"Được, vẫn là em tính toán chu toàn, vất vả cho Mẫn Như rồi."

"Kìa anh nói xem, theo anh thì em khổ nỗi gì, hai chúng mình không được ở bên nhau mới là nỗi khổ lớn nhất."

*

Bạch Học Tập không có mặt tại chỗ, bằng không dù thế nào cũng phải nôn thốc nôn tháo bữa cơm trưa ra ngoài, lúc này cô đang ở trong văn phòng nhà ăn cơ quan Khu ủy.

Người phụ trách nhà ăn nhìn lá thư giới thiệu do chính tay Khu trưởng Hạ Văn Mẫn viết, lập tức giật nảy mình: "Đồng chí nhỏ mau vào ngồi, nghỉ chân một lát."

Bạch Học Tập thuận nước đẩy thuyền: "Cảm ơn đồng chí, không biết xưng hô với đồng chí thế nào ạ?"

"Tôi họ Lưu, phụ trách mảng hậu cần ăn uống."

"Chào Chủ nhiệm Lưu, làm phiền chú quá."

Trong lòng Chủ nhiệm Lưu chưa dám chắc mối quan hệ giữa cô và Khu trưởng Hạ ra sao, dẫu bảo chuẩn bị chút dưa muối đưa cơm cho cán bộ công nhân viên cũng chẳng phải chuyện to tát gì, không cần nhiều thủ tục phê duyệt, nhưng thư giới thiệu do chính tay Khu trưởng chấp bút thì ý nghĩa lại hoàn toàn khác.

Chính vì không dám chắc nên ông ta cũng đặc biệt đon đả, sai người bưng lên một đĩa hạt dưa, lại pha cho cô một ca trà đỏ mùi vị khá thơm ngon: "Chỗ chúng tôi cũng chẳng có đồ gì ngon, chỉ có chút hạt dưa công nhân tự rang, cán sự Bạch đừng chê, cứ ngồi nghỉ ngơi một lát."

Làm ở nhà ăn sướng nhất điểm này, chỉ cần sổ sách thu mua trót lọt thì kiếm chút bổng lộc mọn là chuyện dễ như trở bàn tay, mỗi ngày ra ngoài mua hàng trăm cân rau, trạm rau củ đều sẽ bớt cho họ chút lộc lá, nào là hạt dưa, nào là rau mùi hành lá, tùy tiện bốc một nắm cũng thành món ân tình. Những thứ này cán bộ lãnh đạo trên thành phố không màng tới, nhưng công nhân viên dưới nhà ăn lại cần, chỉ cần không quá đáng và mọi người cùng chia nhau ăn thì chẳng ai dại gì vạch áo cho người xem lưng.

Chẳng thế mà, hạt dưa tuy chỉ là vị nguyên bản, nhưng nhờ được rang qua nên thơm nức mũi, lại giòn rụm, tựa như mới vừa bắc ra khỏi chảo.

"Đây là do thợ Tiểu Lý chỗ chúng tôi mới rang đấy, ra lò chưa bao lâu đâu, có điều không ngon bằng thợ Lão Lý rang, bác thợ Lão Lý có ngón nghề rang hạt dưa ngũ vị đỉnh lắm, năm nào tiệc họp mặt chúc Tết cũng do ông ấy đứng bếp rang, lãnh đạo chỗ chúng tôi ai nấy đều khen nức nở." Dịp lễ tết cắn chút đồ cắn hạt cho rôm rả, lấy chút không khí đông vui náo nhiệt.

Bạch Học Tập lại cẩn thận nếm thử một vốc, giòn thì có giòn nhưng dường như đượm chút vị đắng thoang thoảng, có vẻ như quá lửa. "Tay nghề của anh thợ Tiểu Lý này cũng khéo lắm, hạt dưa cứ giữ đúng vị nguyên bản thế này ăn mới thơm."

Cô khẽ chuyển đề tài: "Có điều, nhắc đến hạt dưa vị ngũ vị, bên Ủy ban khu dân cư chúng cháu có mấy cô tay nghề rang cũng cừ lắm, lễ tết mà làm đồ rang thì đúng là tuyệt chiêu." Nhất là thím Lý, mẹ của Lý Hồng Mai, bà tuy là người câm điếc nhưng làm lụng cẩn thận tỉ mỉ, làm món rang dường như có bí quyết riêng, nghe đâu là học được từ nơi chốn trăng hoa hồi xã hội cũ, đám công tử bột phá gia chi tử tới đó thể nào cũng phải ngồi lại cùng các cô gái uống chén rượu nhạt trò chuyện đôi câu trước khi vào việc chính, thành thử ngay cả chốn lầu xanh cũng phải nuôi mấy người thợ biết làm món nhắm rượu và đồ rang nhâm nhi.

Ừm, trải nghiệm khách hàng ở thời đại nào cũng quan trọng như nhau.

Bạch Học Tập tự nhận là dân sành ăn, song làm đồ rang cũng không sánh được với hương vị của thím Lý.

Nói đi cũng phải nói lại, thím Lý không những biết rang các loại hạt mà còn biết làm mấy món ô mai mơ ướp, đào khô, hạnh khô, chỉ ngặt nỗi điều kiện gia đình có hạn nên chưa có cơ hội làm thử trên quy mô lớn.

Chủ nhiệm Lưu thực ra cũng chẳng tha thiết chuyện trò gì với cô, chẳng qua chỉ tiếp chuyện bâng quơ, lựa lời thăm dò xem quan hệ giữa cô và Khu trưởng Hạ là thế nào.

Bạch Học Tập cũng biết hôm nay mình đang mượn oai hùm, nhưng chuyện thật việc thật cũng không thể để lộ toang hoác ra, chỉ cần cô không làm quá trớn thì người ta cũng chẳng rỗi hơi chạy đi đối chất với Khu trưởng Hạ làm gì.

Thế là, dưới sự dẫn dắt cố tình lấp lửng, nửa úp nửa mở của cô, Chủ nhiệm Lưu càng thêm tin chắc quan hệ giữa cô và Khu trưởng Hạ không hề đơn giản, khéo chừng là cháu gái ruột hay cháu ngoại gì đó, đưa xuống cơ sở chẳng qua là để rèn luyện một hai năm, mai này còn rút về khu, lên thành phố, biết đâu chừng có ngày lại về quản lý cái nhà ăn này của họ.

Vì lẽ đó, thái độ của Chủ nhiệm Lưu càng thêm phần ân cần, mỗi món mẫu đều nếm thử một miếng, lập tức gật đầu chốt luôn: "Vị ngon lắm, quân số cơ quan chúng tôi đông, nửa tháng khéo phải cần đến mười mấy cân."

"Chú cứ yên tâm, dẫu chỗ khác có thiếu thì cũng phải ưu tiên cho bên chú trước." Bạch Học Tập vội vàng hỏi rõ cần những loại nào, mỗi loại bao nhiêu cân rồi cẩn thận ghi chép từng mục vào cuốn sổ tay, "Ngày mai cháu sẽ cho chuyển sang ngay, đảm bảo kịp giờ cơm trưa, nửa tháng sau cháu lại ghé qua xem tình hình, tới lúc đó cần bổ sung gì thì cháu bù thêm."

Mười mấy cân dưa muối cũng chẳng tốn bao nhiêu tiền, Chủ nhiệm Lưu có lòng muốn bán cho cô một ân tình, bèn tiếp lời: "Vừa nãy nghe cô bảo bên khu dân cư các cô có phụ nữ biết làm đồ rang? Nếu tiện thì mang sang cho tôi một ít, sắp tới cơ quan mở tọa đàm Chiến sĩ thi đua rồi, tới lúc đó uống chén nước chè, cắn hạt dưa, cũng thêm phần rôm rả đúng không?"

Buổi tọa đàm kiểu này Bạch Học Tập chưa đủ tư cách tham dự, nhưng cô cũng biết chưa chắc đã là khung cảnh hội nghị quá đỗi nghiêm túc, thường ban ngày họp hành xong xuôi thì chập tối có thể tổ chức buổi tiệc trà đàm đạo, hạt dưa là thứ không thể thiếu, mà nghe ý của Chủ nhiệm Lưu thì các lãnh đạo trên thành phố xuống lại khoái ăn chút đồ có hương vị đậm đà... Cơ hội tới rồi!

"Được ạ, bọn cháu cũng chưa biết có hợp khẩu vị hay không, thế này đi, ngày mai cháu mang trước ít hàng mẫu sang cho chú nếm thử nhé? Nếu có chỗ nào chưa vừa ý, cháu sẽ nhắn lại để mọi người điều chỉnh."

Chủ nhiệm Lưu rất hài lòng với thái độ của cô, lập tức gật đầu đồng ýBạch Học Tập cũng không chần chừ, tạm gác các cơ quan khác sang một bên, vội đạp xe quay về văn phòng khu phố, tìm Lý Hồng Mai và Tôn Chính Nghĩa.

"Hả? Em muốn lập một tổ đồ rang?"

"Lại còn lập gấp ngay bây giờ?"

Cả hai người đồng thanh kinh ngạc thốt lên, chuyện tổ dưa muối thì họ biết, dẫu sao cũng có chuẩn bị từ trước, nhưng ý tưởng lập tổ đồ rang này thì chưa từng nghe cô hé răng nửa lời.

Bạch Học Tập nghiêm túc gật đầu: "Vâng, lần này là cơ hội, bình thường chúng ta chắc chắn không cạnh tranh nổi với công ty thực phẩm đâu, đồ phúc lợi của các cơ quan lớn đều thu mua từ bên đó, nhưng lần này lại khác, thợ Lão Lý bên bộ phận hậu cần của họ nghỉ ốm dài ngày, Chủ nhiệm Lưu nảy ra ý định nhờ chúng ta sang chữa cháy."

"Nhưng mà việc này... bên mình làm gì có nhân lực đâu..." Tôn Chính Nghĩa thực ra có chút xiêu lòng, mảng công thương nghiệp do anh ta quản lý, có thêm một tổ sản xuất là có thêm thành tích, mặt mũi anh ta cũng nở mày nở mặt.

"Chúng ta có thím Lý mà, chị Hồng Mai bảo ngõ nhà chị ấy có mấy bà mấy cô đều biết làm."

Lý Hồng Mai vội vàng gật đầu: "Ngoài mẹ em ra, còn có dì Hai Tôn, bác gái Trương, thím Triệu, cô út bé Quả... gom lại cũng được bảy tám người, đều là những người phụ nữ khéo tay hay làm đồ rang."

Bạch Học Tập thường ngày được Lý Hồng Mai tiếp tế đồ ăn không ít, biết rõ tay nghề của thím Lý, cô có thể khẳng định, vào cái thời đại chưa có mấy hương liệu công nghiệp này, thím Lý có thể dùng những gia vị mộc mạc nhất để rang ra những mẻ hạt dưa thơm giòn nhất, đó chính là bí quyết nhà nghề.

"Thế nhưng, chỉ vì một câu nói ngẫu hứng của Chủ nhiệm Lưu nào đó mà chúng ta phải vội vã lập một tổ đồ rang, chuyện này liệu có hơi..." Tôn Chính Nghĩa vẫn còn chút ngần ngại, anh ta sợ lập ra rồi rốt cuộc làm không nổi lại phải giải tán, khi ấy bẽ mặt lắm.

Hồi Bạch Học Tập dựng tổ dưa muối, cả ba vị lãnh đạo đều không mấy mặn mà, đinh ninh cô chẳng trụ được bao lâu, dẫu hiện giờ đã có chút ít doanh số nhưng so với chi phí bỏ ra ban đầu thì vẫn chẳng thấm tháp vào đâu. Dạo gần đây Triệu Đức Hải cứ bóng gió xa xôi bảo tổ dưa muối nếu không gánh nổi thì dẹp đi cho rảnh nợ, nếu là người bình thường, bản lĩnh tâm lý không vững vàng như Học Tập thì có lẽ đã ngậm ngùi đóng cửa dẹp tiệm từ lâu rồi.

"Chủ tịch từng dạy, 'Đọc sách là học tập, vận dụng cũng là học tập, hơn nữa còn là hình thức học tập quan trọng hơn, thường không phải đợi học xong xuôi rồi mới làm, mà là vừa làm vừa học, làm việc chính là học tập' [1], chúng ta cứ bắt tay vào làm trước đã, gặp vướng mắc ở đâu thì tháo gỡ cụ thể ở đó là được."

Lý Hồng Mai được câu nói này tiếp thêm nhuệ khí, vội vàng hùa theo khuyên nhủ: "Đúng đấy anh Tôn, thay vì để các thím lén lút đầu cơ trục lợi ngoài kia, chi bằng chúng ta lập một tổ đồ rang, để mọi người đường đường chính chính rang bán."

Cô ta đỏ mặt nói: "Em thừa nhận em có chút tư tâm, không muốn mẹ em cứ phải nơm nớp lo sợ mò ra chợ đen nữa, nhưng nếu thực sự thành công như lời Học Tập nói thì coi như chúng ta đã tìm được một công việc cho nhóm phụ nữ nội trợ không có kế sinh nhai đó, đây cũng là thúc đẩy việc làm, đúng không anh?"

Chuyện lén lút mang đồ rang ra chợ đen bán chui bán lủi là điều mọi người ngầm hiểu với nhau, ai nấy đều phong phanh biết đôi phần, hai năm trở lại đây không còn gắt gao như mấy năm trước, chỉ cần số lượng không quá lớn, kiếm lời không quá nhiều thì ngay cả Triệu Đức Hải cũng nhắm một mắt mở một mắt, huống hồ hoàn cảnh thím Lý lại đặc biệt, bà là người câm điếc nên Triệu Đức Hải cũng châm chước đôi phần. Thế nhưng nếu không may bị đội trật tự công nhân, dân phòng hay ban phòng chống buôn lậu tóm được thì tự mình phải gánh hậu quả.

Ở cái chốn chợ đen vàng thau lẫn lộn, lúc nào cũng rình rập nguy cơ bị bắt bớ ấy, thím Lý tai không nghe thấy, miệng chẳng nói được, điều đó tự nó đã là một mối nguy hiểm khôn lường.

Tôn Chính Nghĩa nghiến răng: "Được, vậy thủ tục để anh lo, các em mau đi gọi người tới bàn bạc xem làm thế nào."

Về tổ đồ rang, Bạch Học Tập không muốn dính dáng quá sâu, cô thực sự quá bận lại quá nghèo, đào đâu ra tiền dư để bù lỗ vào nữa, cho nên... "Vì chưa biết chắc có thành công hay không, trước khi chính thức có lãi thì tổ sẽ chưa phát lương cố định vội, nếu mọi người đồng ý tự gom tiền lại và bỏ công sức ra rang, đợi khi bán được tiền rồi, trích lại một phần tiền vốn, nếu còn dư dả thì chia theo tỷ lệ đóng góp, mọi người thấy thế nào?"

Đồng thời, điều này cũng đồng nghĩa với việc tự chịu lỗ lãi. Nếu kiếm được tiền thì cả bọn cùng chia, còn nếu lỗ vốn thì coi như mất trắng cả tiền lẫn công.

Lý Hồng Mai lại chẳng mảy may do dự: "Không sao đâu, chị sẽ giải thích rõ ràng với mọi người, dựa trên nguyên tắc tự nguyện, nắm rõ tình hình và đồng thuận, cố gắng chốt xong xuôi ngay trong tối nay, ngày mai rang trước ít hàng mẫu mang sang, tiền vốn thì để mai mọi người gom sau."

Đi theo Bạch Học Tập lăn lộn một thời gian, phong cách làm việc của cô gái này cũng thay đổi rất nhiều, không còn rụt rè sợ sệt chẳng dám nhúc nhích như dạo trước nữa, dù sao cũng đúng như Học Tập nói, cứ bắt tay vào làm rồi hẵng nghiên cứu phương pháp đường lối, làm chút đồ rang thôi mà, dẫu có lỗ cũng chẳng lỗ đi đằng nào được, nếu đến ngần ấy rủi ro mà cũng không dám gánh thì cứ việc ở nhà mà há miệng chờ sung, chẳng ai cứu nổi.

Cô ta lập tức mượn xe đạp của Bạch Học Tập, đạp như bay về nhà triệu tập mọi người lại, hỏi ý kiến mấy tay cừ khôi chuyên làm đồ rang.

Thím Lý tuy trong lòng thấp thỏm không yên, nhưng vừa nghĩ đây là chủ kiến của con gái rượu, bất kể có kiếm được tiền hay không thì cũng phải ủng hộ công việc của con.

Thấy bà giơ tay biểu quyết, hai người thím hàng xóm thường ngày hay qua lại với bà cũng cất lời: "Bọn tôi đồng ý."

Mấy thím khác thì thầm bàn tán hồi lâu, có hai người run rẩy giơ tay lên nói: "Tôi... bọn tôi bằng... bằng lòng tham gia."

Những người còn lại đều cúi gằm mặt không nói nửa lời, thấy rõ phần lớn mọi người đều không muốn mạo hiểm cú này, dẫu là do túi tiền eo hẹp, hay sợ bị người nhà quở trách, hoặc vì nguyên do nào khác, Lý Hồng Mai đều hoàn toàn thấu hiểu, cũng không hề ép uổng họ, cô ta nhanh chóng ghi chép lại thông tin của năm người rồi đạp xe quay vội về văn phòng khu phố.

,