Ở trong một con ngõ hẻm vắng vẻ, Lý Khác bảo Nho cầm bầu nước, hết lần này đến lần khác rửa mắt.
- Nhiều chút nữa.
- Nhiều chút nữa.
- Nhiều...
Lý Khác đỏ hoe mắt, thấy Nho đã dốc ngược cả bầu nước lại, cái bụng lớn đã khô đét, cái miệng tròn xoe phải đợi một lúc lâu mới nhỏ xuống được một giọt nước.
Nho lúng túng lắc lắc bầu nước:
- Tiên sinh, hết nước mất rồi, hay là để ta tìm một tửu quán lạnh xin chút ít?
- Thôi đi...
Lý Khác ủ rũ tìm một chỗ ngồi xuống, nhíu mày chớp mắt, chỉ cảm thấy toàn thân khó chịu không đâu.
Nho kỳ lạ cất kỹ bầu nước:
- Tiên sinh, ngài rốt cuộc bị làm sao vậy? Chẳng lẽ bị gió cát làm cay mắt?
- Điên! Ngốc!
Lý Khác nghiến răng nghiến lợi nuốt hai chữ này xuống, hung hăng nói:
- Nói không sai chút nào, Bái Huyện lắm kẻ điên người ngốc, chỉ lơ là một chút, suýt nữa thì bị chọc mù mắt!
Nho và Thương Hải cảm thấy rất lạ, lời Lý Khác nói bọn họ nghe hiểu từng chữ, nhưng ghép lại với nhau thì rốt cuộc chẳng ai hiểu gì cả...
Bọn họ nhìn nhau một cái, vừa định hỏi kỹ, thì ở cuối ngõ đột nhiên rẽ ra một điệu ngâm vịnh kỳ quặc, đầy vẻ ngượng ngùng, mừng rỡ và bất ngờ:
- A! Con hùng ưng tuấn mã phương Bắc! Hoa cúc dại trên thảo nguyên đang nở rộ khắp chốn núi đồi, rốt cuộc là ngọn gió mạnh từ ngọn núi nào, đã thổi ngươi đến phương Nam mưa dầm?
Giọng điệu này, ngữ điệu này, quanh co khúc chiết này, nghe là biết đặc biệt không có chút văn hóa nào!
Lý Khác mừng rỡ ngẩng đầu lên:
- Hô... Lữ Khương!
Lữ Khương mập mạp vạm vỡ đang đứng ở ngoài một tửu quán lạnh ở cuối ngõ, hai tay xách mấy vò rượu, mặt mày tràn đầy ý cười.
...Tửu quán lạnh này chính là tửu quán mới của hậu nhân Lữ Đinh, vị trí ở nơi xa xôi nhất của thị đình, cách chủ đạo lộ mười mấy gian hàng, hơn nữa vừa không giáp đầu, lại chẳng giáp cuối, thưa thớt bóng người, xe ngựa lác đác.
Lý Khác cau mày đi theo Lữ Khương vào trong viện.
Vừa bước vào tiền viện, hương rượu xộc vào mũi. Có thể thấy nhà họ Lữ đã hoàn toàn xem việc bán rượu làm kế sinh nhai, thế nhưng nhìn từ cách bài trí, nơi này hoàn toàn không có ý định kinh doanh.
- Khương, những thứ ta bảo ngươi mang cho Lữ Công, ngươi đã mang đi chưa?
Lữ Khương đặt vò rượu xuống, gọi hai vị lão thần ra dặn dò một phen, lúc này mới quay người nói:
- Hùng ưng phương Bắc, lời dặn dò của ngươi Khương đều làm xong cả rồi, người ngươi phó thác cũng rất chiếu cố chúng ta, chính là hắn đã đuổi hết những kẻ mang tâm địa ác độc kia đi, thiếu chủ mới có được sự yên bình và tĩnh lặng trong khoảnh khắc này.
- Ngươi nói hắn đã làm xong hết rồi sao?
Lý Khác kỳ lạ quét mắt nhìn một vòng:
- Chẳng lẽ... nơi này là do Lữ Công sắp xếp cho các ngươi?
- Phải đấy, Lữ Công nói sớm muộn gì ngươi cũng sẽ mang thiếu chủ đi, đã như vậy, thứ hắn học sẽ không còn là đạo lý buôn bán nhỏ nhặt nữa, mà là đạo lý kinh bang tế thế! Hắn bảo thiếu chủ dứt bỏ toàn bộ việc làm ăn, tiền viện nấu rượu, hậu viện đọc sách, rượu nấu ra có Lữ Công bán, đọc xong sách, cũng có thể tìm ông ấy lấy tiếp.
Lý Khác cứ như nghe chuyện hoang đường:
- Ngươi nói Lữ Công bắt Lữ Bôn đọc sách?
- Vẫn luôn đọc sách.
- Đọc sách gì?
- Hình như là "Quản Tử", "Lữ Thị Xuân Thu", còn có "Mặc Tử" và Danh thương truyện do chính Lữ Công biên soạn.
- Danh thương truyện?
Đoạn này có lẽ Lữ Khác đã học thuộc lòng không chỉ một lần, trôi chảy như nước, đọc ngược cũng được:
- Xét chuyện phát tích của các danh thương từ xưa đến nay, nhìn phép buôn bán có lợi trong thiên hạ, Danh thương truyện.
Lý Khác hít ngược một hơi khí lạnh.
Cha chả, Lữ Trĩ thật sự sinh ra được một người cha ghê gớm...
Đi xuyên qua tiền viện, bước vào hậu trạch, vì nơi này hoàn toàn không có ý định mưu sinh, cho nên hậu trạch vốn dùng làm kho hàng được bài trí vô cùng tao nhã, một chiếc lều vải, một gian nhà tranh, còn lại toàn là cây xanh rợp bóng, cành lá sum suê.
Có một thiếu niên sắc mặt tái nhợt, trên bắp tay buộc một dải vải đen đang quỳ ngồi dưới gốc cây lớn, nâng sách trên tay, đọc lớn tiếng.
- Có lợi cho mình mà không có lợi cho người là thương nhân nhỏ; có lợi cho mình mà cũng có lợi cho người là thương nhân lớn; có lợi cho người mà không có lợi cho mình, không phải thương nhân; tổn hại lợi ích của người khác để làm lợi cho lợi ích của mình là gian thương...
Đoạn lời này tương truyền là "Thương huấn" do Phạm Lãi để lại, còn gọi là "Đạo đại thương", Lý Khác lắng nghe tỉ mỉ, không khỏi lên tiếng hỏi.
- Như thương nhân nhỏ, trong đời có những ai?
Thiếu niên ngẩng đầu lên, nhẹ nhàng đặt cuộn sách xuống, ngay ngắn ngồi nghiêm chỉnh:
- Quả phụ đất Thục dâng cống phẩm lấy tiền, có lời đồn rằng sự giàu có sánh ngang với quốc gia, nhưng lại chưa từng giúp đỡ đất Thục, có thể coi là thương nhân nhỏ.
- Như thương nhân lớn, trong đời có những ai?
- Lữ Thượng giúp nhà Chu diệt nhà Thương, Vệ Ưởng biến pháp mưu đồ cường thịnh, hai người đều được phong quốc dương danh, có thể coi là thương nhân lớn.
- Không phải thương nhân là gì, gian thương là ai?
- Mặc Địch ngày đêm làm việc, mặc áo vải thô giày cỏ, cứu giúp thế nhân mà không mưu cầu cho bản thân, không phải thương nhân. Gian thương... gian thương...
Nhìn cậu ta vắt óc suy nghĩ, mồ hôi đầm đìa, Lý Khác không khỏi mỉm cười:
- Thế gian này phần lớn là tiểu nhân lợi mình hại người, lan rộng ra, đều có thể gọi là gian thương. Lữ Công đặt kỳ vọng rất lớn vào ngươi, những gì giao cho ngươi học đều là bậc đại hiền đại thánh trong thiên hạ, nhất thời ngươi nghĩ không ra gian thương cũng là điều dễ hiểu.
Thiếu niên lúc này mới thở phào nhẹ nhõm.
Cậu ta đứng thẳng người dậy, giơ tay cúi rạp, năm vóc sát đất, cất cao giọng đọc:
- Hậu duệ của Lữ Thượng, huyền tôn dòng máu Lữ Bất Vi, con trai của Lữ Đinh là Bôn, bái kiến chủ công!
Lý Khác bước nhanh tới đỡ cậu ta dậy:
- Bôn, tuổi tác ngươi và ta xấp xỉ nhau, nhưng ta và ông nội ngươi thâm tình như huynh đệ, vậy nên ta nhận ngươi làm cháu với tư cách vai vế lớn hơn, nhưng cái gọi là chủ công, từ nay về sau không cho phép nghĩ tới nữa!
Đôi mắt Lữ Bôn đỏ hoe:
- Đây là điều mong mỏi của ông nội, xin cho phép ta tiếp tục.
- Không cho phép!
Lý Khác không chừa một chút đường thương lượng nào:
- Khi ông ta còn sống thì mọi chuyện đều do ta quyết định, hiện tại ông ta chết rồi, chuyện của ông ta lại càng do ta làm chủ! Đừng có nói với ta chuyện người chết là lớn, chết thì đã chết, lải nhải cái gì chứ!
- Chủ...
Lý Khác làm bộ thả lỏng cười ha ha một tiếng:
- Nào, gọi một tiếng thúc phụ nghe xem nào.
- Thúc... thúc phụ...
Lý Khác hài lòng vỗ vỗ cánh tay Lữ Bôn, không chút kiêng dè tựa người vào bên cạnh cậu ta, dựa vào gốc cây lớn:
- Tán cây xum xuê, che khuất ánh mặt trời, nơi này quả thực là chốn đọc sách. Bôn, Danh thương truyện do Lữ Công viết, đều chép lại những danh thương nào?
Lữ Bôn rụt rè dịch sang bên cạnh Lý Khác một chút:
- Xưa có Vương Hợi, Y Doãn Thang, sau có Phạm Lãi, Tử Cung, Bạch Khuê, Bất Vi... còn có ông nội.
Lý Khác nghe xong lấy làm lạ khen ngợi:
- Lữ Công có tài năng thông kim bác cổ, không chỉ viết sách lập ngôn, mà còn có thể dạy học theo năng lực, ta thật muốn mời ông ấy đến Thương Cư, dạy dỗ doanh thiếu niên cho ta.
Lữ Bôn không biết doanh thiếu niên là thứ gì, nhưng nghe khẩu khí của Lý Khác, cậu ta liền nghe ra được Lý Khác đặt kỳ vọng rất cao vào doanh thiếu niên đó, không kìm được mỉm cười:
- Đại gia mà biết thúc phụ khen ngợi ông ấy như vậy, không biết sẽ vui mừng đến nhường nào đây.
- Cái này không phải khen ngợi đâu.
Lý Khác đầy mặt tươi cười, nhìn những tán lá xào xạc trên đỉnh đầu:
- Cả đời ông nội ngươi không học bao nhiêu đại đạo, lúc kinh doanh hoàn toàn dựa vào trực giác, ngươi có thể bù đắp điểm yếu của ông ấy khi còn trẻ tuổi, sau này rèn giuyện thêm vài năm nữa, nhất định có thể khiến ông nội ngươi phải ngước nhìn không kịp.
- Thế nhưng... đại gia nói, ta học đại đạo, không phải là để kinh doanh...
Lý Khác phất phất tay đầy vẻ vô tư:
- Người qua kẻ lại trong thiên hạ đều vì lợi mà đến, người tấp nập trong thiên hạ đều vì lợi mà đi. Chuyện trong thế gian kỳ thực hai chữ thương nhân sớm đã có thể bao quát, cho dù là trị quốc chăn dắt dân chúng, hay buôn bán làm người, kỳ thực cũng chỉ là một chữ lợi mà thôi. Đúng như câu vạn dặm hành trình, bắt đầu từ bước chân, ngươi sinh ra từ cửa hàng buôn bán, nếu như đến việc buôn bán còn không biết, chỉ đọc từng ấy sách chết cứng thì có ích gì.
Trong mắt Lữ Bôn dâng lên làn sương nước mắt:
- Thúc phụ... ta nghe danh thúc phụ đã nhiều năm, lại không ngờ khi thực sự gặp được thúc phụ, lại cảm thấy bản thân vốn dĩ đã quen biết thúc phụ từ rất nhiều năm trước rồi...
- Chúng ta vốn dĩ đã quen biết từ rất nhiều năm trước rồi.
Lý Khác bĩu môi, hướng về phía Lữ Đinh đang mỉm cười trộm trên trời mà nhổ nước bọt một cái:
- Nam tử hán đại trượng phu, thu nước mắt lại, để người trên trời nhìn thấy lại chê cười vô cớ. Bôn, dẫn ta đi gặp Lữ Công, chuyến này đến đây, ta chính là đến để mang ngươi đi.
- Tuân lệnh!
