[Gothenburg] Ngày 26 tháng Tám [1795].

Em tới đây tối qua, và với niềm hân hoan tột cùng khôn xiết, một lần nữa em lại được ôm chặt con thơ vào lòng. Mẹ con em sẽ chẳng bao giờ chia lìa nữa. Có lẽ anh không thể hình dung nổi niềm vui sướng khi em thấy con bé lon ton chạy nhảy, tự chơi đùa một mình. Trí khôn ngày một lớn của con khiến em càng thêm gắn bó tha thiết. Em đã hứa với con rằng em sẽ trọn bề bổn phận của một người mẹ; và từ nay về sau, chẳng điều gì có thể khiến em xao nhãng lời đoan thề ấy. Em cũng sẽ dốc lòng dốc sức để tạo dựng một cuộc sống tự lập cho con; song em cũng chẳng quá đỗi âu lo về điều này.

Em đã từng nói với anh rằng em đã bình phục. Thể chất được hồi sinh mang lại cho em cả sinh lực lẫn sự hoạt bát cho tâm trí. Còn về phần thanh thản, thôi thì ta chẳng nên nhắc tới làm chi. Có lẽ em sinh ra trên đời vốn không phải để tận hưởng thứ gọi là an yên toại nguyện ấy.—

********

Anh bảo rằng những bức thư của em giằng xé anh; em cũng chẳng buồn diễn tả những dòng thư của anh đã tác động đến em ra sao. Sáng nay em nhận được ba lá thư, bức cuối đề ngày mùng 7 tháng này. Em không định trút ra những xáo động mà chúng vừa khuấy lên trong lòng.— Quả thực anh có lý; tâm hồn chúng ta vốn chẳng hề đồng điệu. Em đã quen sống trong một thế giới lý tưởng, ôm ấp những nỗi niềm mà anh nào thấu tỏ — bằng không, hẳn anh đã chẳng đối xử với em bạc bẽo đến dường này. Em chưa từng, và quyết không cam chịu làm một kẻ chỉ đáng để thương hại — một gánh nặng, dẫu có nhẹ tênh, khiến anh phải phiền lòng. Xin hãy quên rằng em có mặt trên đời: em sẽ chẳng bao giờ nhắc anh nhớ lại. Có một tiếng nói đầy quả quyết đang thầm thì, giục giã em hãy đặt dấu chấm hết cho những dằn vặt này. Hãy tự do đi — một khi đã không thể đem lại cho anh niềm vui, em nhất quyết không chịu làm kẻ đoạ đày anh. Em thừa sức tự chăm sóc con mình; anh chẳng cần phải luôn miệng bảo rằng số phận đôi ta gắn liền không thể tách rời, rằng anh sẽ cố vun vén chút tình cảm dịu dàng dành cho em. Đừng tự ép uổng bản thân làm chi! Khi đôi ta đôi ngả, quyền lợi của chúng ta — một khi anh đã quá đỗi coi trọng chuyện tiền nong — sẽ hoàn toàn phân định rạch ròi. Em chẳng màng thứ chở che không xuất phát từ chân tình; và bao lâu trí óc còn sáng suốt, em cũng chẳng cần ai phải bảo bọc, chu cấp. Em từng ghét cảnh phải sống ở Anh; song những nỗi niềm cay đắng đành phải nhượng bộ trước những mối bận tâm lớn lao hơn. Ở nơi khác, có thể em chẳng kiếm nổi số tiền cần thiết để nuôi nấng con thơ và tự lo cho bản thân. Đến Thuỵ Sĩ lúc này thì đã muộn màng. Em sẽ không ở lại —— để tiêu xài tốn kém nữa đâu. Nhưng xin anh chớ hoảng sợ! Em sẽ không bao giờ đeo bám hay ép uổng anh thêm một lần nào nữa.

Vĩnh biệt! Lòng em đang quay cuồng — toàn thân em run lên bần bật — môi em run rẩy như bị cái rét buốt cắt da, dẫu trong huyết quản dường như có ngọn lửa đang sôi sục.

Cầu Chúa ban phước cho anh.

Mary.