Bận rộn mãi tới hơn sáu giờ chiều mới vận động xong ba ủy ban khu dân cư, còn ba ủy ban nữa để ngày mai tiếp tục. Bạch Học Tập mệt đến mức cổ họng như bốc khói, vừa về đến nhà là ừng ực uống liền hai bát to nước đun sôi để nguội.

Sau khi được tưới tắm, nuốt nước bọt rốt cuộc cũng không còn khô rát. "Công việc cơ sở này đúng là khó nhằn thật đấy, trước kia cứ tưởng ở bệnh viện vừa phải biết ăn nói, vừa phải thạo việc, lại còn phải chạy đôn chạy đáo, giờ làm việc ở cơ sở xem ra cũng chẳng khác là bao."

Thế nhưng than vãn thì than vãn, công bằng mà nói ngày tháng hiện tại vẫn dễ thở hơn. Hết giờ làm là xong việc, không cần nơm nớp lo sợ bị truy cứu trách nhiệm, bị bệnh nhân khiếu nại hay người nhà bệnh nhân gây rối. Dân thường dù có làm mình làm mẩy đến đâu thì cũng chẳng đến mức muốn lấy mạng một cán bộ cơ sở nhỏ nhoi như cô.

Bà cụ ừ một tiếng: "Tôi bao, bữa tối chúng ta ra quán ăn, khỏi nấu nữa." Mệt mỏi làm chi.

Kể từ khi nhận làm cháu thừa tự đến nay, đây là lần đầu tiên Bạch Học Tập được bà cụ rủ đi ăn tiệm. Cảm giác đó phải nói thế nào nhỉ, tựa như dùng lồng ngực mình sưởi tan một tảng băng vậy, cô mà không gọi thêm mấy món thịt thì quả thật có lỗi với cái bụng của mình quá. Có điều các quán cơm quốc doanh bây giờ cơ bản chỉ phục vụ bữa trưa, nơi bán bữa tối không nhiều, bà cụ lại không đi bộ quá xa được, rốt cuộc hai người chi đậm một bữa lẩu thịt cừu.

Nào ngờ vừa ăn no nê trở về, đã nghe thấy Bạch Vạn Phú lại đang mở "họp báo" ở đằng kia: "Ôi dào, Trương Phi Bằng bị điều khỏi phòng thiết bị rồi, chuyển sang phân xưởng của bọn tôi, bao nhiêu người đứng xem trò cười đấy. Ai cũng bảo ngay cả bố vợ tương lai còn chẳng thèm đoái hoài gì tới nó nữa, mối hôn sự này sợ là cũng toang rồi."

Quyết định xử lý Trương Phi Bằng của Nhà máy dệt bông số 6 được đưa ra sau ba cuộc họp cân nhắc kỹ lưỡng. Phẩm hạnh không đứng đắn, vu khống người khác là sự thật rành rành, nhưng xét thấy gã cũng làm việc ở nhà máy bấy nhiêu năm, cuối cùng nhà máy vẫn không khai trừ gã, chỉ điều chuyển khỏi phòng thiết bị sang phân xưởng vất vả, cực nhọc nhất, bắt đầu lại từ chân học việc. Không những bị hạ bậc lương, trong vòng ba năm không được thi nâng bậc, không được xét chức danh mà tiền lương cũng chẳng được tăng.

"Trước kia ở phòng thiết bị thì đúng là sướng như tiên, mưa chẳng tới mặt, nắng chẳng tới đầu, trực ca đêm còn được chợp mắt. Giờ thì hay rồi, xuống tận tuyến đầu sản xuất thì tha hồ mà nếm mùi cay đắng." Bạch Vạn Phú vẫn một mực canh cánh trong lòng: "Mọi người bảo xem cớ sao sư phụ Triệu lại không kéo nó một tay, nói đỡ giùm nó vài câu chứ?"

Chuyện này thì ai mà biết được, tóm lại hả lòng hả dạ là được rồi.

Thím Thường tò mò: "Thế con gái sư phụ Triệu còn cưới nó nữa không?"

"Nghe đâu vẫn cưới đấy. Bà bảo con bé này cũng thật là, lấy một gã nhân viên thời vụ hăm lăm tuổi thì làm ăn được tích sự gì, sau này khối ngày khổ đang chờ nó phía trước, nó ấy à, chỉ tại chưa từng nếm mùi khổ cực bao giờ." Thường Cúc Hương nghĩ bụng nếu mình có đứa con gái như vậy, bà ta đã đánh gãy chân nó rồi.

Mấy ông bà cụ khác có con gái cũng nghĩ như thế: "Người ta bảo lấy chồng để có miếng ăn tấm áo, Trương Phi Bằng chuyến này trộm gà không thành lại mất nắm gạo, tương lai e rằng khó mà có cơ hội thăng tiến nữa. Con bé đi theo nó chỉ chuốc lấy khổ cực thôi, than ôi, lớp trẻ bây giờ, sai một ly là đi một dặm đấy."

*

Mấy ngày kế tiếp chính thức bước vào tiết Thanh minh. Lúc trời vừa hửng sáng, có người dân phát hiện ven đường lén lút xuất hiện thêm mấy vệt tro tiền giấy bị đốt cháy, nhất là ở mấy khu nghĩa trang nửa đêm lại bốc lên làn khói lửa, các cơ quan ban ngành càng siết chặt dây cót tinh thần, không dám lơ là dù chỉ một chút.

"Hả? Phải trực thâu đêm á?"

"Thế sao được, em sợ lắm." Vương Chi Chi sắp khóc đến nơi, Lý Hồng Mai cũng chẳng khá khẩm hơn là bao. Bởi vì đây nào phải buổi trực đêm bình thường, mà là phải đi tuần tra khắp nơi (đuổi người, bắt người) đúng lúc mọi người đang đốt vàng mã. Toàn là bà con lối xóm, đắc tội với người ta còn chưa tính, lỡ không cẩn thận khéo lại sợ đến tè ra quần mất.

Hồi nhỏ ai mà chẳng lớn lên từ những lời dọa ma, người ta đều nói tiết Thanh minh cũng giống như Tết Trung nguyên, đều là lúc cổng địa ngục mở toang.

"Tôi kể cho mấy người nghe, hồi tôi học lớp ba đúng vào tiết Thanh minh, hơn năm giờ sáng dậy đi vệ sinh, mọi người đoán xem tôi nhìn thấy ai ở cổng lớn? Cụ cố tôi đấy, mất bảy tám năm rồi, bộ dạng vẫn y như cũ, còn hòa nhã vẫy tay gọi tôi, bảo cho tôi kẹo ăn. Kết quả tôi vừa thò tay ra, ôi chao bóng người biến mất tăm, trên mặt đất chỉ còn lại một đống tro tiền giấy vàng vừa cháy hết." Vương Chi Chi hạ giọng nói.

Tiền Hữu Văn góp chuyện: "Hàng xóm sát vách nhà anh, hồi năm năm tám đêm hôm mò về quê trộm lúa mì của nông dân. Tiết trời dạo ấy lúa còn non giáp hạt, hái thì tiếc đứt ruột nhưng con cái ở nhà sắp chết đói rồi nên chẳng quản được nữa. Kết quả ông ấy đang bứt bông lúa thì bỗng nhiên thấy giữa ruộng lúa có một ông lão bảo sẽ cho ông ấy mấy cân lúa, hai người còn vừa nói vừa cười, trò chuyện một hồi lão kia còn rủ về nhà lão ăn bánh bao bột mì trắng. Mọi người đoán xem sau đó thế nào? Lúc tỉnh dậy trên người đến cái quần lót cũng chẳng còn, suýt chút nữa thì bị chồn gặm mất xác rồi."

Dẫu không có nanh dài mặt xanh máu me be bét, nhưng quả thực âm khí có hơi nặng. Bạch Học Tập là người theo chủ nghĩa vô thần, song cứ nghĩ đến cảnh tượng ấy cũng thấy rờn rợn trong lòng.

Triệu Đại Vĩ xoa xoa lớp da gà nổi khắp cánh tay, gượng gạo kéo lại chủ đề: "Chắc chắn không phải để các đồng chí nữ đi một mình rồi, chúng ta chia theo cặp hai người, đi cùng người của đội dân phòng công nhân. Cơ bản chỉ cần nửa đêm trước thôi, nửa đêm sau mọi người ngủ cả rồi, chẳng ai dậy đốt nữa đâu."

Đội dân phòng công nhân do các ủy ban khu dân cư và ngõ xóm tuyển chọn các nam công nhân trẻ khỏe lập nên, người đông thế mạnh mà, mức độ đáng sợ của công việc này lập tức giảm thẳng tắp xuống mức Bạch Học Tập có thể chấp nhận được.

"Tôi với Vương Chi Chi một nhóm, Triệu Đại Vĩ với Học Tập một nhóm, Hồng Mai thì đi với anh Tôn... Thôi, anh Tôn còn chưa về, ca của anh ấy để tôi gánh, Hồng Mai đi với tôi." Tiền Hữu Văn phân chia công việc xong xuôi: "Mọi người không ai có ý kiến gì chứ?"

"Không có, nghe anh hết."

Đương nhiên, trực ca này cũng có chút bồi dưỡng nhỏ nhoi không đáng kể, chính là hôm sau được nghỉ bù nửa ngày, nghỉ buổi sáng thì về nhà ngủ bù, nghỉ buổi chiều thì được tan làm sớm nửa ngày. Vì phải giãn cách giữa chừng để Tiền Hữu Văn có thời gian thở dốc, nên ngày đầu tiên là anh ta và Vương Chi Chi trực, ngày thứ hai đến phiên Bạch Học Tập và Triệu Đại Vĩ.

Buổi chiều ngày thứ hai, hai người nhóm Tiền Hữu Văn ngáp ngắn ngáp dài tới cơ quan, Triệu Đại Vĩ vội hỏi: "Sao rồi, đêm qua không có chuyện gì chứ?""Chẳng có chuyện gì cả, các bà cụ cũng biết nghe lời, nhắc vài câu là dập lửa ngay, không phải bắt giữ ai." Tiền Hữu Văn vừa nói vừa ngáp một cái, nước mắt chảy ròng ròng.

Bạch Học Tập nhìn dáng vẻ phờ phạc của anh ta mà đồng cảm sâu sắc, ai mà ngờ nổi cô đã rời khỏi bệnh viện rồi mà vẫn phải trực ca đêm cơ chứ?

Ăn tối xong, cô nằm trên giường sưởi ngủ trước ba tiếng đồng hồ. Ngủ tới mười giờ rưỡi, cô khoác chiếc áo khoác bông quân đội, đạp xe tới văn phòng khu phố tập hợp cùng mọi người. Triệu Đại Vĩ cũng mặc rất dày, không chỉ tầng trong tầng ngoài áo giữ nhiệt, áo dệt kim rồi áo len, mà còn đội mũ lôi phong và đeo găng tay, nhìn qua là biết ngay kiểu "mẹ thấy mày lạnh".

"Hôm nay là chính tiết Thanh minh, ước chừng người đốt tiền giấy là đông nhất, chúng ta nhất định phải tập trung cao độ, tích cực vận động khuyên nhủ, trường hợp cần thiết có thể cưỡng chế dập lửa, quyết không để sót lại mầm mống hiểm họa nào." Triệu Đại Vĩ đứng trước mặt bảy tám đội viên dân phòng công nhân, giọng điệu ra vẻ lãnh đạo nói.

Bạch Học Tập im lặng lắng nghe, tiện tay kéo chặt chiếc áo khoác bông trên người. Đến khi chính thức xuất phát, cô cũng không tỏ vẻ xông xáo, càng không dám đi tụt lại phía sau mà tự giác lách vào chính giữa hàng ngũ, như thể làm vậy sẽ an toàn hơn.

Mọi người bắt đầu tuần tra từ Ủy ban 4 gần nhất, vừa rôm rả trò chuyện vừa đi qua từng con ngõ. Mới đi tới con ngõ thứ hai đã bắt gặp hai bà thím đang đốt giấy, sau một hồi Triệu Đại Vĩ khuyên răn, họ bèn dập lửa rồi đi về nhà.

Mấy lượt tiếp theo bắt gặp cũng đều trong tình huống tương tự, cơ bản bảo dập là dập ngay, thi thoảng có vài trường hợp cá biệt không nghe lời thì Triệu Đại Vĩ bước tới nói mấy câu gay gắt là họ cũng thu dọn, chưa đến mức phải áp giải về văn phòng khu phố để vào lớp học tập cải tạo.

Bạch Học Tập lẩn trong đám đông, hai tay đút túi áo, liên tục ngáp dài ngáp ngắn.

Ấy vậy mà vừa mở miệng ra ngáp, bỗng nhiên nghe thấy từ trong khoảng sân phía sau truyền đến một tiếng "á", the thé và đầy đau đớn, nhưng rất nhanh sau đó lại như bị ai bịt chặt miệng, chẳng còn chút thanh âm nào nữa.

Bạch Học Tập ngoảnh đầu lại, chạm phải ánh mắt của Triệu Đại Vĩ phía sau, Triệu Đại Vĩ vội nói: "Chẳng biết là tiếng phát ra từ nhà ai, có khi là gặp ác mộng thôi, chúng ta đừng lo chuyện bao đồng."

Bạch Học Tập lại cảm thấy có gì đó bất thường: "Hay là chúng ta quay lại hỏi thử xem là tiếng của nhà ai?"

"Thôi đi, lạnh thế này, mau tuần tra cho xong rồi về nhà ngủ sớm."

"Phải đấy, cũng chẳng có gì lạ, chắc là chuyện vợ chồng nhà nào đó thôi." Nói tới đây, người nọ cười rộ lên, những người khác nếu không cười thầm thì cũng vì thấy Bạch Học Tập là cô gái trẻ nên nín thinh.

Duy chỉ có thím Thường nãy giờ im hơi lặng tiếng bèn "nhổ" một bãi: "Mấy cái miệng kia giữ cho sạch sẽ vào, giỏi thì về mà đùa cợt kiểu ấy với mẹ, với em gái hay con gái mấy người đi."

Phải rồi, bà ta đi thay cho Xuân Lệ vì xót con gái đi làm vất vả, ban ngày bà ta không phải đi làm nên có thể ngủ bù, bèn xung phong đi thay. Thực ra rất nhiều gia đình đều làm thế, văn phòng khu phố cũng mắt nhắm mắt mở cho qua.

Mọi người bị bà ta mắng cho không dám hé răng, dẫu sao sự đanh đá của thím Thường đâu phải là hữu danh vô thực. Ở đây chỉ có bà ta với cán sự Bạch là hai đồng chí nữ, đám đàn ông trai tráng kia đúng là không nên ăn nói bậy bạ như vậy.

Bạch Học Tập chẳng rảnh bận tâm tới bọn họ, cô đang vểnh tai lắng nghe. Nghe ngóng một lúc không thấy động tĩnh gì nữa, không chỉ người vừa phát ra tiếng kêu nín bặt, mà cả khu đại tạp viện cũng lặng ngắt như tờ, đèn đuốc chẳng sáng lấy một ngọn... Cũng chẳng tìm ra rốt cuộc là phát ra từ nhà ai, ngộ nhỡ đúng là chuyện tế nhị kia thật, mình nhảy vào "quan tâm" chẳng phải biến thành trò cười hay sao. Nghĩ vậy, Bạch Học Tập mới cất bước đi tiếp cùng mọi người.

Qua hai giờ sáng, ai nấy đều bắt đầu gà gật, dù đang cất bước trên đường mà đầu óc vẫn cứ mụ mị cả đi. Để cho tỉnh ngủ, mọi người bắt đầu buôn chuyện trên trời dưới biển.

Thím Thường bước tới bên cạnh Bạch Học Tập, hạ giọng: "Tiếng ban nãy, thím nghe như phát ra từ nhà lão Dương ấy."

"Lão Dương nào cơ ạ?"

"Thì nhà Dương Lập Hưng chứ ai."

Bạch Học Tập nhanh chóng lục lọi trí nhớ, Dương Lập Hưng, có chút ấn tượng, là một công nhân bình thường, hình như làm việc ở nhà máy giấy, vợ cũng ở nhà máy giấy. Hai người có một cậu con trai còn đang học cấp hai, ngoài ra dường như chẳng có gì đặc biệt nên cô không có ấn tượng sâu sắc cho lắm.

"Nhà Dương Lập Hưng bị làm sao ạ?"

"Con trai nhà họ hay ốm đau lắm, dăm bữa nửa tháng lại đi bệnh viện, vừa rồi chắc là thằng bé lại phát bệnh đấy."

Bạch Học Tập lập tức nổi hứng tò mò: "Con trai họ mắc bệnh gì thế thím?"

"Cái này thím cũng chẳng rõ, chỉ nghe nói là hay mộng du, nói mê sảng, thường xuyên khóc lóc gào thét trong mơ các kiểu. Dù sao chúng ta cũng chẳng biết được, nhà họ giấu giếm kỹ lắm, bên ngoài chẳng ai hay. Thím cũng là có một lần đưa con bé Xuân Lệ nhà thím đi khám thầy lang Đông y thì tình cờ chạm mặt nhà họ, đứng ngoài cửa nghe lỏm được một câu họ kể bệnh tình với thầy lang thôi, thím chẳng nói bừa đâu đấy."

,