Người bạn kính mến của chúng tôi, ông John William Bloke, ở Virginia City, đã bước vào tòa soạn nơi chúng tôi làm phó biên tập vào lúc đêm muộn hôm qua, với vẻ mặt vô cùng đau khổ và đầy dằn vặt. Ông thở dài thườn thượt, cung kính đặt mẩu tin sau lên bàn làm việc, rồi chậm rãi bước ra ngoài. Ông dừng lại một lát ở cửa, dường như đang cố kìm nén cảm xúc để có thể cất lời, rồi gật đầu về phía bản thảo và thốt lên với giọng nghẹn ngào: “Bạn tôi đấy—ôi! Thao thức làm sao!” rồi òa khóc nức nở. Chúng tôi cảm động trước nỗi đau của ông đến mức chẳng hề nghĩ đến việc gọi ông lại để an ủi cho đến khi ông đã đi khuất, lúc ấy thì quá muộn rồi. Tờ báo đã lên khuôn, nhưng vì biết rằng bạn của chúng tôi sẽ coi việc đăng tải mẩu tin này là vô cùng quan trọng, lại ấp ủ hy vọng rằng việc in nó sẽ đem lại niềm khuây khỏa u buồn cho cõi lòng đang tang tóc của ông, chúng tôi lập tức cho dừng nhà in và đưa nó lên các cột báo:

TAI NẠN THƯƠNG TÂM.—Chiều hôm qua, vào khoảng sáu giờ, khi ông William Schuyler, một cư dân lâu năm và đáng kính ở South Park, đang rời khỏi nhà để đi xuống phố, như thói quen vẫn làm trong suốt bao nhiêu năm qua ngoại trừ một khoảng thời gian ngắn vào mùa xuân năm 1850, lúc ông phải nằm liệt giường vì những thương tích hứng chịu trong một lần cố gắng chặn một con ngựa lồng lộn bằng cách ngớ ngẩn đứng ngay vào đường chạy của nó rồi giơ tay tung hô và hò hét, mà ngộ nhỡ ông làm điều đó sớm hơn dù chỉ một khoảnh khắc thôi, thì chắc chắn sẽ càng làm con ngựa thêm phần khiếp sợ chứ không tài nào kìm hãm được tốc độ của nó, mặc dù bản thân vụ việc ấy đã đủ thảm khốc rồi, và càng trở nên bi thảm và thương tâm hơn bội phần vì sự hiện diện của bà mẹ vợ ông, người có mặt ở đó và chứng kiến tai họa đau lòng ấy bất chấp chuyện bà rất có thể—dù không hẳn là bắt buộc—đang dòm ngó về một hướng khác khi các biến cố xảy ra, vốn không phải là một người hoạt bát hay hay để ý hóng chuyện nói chung, mà thậm chí còn ngược lại, theo như chính mẹ ruột của bà đã từng kể, người nay đã khuất núi, ra đi trong niềm hy vọng tràn trề về một cuộc phục sinh vinh quang, cách đây hơn ba năm; thọ tám mươi sáu tuổi, là một phụ nữ theo đạo Thiên Chúa và gần như chẳng vướng bận chút gian xảo nào, hay tài sản nào, hệ quả từ trận hỏa hoạn năm 1849, thứ đã thiêu rụi từng món đồ duy nhất mà bà có trên cõi đời này. Nhưng cuộc đời vốn là thế. Mong tất cả chúng ta hãy coi sự kiện trang nghiêm này là một lời cảnh tỉnh, và hãy cố gắng cư xử sao cho khi đến lúc phải từ giã cõi đời, chúng ta có thể làm được điều đó. Hãy đặt tay lên ngực và thành tâm tuyên bố rằng từ ngày hôm nay trở đi, chúng ta sẽ cẩn trọng với chén rượu nồng.—‘Ấn bản Đầu tiên của tờ Californian.’

Tổng biên tập vừa bước vào đây làm loạn lên, bứt tóc bứt tai, đá văng đồ đạc và chửi mắng tôi không tiếc lời như một tên móc túi. Ông ấy bảo rằng cứ mỗi lần để tôi trông nom tờ báo nửa tiếng đồng hồ là thể nào tôi cũng bị lừa gạt bởi bất kỳ đứa trẻ con hay gã ngốc nào bước ngang qua. Và ông ấy nói rằng mẩu tin thương tâm của ông Bloke chẳng qua chỉ là một đống bã mía nhảm nhí thảm hại, chẳng có lấy một điểm nhấn, chẳng có nổi một chút ý nghĩa, cũng chẳng mang lại thông tin gì sất, và hoàn toàn chẳng có chút lý do nào để phải cho dừng máy in mà đăng tải nó.

Giờ thì tất cả những chuyện này là hậu quả của việc quá tốt bụng đấy. Giá như tôi cứ khó ưa và thờ ơ vô cảm như một vài người khác, thì tôi đã bảo thẳng với ông Bloke rằng tôi không tiếp nhận bài viết của ông ấy vào một giờ ngặt nghèo thế; thế nhưng không, nỗi đau khổ sụt sùi của ông đã chạm đến trái tim tôi, và tôi chộp lấy cơ hội làm điều gì đó để xoa dịu nỗi thống khổ của ông. Tôi chẳng thèm đọc lại mẩu tin của ông xem trong đó có điều gì bất ổn hay không, mà vội vã viết vài dòng mở đầu rồi gửi ngay cho thợ in. Và sự tử tế ấy đã đem lại cho tôi điều gì? Nó chẳng đem lại gì ngoài việc giáng xuống đầu tôi một trận cuồng phong chửi rủa cùng những lời nguyền rủa hoa mỹ.

Bây giờ tôi sẽ tự mình đọc lại mẩu tin đó, xem thử rốt cuộc có cơ sở nào cho toàn bộớ sự ồn ào này không. Và nếu có, tác giả của nó cứ đợi đấy mà nghe tôi phản hồi.

Tôi đã đọc nó rồi, và buộc phải thừa nhận rằng thoạt nhìn thì có vẻ hơi lộn xộn thật. Tuy nhiên, tôi sẽ đọc lại một lần nữa xem sao.

Tôi đã đọc lại lần nữa, và quả thật nó còn có vẻ lộn xộn hơn nhiều so với ban đầu.

Tôi đã đọc đi đọc lại đến năm lần, nhưng nếu tôi tài năng đến mức nắm bắt được ý nghĩa của nó thì xin nguyện nhận lấy mọi hình phạt đích đáng. Bài viết này hoàn toàn không thể phân tích nổi. Có những chi tiết trong đó mà tôi hoàn toàn không tài nào hiểu thấu. Nó chẳng thèm đả động xem rốt cuộc chuyện gì đã xảy ra với William Schuyler. Nó chỉ nói vừa đủ về ông ấy để khiến người ta tò mò về cuộc đời ông, rồi sau đó lại bỏ lửng ông ta. Rốt cuộc William Schuyler là ai, ông ấy sống ở phần nào của South Park, và nếu ông bắt đầu đi xuống phố vào lúc sáu giờ, liệu ông có bao giờ đến nơi không, và nếu đến nơi, có chuyện gì xảy ra với ông không? Phải chăng ông chính là cá nhân đã gặp phải “tai nạn thương tâm” ấy? Cứ nhìn vào sự chi tiết tỉ mỉ đến mức rườm rà được thể hiện trong mẩu tin, tôi cứ nghĩ là nó phải chứa đựng nhiều thông tin hơn thế chứ. Ngược lại, nó vừa mơ hồ—mà không chỉ mơ hồ, lại còn hoàn toàn không thể nào hiểu nổi. Phải chăng việc ông Schuyler bị gãy chân cách đây mười lăm năm chính là “tai nạn thương tâm” đã đẩy ông Bloke vào nỗi buồn vô biên, khiến ông phải lặn lội đến tận đây vào giữa đêm khuya để bắt nhà in của chúng tôi phải dừng lại nhằm thông báo cho thiên hạ biết về tình tiết đó? Hay “tai nạn thương tâm” ấy nằm ở việc tài sản của mẹ vợ ông Schuyler bị hủy hoại từ thuở xa xưa? Hay nó nằm ở cái chết của chính người phụ nữ ấy cách đây ba năm (dù chẳng thấy nói rõ là bà chết vì tai nạn)? Nói một cách ngắn gọn, rốt cuộc “tai nạn thương tâm” ấy là cái quái gì? Cái tên đần độn lải nhải Schuyler đứng lù lù ra đấy ở đường chạy của một con ngựa lồng lộn để làm gì, kèm theo những tiếng hò hét và khua chân múa tay, nếu như hắn thực sự muốn chặn nó lại? Và làm sao mà cái quái quỷ nào hắn lại có thể bị cán qua bởi một con ngựa vốn đã phi qua mặt hắn từ đời nào rồi? Và chúng ta phải lấy cái gì để làm “cảnh tỉnh”? Và cái chương dài dặc những điều không thể hiểu nổi này sẽ trở thành “bài học” cho chúng ta kiểu gì? Và trên hết, cái “chén” rượu nồng rốt cuộc liên quan gì đến chuyện này cơ chứ? Chẳng có chỗ nào nói rằng ông Schuyler uống rượu, hay vợ ông uống rượu, hay mẹ vợ ông uống rượu, hay con ngựa uống rượu cả—thế thì cớ sao lại nhắc đến cái chén rượu nồng làm gì? Xem ra nếu bản thân ông Bloke chịu để yên cho cái chén rượu nồng ấy thì ông ấy đã chẳng vướng vào từng ấy rắc rối vì cái tai nạn tưởng tượng đầy bực bội này. Tôi đã đọc đi đọc lại mẩu tin ngớ ngẩn này hết lần này đến lần khác, với tất cả sự ngụy biện đầy xảo quyệt của nó, đến mức hoa cả mắt chóng cả mặt; thế nhưng tôi chẳng tài nào tìm ra đầu cua tai nheo gì ở nó cả. Quả thực dường như đã có một tai nạn kiểu gì đó xảy ra, nhưng hoàn toàn không thể xác định nổi bản chất của nó là gì, hay ai mới là kẻ phải chịu đựng khổ sở vì nó. Tôi không hề thích làm điều này chút nào, nhưng cảm thấy buộc phải đưa ra yêu cầu rằng lần tới, hễ có chuyện gì xảy ra với bất kỳ người bạn nào của ông Bloke, xin ông hãy đính kèm những lời chú giải giải thích vào bài viết của mình sao cho tôi có thể tìm ra đó là loại tai nạn gì và nó xảy ra với ai. Tôi thà để tất cả bạn bè của ông ấy lăn ra chết hết còn hơn là phải đẩy bản thân đến bờ vực phát điên một lần nữa khi cố gắng giải mã ý nghĩa của một tác phẩm quái gở như trên.