Giá cả hàng hóa giảm không phải do chi phí sản xuất của các xí nghiệp giảm, mà thậm chí do các yếu tố như nhân công và nguyên liệu công nghiệp tăng lên. Chi phí sản xuất của nhiều xí nghiệp không giảm mà ngược lại còn tăng.

Đơn đặt hàng quân nhu từ Anh và Nga thấp hơn dự kiến của thị trường, khiến nhiều ngành nghề phải đối mặt với tình trạng cung vượt cầu. Trong bối cảnh này, các ngành gia công chế tạo gặp rất nhiều khó khăn.

Để tồn tại, các doanh nghiệp buộc phải tiến hành chiến tranh giá cả. Những xí nghiệp phản ứng nhanh nhạy thì còn đỡ, ít nhất cũng đã kiếm được một khoản lớn vào thời kỳ đầu chiến tranh bùng nổ năm ngoái.

Một quý đầu năm thị trường có chút suy giảm, nhưng nhìn chung lợi nhuận vẫn không tệ. Sang đến quý thứ hai thì mọi chuyện trở nên bi kịch, một đám người ảo tưởng làm giàu từ chiến tranh đổ xô vào, khiến thị trường cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Rút lui là điều không thể, vốn liếng đã đổ vào máy móc thiết bị, nhà xưởng, lúc này rời khỏi thị trường căn bản không tìm được người chịu "đổ vỏ".

Tương đối mà nói, các xí nghiệp Anh chịu ảnh hưởng ít nhất, do chính phủ ưu tiên mua hàng trong nước, nghiễm nhiên chiếm ưu thế lớn nhất.

Các ngành buôn bán của Pháp là thảm hại nhất, không giành được đơn đặt hàng từ chính phủ Anh, đơn hàng từ Nga lại phải cạnh tranh với Áo.

Việc chính phủ Pháp chấp nhận cho người Nga phát hành công trái, thực chất cũng là để tranh giành thị trường, cầm đồng Franc thì đương nhiên phải mua hàng hóa Pháp.

Mặc dù vậy, các ngành buôn bán Pháp cũng chỉ có thể giành được một phần đơn đặt hàng tiêu dùng, lĩnh vực công nghiệp quân sự với lợi nhuận lớn nhất thì căn bản không cạnh tranh lại Áo.

Không phải xí nghiệp Pháp không cố gắng, cũng không phải người Nga phân biệt đối xử, chủ yếu là do hệ thống công nghiệp quân sự của hai nước khác nhau.

Vũ khí của Nga và Áo có đường kính tương đồng, mua về có thể sử dụng trực tiếp, hậu cần bảo trì cũng rất thuận tiện.

Nếu mua sản phẩm của Pháp, không chỉ binh lính cần được huấn luyện lại, mà hậu cần tiếp liệu, bảo trì cũng là vấn đề lớn. Trong thời chiến, chính phủ Sa Hoàng chắc chắn phải cân nhắc tính thực dụng.

...

Ngày 24 tháng 5 năm 1890, lại một ngày các công ty niêm yết công bố báo cáo tài chính, Sở giao dịch chứng khoán Paris đã chật kín người.

Nhìn nét mặt tươi cười của mọi người, có thể biết tâm trạng ai nấy đều rất tốt. Mỏi mắt chờ đợi, cuối cùng cũng đến ngày hái quả sau khi chiến tranh Anh-Nga bùng nổ.

Từ khi chiến tranh Anh-Nga bùng nổ đến nay, giá cổ phiếu trung bình trên thị trường chứng khoán Paris đã tăng tới 23,7%, biên độ tăng của các xí nghiệp ngoại thương thậm chí còn vượt quá 57%, không ít cổ phiếu tăng gấp đôi.

Dựa trên lợi nhuận kếch xù thu được từ thời kỳ chiến tranh Phổ-Nga, mọi người kỳ vọng rất cao vào cuộc chiến Anh-Nga. Đặc biệt là báo cáo tài chính quý cuối năm ngoái càng chứng minh điều này.

Về việc giá cả hàng hóa giảm, xin lỗi, người dân Pháp không hề cảm nhận được. Do hàng rào thuế quan, giá cả hàng hóa ở Pháp ít bị ảnh hưởng bởi thị trường quốc tế.

Thời đại này thông tin truyền đi chậm chạp, các nhà tư bản đều là những người khôn ngoan, việc lợi nhuận xuất khẩu không đạt như dự kiến, sản phẩm bị tồn kho nghiêm trọng, những tin tức này đương nhiên phải được giữ bí mật tuyệt đối.

Nếu tiết lộ thông tin trước thời hạn, ai sẽ mua cổ phiếu của họ? Từ đầu năm nay, việc giám sát quản lý thị trường đã trở nên lỏng lẻo, sau khi doanh số bán hàng quý đầu tiên gặp vấn đề, các nhà đầu tư lớn đã âm thầm giảm dần lượng cổ phiếu nắm giữ.

Trong bối cảnh những tin tức tốt liên tục được đưa ra, các nhà đầu tư bình thường căn bản không hề hay biết nguy cơ đã cận kề.

Trước sở giao dịch, một người đàn ông trung niên hơi béo đang cầm một tờ báo kinh tế tài chính đọc say sưa.

"Amex, đang xem gì thế?"

Người đàn ông trung niên béo mạp Amex mang vẻ tiếc nuối đáp: "Báo kinh tế tài chính, xưởng may Hex đang đàm phán với người Nga, nếu không có gì bất ngờ xảy ra thì lại có thêm một đơn hàng lớn trị giá ba mươi triệu Franc!

Đáng tiếc tôi nhát gan, mấy ngày trước nghe nói sản phẩm của xưởng may Hex bị tồn kho nghiêm trọng, đã bán đi một nửa và mua vào cổ phiếu của xưởng cơ khí Phedoren, bỏ lỡ cơ hội kiếm tiền này."

Người kia an ủi: "Không sao đâu, xưởng cơ khí Phedoren cũng không tệ. Thị trường hạ nguồn tốt như vậy, các xí nghiệp đều đang mở rộng sản xuất, doanh thu của các nhà sản xuất thiết bị thượng nguồn sao có thể kém được?"

Đây là kinh nghiệm phổ biến, một khi một ngành nghề phát triển, các xí nghiệp trong toàn bộ chuỗi cung ứng cũng sẽ được hưởng lợi.

Amex lắc đầu, xí nghiệp thượng nguồn sẽ được hưởng lợi là thật. Nhưng biên độ tăng giá cổ phiếu chắc chắn không lớn bằng biên độ tăng của các xí nghiệp trực tiếp tham gia.

Bây giờ là thời kỳ chiến tranh, phàm là ngành nghề nào liên quan đến vật liệu chiến lược đều sẽ có lợi, làm sao có thể xảy ra tình trạng tồn kho sản phẩm quy mô lớn?

Cho dù có tồn kho, đó cũng là do xí nghiệp tích trữ đầu cơ! Nghĩ đến đây, Amex thầm nguyền rủa kẻ đã tung tin đồn nhảm.

Nhìn khuôn mặt tươi cười của người kia, Amex dò hỏi: "Anthony, tôi nhớ anh cũng mua cổ phiếu này, chắc lần này thu hoạch lớn lắm nhỉ."

Anthony khẽ mỉm cười: "Tình cờ thôi, tôi mua không nhiều, cũng chỉ hai mươi ngàn cổ thôi.

Nhưng mà Amex, anh nhát gan quá đấy. Quan trọng nhất trong nghề này là tâm lý, phải phân tích toàn bộ thị trường, không cần phải chú ý đến tin đồn.

Các nhà tư bản đâu phải người ngu, nếu sản phẩm tồn kho nghiêm trọng, họ đã sớm cắt giảm nhân sự, giảm sản lượng, chứ đâu còn tuyển dụng ầm ĩ trên phố như bây giờ!"

Nghe bạn mình phân tích, sắc mặt Amex càng thêm khó coi, như thể vừa mất một trăm triệu.

Đánh giá tình hình hoạt động của xí nghiệp dựa trên thị trường lao động là kỹ năng cơ bản nhất của các nhà đầu tư bình thường, ngay cả những người mới tham gia thị trường chứng khoán cũng phải biết.

Đặc biệt là đối với ngành chế tạo, khi xí nghiệp rầm rộ tuyển dụng nhân sự, chắc chắn là thời điểm thị trường tốt nhất.

Dường như ý thức được mình đã lỡ lời, Anthony vội vàng nói thêm: "Thôi được rồi, Amex. Giờ thì cứ chờ xí nghiệp công bố báo cáo tài chính đi, dù sao cũng có lãi, chỉ là ít hay nhiều thôi.

Biết đâu doanh thu của xưởng cơ khí bùng nổ, biên độ tăng giá cổ phiếu còn cao hơn cả xưởng may. Anh phải biết là thời gian gần đây có không ít xưởng mới mọc lên, họ đều cần mua thiết bị."

Vừa dứt lời, liền nghe thấy tiếng kêu: "Không thể nào!"

"Đây không phải là sự thật, chắc chắn là họ đang lừa tôi, đúng không?"

...

Theo báo cáo tài chính của từng xí nghiệp được công bố, những tiếng kêu tương tự bắt đầu vang lên không ngớt.

Ý thức được có điều không ổn, đám đông vẫn còn ở bên ngoài vây quanh Amex và Anthony, vội vàng chen vào bên trong sở giao dịch.

Nhưng tất cả đã quá muộn, những người dân chứng khoán cầm trong tay báo cáo tài chính, sau cơn hoảng loạn ban đầu, đã bắt đầu bán tháo cổ phiếu.

Trên thị trường chỉ toàn lệnh bán, căn bản không thấy lệnh mua. Tất cả các nhà đầu tư tại hiện trường đều biết, thị trường sắp sụp đổ.

Thấy tình hình mất kiểm soát, một nhóm cảnh sát đã được chuẩn bị từ trước xuất hiện trong sở giao dịch, bắt đầu giữ gìn trật tự.

Tính đến cuối ngày hôm đó, thị trường chứng khoán Paris đã giảm tới 8,6%, một số cổ phiếu bị "chém" mất một nửa giá trị.

Đây chỉ là sự khởi đầu, các xí nghiệp công bố báo cáo tài chính hôm nay chỉ là một phần nhỏ, các xí nghiệp còn lại sẽ công bố trong vòng một tuần tới.

Nếu phần lớn các xí nghiệp không đạt được như kỳ vọng của thị trường, thì đó mới thực sự là thảm họa, bây giờ chỉ có thể coi là món khai vị.

Chỉ tiếc là món khai vị này đã "xào xáo" hết hơn nửa biên độ tăng của thị trường chứng khoán Paris trong suốt nửa năm qua.