Một tuần sau, đoàn thám hiểm dựng lều giữa một khu vực đầy những kỳ quan tuyệt diệu. Đó là một dạng hang động đá khổng lồ mọc đơn lẻ hoặc thành chùm nhô lên từ vùng đồng bằng bên bờ con sông mà họ từng nhìn thấy lần đầu khi bước ra khỏi khu rừng. Những hang động này xếp thành các hàng dài thẳng tắp ở hai bên những lối đi rộng lớn, viền quanh bởi các hàng cây đứng đơn độc. Đỉnh của mỗi hang động dốc thoai thoải về cả hai phía. Nhiều hàng ngang gồm các lỗ vuông lớn, bị che khuất bởi một lớp chất liệu mỏng, sáng bóng và trong suốt, đâm thủng mặt tiền của mỗi hang động. Bên trong lại có những hang động lồng trong hang động; người ta có thể leo lên và thăm thú các khoang nhỏ này thông qua những lối đi uốn lượn kỳ lạ gồm các bậc thềm liên tục đều đặn xếp chồng lên nhau. Có rất nhiều vật thể khổng lồ, hình thù kỳ dị trong mỗi khoang, được cho là từng là sinh vật sống, dẫu cho giờ đây lớp da nâu mỏng đã teo tóp, lỏng lẻo, và kêu lạo xạo mỗi khi bị động chạm. Nhện xuất hiện ở đây rất nhiều, và những chiếc mạng nhện chăng khắp ngả, quấn lấy những xác thân gầy guôc lại với nhau, tạo thành một cảnh tượng thú vị, vì chúng thổi sức sống và niềm vui lành mạnh vào một khung cảnh mà nếu không thì chỉ gợi lên cảm giác bị bỏ hoang và tiêu điều. Người ta đã tìm cách gặng hỏi loài nhện này nhưng vô ích. Chúng thuộc một giống dân khác với đoàn thám hiểm, và ngôn ngữ của chúng dường như chỉ là một thứ âm điệu du dương nhưng vô nghĩa. Chúng là một giống loài rụt rè, hiền lành, nhưng u mê và là những kẻ thờ phụng ngoại đạo các vị thần vô danh. Đoàn thám hiểm đã cắt cử một phái đoàn lớn các nhà truyền giáo để dạy chúng đạo lý chân chính, và chỉ trong vòng một tuần, một công việc quý giá đã được thực hiện giữa những sinh vật tăm tối ấy, khi mà lúc bấy giờ không đến ba gia đình có thể hòa thuận với nhau hoặc có một niềm tin vững chắc vào bất kỳ hệ thống tôn giáo nào. Điều này khích lệ đoàn thám hiểm thiết lập một xứ đạo truyền giáo vĩnh viễn ở đây, để công việc ơn phước được tiếp tục.
Nhưng chúng ta đừng đi quá xa câu chuyện của mình. Sau khi quan sát kỹ lưỡng mặt tiền các hang động, cùng bao suy ngẫm và trao đổi học thuyết, các nhà khoa học đã xác định được bản chất của những cấu tạo kỳ lạ này. Họ tuyên bố rằng mỗi hang động phần lớn thuộc về kỷ Sa thạch Đỏ Cổ; rằng mặt tiền hang động vươn cao trong không khí thành vô số tầng vô cùng đều đặn, mỗi tầng dày khoảng năm sải chân ếch, và rằng phát hiện hiện nay mang đến một sự bác bỏ áp đảo đối với mọi ngành địa chất học từ trước tới nay; bởi vì xen giữa mỗi hai lớp Sa thạch Đỏ Cổ lại nằm một lớp đá vôi phong hóa mỏng mảnh; thế nên thay vì chỉ có một kỷ Sa thạch Đỏ Cổ thì chắc chắn đã có không dưới một trăm bảy mươi lăm kỷ! Và theo đó, hiển nhiên là trái đất cũng từng trải qua một trăm bảy mươi lăm trận hồng thủy và các trầm tích đá vôi lắng đọng! Hệ quả tất yếu rút ra từ hai dữ kiện ấy là chân lý áp đảo rằng thế giới, thay vì mới chỉ hai trăm ngàn năm tuổi, lại già cỗi hơn tới hàng triệu triệu năm! Và còn một điều kỳ lạ nữa: mọi tầng Sa thạch Đỏ Cổ đều bị cắt ngang và chia tách theo các khoảng cách đều đặn một cách toán học bởi các tầng đá vôi thẳng đứng. Hiện tượng đá mác-ma phun ngược qua các khe nứt trong các tầng kiến tạo nước vốn là điều thông thường; nhưng đây là trường hợp đầu tiên mà loại đá hình thành từ nước lại bị đẩy nhô lên như vậy. Đó là một phát hiện vĩ đại và cao quý, và giá trị của nó đối với khoa học được coi là vô giá.
Việc khảo sát kỹ lưỡng một số tầng thấp hơn đã chứng minh sự hiện diện hóa thạch của loài kiến và bọ hung (loài sau đi kèm với những tài sản đặc biệt của chúng), và với niềm hoan hỉ lớn lao, sự kiện này đã được ghi chép vào biên niên sử khoa học; bởi vì đây là bằng chứng cho thấy những kẻ lao động thấp kém này thuộc về các bậc sinh vật được tạo ra đầu tiên và thấp nhất, dẫu cho đồng thời vẫn có điều gì đó đáng ghê tởm khi ngẫm nghĩ rằng sinh vật hoàn hảo và tinh tế của bậc tối cao hiện đại lại bắt nguồn từ những sinh vật hèn hạ nhường ấy thông qua quy luật kỳ bí về Sự tiến hóa của các loài.
Bọ hung, tình cờ nghe được cuộc tranh luận này, liền nói rằng hắn sẵn sàng để những kẻ giàu xổi thời đại mới này tìm kiếm sự an ủi nào tùy ý trong các học thuyết cao siêu của họ, bởi vì phần về mình, hắn mãn nguyện khi được thuộc về những dòng dõi đầu tiên lâu đời và tự hào chỉ tay về phía vị trí của mình giữa tầng lớp quý tộc nguyên thủy lâu đời nhất của vùng đất này.
“Hãy tận hưởng cái sự uy nghi tầm thường mang mùi vị lớp vec-ni bóng bẩy của ngày hôm qua đi, nếu các ngươi thích thế,” hắn nói; “chỉ cần lũ bọ hung chúng ta xuất hiện từ một chủng tộc đã lăn những khối cầu thơm ngát dọc theo những lối đi uy nghiêm của thời cổ đại, và để lại những tác phẩm bất tử của mình được ướp trong lớp Sa thạch Đỏ Cổ để loan báo điều đó cho các thế kỷ đang lụi tàn khi chúng nối đuôi nhau diễu hành trên xa lộ Thời gian!”
“Ồ, đi chỗ khác chơi đi!” viên trưởng đoàn thám hiểm cất lời đầy chế giễu.
Mùa hè qua đi, mùa đông tới gần. Trong và xung quanh nhiều hang động có những thứ trông giống như các văn khắc. Hầu hết các nhà khoa học cho rằng đó là các văn khắc, một số ít thì bảo không phải. Nhà ngữ philô học trưởng, Giáo sư Woodlouse, quả quyết rằng đó là những chữ viết, được thực hiện bằng một thứ ký tự hoàn toàn xa lạ với giới học giả, và bằng một thứ ngôn ngữ cũng xa lạ không kém. Từ sớm, ông đã ra lệnh cho các họa sĩ và kỹ sư họa viên của mình tạo ra các bản sao của mọi thứ được phát hiện; đồng thời tự mình tìm kiếm chìa khóa giải mã thứ tiếng bí ẩn ấy. Trong công việc này, ông đã tuân theo phương pháp từ trước tới nay vẫn được các nhà giải mã sử dụng. Nghĩa là, ông đặt một loạt các bản sao văn khắc trước mặt và nghiên cứu chúng cả về mặt tổng thể lẫn chi tiết. Trước hết, ông đặt các bản sao sau đây lại với nhau:
KHÁCH SẠN MỸ.
CƠM NƯỚC SUỐT CÁC GIỜ.
QUÁN BÓNG RÂM.
CẤM HÚT THUỐC.
CHO THUÊ THUYỀN GIÁ RẺ
BUỔI CẦU NGUYỆN THỐNG NHẤT, 4 GIỜ CHIỀU.
BIDA.
TỜ BÁO VEN SÔNG.
TIỆM CẮT TÓC A1.
VĂN PHÒNG ĐIỆN TÍN.
KHÔNG ĐƯỢC GIẪM LÊN CỎ.
HÃY DÙNG THUỐC VIÊN BRANDRETH.
CHO THUÊ NHÀ TRANH TRONG
MÙA NGHỈ DƯỠNG.
BÁN GIÁ RẺ.
BÁN GIÁ RẺ.
BÁN GIÁ RẺ.
BÁN GIÁ RẺ.
Ban đầu vị giáo sư tưởng rằng đây là thứ ngôn ngữ ký hiệu, và mỗi từ được biểu thị bằng một dấu hiệu riêng biệt; nghiên cứu sâu hơn đã thuyết phục ông rằng đây là một ngôn ngữ viết, và mọi chữ cái trong bảng chữ cái của nó đều được đại diện bởi một ký tự của riêng mình; và cuối cùng ông quyết định rằng đây là một thứ ngôn ngữ tự truyền đạt một phần bằng chữ cái, và một phần bằng các ký hiệu hoặc chữ tượng hình. Kết luận này áp đặt lên ông do việc phát hiện ra vài mẫu vật có bản chất như sau:
Ông quan sát thấy một số văn khắc xuất hiện với tần suất lớn hơn những văn khắc khác. Chẳng hạn như “BÁN GIÁ RẺ”; “BIDA”; “S. T.—1860—X”; “KENO”; “BIA HƠI.” Vậy thì, tự nhiên là những thứ này phải là những châm ngôn tôn giáo. Nhưng ý tưởng này dần bị gạt sang một bên khi điều bí ẩn về bảng chữ cái lạ lẫm bắt đầu được sáng tỏ. Theo thời gian, vị giáo sư đã có thể dịch được một số văn khắc với mức độ hợp lý đáng kể, dù chưa làm thỏa mãn hoàn toàn tất cả các học giả. Dù vậy, ông vẫn đạt được tiến bộ đều đặn và đáng khích lệ.
Cuối cùng, người ta phát hiện ra một hang động mang các văn khắc sau:
BẢO TÀNG VEN SÔNG.
Mở cửa suốt các giờ.
Vé vào cửa 50 xu.
BỘ SƯU TẬP TUYỆT VỜI GỒM
TƯỢNG SÁP, HÓA THẤCH CỔ XƯA,
V.V.
Giáo sư Woodlouse khẳng định rằng từ “Museum” tương đương với cụm từ “lumgath molo,” hay “Nơi Chôn Cất.” Khi bước vào, các nhà khoa học đã vô cùng kinh ngạc. Nhưng những gì họ nhìn thấy có lẽ được truyền tải tốt nhất qua ngôn ngữ trong báo cáo chính thức của chính họ:
“Đứng thẳng, xếp thành một hàng, là một loại các hình nhân lớn cứng nhắc khiến chúng tôi lập tức liên tưởng đến loài bò sát đã tuyệt chủng từ lâu mang tên CON NGƯỜI, được mô tả trong các thư tịch cổ của chúng tôi. Đây là một phát hiện vô cùng đáng mừng, bởi vì thời gian gần đây, người ta đã trở thành mốt khi coi sinh vật này là một huyền thoại và một sự mê tín, là tác phẩm của trí tưởng tượng sáng tạo từ những tổ tiên xa xôi của chúng ta. Nhưng ở đây, quả thực là Con Người được bảo quản hoàn hảo, ở trạng thái hóa thạch. Và đây chính là nơi chôn cất của nó, như đã được xác định qua văn khắc. Và giờ đây, người ta bắt đầu hoài nghi rằng những hang động mà chúng ta đang khảo sát từng là chốn lui tới của nó vào thời cổ đại khi nó lang thang khắp mặt đất—bởi vì trên ngực của mỗi cái xác hóa thạch cao lớn này đều có một văn khắc theo kiểu ký tự đã nhận thấy trước đó. Một cái ghi là ‘CAPTAIN KIDD KẺ CƯỚP BIỂN’; cái khác là ‘NỮ HOÀNG VICTORIA’; cái khác nữa là ‘ABE LINCOLN’; cái khác nữa là ‘GEORGE WASHINGTON,’ v.v.
“Với sự hứng khởi đầy sốt sút, chúng tôi gọi các tài liệu khoa học cổ đại của mình ra để tra cứu xem liệu có phải bản mô tả về Con Người được chép lại ở đó có trùng khớp với những hóa thạch trước mặt chúng ta hay không. Giáo sư Woodlouse đã đọc lớn nó bằng thứ văn phong cổ kính và mốc meo của nó, cụ thể là:
“‘Vào thời của cha ông chúng ta, Con Người vẫn bước đi trên mặt đất, theo như truyền thuyết chúng ta được biết. Đó là một sinh vật có kích thước cực kỳ lớn, được bao bọc xung quanh bởi một lớp da lỏng lẻo, đôi khi có một màu, đôi khi có nhiều màu, thứ da mà nó có thể lột ra theo ý muốn; việc này hoàn thiện xong, người ta phát hiện ra đôi chân sau được trang bị những cái móng ngắn giống như của loài chuột chũi nhưng rộng hơn, còn đôi chân trước có những ngón tay mảnh mai kỳ lạ và chiều dài lớn hơn nhiều so với loài ếch, cũng được trang bị những cái móng vuốt rộng để cào bới mặt đất tìm thức ăn. Nó có một loại lông trên đầu giống như lông chuột, nhưng dài hơn, và một cái mỏ thích hợp để tìm kiếm thức ăn thông qua khứu giác của nó. Khi nó được khuấy động bởi niềm hạnh phúc, nó rỉ nước từ đôi mắt; và khi nó chịu đựng hoặc buồn bã, nó thể hiện điều đó bằng một tiếng kêu cục cục địa ngục gớm ghiếc vô cùng khủng khiếp để nghe và khiến người ta khao khát rằng nó hãy tự xé xác mình ra rồi diệt vong, và cứ thế chấm dứt những rắc rối của nó. Khi hai Con Người ở bên nhau, chúng thốt ra những âm thanh vào mặt nhau như thế này: “Haw-haw-haw—ngon vãi, ngon vãi,” cùng với những âm thanh khác có mức độ giống nhiều hay ít với những tiếng này, vì thế các nhà thơ tưởng rằng chúng nói chuyện, nhưng các nhà thơ luôn sẵn sàng túm lấy bất kỳ sự dại dột điên cuồng nào, Chúa mới biết rõ. Đôi khi sinh vật này đi lang thang cùng với một chiếc gậy dài mà nó đưa lên mặt và thổi lửa cùng khói xuyên qua đó kèm theo một tiếng động đột ngột và cực kỳ chết tiệt khiến con mồi của nó sợ chết khiếp, rồi tóm lấy con mồi trong những cái móng vuốt của mình và bỏ đi về nơi trú ngụ của nó, bị tiêu thụ bởi một niềm vui vô cùng mãnh liệt và quỷ quái.’
“Giờ đây, bản mô tả được trình bày bởi tổ tiên chúng ta đã được chứng thực và xác nhận một cách tuyệt vời bởi các hóa thạch trước mặt chúng ta, như sẽ thấy rõ sau đây. Mẫu vật mang nhãn ‘Captain Kidd’ đã được khảo sát chi tiết. Trên đầu và một phần khuôn mặt của nó là một lớp lông giống như lông trên đuôi ngựa. Với bao công sức, lớp da lỏng lẻo của nó đã được gỡ bỏ, lúc bấy giờ phần thân của nó được phát hiện là có một kết cấu trắng bóng, đã hóa đá hoàn toàn. Phần rơm rạ mà nó từng ăn từ bao thời đại trôi qua, vẫn còn nằm trong cơ thể nó, chưa được tiêu hóa—và thậm chí ở cả trong chân của nó.
“Xung quanh những hóa thạch này là những vật thể chẳng có ý nghĩa gì đối với kẻ vô minh, nhưng đối với con mắt khoa học thì chúng là một sự mặc khải. Chúng phơi bày những bí mật của các thời đại đã chết. Những Kỷ vật mốc meo này cho chúng ta biết Con Người đã sống khi nào, và thói quen của nó ra sao. Bởi vì ở đây, nằm cạnh Con Người, là những bằng chứng cho thấy nó đã sống ở những thời kỳ đầu tiên của tạo hóa, là bạn đồng hành của các bậc sinh vật thấp kém khác thuộc về thời đại đã bị lãng quên ấy. Ở đây có hóa thạch ốc anh vũ từng giương buồm vượt qua các vùng biển nguyên thủy; ở đây là bộ xương của loài voi ma mút, loài thằn lằn cá, loài gấu hang động, loài nai sừng tấm khổng lồ. Ở đây, cũng có những khúc xương bị cháy xém của một số loài động vật đã tuyệt chủng này và của những con non thuộc chính giống loài Con Người, bị chẻ dọc, cho thấy rằng đối với khẩu vị của nó, tủy xương là một món ăn vô cùng ngon miệng. Hiển nhiên là Con Người đã tước đoạt phần bên trong của những khúc xương đó, vì không có dấu răng của bất kỳ loài thú nào hằn trên chúng dẫu cho Bọ hung chen vào ý kiến rằng ‘dù sao đi nữa thì không có loài thú nào có thể để lại dấu răng trên xương.’ Ở đây là những bằng chứng cho thấy Con Người có những khái niệm mơ hồ, thấp hèn về nghệ thuật; vì thực tế này được truyền tải bởi một số thứ được đánh dấu bằng những từ không thể dịch nổi, như ‘RÌU ĐÁ, DAO, MŨI TÊN, VÀ ĐỒ TRANG TRÍ BẰNG XƯƠNG CỦA CON NGƯỜI NGUYÊN THỦY.’ Một số trong số này có vẻ là vũ khí thô sơ được đẽo từ đá lửa, và ở một nơi bí mật người ta tìm thấy thêm một số cái đang trong quá trình chế tạo, với dòng chữ không thể dịch nổi này, viết trên một chất liệu mỏng manh, nằm cạnh đó:
“‘Jones, nếu anh không muốn bị sa thải khỏi Bảo tàng, hãy làm mấy cái vũ khí nguyên thủy tiếp theo cẩn thận hơn vào—anh thậm chí còn chẳng thể lừa nổi một trong mấy mụ già bác học lờ đờ ở Cao đẳng với mấy món cuối cùng đâu. Và hãy nhớ kỹ là mấy con thú mà anh chạm trổ trên vài món đồ trang trí bằng xương ấy thì hay ho quá mức cần thiết đối với bất kỳ tên người nguyên thủy nào từng bị lừa đấy.—Varnum, Quản lý.’
“Phía sau nơi chôn cất là một đống tro tàn, cho thấy rằng Con Người luôn có một bữa tiệc linh đình tại đám tang—nếu không thì tại sao lại có tro tàn ở một nơi như thế; và cũng cho thấy rằng nó tin vào Chúa và sự bất tử của linh hồn—nếu không thì tại sao lại có những nghi lễ trang nghiêm này?
“Tóm lại. Chúng ta tin rằng Con Người có một ngôn ngữ viết. Chúng ta biết rằng nó quả thực đã từng tồn tại một thời gian và không phải là huyền thoại; đồng thời, nó là bạn đồng hành của loài gấu hang động, voi ma mút, và các loài đã tuyệt chủng khác; rằng nó đã nấu chín và ăn thịt chúng cũng như ăn cả con non của chính giống loài mình; rằng nó mang theo những vũ khí thô sơ, và có hiểu biết đôi chút về nghệ thuật; rằng nó tưởng tượng mình có một linh hồn, và tự mãn với ảo tưởng rằng linh hồn ấy là bất tử. Nhưng chúng ta đừng cười; có thể có những sinh vật đang tồn tại mà đối với họ, chúng ta cùng với những sự hão huyền và uyên bác của chúng ta có vẻ thật lố bịch.”
HẾT PHẦN THỨ HAI
