Những người khác đã đến; có biết bao điều kỳ diệu mới mẻ đối với tôi, nhưng cuốn sách này phải khép lại.... Sự phát triển của mỗi tâm hồn trẻ thơ tựa như việc thực hiện một cuốn sách—mỗi cuốn lại là một câu chuyện khác nhau. Sự mê hoặc luôn song hành cùng công việc ấy. Tôi đoan chắc rằng một người thầy nhận được nhiều hơn những gì anh ta có thể trao đi.... Mỗi xưởng thợ nên là một ngôi trường. Mỗi người làm nghề chuyên nghiệp nên tự tay dìu dắt lớp trẻ của mình. Công việc của một người trên thế gian này phải được đánh giá qua những tiếp xúc mang tính xây dựng của anh ta với những tâm hồn trẻ thơ xung quanh. Con người cần phải học lấy nguồn cảm hứng xuất phát từ sự phụng sự cho Đại Trừu Tượng, cho số đông, nơi không có câu trả lời; nhưng anh ta chỉ có thể trở nên mạnh mẽ và chuẩn xác khi đem những thành quả dâng hiến của mình ra thử nghiệm trực tiếp trước chính nhóm của mình. Việc một người trưởng thành quy tụ những người bạn đồng tâm hiệp ý về tinh thần và tâm linh xung quanh mình cũng tự nhiên như việc anh ta gánh vác vai trò làm chủ một gia đình vậy.

Giới thương nhân vẫn có cơ hội để rời mắt khỏi sổ sách và những khoản lợi nhuận, dẫu chỉ một chút, để hướng về khuôn mặt của những đứa trẻ xung quanh họ—những kẻ đến vì đồng lương kiếm miếng cơm manh áo. Nhiều nhà bác ái muốn tạc tên mình lên đá, như những mạnh thường quân vĩ đại của công chúng. Công chúng sẽ chẳng bận tâm đến những điều đó theo cách cá nhân; công chúng chỉ cười trừ và phê phán một cách hời hợt. Những kẻ chẳng có gì ngoài tiền để ban phát thì không thể mong nhận lại điều gì khác ngoài những ánh mắt tính toán và những tiếng cười đầy chế giễu.

Sẽ đến ngày các vấn đề thương mại ở quy mô lớn được điều hành bởi quốc gia và thành phố. Kinh doanh của con người là tạo ra thứ gì đó. Kẻ chẳng làm ra sản phẩm nào, mà chỉ ngồi giữa đống hàng hóa của kẻ khác, chào bán chúng với giá cao hơn số tiền hắn đã trả, kẻ đó đang bước đi giữa một vùng đất tối tăm đầy rẫy cạm bẫy. Kẻ ngồi sau chiếc bàn giấy, nơi qua lại vô số giấy tờ đại diện cho các giao dịch buôn bán và có nhiệm vụ cắn một miếng mang tính sở hữu từ mỗi giao dịch ấy cũng chẳng khác gì. Hắn ta phát triển một cái nhìn méo mó về cuộc đời và một hồ sơ sức khỏe đạo đức tồi tệ. Chẳng có ngoại lệ nào cho điều này, dù cho hắn có tổ chức một buổi học kinh thánh hằng tuần cho giới trẻ, hay thậm chí có dịch chiếc ghế của mình đến nhà thờ vào ngày thứ Bảy đi chăng nữa.

Kịch bản về tâm lý thương trường vẫn còn là điều chưa được viết ra. Đó là một câu chuyện nhơ nhuốc; nhân vật chính ở hồi cuối chẳng có chút gì là anh hùng cả. Nếu được viết hay đi chăng nữa, đó cũng không phải là một câu chuyện được lòng đại chúng.

Thời điểm ấy không còn xa nữa, trừ những kẻ có đôi mắt mờ đục, khi mà các quốc gia sẽ thực sự là Quê Hương theo đúng nghĩa—theo nghĩa thấu hiểu rằng bất động sản không phải là những mảnh đất bị giới hạn, những kho vàng được cất trữ, hay thậm chí là vật chất bị điện khí hóa, mà chính là tuổi trẻ của xứ sở ấy. Đó mới là kho báu của Quê Hương. Sự phát triển của tuổi trẻ là công việc đầu tiên của con người; lý tưởng cao đẹp nhất có thể được đáp ứng một cách trực tiếp. Hơn thế nữa, thông qua việc phát triển thế hệ trẻ, người cha mới thể hiện trọn vẹn nhất sự khôn ngoan và đức hạnh của chính mình.

Lý tưởng giáo dục đã bị đảo lộn từ gốc rễ. Vẫn còn đó sự hỗn độn; vẫn còn đó sự ngu ngốc đến tận cùng, nhưng Trật tự đang dần thiết lập. Sẽ thật tốt biết bao nếu mọi người đều có thể ngắm nhìn một lớp mẫu giáo đang hoạt động với tấm lòng chiêm nghiệm. Ở đó, những đứa trẻ được tự do giữa vô số đồ vật được thiết kế để mang lại nhiều sức hút đa dạng. Có thứ âm thanh rì rầm trong căn phòng ấy. Đó không phải là sự chói tai bất hòa. Đứa trẻ được khuyến khích là chính mình và thể hiện bản thân; không bao giờ được xâm phạm quyền lợi của người hàng xóm, mà để hòa mình vào những món đồ thu hút chúng sâu sắc nhất.

Tôi đã nhắc đến người đã nắm bắt được giấc mơ tâm linh của toàn bộ điều này, người đã hiện thực hóa nó vào đời sống và trang sách. Một trong những cuốn sách của ông đã được xuất bản gần một trăm năm trước. Đó không phải là cuốn sách viết về mẫu giáo, mà về sự giáo dục con người. Tôi chưa đọc tác phẩm này của Fröbel. Tôi muốn tự mình nghiên cứu theo cách riêng, nhưng từ những gì tôi đã chứng kiến ở các lớp mẫu giáo, và những gì các giáo viên mẫu giáo kể lại, tôi biết rằng công trình ấy là chân lý—rằng "Giáo dục con người" là một cuốn sách đúng đắn. Nếu không, nó đã chẳng thể sống qua một thế kỷ.

Đứa trẻ giờ đây được gửi đến trường mẫu giáo và có một năm được dạy dỗ thực sự. Quá trình đó không phải là sự nhồi nhét đại não, mà là sự khích lệ các năng lực sâu thẳm hơn, tổ chức và định hướng chúng. Khi kết thúc năm học, đứa trẻ được chuyển lên lớp một, nơi quá trình giáo dục cạnh tranh và nhồi nhét mang tính dã man vẫn tiếp diễn chân thực y như thời của Fröbel.... Một giáo viên mẫu giáo đã nói với tôi bằng giọng trầm nghẹn ngào, chất chứa biết bao giọt nước mắt đã cạn khô:

"Tôi không dám nhìn vào các phòng học lớp một. Chúng tôi đã đối xử với chúng quá khác biệt trong suốt năm đầu tiên. Khi tụi nhỏ rời xa chúng tôi, tâm hồn chúng hoàn toàn rộng mở và không một chút phòng thủ. Chúng được đưa từ vũng nước ấm áp ra luồng gió lạnh buốt. Khuôn mặt thơ ngây của chúng thay đổi chỉ trong vài ngày. Anh có biết những đứa nào chịu đựng sự thay đổi ấy tốt nhất không? Những đứa trẻ bình thường, những đứa trẻ lanh lợi và thực tế. Còn những đứa trẻ hay mơ mộng—những tâm hồn nhạy cảm—thì bị tổn thương và biến chất theo chiều hướng xấu đi. Cử chỉ của chúng thay đổi khi tôi gặp lại chúng ở bên ngoài. Anh không biết chúng tôi đã đau đớn nhường nào đâu."

Một số giáo viên vĩ đại nhất nước Mỹ ngày nay chính là các giáo viên mẫu giáo; không phải vì họ được tuyển chọn đặc biệt về phẩm chất, mà bởi vì họ đã chạm đến thực tế trong giảng dạy. Họ đã nhìn thấy, ngay ở những đứa trẻ rất nhỏ, sự hồi đáp sâu sắc hơn cả trí tuệ. Nếu lý tưởng lớn lao được thực hiện trong năm đầu tiên ấy tiếp tục kéo dài suốt bảy năm, thế hệ được định hướng như thế sẽ đối diện với cuộc đời bằng sự bình thản và không chút tham lam. Họ sẽ biến thế giới này thành một nơi tốt đẹp hơn để sống.

Tôi tự hỏi liệu mình có dám nói lại điều đó một lần nữa không?... Nó vừa xuất hiện tại nhà nguyện cách đây vài ngày. Có một cây bút chì trong tay tôi, và hình ảnh về màn trình diễn lý tưởng của con người chốn trần gian bỗng hiện lên rõ ràng hơn bao giờ hết. Tôi đang ghi lại bức tranh ấy, hệt như cách nó xuất hiện lúc bấy giờ, bởi cách viết chân thẳng nhất chính là kể lại những gì mình đã trải qua:

"... Cây bút chì này tượng trưng cho con người, bất kỳ con người nào. Phía trên là tinh thần; phía dưới là vật chất. Thế giới tinh thần đã hoàn thiện. Bản thiết kế ở đó đã được suy tính đến từng chi tiết nhỏ nhất. Phần phía trên ấy chính là Hơi thở, là Ý niệm, là Sự phát xuất, là Giấc mơ, là Năng lượng Vũ trụ—các triết gia đã gọi nó bằng nhiều cái tên khác nhau, nhưng họ đều có ý chỉ Ý tưởng-Thần thánh được kiến tạo một cách tất yếu trong Tinh thần, bởi vì Chúa chính là tinh thần.

"Thế giới vật chất bên dưới vẫn chưa hoàn thiện. Một số phần đã xong, nhưng chưa phải tất cả, và công cuộc lắp ráp các bộ phận chỉ mới bắt đầu. Thế giới vật chất mải mê chìm đắm trong việc tạo ra từng bộ phận rời rạc, quên mất rằng bản thiết kế là một thể thống nhất—rằng các phần của vật chất phải được lắp ráp thành một tổng thể—rằng một bản sao của Ý niệm tinh thần vĩ đại duy nhất phải được tạo ra trong thế giới vật chất. Chừng nào con người còn đồng hóa mình với từng bộ phận riêng lẻ, thì thế giới từ những xưởng thợ trần gian vẫn sẽ vang lên tiếng bất hòa, là sự kéo lìa nhau thay vì gắn kết.

"Số đông đã gần sẵn sàng để nắm bắt ý niệm thống nhất vĩ đại. Đây là bước tiếp theo cho toàn thể gia đình nhân loại; đây là nỗi trăn trở hiện sinh của hành tinh trong thời điểm này. Chúng ta đã phải chịu đựng quá nhiều từ việc đồng hóa bản thân với các bộ phận rời rạc. Sự ganh đua, biên giới, lòng đố kỵ, chiến tranh—tất cả đều bắt nguồn từ việc mải mê tạo ra các bộ phận. Cái đẹp, sự hòa hợp, bình yên và tình huynh đệ gắn liền với việc lắp ráp các bộ phận thành một thể thống nhất. Điều gì tốt cho số đông thì cũng tốt cho cá nhân; và điều gì tốt cho cá nhân thì cũng tốt cho số đông—ngay khoảnh khắc chúng ta rời bỏ phần riêng để hướng đến toàn thể.

"Tất cả những giọng ca cao vút trong suốt hàng trăm năm qua đều đã tuyên bố rằng bản thiết kế chỉ là một. Thế giới ngày nay đang sục sôi với những Người kiến tạo sự Thống nhất—tiếng nói của những con người ở khắp mọi thành phố và đồng bằng đang vang lên rằng tất cả chúng ta là một về mục đích và ý nghĩa, rằng các nhạc cụ đã được lên dây, dàn nhạc đã sẵn sàng, bản nhạc đã đặt sẵn trên bạt—nhưng hỡi ôi, các nhạc công vẫn còn đang lạc lối trong cơn cuồng say vì những phần nhỏ nhoi của riêng họ. Cây gậy chỉ huy của nhạc trưởng đã giơ cao, nhưng họ nào có nghe thấy. Trong sự tự tung tự tác của mình, họ vẫn chưa cùng hướng ánh mắt về một phía đối với người chỉ huy. Sự bất hòa đang ở mức đỉnh điểm, thế nhưng giờ phút để bản hòa ca cất lên đã điểm.

"Hãy nhìn lại cây bút chì đại diện cho con người. Phía trên là bản thiết kế tinh thần đã hoàn thiện. Mọi phát minh, mọi khúc ca, mọi bài thơ và hành động anh hùng chưa từng có trong tương lai, đều nằm ở đó. Hết thế hệ này đến thế hệ khác trong suốt hàng thời đại, trí tuệ khao khát của con người đã chạm vào và lấy xuống từng phần của bản thiết kế tinh thần ấy, ép các bộ phận đó vào thế giới vật chất, biến giấc mơ của mình thành hiện thực. Cứ thế, những kho báu của chúng ta đã ra đời trên cõi đời này. Chúng ta gìn giữ chúng—mọi món quà bắt nguồn từ cội nguồn tâm linh. Thường thì chúng ta gìn giữ chúng (cho đến khi chúng được thấu hiểu trọn vẹn) bất chấp cả ý muốn của mình. Những mô hình vật chất đơn thuần rồi sẽ sụp đổ và tan biến, bởi vật chất thay đổi không ngừng cho đến khi nó đạt được sự bất tử, giống như thân xác chúng ta phải thế qua sự tinh luyện của việc hợp nhất tâm linh.

"Những người đi tiên phong của chúng ta, bằng sự đau khổ và nhọc nhằn, thậm chí qua sự nhịn ăn và cầu nguyện, đã tôi luyện bản thân trở nên đủ thanh tao để chạm đến một phần nhỏ bé nào đó trong bản thiết kế đã hoàn thiện ấy. Họ đã kéo nó xuống cõi vật chất cho chúng ta chiêm ngưỡng—từng bước một—khúc ca thành nốt nhạc, bài thơ thành câu chữ, thiên thần thành tranh vẽ hay pho tượng; và các vị thánh đã chạm đến những giấc mơ về sự phụng sự vĩ đại, đem những hình ảnh của giấc mơ giáng hạ xuống cõi vật chất bằng cách nào đó—và thân xác họ thường phải chịu cảnh tử đạo....

"Bên dưới cây bút chì là thế giới vật chất, trong thời điểm hỗn loạn tột cùng này. Bản thân sự kinh hoàng và hỗn mang của thế giới lại chính là nguồn cảm hứng cho mọi tiếng nói thống nhất. Ngay dưới này đã có vô số mảnh ghép rời rạc; còn phía trên là bản thiết kế toàn cục và những phần còn thiếu. Con người đứng ở khoảng giữa—sinh vật đầu tiên nhận thức được rằng có một cõi phía trên, cũng như có một cõi phía dưới. Tất cả các loài sinh vật dưới con người đều bị dẫn dắt bởi bản năng; chúng chỉ nhìn xuống. Chỉ có con người mới ngước nhìn lên; con người đã vươn mình đứng thẳng và có thể lấy bất cứ thứ gì mình muốn từ nguồn cội tâm linh để thúc đẩy tiến trình thăng hoa của mình. Con người trở nên vĩ đại ngay khoảnh khắc anh ta nhận ra rằng bản thiết kế không phải dành cho cái tôi ích kỷ, mà vì nhân loại; không phải cho phần riêng lẻ, mà vì toàn thể.

"Tôi đã viết điều đó bằng nhiều cách khác nhau, và kể lại nó qua vô số lần. Có vô vàn những ẩn dụ tương tự. Hàng ngàn người trước tôi đã viết, đã ca ngâm và kể lại những điều tương tự. Đó chính là Câu Chuyện vĩ đại. Chúng ta thấy nó đang hiển hiện ngay cả trong những ngày tháng đổ nát này. Bản thiết kế đã nằm sẵn trong tâm hồn con người rồi.... Và điều này thì liên quan gì đến giáo dục?

"Tất cả mọi thứ. Trí óc chỉ nhìn thấy phần riêng lẻ. Sự phát triển của trí tuệ sẽ không bao giờ mang lại cho trẻ thơ hay người lớn khái niệm về bản thiết kế tâm linh. Sẽ có những con người xuất hiện để đảm nhiệm từng phần còn thiếu. Mỗi con người, khi lớn lên, ngày càng trở nên chuyên sâu hơn. Những phần còn thiếu ấy sẽ được mang xuống từ cõi tinh thần và đặt vào cõi vật chất bởi những con người có năng khiếu bẩm sinh đã được phát triển để kết nối với chúng. Đó là cách mà những bài thơ vĩ đại và những phát minh vĩ đại cho đến nay đã ra đời, cùng với sự hy sinh cao cả của con người, và mọi sự từ bỏ vì sự chữa lành cho các quốc gia.

"Trước tiên, tôi sẽ tìm kiếm công việc phù hợp cho đứa trẻ. Đứa trẻ càng tinh anh thì phần việc này càng trở nên dễ dàng. Sau đó, tôi sẽ phát triển đứa trẻ để nó biết hướng về nguồn cội tâm linh nhằm tìm kiếm nguồn cảm hứng—sự kỳ vọng vào cội nguồn tâm linh cho mọi điều tốt đẹp và hoàn hảo. Giấc mơ vốn đã ở đó; nửa còn lại của vòng tròn chính là hiện thực hóa giấc mơ ấy vào cõi vật chất.

"Giáo dục do đó chính là tôn giáo—nhưng không phải là tôn giáo theo quan niệm của con người. Nó chẳng liên quan gì đến tín điều hay giáo phái, đến sự khẳng định hay cử hành nghi lễ. Nó liên quan đến việc thiết lập kết nối với các nguồn cội của sức mạnh, và đem năng lượng đó giáng xuống để thực hiện công việc mang tính xây dựng trong thế giới vật chất. Tôn giáo không phải là một cảm giác sùng đạo hay thành kính; nó là hành động. Tâm linh chính là trí tuệ được truyền cảm hứng.

"Ngọn núi chỉ rộng ở phần chân. Có rất nhiều con đường để đi lên đỉnh. Những con đường này chỉ cách xa nhau ở phần chân núi. Lên đến sườn núi, chúng ta nghe thấy tiếng vọng của những người đã chọn những con đường khác. Lên cao hơn nữa, chúng ta hội ngộ. Đỉnh cao chỉ là một điểm duy nhất; bản thiết kế chỉ là một.

"Tôi sẽ dạy cho tâm hồn trẻ thơ cách tìm lấy tiếng nói của chính mình, phần việc của chính mình, thông điệp của chính mình. Nó vẫn ở đó, ngay phía trên cậu bé. Huấn luyện đích thực chính là sự tinh luyện, là việc chuẩn bị một bề mặt đủ tinh khiết để tiếp nhận phần việc của mình. Đó chính là nguồn cảm hứng. Hơi thở ra—bàn tay phải của tiến trình ấy—chính là hành động, là việc tạo ra một mô hình trong thế giới vật chất về thứ đã được tiếp nhận.

"Mọi sự huấn luyện không khuyến khích đứa trẻ nhìn vào Cõi Vô Hình để tìm kiếm sức mạnh cho mình, thì không chỉ níu kéo mà còn kéo trượt đứa trẻ vào sự tầm thường của bầy đàn.

"... Ngày nay có rất nhiều người có thể tin vào các thiên thần nhưng lại không thể tin vào những nàng tiên; thế nhưng đứa trẻ biết quan sát sự thay đổi của ánh sáng trong những chiếc bóng khiêm nhường nhất, kẻ có trí tưởng tượng tràn ngập những nhân vật bé nhỏ chuyên bảo tồn và tô điểm cho tự nhiên, thì đến một lúc thích hợp sẽ nhìn thấy các thiên thần—và một trong số những vị thần đó sẽ bước tới (điều này quan trọng và đúng trọng tâm hơn) mang theo một nhiệm vụ để đứa trẻ hoàn thành.

"Tôi nói với lũ trẻ ở đây rằng: 'Thầy không nhìn thấy những gì các em thấy, và về điểm đó thầy kém cỏi hơn các em. Họ đã đóng những cánh cửa lại đối với thầy khi thầy còn nhỏ, dẫu không cố ý, nhưng thế giới vẫn luôn làm như vậy. Sự tinh tế trong ánh nhìn ấy đã rời khỏi đôi mắt thầy, nhưng đó là một điều tuyệt vời đến mức thầy không muốn các em phải đánh mất nó. Và lúc nào thầy cũng sẵn sàng lắng nghe, khi các em kể cho thầy nghe những gì các em đã nhìn thấy.'"