơi xuống, cướp đi của cải mà họ khó nhọc tích lũy, và số tiền lương thực không dễ gì gom được vào kho gia tộc có thể sẽ bị hệ thống đó thu hết.
Đây mới là vấn đề mấu chốt nhất.
Muốn miễn giảm thuế đất phong tước thì cần có công lao.
Nhưng muốn lập công...
Khó lắm.
Khi Thân Đam đang suy nghĩ, Thân Nghị vẫn lải nhải: 'Huyện Trương, nguyên là con cháu nghèo, nay làm huyện lệnh, cậy có danh Phiêu Kỵ mà ngang ngược... Gần đây, y còn công khai triệu tập bách tính, giảng kinh, dạy toán, đo đất, lại còn mượn danh lúa xanh để cho vay khắp nơi, rồi tìm tướng quân Lý mượn trâu ngựa...'
'Hả?' Thân Đam như bừng tỉnh, quay đầu hỏi: 'Ngươi vừa nói gì?'
'Trâu ngựa? Tướng quân Lý?' Thân Nghị không hiểu Thân Đam đang nghĩ gì, liền nhắc lại: 'Hay là chuyện lúa xanh?'
'Không phải,' Thân Đam nhíu mày nói: 'Ngươi vừa nói... đo đất?'
'À!' Thân Nghị cũng phản ứng, lập tức biến sắc: 'Huynh trưởng... chẳng lẽ... Phiêu Kỵ muốn ra tay với chúng ta sao?'
Thân Đam bất giác nuốt một ngụm nước bọt.
Gần đây, Phiêu Kỵ đã dọn sạch hầu hết các thế lực Hung Nô, Tiên Ty, Ô Hoàn, Khương, Đê, Tông. Điều này khiến cho những thế lực nhỏ bé hơn ở Thượng Dung, như các bộ tộc Đê và Hán, cũng run sợ, không dám hành động thiếu suy nghĩ, đồng thời cũng khiến hai anh em nhà Thân không thể tìm được sự hỗ trợ thêm từ các bộ tộc Đê và Hán.
Hiện tại, không chỉngười Đê và Hán, mà ngay cả người Hán ở ba vùng Thượng Dung cũng bắt đầu chịu ảnh hưởng của Phỉ Tiềm. Điều này khiến hai anh em nhà Thân như ngồi trên đống lửa, đứng ngồi không yên...
Là con cháu thế gia, họ nắm giữ tri thức và không muốn thấy bách tính bình dân hiểu biết những điều 'không nên biết'. Điều họ mong đợi nhất là khi họ nói, dân chúng không hiểu; khi họ tính toán, dân chúng cũng chẳng biết. Dân đen chỉ cần lao động chăm chỉ mỗi ngày là đủ.
Nhưng bây giờ, Trương Chương, huyện lệnh của Tịch Huyện, vốn xuất thân từ hàn môn, không chỉ dạy những kiến thức đó cho dân thường, mà còn giảng dạy kinh văn, toán học, đo đạc đất đai?
Y đang định làm gì?
Nhất là khi nghe nói Trương Chương còn tìm đến Lý Điển...
Trong khi đó, Lý Điển gần đây cũng đã triệu tập các tù trưởngngười Đê, mở một cuộc thử nghiệm nông nghiệp mới, nhằm giới thiệu kỹ thuật canh tác mới. Điều này càng làm cho hai anh em nhà Thân ở Thượng Dung lo lắng vô cùng. Sở dĩ họ tồn tại được, hay nói cách khác, nguồn lợi nhuận dồi dào của họ đến từ việc bóc lột những người dân đen vàngười Đê 'không hiểu biết' mà thôi.
Nếu giờ đây, những người dân đen vàngười Đê này trở nên 'khôn ngoan' hơn, thì họ sẽ kiếm lợi từ đâu? Và khi hệ thống điền địa phong tước được thực thi...
Thân Đam không kìm được rùng mình.
'Chuyện này...' Thân Đam chậm rãi nói: 'Nhất định phải có đối sách...'