[Hamburg] Ngày 27 tháng Chín [1795].

Khi anh nhận được lá thư này, có lẽ em đã cập bến, hoặc đang dập dềnh ngoài khơi bờ biển nước Anh—chính bức thư ngày 18 của anh đã khiến em đi đến quyết định này.

Em chẳng thể nào hiểu nổi anh dựa vào nguyên tắc hay tình cảm gì mà lại cho rằng những câu hỏi của em là kỳ quặc và không cần thiết.—Anh muốn em phải tự định đoạt—em vốn đã định đoạt rồi. Hẳn từ lâu anh đã nhận được hai bức thư em gửi từ —— với cùng một tâm ý để suy xét.—Trong những dòng thư ấy, trời thấu tỏ! Tình cảm nơi em vẫn quá đỗi nồng nàn, và nỗi thống khổ của một tâm hồn quẫn trí đã hiện lên chân thực biết bao!—Thế thì em còn gì để nói thêm nữa?—Lời chối từ lẽ ra phải đến từ anh mới phải.—Anh đã không ngừng nhắc lại lời hứa sẽ gặp em vào mùa thu—vậy việc em đòi hỏi một câu trả lời dứt khoát có hay không, há lại kỳ quặc đến thế sao?—Thư của anh viết ra với sự cay nghiệt tột cùng; thói lạnh nhạt thì em đã quen, nhưng trong đó em chẳng tìm thấy lấy một chút dịu dàng của tình người, nói chi đến tình bằng hữu.—Em chỉ nhìn thấy ở đó niềm khao khát trút bỏ một gánh nặng khỏi đôi vai mình.

Em chẳng buồn đôi co về câu chữ.—Dẫu anh quyết định bằng những lời lẽ nào đi nữa, điều đó cũng chẳng còn can hệ.

Đấng quyền năng vô biên đã nhào nặn nên trái tim này, hẳn Người đã sớm thấy trước rằng, trong một cõi đời mà tư lợi dưới muôn hình vạn trạng là động lực chính yếu, em khó lòng thoát khỏi kiếp đoạn trường.—Em xin cam chịu số mệnh an bài.—Em chấp nhận phận đời khốn khổ; nhưng em quyết không để mình trở nên hèn hạ, đáng khinh.—Về phần em, anh chẳng có cớ gì để trách móc, ngoại trừ việc em đã dành cho anh quá nhiều tình cảm—và đã mong đợi một niềm hạnh phúc dài lâu, trong khi anh chỉ tìm kiếm sự thỏa mãn thoảng qua trong chốc lát.

Em thật vụng dại và kém phần sáng suốt biết bao.—Khi gắn bó đời mình với anh, sự dịu dàng của anh ngỡ như đã bù đắp cho em mọi bất hạnh thuở trước.—Trước sự dịu dàng và tình cảm ấy, em đã từng tin tưởng xiết bao!—Nào ngờ em lại tựa mình vào ngọn giáo, để rồi bị mũi giáo đâm thấu tâm can.—Anh đã ruồng bỏ một người bạn tri kỷ, sắt son để chạy theo những thú vui bốc đồng nhất thời.—Rõ ràng tâm tính chúng ta cấu thành quá đỗi khác biệt; bởi ngay lúc này đây, dẫu nỗi đau đớn đã khắc sâu sự thật vào tâm hồn em, em vẫn khó lòng tin nổi chuyện ấy lại có thể xảy ra. Hiện thời, việc có gặp em hay không hoàn toàn tùy thuộc vào anh.—Em sẽ chẳng bước tiếp bước nào cho đến khi được gặp anh hoặc nhận được tin anh.

Chuẩn bị sẵn tâm thế cho điều tồi tệ nhất—em đã quyết định rằng, nếu lá thư kế tiếp của anh cũng giống như bức thư vừa rồi, em sẽ viết thư nhờ ông —— tìm giúp một chỗ trọ khuất nẻo, và không báo cho ai biết việc mình đã tới nơi.—Tại đó, em sẽ cố gắng kiếm đủ số tiền cần thiết trong vài tháng để sang Pháp—từ anh, em sẽ không nhận thêm bất cứ thứ gì nữa.—Em chưa đến mức hèn mọn để phải sống nhờ vào lòng thương hại của anh.

Một vài người động lòng trắc ẩn trước nỗi bất hạnh của em, dẫu họ không tường tận ngọn ngành, sẽ giúp em đạt được mục tiêu mình hòng hướng tới: sự tự lập cho con gái em. Nếu hòa bình lập lại, tiền mặt sẽ rất có giá trị ở Pháp—và em sẽ vay một khoản tiền, rồi dùng sự cần cù của mình để thong thả trả dần, hòng mua cho con bé một điền trang nhỏ.—Những sự trợ giúp cần thiết để hoàn tất việc học hành của con, em có thể nhận được ở Paris với giá cả phải chăng—em có thể đưa con bước vào những tầng lớp xã hội mà con yêu thích—và như thế, sau khi đã bảo đảm cho con mọi cơ hội hạnh phúc trong khả năng của mình, em sẽ nhắm mắt xuôi tay trong thanh thản, vững tin rằng niềm hạnh phúc bấy lâu nay trêu ngươi những kỳ vọng của em, sẽ không mãi vuột khỏi tầm tay. Chưa từng có người thủy thủ khốn khổ nào bị bão táp dập vùi lại khao khát cập bến bình yên tha thiết hơn em lúc này.

Mary.

Em sẽ không đi thuyền vào tận bến trung tâm, bởi em chẳng có chốn nào để dung thân. Thuyền trưởng —— sẽ báo cho anh biết em đang ở đâu. Thật thừa thãi khi phải nói thêm rằng, tâm trạng em lúc này không còn chịu đựng nổi sự dùng dằng, lơ lửng—và em mong mỏi được gặp anh, dẫu đó là lần sau cuối.