Hỡi trinh nữ, lạnh lùng và bất khuất,

Lòng ta đây cũng kiêu hãnh khôn cùng.

SEWARD

Khi ngày phán xử — nếu có thể gọi đó là một phiên tòa — vừa khép lại trong ánh chiều chạng vạng, thì có tiếng gõ khẽ vang lên ngoài cửa căn phòng giam của Rebecca. Tiếng động ấy chẳng làm người thiếu nữ dao động, bởi nàng đang đắm mình trong những lời cầu nguyện buổi chiều theo đúng tôn giáo của mình, kết thúc bằng một bài thánh ca mà chúng tôi mạn phép chuyển ngữ sang tiếng Anh như sau:

Khi xưa Chúa dẫn dắt Y-sơ-ra-ên,

Thoát khỏi chốn ngục tù nô lệ,

Chúa của cha ông đi trước soi đường,

Đầy uy nghiêm trong cột mây cột lửa.

Suốt ban ngày, giữa miền đất kinh hoàng,

Cột mây ấy trôi lững lờ chậm rãi;

Đến ban đêm, bãi cát hồng A-rập,

Lại bừng sáng rực rỡ ngọn cột hừng đông.

Khúc ca ngợi vang lên hòa nhịp,

Tiếng kèn vang tiếng trống rộn ràng,

Những người con gái Si-ôn cất tiếng,

Hòa cùng lời chiến sĩ với thầy tế tư.

Nay kẻ thù chẳng còn kinh hãi điềm thiêng,

Y-sơ-ra-ên bơ vơ lạc loài cô độc;

Cha ông chúng ta nào hay lối Ngài đi,

Nên Ngài đành để mặc họ với lối đi riêng.

Nhưng Ngài vẫn hiện diện, dẫu chẳng thấy hình;

Khi ngày vui tươi sáng rỡ muôn phần,

Xin hãy để ý nghĩ về Ngài hóa thành tấm màn mây mỏng

Để dịu bớt những ánh hào quang đầy giả dối.

Và ôi, khi màn đêm giông bão ngập tràn,

Buông xuống chốn con đường Giu-đa hiểm trở,

Xin Ngài hãy chậm giận và chan chứa từ bi,

Tựa ngọn đuốc cháy bừng và soi sáng!

Chúng ta bỏ lại đàn hạc bên dòng Ba-by-lôn,

Làm trò cười cho bạo chúa, lời nhạo báng cho dân ngoại;

Chẳng còn lư hương nào tỏa sáng quanh bàn thờ,

Trống, kèn, và tù và đều lặng câm.

Nhưng Ngài đã phán rằng máu của loài dê,

Thịt những con cừu đực, Ta nào đâu màng tới;

Một tấm lòng tan vỡ và một tâm hồn khiêm nhường,

Mới chính là lễ vật đẹp lòng Ta.

Khi những âm thanh của bài thánh ca sùng kính từ Rebecca chìm dần vào sự tĩnh lặng, tiếng gõ cửa khẽ khàng lại vang lên lần nữa. “Hãy vào đi,” nàng cất tiếng, “nếu ngươi là bằng hữu; còn nếu là kẻ thù, ta chẳng có cách nào từ chối ngươi bước vào.”

“Ta đây,” Brian de Bois-Guilbert nói khi bước vào phòng, “là bạn hay thù, hỡi Rebecca, tùy thuộc vào kết quả của cuộc gặp gỡ này.”

Hoảng sợ trước ánh mắt của kẻ mà những dục vọng suồng sã chính là cội nguồn cho mọi tai ươm của mình, Rebecca lùi lại với dáng vẻ cẩn trọng, lo âu nhưng hoàn toàn không hề hèn nhát, vào tận góc phòng xa nhất. Nàng như thể quyết tâm lùi đến cùng trời cuối đất, nhưng sẽ kiên quyết đứng vững một khi không thể lùi thêm được nữa. Nàng thủ thế không phải với ý định khiêu khích đối đầu, mà là sự kiên định của một người muốn tránh gây hấn nhưng sẵn sàng chống trả đến cùng nếu bị bức bách.

“Nàng chẳng có lý do gì phải sợ ta cả, Rebecca,” vị Hiệp sĩ Dền đỏ lên tiếng; “hoặc nếu ta phải nói cho chuẩn xác hơn, thì ít nhất BÂY GIỜ nàng không còn lý do gì để sợ ta nữa.”

“Ta nào có sợ ngài, thưa Ngài Hiệp sĩ,” Rebecca đáp lời, dẫu cho nhịp thở gấp gáp dường như đang phản lại vẻ anh dũng trong giọng nói của nàng; “lòng tin của ta rất vững vàng, và ta chẳng sợ gì ngài.”

“Nàng hoàn toàn có lý do để yên tâm,” Bois-Guilbert điềm tĩnh đáp; “những hành động điên cuồng trước kia của ta, nay nàng không phải bận tâm lo sợ nữa. Ngay ngoài cửa kia là những tên lính gác mà ta không có quyền sai khiến. Chúng được cắt cử để áp giải nàng đến cái chết, hỡi Rebecca, nhưng chúng sẽ không đời nào cho phép bất kỳ ai lăng mạ nàng, kể cả ta — dẫu cho cơn điên cuồng trong ta — mà đúng là điên cuồng thật — có xui khiến ta đi quá giới hạn đi chăng nữa.”

“Nguyện xin Trời cao phù hộ!” người thiếu nữ Do Thái thưa; “cái chết là điều ít đáng sợ nhất đối với tôi trong hang ổ tội ác này.”

“Phải,” vị Hiệp sĩ Dền đáp lại, “ý niệm về cái chết rất dễ được đón nhận bởi một tâm hồn dũng cảm, khi con đường dẫn đến đó thật đột ngột và thênh thang. Một nhát giáo, một đường gươm đối với ta chẳng thấm vào đâu — còn với nàng, việc gieo mình từ đỉnh tường thành chóng mặt, hay một nhát dao găm sắc bén, chẳng hề đáng sợ chút nào so với nỗi nhục nhã mà cả hai phía đều mường tượng ra. Hãy chú ý đây — ta nói điều này — có lẽ những quan niệm về danh dự của chính ta cũng chẳng kém phần kỳ quặc so với nàng đâu, hỡi Rebecca; nhưng cả hai ta đều biết cách hy sinh vì chúng.”

“Kẻ bất hạnh,” người thiếu nữ Do Thái nói; “anh lại bị kết án phải hy sinh tính mạng vì những nguyên tắc mà lý trí tỉnh táo của anh thậm chí chẳng công nhận sự vững chắc của chúng hay sao? Quả thực đây là hành động đem trao báu vật để đổi lấy thứ không phải là bánh mì — nhưng xin đừng đối xử với ta như thế. Ý chí của anh có thể dao động theo những ngọn sóng cuồng cuộn và đổi thay của lòng người, nhưng ý chí của ta đã neo chặt vào Tảng đá muôn đời.”

“Im đi, hỡi thiếu nữ,” vị Hiệp sĩ Dền đáp; “những lời bàn luận kiểu này lúc này chẳng ích gì. Nàng bị kết án tử hình, không phải một cái chết nhanh chóng và nhẹ nhàng mà những kẻ khốn khổ lựa chọn và nỗi tuyệt vọng chào đón, mà là một chuỗi tra tấn chậm chạp, khốn khổ và kéo dài, phù hợp với điều mà sự cuồng tín quái ác của đám người kia gọi là tội ác của nàng.”

“Và với ai — nếu số phận tôi thực sự là thế — với ai mà tôi phải chịu đựng điều này?” Rebecca cất tiếng. “Chắc chắn chỉ vì một kẻ, do những động cơ ích kỷ và đê tiện nhất, đã kéo lê tôi đến chốn này, và giờ đây, vì một mưu đồ thầm kín nào đó của riêng hắn, lại đang cố phóng đại cái kết cục bi thảm mà hắn từng đẩy tôi vào.”

“Đừng nghĩ rằng,” vị Hiệp sĩ Dền nói, “ta đã đẩy nàng vào hoàn cảnh đó; ta sẵn sàng lấy ngực mình ra che chở cho nàng trước hiểm nguy ấy, cũng nhiệt thành hệt như khi ta từng hiến dâng nó trước những loạt tên vốn có thể cướp đi sinh mạng nàng.”

“Nếu mục đích của ngài là sự bảo vệ cao quý dành cho kẻ vô tội,” Rebecca đáp, “thế thì tôi đã cảm tạ sự quan tâm của ngài rồi — đằng này, ngài cứ nhắc đi nhắc lại công lao ấy mãi, đến nỗi tôi phải nói thẳng rằng sinh mạng này chẳng còn chút giá trị nào nếu phải duy trì bằng cái giá mà ngài muốn đòi hỏi.”

“Thôi đi những lời trách móc ấy, Rebecca,” vị Hiệp sĩ Dền bảo; “chính ta cũng có nỗi buồn riêng, và ta không thể chịu đựng thêm những lời quở trách của nàng khoét sâu vào đó nữa.”

“Thế ý định của ngài là gì, thưa Ngài Hiệp sĩ?” người thiếu nữ Do Thái hỏi; “xin hãy nói gọn lại. Nếu ngài còn việc gì khác ngoài việc đến để chứng kiến nỗi khốn khổ do chính tay ngài gây ra, xin hãy cho tôi biết; rồi sau đó, nếu ngài thấy thích, hãy để mặc tôi một mình — bước đường giữa cõi trần và chốn vĩnh hằng tuy ngắn ngủi nhưng vô cùng khủng khiếp, và tôi chẳng còn mấy khoảnh khắc để chuẩn bị cho nó.”

“Ta nhận ra, hỡi Rebecca,” Bois-Guilbert nói, “rằng nàng vẫn cứ mãi trút lên đầu ta gánh nặng của những nỗi niềm khốn khổ mà thực lòng ta rất muốn ngăn chặn.”

“Thưa Ngài Hiệp sĩ,” Rebecca đáp, “tôi vốn muốn tránh những lời trách móc — nhưng còn điều gì chắc chắn hơn việc tôi phải chịu cái chết này dưới bàn tay đam mê buông thả của ngài?”

“Nàng lầm — nàng lầm rồi,” vị Hiệp sĩ Dền vội vã đáp, “nếu nàng gán những điều mà ta chẳng thể lường trước cũng như không tài nào ngăn cản ấy cho ý định hay hành động của ta. Liệu ta có thể đoán trước được sự xuất hiện bất ngờ của cái lão lụ khụ kia — kẻ mà dăm ba tia chớp của sự dũng cảm ngớ ngẩn, cùng những lời tán dương từ lũ ngu ngốc dành cho thói tự hành xác ngu xuẩn của một kẻ tu khổ hạnh, đã tạm thời nâng hắn vượt lên trên cả năng lực của chính mình, vượt lên trên lẽ thường, vượt lên trên cả ta và hàng trăm huynh đệ trong Tông đồ đoàn — những người suy nghĩ và cảm nhận như những con người tự do, không vướng bận mấy định kiến ngớ ngẩn và nực cười vốn là nền tảng cho quan điểm và hành động của hắn?”

“Thế nhưng,” Rebecca nói, “ngài đã ngồi vào ghế quan tòa phán xử tôi, trong khi ngài thừa biết tôi hoàn toàn vô tội — ngài đã đồng lõa trong việc kết tội tôi, và nếu tôi hiểu đúng, chính ngài sắp sửa cầm vũ khí ra trận để khẳng định tôi có tội và đảm bảo hình phạt dành cho tôi.”

“Xin nàng hãy bình tĩnh, hỡi thiếu nữ,” vị Hiệp sĩ Dền đáp. “Chẳng có giống dân nào hiểu rõ nghệ thuật tùy cơ ứng biến và biết cách lái con thuyền sao cho tận dụng được cả cơn gió ngược giỏi hơn chính bộ tộc của nàng.”

“Nguyền rủa thay cái giờ phút,” Rebecca thốt lên, “đã dạy cho nhà Y-sơ-ra-ên thứ nghệ thuật ấy! Nhưng nghịch cảnh uốn cong lòng người chẳng khác nào lửa uốn nắn thanh thép cứng đầu, và những kẻ không còn làm chủ được vận mệnh của chính mình, chẳng còn là công dân trên mảnh đất tự do độc lập của họ, buộc phải khom lưng cúi đầu trước những kẻ tha hương. Đó là lời nguyền rủa giáng xuống chúng ta, thưa Ngài Hiệp sĩ, chắc chắn do những tội lỗi của chính chúng ta và của tổ tiên để lại; nhưng còn ngài — ngài là kẻ luôn cao ngạo coi sự tự do là quyền bẩm sinh của mình, thế mà khi ngài cúi đầu chiều chuộng định kiến của kẻ khác, lại đi ngược lại chính niềm tin của mình, thì sự nhục nhã ấy há chẳng phải sâu sắc hơn biết bao nhiêu sao?”

“Lời lẽ của nàng thật cay đắng, Rebecca,” Bois-Guilbert vừa nói vừa sốt ruột bước đi bước lại trong phòng, “nhưng ta đến đây không phải để đôi co hay cãi vã với nàng. Nên nhớ rằng Bois-Guilbert không bao giờ chịu khuất phục trước bất kỳ con người phàm trần nào, dù cho hoàn cảnh có lúc ép buộc ta phải thay đổi kế hoạch. Ý chí của ta tựa dòng suối trên núi, dẫu có bị tảng đá chặn lại lệch dòng trong chốc lát, nhưng chắc chắn vẫn tìm được đường ra đại dương. Cuộn giấy từng cảnh báo nàng hãy tìm một dũng sĩ đứng ra đại diện — nàng nghĩ nó từ đâu tới nếu không phải từ Bois-Guilbert? Còn ai khác có thể dành cho nàng sự quan tâm sâu sắc đến thế?”

“Một khoảng hoãn binh ngắn ngủi trước cái chết cận kề,” Rebecca nói, “điều đó chẳng giúp ích gì cho tôi nhiều lắm — đó là tất cả những gì ngài có thể làm cho một người mà ngài đã chất chồng lên đầu biết bao sầu khổ, và đẩy đến sát bên bờ vực thẳm hay sao?”

“Không, hỡi thiếu nữ,” Bois-Guilbert đáp, “đó CHƯA PHẢI là tất cả những gì ta dự tính. Nếu không vì sự nhúng tay đáng nguyền rủa của cái lão già cuồng tín kia, cùng với kẻ ngốc ở Goodalricke — kẻ dẫu mang danh Hiệp sĩ Dền nhưng lại thích suy xét và phán đoán theo những lề thói thông thường của nhân thế — thì vai trò Hiệp sĩ Đại diện đã không rơi vào tay một Bề trên, mà là vào tay một Huynh đệ trong Đoàn. Khi ấy, chính ta — đó là dự định của ta — khi tiếng kèn vang lên, đã xuất hiện trên võ đài với tư cách là dũng sĩ bảo vệ cho nàng, ngụy trang dưới hình hài của một hiệp sĩ lang thang đi tìm kiếm những cuộc phiêu lưu để thử thách khiên giáo của mình; và rồi, dẫu Beaumanoir có chọn không chỉ một, mà là hai hay ba huynh đệ tụ tập ở đây đi nữa, ta cũng chẳng mảy may nghi ngờ việc đánh bật tất cả bọn chúng khỏi yên ngựa chỉ bằng một mũi giáo duy nhất. Cứ thế, hỡi Rebecca, sự vô tội của nàng đã được minh oan, và ta hẳn đã trao trọn niềm tin vào lòng biết ơn của nàng để làm phần thưởng cho chiến thắng ấy.”

“Điều đó, thưa Ngài Hiệp sĩ,” Rebecca nói, “chỉ là sự khoác lác viển vông — một lời khoe khoang về những gì ngài sẽ làm nếu như ngài không thấy việc làm ngược lại có lợi hơn cho mình. Ngài đã nhận chiếc găng tay của tôi, và dũng sĩ của tôi — nếu một sinh vật khốn khổ như thế có thể tìm được một người — sẽ phải đương đầu với ngọn giáo của ngài trên võ đài; thế mà ngài lại muốn khoác lên mình tấm áo của một người bạn và kẻ bảo vệ sao!”

“Ta vẫn sẽ — là bạn và là người bảo vệ của nàng,” vị Hiệp sĩ Dền đáp với giọng nghiêm trang; “nhưng hãy nhớ rằng cái giá phải trả là sự bất danh dự, hay đúng hơn là sự chắc chắn mất hết danh dự; và khi đó xin đừng trách ta nếu ta đưa ra các điều kiện trước khi đem dâng tất cả những gì xưa nay ta hằng trân quý để cứu lấy sinh mạng của một thiếu nữ Do Thái.”

“Xin cứ nói,” Rebecca thưa; “tôi chưa hiểu ý ngài.”

“Vậy thì,” Bois-Guilbert nói, “ta sẽ nói thẳng thắn như một kẻ cuồng tình xưng tội với cha linh hồn trong chốn tòa giải tội đầy cạm bẫy này. — Hỡi Rebecca, nếu ta không xuất hiện trên võ đài, ta sẽ mất đi danh tiếng và địa vị — mất đi thứ vốn là hơi thở của cuộc đời ta, nghĩa là sự kính trọng mà các huynh đệ dành cho ta, cùng những hy vọng được kế thừa quyền lực tối cao hiện đang nằm trong tay lão già cuồng tín Lucas de Beaumanoir, thứ quyền lực mà ta sẽ sử dụng theo một cách hoàn toàn khác biệt. Đó chắc chắn là số phận bi thảm của ta, trừ khi ta xuất hiện cầm vũ khí chống lại vụ án của nàng. Nguyền rủa kẻ ở Goodalricke đã giăng cái bẫy này cho ta! Và nguyền rủa gấp đôi Albert de Malvoisin, kẻ đã ngăn cản ta thực hiện quyết định ném trả chiếc găng tay vào mặt tên già mê tín và lú lẫn — kẻ đã cả gan lắng nghe một lời buộc tội vô lý nhường ấy, nhắm vào một sinh vật có tâm hồn cao thượng và dung mạo kiều diễm như nàng!”

“Và giờ đây, những lời la lối hay nịnh hót ấy còn có ích gì nữa?” Rebecca đáp. “Ngài đã tự đưa ra lựa chọn giữa việc nhúng tay gây ra cái chết cho một người phụ nữ vô tội, hay đặt tình trạng và hy vọng trần thế của chính mình vào vòng nguy hiểm — việc ngồi tính toán lại được ích gì chứ? — lựa chọn của ngài đã được định đoạt rồi.”

“Không, Rebecca,” vị hiệp sĩ nói với giọng dịu dàng hơn, đồng thời bước lại gần nàng hơn; “lựa chọn của ta CHƯA HỀ được định đoạt — và này, chính nàng mới là người đưa ra phán quyết. Nếu ta xuất hiện trên võ đài, ta buộc phải bảo vệ danh tiếng gươm giáo của mình; và một khi ta đã làm thế, dù có hay không có dũng sĩ bảo vệ, nàng vẫn phải chết trên giàn hỏa thiêu, bởi trên đời này chẳng còn vị hiệp sĩ nào từng đọ sức với ta trên chiến trường với thế trận ngang ngửa hay có lợi thế, ngoại trừ Richard Cœur-de-Lion và tên tay sai Ivanhoe của hắn. Ivanhoe, như nàng thừa biết, lúc này chẳng thể mang nổi giáp sắt, còn Richard đang bị giam cầm ở xứ người. Do đó, nếu ta xuất hiện, nàng chắc chắn sẽ phải chết, dẫu cho nhan sắc của nàng có xúi giục được gã thanh niên nóng nảy nào đó bước lên võ đài để bảo vệ nàng đi chăng nữa.”

“Và việc cứ nhắc lại điều đó hoài thì có ích gì?” Rebecca hỏi.

“Rất nhiều,” vị Hiệp sĩ Dền đáp; “bởi vì nàng phải học cách nhìn nhận số phận của mình từ mọi khía cạnh.”

“Vậy thì, xin hãy lật mặt tấm thảm thêu,” người thiếu nữ Do Thái nói, “và để tôi ngắm nhìn mặt bên kia.”

“Nếu ta xuất hiện,” Bois-Guilbert nói, “trên võ đài định mệnh ấy, nàng sẽ chết một cái chết chậm chạp và tàn khốc, trong nỗi đau đớn y hệt như những gì người ta vẫn đồn đoán dành cho kẻ có tội ở thế giới bên kia. Nhưng nếu ta không xuất hiện, ta sẽ trở thành một tên hiệp sĩ nhục nhã và đồi bại, bị cáo buộc tội phù thủy và thông đồng với ngoại giáo — cái tên lừng lẫy vốn càng thêm rạng rỡ dưới thời ta gánh vác, nay sẽ trở thành đối tượng để người ta xì xào phỉ nhổ. Ta mất đi danh tiếng, mất đi danh dự, mất đi viễn cảnh vinh quang mà hiếm vị hoàng đế nào đạt tới được — ta hy sinh tham vọng lớn lao, ta phá hủy những mưu đồ được xây cao tợ núi mà dân ngoại vẫn thường đồn đại là từng chạm gần đến thiên đàng của họ — thế nhưng, hỡi Rebecca,” hắn nói thêm khi quỳ sụp xuống chân nàng, “ta sẽ hy sinh sự vinh quang này, từ bỏ danh tiếng này, khước từ quyền lực này, ngay cả khi nó đang nằm một nửa trong tầm tay, chỉ cần nàng thốt lên rằng: ‘Bois-Guilbert, thiếp nhận chàng làm người tình.’”

“Xin đừng nghĩ đến những chuyện điên rồ ấy, thưa Ngài Hiệp sĩ,” Rebecca đáp lời, “mà hãy mau chóng tìm gặp Nhiếp chính, Vương thái hậu, và Hoàng tử John — để bảo vệ vương miện nước Anh, họ không thể dung túng cho những hành vi của Đại sư đoàn của ngài. Bằng cách đó, ngài vừa có thể che chở cho tôi mà chẳng phải hy sinh bất cứ điều gì, cũng chẳng cần viện cớ đòi hỏi bất kỳ sự báo đáp nào từ phía tôi.”

“Ta chẳng màng giao thiệp với bọn chúng,” hắn tiếp lời, tay vẫn nắm chặt vạt áo choàng của nàng, — “ta chỉ hướng về một mình nàng mà thôi; và điều gì có thể cân bằng lại lựa chọn của nàng đây? Hãy suy nghĩ kỹ đi, dẫu ta có là ác quỷ đi chăng nữa, thì cái chết vẫn là điều tồi tệ hơn, và chính cái chết mới là đối thủ cạnh tranh của ta.”

“Tôi không màng đong đo những nỗi đau khổ ấy,” Rebecca nói, dường như e sợ việc khiêu khích vị hiệp sĩ điên cuồng, nhưng cũng kiên quyết không chịu khuất phục trước dục vọng của hắn, thậm chí chẳng thèm giả vờ chịu đựng. “Hãy là một người đàn ông, hãy là một tín đồ Cơ Đốc! Nếu quả thực đức tin của ngài đề cao lòng thương xót — điều mà cửa miệng các ngài luôn ra rả nhiều hơn là hành động thực tế — xin hãy cứu tôi khỏi cái chết khủng khiếp này, thay vì tìm kiếm sự báo đáp vốn sẽ biến lòng đại lượng của ngài thành một cuộc mua bán đê hèn.”

“Không, thưa tiểu thư!” vị Hiệp sĩ Dền kiêu hãnh vừa nói vừa đứng phắt dậy, “nàng không thể qua mặt ta theo cách đó được — nếu ta từ bỏ danh tiếng hiện tại và tham vọng tương lai, ta từ bỏ vì chính nàng, và chúng ta sẽ cùng nhau trốn chạy. Hãy lắng nghe ta, hỡi Rebecca,” hắn dịu giọng trở lại; “Nước Anh — châu Âu — chưa phải là toàn bộ thế giới. Vẫn còn những chân trời mà chúng ta có thể vẫy vùng, đủ rộng lớn ngay cả cho tham vọng của ta. Chúng ta sẽ đến Palestine, nơi Conrade, Hầu tước xứ Montserrat là bạn của ta — một người bạn cũng tự do tự tại hệt như ta, không hề vướng bận những điều rỗi rắm trói buộc lý trí tự do của chúng ta — thà rằng chúng ta liên minh với Saladin, còn hơn phải chịu đựng sự khinh miệt từ đám cuồng tín mà ta vốn khinh bỉ. — Ta sẽ mở ra những con đường mới hướng tới vinh quang,” hắn tiếp tục vừa sải những bước chân vội vã dọc căn phòng — “Châu Âu sẽ phải lắng nghe tiếng bước chân dõng dạc của kẻ mà chính tay nàng đã trục xuất khỏi hàng ngũ những người con của mình! — Hàng triệu binh lính mà các cuộc Thập tự chinh gửi đến lò sát sinh kia cũng chẳng thể làm được gì nhiều để bảo vệ Palestine — những nhát kiếm của hàng vạn chiến binh Saracen cũng chẳng thể chém sâu vào vùng đất đang bị các quốc gia tranh giành ấy, bằng chính sức mạnh và mưu lược của ta cùng các huynh đệ, những người — bất chấp lão già cuồng tín kia — sẽ sát cánh cùng ta trong mọi hoàn cảnh vinh nhục. Nàng sẽ là một vương hậu, hỡi Rebecca — trên đỉnh núi Carmel chúng ta sẽ dựng ngai vàng do chính lòng dũng cảm của ta giành lấy cho nàng, và ta sẽ đổi chiếc vương trượng hằng ao ước lấy quyền lực này!”

“Đó chỉ là một giấc mơ,” Rebecca nói; “một ảo ảnh hão huyền trong đêm, dẫu có trở thành hiện thực ban ngày đi nữa, cũng chẳng hề lay chuyển được tôi. Đủ lắm rồi, quyền lực mà ngài có thể đạt được, tôi sẽ không bao giờ chia sẻ; tôi cũng chẳng xem nhẹ quê hương hay đức tin tôn giáo của mình đến mức đi tôn sùng một kẻ sẵn sàng bán rẻ những mối liên kết ấy, vứt bỏ cả những giới luật của Tông đồ đoàn nơi mình đã tuyên thệ, chỉ để thỏa mãn một dục vọng cuồng loạn dành cho con gái của một dân tộc khác. — Xin đừng đặt giá cho sự giải thoát của tôi, thưa Ngài Hiệp sĩ — đừng biến một hành động hào hiệp thành một món hàng mua bán — hãy bảo vệ kẻ bị áp bức vì lòng bác ái, chứ không phải vì lợi ích ích kỷ cá nhân — hãy đến ngai vàng nước Anh; vua Richard sẽ lắng nghe lời kêu cứu của tôi trước những kẻ tàn nhẫn này.”

“Không bao giờ, Rebecca!” vị Hiệp sĩ Dền phũ phàng thốt lên. “Nếu ta từ bỏ Tông đồ đoàn, ta chỉ vì một mình nàng mà từ bỏ — Tham vọng sẽ vẫn là của ta nếu nàng chối bỏ tình yêu của ta; ta không đời nào chịu làm kẻ ngốc bị dắt mũi ở mọi mặt trận. — Bắt cái đầu kiêu hãnh này phải cúi rạp trước Richard ư? — đi cầu xin sự bố thí từ một trái tim kiêu ngạo ấy ư? — Không bao giờ, hỡi Rebecca, ta chịu đặt Tông đồ đoàn của Đền thờ dưới chân hắn bằng chính thân xác này. Ta có thể rời bỏ Đoàn, nhưng ta chưa bao giờ và sẽ không bao giờ hạ nhục hay phản bội nó.”

“Cầu xin Chúa xót thương tôi,” Rebecca thốt lên, “bởi sự cứu giúp từ con người giờ đây đã vô phương cứu chữa!”

“Quả thực là như vậy,” vị Hiệp sĩ Dền nói; “bởi vì, dẫu nàng có kiêu hãnh đến đâu, nàng cũng đã tìm thấy đối thủ xứng tầm ở chính ta. Nếu ta bước lên võ đài với ngọn giáo trong tay, đừng mảy may mong đợi bất kỳ cân nhắc nhân tính nào có thể ngăn cản ta dốc toàn lực; và khi ấy hãy nghĩ đến số phận của chính mình — phải chịu cái chết khủng khiếp nhất dành cho trọng tội — bị thiêu rụi trên giàn hỏa thiêu bùng cháy — tan biến vào những nguyên tố mà hình hài kỳ lạ của chúng ta đã được cấu thành một cách huyền bí — chẳng còn lại dù chỉ một mảnh tàn tích của vóc dáng kiều diễm từng khiến người ta trầm trồ rằng đây là sinh thể đang sống và cử động! — Hỡi Rebecca, không một người phụ nữ nào có thể chịu đựng nổi viễn cảnh đó — nàng sẽ phải khuất phục trước thỉnh cầu của ta.”

“Bois-Guilbert,” người thiếu nữ Do Thái đáp lời, “anh chẳng hiểu gì về trái tim phụ nữ, hoặc anh chỉ toàn giao du với những kẻ đã đánh mất đi những tình cảm cao đẹp nhất của phái yếu. Ta nói cho anh hay, hỡi vị Hiệp sĩ Dền kiêu hãnh, chưa bao giờ trong những trận chiến khốc liệt nhất của mình, anh lại thể hiện được lòng can đảm mà anh vẫn hay lớn tiếng khoe khoang, vượt qua được mức độ dũng khí từng được phái nữ thể hiện khi họ được gọi tên để chịu đựng vì tình cảm hay bổn phận. Bản thân ta cũng chỉ là một người phụ nữ, được nuôi dưỡng trong nhung lụa, vốn dĩ sợ hãi hiểm nguy và không chịu được nỗi đau đớn — thế nhưng, khi chúng ta bước vào võ đài định mệnh ấy, anh chiến đấu còn ta gánh chịu, trong thâm tâm ta tràn ngập một niềm tin vững chắc rằng lòng dũng cảm của ta sẽ vươn cao hơn anh. Vĩnh biệt — ta chẳng muốn phí lời với anh thêm nữa; khoảng thời gian còn lại trên trần thế này dành cho người con gái của gia tộc Jacob phải được sử dụng vào việc khác — nàng phải tìm kiếm Đấng An Ủi, Đấng dẫu có lúc ẩn mặt khỏi dân tộc Ngài, nhưng vẫn luôn rộng mở đôi tai lắng nghe tiếng kêu than của những ai tìm kiếm Ngài bằng sự chân thành và chân lý.”

“Chúng ta chia tay như thế này sao?” vị Hiệp sĩ Dền nói sau một khoảng lặng ngắn; “giá như đôi ta chưa từng gặp mặt, hoặc giả nàng có dòng dõi quý tộc và theo đạo Cơ Đốc! — Không, thưa Chúa! Khi ta ngắm nhìn nàng, và nghĩ về thời điểm lẫn cách thức chúng ta sẽ gặp lại nhau trong tương lai, ta thậm chí ước gì bản thân mình cũng thuộc về cái dân tộc đồi bại của nàng; để đôi bàn tay này quen thuộc với những thỏi vàng thỏi bạc thay vì giáo và khiên, để cái đầu này phải cúi rạp trước từng tên quý tộc té riu, và ánh mắt ta chỉ còn biết gieo rắc sự sợ hãi lên những con nợ run rẩy phá sản — ta đã ước ao điều đó, hỡi Rebecca, để được ở bên cạnh nàng trong suốt cuộc đời, và để tránh khỏi cái phần trách nhiệm đáng sợ mà ta buộc phải gánh chịu trong cái chết của nàng.”

“Anh vừa nói về người Do Thái,” Rebecca đáp, “như chính sự bách hại từ những kẻ như anh đã nhào nặn nên họ. Chúa trời trong cơn thịnh nộ đã trục xuất họ khỏi quê hương, nhưng sự chăm chỉ đã mở ra cho họ con đường duy nhất dẫn đến quyền lực và ảnh hưởng vốn bị áp bức bão tơi cấm đoán. Hãy đọc lại lịch sử cổ đại của dân tộc Chúa, và nói cho ta biết liệu những kẻ từng được Giê-hô-va ban phát những phép màu vĩ đại giữa muôn dân lúc bấy giờ có phải là một lũ keo kiệt và cho vay nặng lãi hay không! — Và hãy biết rằng, hỡi vị hiệp sĩ kiêu hãnh, trong hàng ngũ chúng ta có những cái tên mà so với chúng, giới quý tộc miền bắc đầy kiêu ngạo của các anh chẳng khác nào quả bầu non đem so với cây tuyết tùng — những cái tên ngược dòng lịch sử trở về tận thời kỳ huy hoàng khi Sự hiện diện của Chúa trời làm rung chuyển chiếc ngai ơn phước nằm giữa các thần hộ giá, và ánh hào quang của họ chẳng bắt nguồn từ bất kỳ vị hoàng quân trần thế nào, mà từ Tiếng nói uy nghiêm từng ra lệnh cho tổ tiên họ phải đứng ở vị trí gần gũi nhất với Khải tượng trong cộng đoàn — Đó chính là những bậc vương công thuộc Nhà Jacob.”

Gương mặt Rebecca ửng hồng khi nàng tự hào nhắc đến những vinh quang thuở xưa của giống nòi mình, nhưng rồi lại tái nhợt đi khi nàng thở dài nói thêm: “Đó TỪNG là những vị vương công của Giu-đa, nhưng giờ đây thì không còn nữa! — Họ bị dẫm đạp như đám cỏ bị cắt gặt, và hòa lẫn vào bùn nhơ trên đường đi. Thế nhưng vẫn có những con người trong số họ không làm hổ thẹn dòng dõi cao quý ấy, và người con gái của Isaac, con trai Adonikam chính là một trong số đó! Vĩnh biệt! — Ta chẳng màng ghen tị với những chiến công đổi bằng máu của anh — ta chẳng màng ghen tị với dòng dõi man rợ từ đám ngoại giáo miền bắc của anh — ta cũng chẳng màng ghen tị với đức tin của anh, thứ đức tin lúc nào cũng chót vót trên chót lưỡi đầu môi nhưng chưa bao giờ chạm đến trái tim hay hành động thực tế.”

“Thề có Chúa, dường như có một lời nguyền đang giáng xuống ta!” Bois-Guilbert thốt lên. “Ta gần như tin rằng mụ bộ xương lú lẫn kia đã nói thật, và sự bịn rịn khi phải chia tay nàng ẩn chứa một điều gì đó vượt qua cả quy luật tự nhiên. — Hỡi sinh linh xinh đẹp!” hắn nói, bước đến gần nàng nhưng vẫn giữ một khoảng cách đầy cung kính, — “còn quá trẻ, quá xinh đẹp, chẳng hề sợ hãi cái chết! Thế mà lại bị kết án tử hình, lại còn trong sự nhục nhã và đau đớn tột cùng. Ai lại không rơi lệ vì nàng chứ? — Giọt nước mắt vốn đã xa lạ với mi mắt này suốt hai mươi năm qua, nay lại ứa ra khi ta ngắm nhìn nàng. Nhưng số phận đã định — giờ chẳng còn gì cứu được mạng sống của nàng nữa. Cả ta và nàng chẳng qua chỉ là những con rối vô tri bị cuốn theo một định mệnh không tài nào cưỡng lại, đẩy đưa chúng ta lao đi như những con thuyền lớn giữa cơn bão táp, đâm sầm vào nhau rồi tan thành mây khói. Xin hãy tha thứ cho ta, và ít nhất hãy chia tay nhau như những người bạn. Ta đã cố công phá vỡ sự kiên định của nàng nhưng hoài công, và ý chí của ta cũng đã kiên cố tựa những phán quyết sắt đá của định mệnh rồi.”

“Cũng chính vì thế,” Rebecca nói, “con người ta vẫn thường đổ lỗi cho định mệnh về những hệ quả do dục vọng hoang dại của chính mình gây ra. Nhưng ta tha thứ cho anh, hỡi Bois-Guilbert, dẫu anh chính là kẻ chủ mưu đẩy ta đến cái chết sớm muộn. Vẫn có những điều cao cả thoáng qua trong tâm trí mạnh mẽ của anh; nhưng nó chẳng khác nào khu vườn của kẻ lười biếng, để mặc cỏ dại mọc lan tràn và cấu kết với nhau bóp nghẹt những chồi non tốt tươi, trong sáng.”

“Đúng vậy,” vị Hiệp sĩ Dền đáp, “ta đúng là như những gì nàng vừa phán xét, hỡi Rebecca — chưa từng được dạy dỗ, chưa được thuần hóa — và ta kiêu hãnh vì giữa một bầy cừu non ngớ ngẩn và lũ cuồng tín xảo trá, ta vẫn giữ được bản lĩnh vượt trội đặt mình lên trên tất cả chúng. Ta đã là một đứa con của chiến trận từ thuở thiếu thời, ôm hoài bão lớn lao, kiên định và bất khuất trong việc theo đuổi chúng. Ta sẽ mãi mãi như thế — kiêu hãnh, bất khuất và không bao giờ thay đổi; và thế giới này sẽ phải chứng kiến điều đó. — Nhưng nàng thực sự tha thứ cho ta chứ, Rebecca?”

“Thoải mái và thành tâm hệt như bất kỳ nạn nhân nào từng tha thứ cho kẻ hành hình mình.”

“Vậy thì vĩnh biệt,” vị Hiệp sĩ Dền nói rồi bước ra khỏi căn phòng.

Viện trưởng Albert đang sốt ruột chờ đợi sự trở lại của Bois-Guilbert ở căn phòng bên cạnh.

“Ngươi đi lâu thật đấy,” hắn cất lời; “ta cứ có cảm giác như đang bị nung trên sắt đỏ vì sự sốt ruột này đây. Lỡ như Đại sư đoàn, hay tên gián điệp Conrade của lão đột ngột ghé qua đây thì sao? Ta chắc chắn sẽ phải trả giá đắt cho sự dễ dãi của mình rồi. — Nhưng mà sắc mặt ngươi bị làm sao thế, hỡi người anh em? — Bước chân ngươi lảo đảo, vầng trán đen kịt như mực đêm. Ngươi vẫn khỏe chứ, Bois-Guilbert?”

“Ừ,” vị Hiệp sĩ Dền đáp, “khỏe hệt như kẻ khốn khổ bị kết án tử hình trong vòng một tiếng đồng hồ nữa. — Thề có thánh giá, thậm chí còn chẳng khỏe bằng một nửa — bởi vì vẫn có những kẻ ở hoàn cảnh đó sẵn sàng vứt bỏ sinh mạng nhẹ nhàng như cởi bỏ một chiếc áo rách. Thề có Chúa, hỡi Malvoisin, con nhỏ kia suýt chút nữa đã làm ta mất hết chí khí rồi. Ta suýt nữa thì quyết định quắp đuôi chạy đến gặp Đại sư đoàn, tuyên bố từ bỏ Tông đồ đoàn ngay trước mặt lão ta, và từ chối nhúng tay vào hành vi tàn bạo mà sự độc ác của lão ép buộc ta phải làm.”

“Ngươi điên thật rồi,” Malvoisin đáp lại; “làm thế ngươi chỉ chuốc lấy sự hủy diệt hoàn toàn cho bản thân, chứ chẳng tài nào tìm được một cơ hội nhỏ nhoi nào để cứu mạng người thiếu nữ Do Thái vốn đang được ngươi trân trọng đến thế đâu. Beaumanoir sẽ chỉ định một huynh đệ khác trong Đoàn đứng ra bảo vệ phán quyết của lão thay cho vị trí của ngươi, và kẻ bị cáo buộc chắc chắn vẫn sẽ phải chết y như thể ngươi đã ngoan ngoãn nhận lấy nhiệm vụ được giao vậy.”

“Ngươi nói xạo — chính ta sẽ cầm vũ khí chiến đấu vì nàng ấy,” vị Hiệp sĩ Dền lớn tiếng đáp với vẻ kiêu ngạo; “và nếu ta làm thế, Malvoisin, ta tin rằng ngươi chẳng thể tìm ra một ai trong cái Tông đồ đoàn này dám giữ vững yên ngựa trước mũi giáo của ta đâu.”

“Ừ, nhưng ngươi lại quên mất một điều,” tên mưu sĩ xảo quyệt nhắc nhở, “ngươi sẽ chẳng có lấy thời gian lẫn cơ hội để thực hiện cái kế hoạch điên rồ này đâu. Cứ thử đến gặp Lucas Beaumanoir và tuyên bố ngươi đã hủy bỏ lời thệ nguyện vâng lời xem, rồi chờ xem lão già độc tài ấy giam cầm sự tự do thân thể của ngươi được bao lâu. Lời vừa chưa ráo khỏi mép, ngươi đã bị ném sâu xuống hàng trăm thước dưới lòng đất, trong ngục tối của Trụ sở đoàn để chờ ngày phán xử như một tên hiệp sĩ phản bội; hoặc nếu quan điểm của lão vẫn kiên định về việc ngươi bị ma ám, ngươi sẽ được tận hưởng rơm rác, bóng tối và xiềng xích trong một xó tu viện hẻo lánh nào đó, đầu óc ù đi vì những câu chú xua đuổi tà ma và người ta sẽ tạt đầy nước thánh lên người để trục xuất con quỷ dữ đang chiếm hữu lấy ngươi. Ngươi bắt buộc phải ra võ đài thôi, hỡi Brian, bằng không ngươi sẽ trở thành kẻ trắng tay và thân bại danh liệt.”

“Ta sẽ phá vỡ vòng vây và cao chạy xa bay,” Bois-Guilbert nói — “bay đến một vùng đất xa xôi nào mà sự ngu ngốc và cuồng tín vẫn chưa đặt chân tới. Sẽ chẳng có dù chỉ một giọt máu của sinh linh tuyệt vời này bị đổ xuống dưới sự cho phép của ta.”

“Ngươi không thể cao chạy xa bay được đâu,” Viện trưởng nói; “những lời điên rồ của ngươi đã làm dấy lên sự nghi ngờ, và bọn chúng sẽ không đời nào cho phép ngươi rời khỏi Trụ sở đoàn đâu. Cứ thử đi rồi biết — hãy tự mình bước ra cổng, ra lệnh hạ cầu kéo xuống xem ngươi nhận được câu trả lời gì. — Ngươi cảm thấy ngạc nhiên và phẫn nộ ư? Nhưng chẳng phải điều đó tốt hơn cho ngươi sao? Nếu ngươi trốn chạy, hậu quả để lại sẽ là gì ngoài việc huy hiệu của ngươi bị lật ngược, tổ tiên bị bôi nhọ, địa vị bị hạ bách? — Hãy suy nghĩ cho kỹ đi. Những người đồng đội cũ trong chiến trận sẽ giấu mặt đi đâu khi Brian de Bois-Guilbert, ngọn giáo xuất sắc nhất của Tông đồ đoàn, bị tuyên bố là kẻ hèn nhát giữa tiếng xì xào phỉ nhổ của đám đông tụ hội? Nỗi đau buồn ở Triều đình nước Pháp sẽ lớn nhường nào! Và vua Richard kiêu ngạo sẽ vui mừng biết bao khi nghe tin vị hiệp sĩ từng làm hắn khốn đốn ở Palestine, suýt chút nữa đã làm lu mờ chiến công của hắn, nay lại đánh mất danh tiếng và danh dự chỉ vì một cô gái Do Thái — người mà hắn thậm chí chẳng thể cứu nổi dẫu đã phải trả giá bằng một sự hy sinh đắt đỏ nhường ấy!”

“Malvoisin,” vị Hiệp sĩ nói, “ta mang ơn ngươi — ngươi đã gảy trúng sợi dây đàn khiến trái tim ta rung động mạnh mẽ nhất! — Dù kết cục có ra sao đi nữa, cái danh hiệu kẻ phản bội sẽ không bao giờ được gắn liền với cái tên Bois-Guilbert. Giá như vua Richard, hay bất kỳ tên tay sai khoác lác nào của hắn ở nước Anh xuất hiện trên võ đài này! Nhưng chúng sẽ chẳng có mặt đâu — chẳng một ai dám mạo hiểm gãy giáo vì kẻ vô tội và bơ vơ cả.”

“Thế lại càng tốt cho ngươi,” Viện trưởng tiếp lời; “nếu chẳng có dũng sĩ nào xuất hiện, thì cái chết của nàng thiếu nữ bất hạnh ấy không phải do tay ngươi gây ra, mà là do phán quyết của Đại sư đoàn — nơi gánh chịu toàn bộ trách nhiệm, và lão sẽ coi trách nhiệm đó là sự ca tụng và tán dương.”

“Đúng vậy,” Bois-Guilbert đáp; “nếu không có dũng sĩ nào xuất hiện, ta chỉ là một phần của buổi biểu diễn, dẫu có ngồi trên lưng ngựa giữa võ đài đi nữa nhưng hoàn toàn vô can đối với những gì diễn ra sau đó.”

“Chính xác là thế,” Malvoisin nói; “chẳng khác gì bức tượng thánh George mang giáp sắt khi nó góp mặt trong một đám rước.”

“Thôi được, ta sẽ giữ vững quyết định của mình,” vị Hiệp sĩ Dền kiêu ngạo đáp. “Nàng ta đã khinh bỉ ta — xua đuổi ta — phỉ nhổ ta — Và cớ gì ta phải hy sinh thể diện của mình trong mắt người đời vì nàng ấy chứ? Malvoisin, ta sẽ xuất hiện trên võ đài.”

Hắn vội vã rời khỏi phòng sau khi thốt lên những lời đó, và Viện trưởng liền bước theo sau để theo dõi, củng cố quyết định của hắn; bởi vì danh tiếng của Bois-Guilbert gắn liền trực tiếp với lợi ích của chính Malvoisin, hắn đang trông chờ rất nhiều quyền lợi khi người đồng đội này một ngày nào đó bước lên nắm giữ ngôi vị đứng đầu Tông đồ đoàn, chưa kể đến những bổng lộc mà Mont-Fitchet từng hứa hẹn với điều kiện hắn phải thúc đẩy việc kết án người thiếu nữ Rebecca bất hạnh. Thế nhưng, dẫu cho trong việc đối phó với những tình cảm tốt đẹp của bạn mình, hắn hoàn toàn nắm giữ lợi thế của một kẻ khôn ngoan, điềm tĩnh và ích kỷ áp đảo trước một tâm trí đang bị giằng xé bởi những cảm xúc mạnh mẽ đối lập, Malvoisin vẫn phải dùng đến mọi mưu mẹo mới có thể giữ cho Bois-Guilbert kiên định với mục đích mà hắn vừa thuyết phục được đối phương. Hắn buộc phải canh chừng thật sát sao để ngăn không cho Bois-Guilbert quay lại ý định trốn chạy, chặn đứng mọi liên lạc giữa hắn với Đại sư đoàn để tránh xảy ra một cuộc xung đột công khai với Bề trên, đồng thời liên tục nhắc lại các lập luận nhằm chứng minh rằng việc xuất hiện với tư cách là dũng sĩ trong dịp này — dẫu không làm gia tăng hay đảo ngược số phận của Rebecca — chính là con đường duy nhất giúp Bois-Guilbert cứu lấy bản thân khỏi sự nhục nhã và ô danh.