Thế rồi, một chuỗi ngày tháng đau khổ dằn vặt bắt đầu đối với cô. Cô làm việc một cách máy móc, chẳng buồn suy nghĩ xem mình đang làm gì, trong đầu chỉ ám ảnh duy nhất một ý nghĩ:

“Lỡ thiên hạ người ta biết thì sao.”

Cảm giác bất an liên miên ấy khiến cô đến cả khả năng suy xét cũng mất sạch, chẳng thèm mảy may nghĩ đến cách nào để né tránh tai tiếng mà cô thừa biết trước sau gì cũng xảy ra, một thảm họa không thể cứu vãn và đang đến gần từng ngày, chắc chắn như cái chết vậy. Sáng nào cô cũng thức dậy từ rất sớm, khi mọi người còn đang ngủ, rồi kiên nhẫn soi mình trước mảnh gương vỡ để chải tóc, lòng đầy thấp thỏm không yên vì sợ có ai nhận ra sự thay đổi trên cơ thể. Suốt cả ngày, cứ cách vài phút cô lại phải dừng tay để tự ngắm mình từ đầu đến chân, xem cái tạp dề có bị ngắn quá không.

Thời gian cứ thế trôi đi, cô giờ đây hầu như chẳng nói năng gì nữa. Khi có ai hỏi đến, cô ngẩn ra như không hiểu chuyện; ánh mắt cô hoảng hốt, phờ phạc cùng đôi bàn tay run rẩy khiến ông chủ thỉnh thoảng phải thốt lên: “Cô gái tội nghiệp của tôi, dạo này sao cô ngốc nghếch thế không biết.”

Đến nhà thờ, cô nấp hẳn sau một cột trụ, chẳng dám bước lên xưng tội vì sợ phải giáp mặt vị linh mục — người mà trong tâm tưởng, cô gán cho quyền năng siêu phàm có thể đọc thấu tâm can thiên hạ. Đến bữa ăn, ánh mắt của những kẻ ăn người ở xung quanh suýt làm cô ngất đi vì nỗi thống khổ tinh thần. Cô luôn hoang tưởng rằng tên chăn bò, một thằng bé ranh mãnh và già trước tuổi với đôi mắt sáng quắc lúc nào cũng dán chặt vào mình, đã sớm phát hiện ra bí mật của cô.

Một buổi sáng, người đưa thư mang tới cho cô một lá thư. Từ bé đến giờ chưa từng nhận được thư ai, cô hoảng hốt đến mức suýt ngã quỵ và phải ngồi phịch xuống ghế. Liệu có phải thư của hắn không? Nhưng ngặt nỗi cô lại chẳng biết chữ, đành ngồi đó, tay cầm tờ giấy chi chít những nét mực đen, lòng thấp thỏm lo âu. Một lát sau, cô đút bẽ thư vào túi vì không dám thổ lộ bí mật với bất kỳ ai. Thi thoảng, cô lại dừng tay việc đồng áng để ngẩn ngơ nhìn những dòng chữ chạy đều đặn khép lại bằng một chữ ký, mơ hồ tưởng tượng rằng có phép màu nào đó sẽ giúp cô bỗng nhiên đọc hiểu được chúng. Cuối cùng, cảm giác nôn nóng và lo âu đã đẩy cô đến bờ vực phát điên, cô đành tìm gặp thầy giáo nhờ đọc hộ. Thầy bảo cô ngồi xuống rồi đọc cho nghe như sau:

“CON GÁI YÊU DẤU CỦA TA: Ta viết thư này để báo cho con hay ta đang lâm trọng bệnh. Người hàng xóm của chúng ta, ông Monsieur Dentu, nài nỉ con hãy về nếu có thể.

“Thân mến từ mẹ của con,

“CESAIRE DENTU, Phó Thị trưởng.”

Cô lặng câm không nói một lời rồi lủi thủi bỏ đi. Nhưng vừa khuất bóng một mình, đôi chân cô bỗng bủn rủn, cô ngã quỵ xuống vệ đường và cứ nằm lì ở đó mãi cho đến tận đêm khu.

Khi quay trở lại trang trại, cô báo tin dữ cho ông chủ. Ông đồng ý cho cô nghỉ về quê bao lâu tùy ý, đồng thời hứa sẽ thuê người làm thay và nhận cô trở lại làm việc khi cô ra.

Mẹ cô qua đời chẳng bao lâu sau khi cô về đến nhà. Ngay ngày hôm sau, Rose hạ sinh một đứa con non tháng — một sinh linh còi cọc tội nghiệp, gầy guộc đến mức ai nhìn vào cũng phải rợn tóc gáy, và dường như lúc nào cũng oằn mình chịu đựng những cơn đau, qua cách nó cử động đôi bàn tay bé xíu gầy guộc chẳng khác nào càng cua; thế mà nó vẫn sống sót. Cô bảo rằng mình đã kết hôn nhưng không thể gánh vác việc nuôi con, đành gửi lại đứa bé cho mấy người hàng xóm tử tế hứa sẽ hết lòng chăm sóc, rồi cô quay trở lại trang trại.

Nhưng sâu thẳm trong cõi lòng vốn đã chịu đựng vết thương lòng sâu hoắm bấy lâu nay, bỗng bừng lên một thứ ánh sáng dịu ngọt, một tình yêu thương kỳ lạ dành cho sinh linh bé bỏng yếu ớt mà cô vừa bỏ lại phía sau. Chính thứ tình yêu ấy lại mang đến cho cô những nỗi dằn vặt mới, nỗi đau mà cô cảm nhận rõ mồn một trong từng giờ từng phút vì phải xa cách đứa con dứt ruột đẻ ra. Thế nhưng, điều làm cô đau đớn nhất chính là nỗi khao khát đến phát điên được ôm hôn con vào lòng, được áp chặt cơ thể bé nhỏ ấy vào ngực mình. Ban đêm cô trằn trọc không sao chợp mắt; ban ngày tâm trí lúc nào cũng hướng về con. Chiều về, khi đã hoàn thành xong xuôi mọi công việc, cô thường thừ người ngồi bên lò sưởi, đăm đăm nhìn vào khoảng không vô định như những kẻ đang hoài niệm về chốn xa xôi nào đó.

Mọi người bắt đầu bàn tán và trêu chọc cô về người tình bí mật. Họ gặng hỏi không biết gã đó cao to, đẹp trai hay giàu có ra sao, khi nào thì tổ chức đám cưới và làm lễ rửa tội cho con? Những câu hỏi ấy cứa vào lòng cô đau nhói như mũi kim châm, khiến cô nhiều khi phải lủi thủi chạy ra một góc để khóc một mình. Để quên đi những lời trêu chọc ác ý ấy, cô càng vùi đầu vào công việc với một năng lượng điên cuồng hơn. Và trong tâm trí vẫn hướng về đứa con thơ, cô nung nấu ý định chắt chiu dành dụm tiền cho nó, quyết tâm làm việc thật cật lực để ông chủ buộc phải tăng lương cho mình.

Dần dần, cô hầu như cáng đáng toàn bộ công việc trong nhà, lại khéo léo thuyết phục ông chủ cho thôi việc một cô hầu vốn đã trở nên thừa thãi kể từ khi cô bắt đầu gánh vác phần việc bằng hai người. Cô biết tằn tiện từng chút một từ mẩu bánh mì, giọt dầu, ngọn nến cho đến hạt ngô vốn hay vung vãi cho lũ gà ăn, và cả lượng cỏ khô cho ngựa bò thường ngày hay bị bỏ phí. Cô xót của nhà chủ cứ như thể đó là tiền bạc của chính mình vậy. Nhờ tài buôn bán khôn khéo, luôn ép giá cao cho mọi nông sản làm ra và chặn đứng mọi mưu mẹo của đám nông dân mỗi khi mang hàng đến bán, cuối cùng ông chủ đã hoàn toàn tin tưởng giao phó cho cô mọi việc mua bán lớn nhỏ, quyền điều hành toàn bộ tá tòng cùng việc lo liệu nhu yếu phẩm trong gia đình. Chẳng mấy chốc, cô đã trở thành cánh tay đắc lực không thể thiếu của ông. Nhờ sự soi xét tỉ mỉ và quản lý chặt chẽ của cô, trang trại ngày một phất lên trông thấy. Tiếng tăm về “cô hầu gái của lão Vallin” vang xa tận năm dặm quanh vùng, và chính miệng ông chủ đi đâu cũng phải thốt lên rằng: “Con nhỏ đó đáng giá gấp vạn lần trọng lượng của nó bằng vàng.”

Thế nhưng thời gian cứ thế thấm thoắt trôi đi, còn tiền lương của cô vẫn giậm chân tại chỗ. Những nỗ lực làm việc cật lực của cô bị coi là bổn phận hiển nhiên mà bất cứ người hầu tốt nào cũng phải làm, chẳng qua chỉ là biểu hiện của lòng tốt thông thường. Nghĩ lại, cô đâm ra chạnh lòng cay đắng: nếu nhờ ơn cô mà mỗi tháng ông chủ đút túi thêm năm mươi hay một trăm đồng tiền vàng vào ngân hàng, thì cô rốt cuộc vẫn chỉ nhận được mức lương hai trăm quan mỗi năm, chẳng hơn chẳng kém. Thế là cô quyết định sẽ mở lời xin tăng lương. Cô đã ba lần tìm gặp thầy giáo để bàn về chuyện này, nhưng ngặt nỗi hễ cứ giáp mặt thầy là cô lại ngượng ngùng đánh trống lảng sang chuyện khác. Cô mang trong mình một nỗi mặc cảm khó tả khi phải mở miệng xin tiền, cứ như thể đó là một việc gì vô luân lắm vậy. Cho đến một hôm, khi ông chủ đang ngồi ăn sáng một mình trong bếp, cô với vẻ mặt đầy bối rối bèn lên tiếng thưa rằng mình có chuyện hệ trọng muốn thưa chuyện với ông. Ông ngạc nhiên ngẩng đầu lên, hai tay vẫn giữ nguyên trên bàn — một tay cầm con dao với mũi nhọn chĩa lên trời, tay kia cầm mẩu bánh mì — rồi đăm đăm nhìn cô gái. Ánh mắt đó càng khiến cô lúng túng hơn, nhưng cô vẫn cố lấy hết can đảm xin nghỉ phép một tuần để đi đâu đó giải khuây vì dạo này sức khỏe không được tốt. Ông lập tức đồng ý ngay, đoạn chính bản thân ông cũng mang vẻ mặt ngượng ngùng nói thêm:

“Khi cô về lại đây, tôi có chuyện này muốn nói với cô.”