[Copenhagen], ngày 6 tháng Chín [1795].

Em vừa nhận được thư anh gửi hôm ngày 20. Đêm qua em cũng đã viết cho anh một phong thư, trong đó không kìm được mà để lộ đôi chút đắng cay nơi cõi lòng. Em sẽ chép lại phần liên quan đến công việc. Em chẳng hề tự phụ đến mức hão huyền rằng mình có thể phủ bóng mây đen lên niềm vui sống của anh quá một khoảnh khắc—dẫu vậy, để ngay cả thoáng buồn ấy cũng không xảy đến, tốt hơn hết anh đừng bao giờ nhận tin tức gì từ em nữa—cứ yên chí rằng em đang sống hạnh phúc.

Trời đất hỡi! Thật khôn xiết nỗi nghẹn ngào, em chẳng thể nào dằn xuống mối uất hận dâng trào mỗi khi đón nhận thêm những minh chứng mới về sự thờ ơ nơi anh. Những đọa đày em phải nếm trải trong suốt một năm qua há dễ nguôi ngoai! Em đâu có được sự vô cảm—thứ vẫn thường thế chỗ một cách may mắn cho đức khôn ngoan—và những mối đồng cảm tha thiết từng gắn kết em với đồng loại giờ đây thảy đều biến thành nỗi xót xa. Đó là những cơn quặn thắt của một trái tim tan nát—niềm hoan lạc và em đã vĩnh viễn chia lìa.

Ở chốn này, đập vào mắt em chỉ toàn những đống gạch đá hoang tàn, và những kẻ em chuyện trò cùng cũng chỉ ngập ngụa trong toan tính buôn bán cùng nhục dục tầm thường.

Em đã quá rã rời với những chuyến đi—vậy mà dường như chẳng có lấy một mái nhà, một chốn nương thân để ngóng về. Em bị ruồng bỏ một cách kỳ quặc làm sao. Biết bao lần băng qua những rặng đá tai mèo, em thầm nghĩ: “Nếu không vì đứa con này, mình đã gối đầu lên một phiến đá kia và chẳng bao giờ mở mắt ra nữa!” Với một trái tim nhạy cảm đến tột cùng trước mọi ân tình sâu nặng của bản tính con người—em chưa từng gặp được một tấm lòng nào mềm mại hơn phiến đá mà em muốn chọn làm gối an nghỉ cuối cùng. Đã có lúc em ngỡ mình tìm thấy, nhưng hóa ra tất thảy chỉ là một thoáng ảo mộng hoang đường. Em luôn bắt gặp những gia đình gắn kết keo sơn bằng tình yêu thương hay bổn phận—và khi ý thức rằng mình đã chu toàn thiên chức đến mức gần như quên cả bản thân, em chỉ chực cất lời ai oán hỏi trời xanh: “Vì sao con lại bị đoạt tuyệt thế này?”

Giờ đây anh lại nói

********

Em chẳng thể hiểu nổi anh. Anh cần phải viết rõ ràng hơn—và dứt khoát chọn lấy một lối hành xử. Em không thể chịu đựng thêm tình cảnh lấp lửng này nữa—Hãy quyết định đi—Hay anh sợ phải giáng thêm một đòn tàn nhẫn nữa? Hoặc là chúng ta sống bên nhau, hoặc là vĩnh viễn chia đôi ngả!—Em sẽ không viết cho anh một dòng nào nữa cho tới khi nhận được câu trả lời cho bức thư này. Em cần phải trấn tĩnh tâm hồn đang bị đày đọa của mình trước khi có thể viết về những chuyện bâng quơ.

********

Đầu óc em đang rối bời, chẳng rõ mình viết có mạch lạc khúc chiết hay không. Nhưng anh cũng nên lượng thứ cho em—bởi lẽ thường em cũng rất trầy trật mới đoán ra anh định nói điều gì. Em đồ rằng anh viết thư tại nhà ông —— sau bữa ăn tối, khi đầu óc chẳng còn được tỉnh táo cho cam—còn về trái tim anh, nếu anh thực sự có một trái tim, em chẳng hề thấy bóng dáng tiếng gọi của tình yêu thương, họa chăng chỉ là một thoáng le lói mỗi khi anh nhắc tới đứa con—Từ biệt anh!