Khi Sibylle vừa kể xong câu chuyện của mình dọc theo con đường dốc thì họ ra khỏi thế giới Styx gần thành phố Cumes thuộc vùng Eubée. Énée, người Troie lưu vong, trước hết làm lễ hiến tế ở đó theo phong tục rồi lại xuống thuyền ra đi và đặt chân vào bờ, ở một chỗ chưa có mang tên bà vú chàng, Caiète[1]. Đây cũng là nơi mà một bạn đồng hành của Ulysse, người từng chịu đau khổ vô cùng, tên là Macarée của đảo Néritos[2], đã dừng chân vì kiệt sức sau những tháng ngày rày đây mai đó cực nhọc. Anh nhận ra, giữa đám người Troie, Achéménide, một bạn đồng hành bị các chiến hữu bỏ rơi rất lâu trước đây giữa các vách đá của núi Etna. Không giấu nỗi ngạc nhiên khi thấy bạn cũ còn sống một cách quá bất ngờ, Mararée buột miệng hỏi: “Này Achéménide, tình cờ nào, hay thần linh nào đã cứu mày vậy? Tại sao một người Hy Lạp như mày lại đi trên thuyền của bọn người Troie? Và con thuyền này tìm đến vùng đất nào vậy?” Achéménide, không còn ăn mặc rách rưới với áo quần vá víu bằng gai nhọn như ngày xưa, giờ trông lành lặn hẳn ra một lần nữa, trả lời người bạn cũ:

“Nếu tao yêu ngôi nhà tao và đảo Ithaque hơn con thuyền này, nếu tao kính trọng Énée ít hơn cha tao, thì Trời hẳn sẽ phạt tao phải nhìn cái miệng há rộng và còn rỏ máu người của Polyphème[3] lần nữa. Tao biết mình sẽ không bao giờ có thể trả được cái ân nghĩa này, dù tao chắc là sẵn sàng làm tất cả cho Énée. Nếu tao còn nói được, còn thở được, còn thấy bầu trời trên cao và mặt trời chói lọi, thì làm sao tao có thể quên ơn hay không quan tâm đến anh ấy nữa chứ? Chính nhờ Énée mà đời tao không chấm dứt trong miệng của tên khổng lồ Polyphème, và dù ngay bây giờ mà tao có từ giã cõi trần thì tao chắc là sẽ được chôn cất trong một nấm mồ chứ chắc chắn không phải trong bụng của con quái vật đó.

Tao đã có những cảm xúc gì lúc đó - trừ nỗi sợ hãi đã lấy mất đi mọi suy nghĩ và cảm xúc - khi bị bỏ rơi, tao chỉ biết đưa mắt nhìn theo bọn mày cho thuyền ra lại ngoài biển khơi? Tao muốn hét thật to cho bọn mày nghe nhưng lại sợ kẻ thù nghe được mà biết ra sự có mặt của tao ở đây. Thật vậy, tiếng hét của Ulysse suýt làm đắm thuyền bọn mày. Chính mắt tao thấy Polyphème lúc đó giật tách ra từ triền núi một tảng đá cực lớn rồi ném nó thật xa xuống biển. Tao thấy hắn tiếp tục ném những tảng đá to với sức mạnh của hai cánh tay khổng lồ như thể từ cái máy bắn đá trong chiến trận, và tao đâm ra kinh sợ sóng và gió chắc sẽ làm đắm thuyền, quên bẵng là tao không ở trên đó. Nhưng khi bọn mày trốn thoát được cái chết rành rành như thế thì Polyphème mở miệng lầm bầm một lát rồi đi lang thang khắp cả vùng núi Etna, dùng tay dò dẫm cây cối gặp phải trước mặt, đôi khi va mạnh vào các tảng đá vì không còn thấy đường.

Rồi hắn dang hai cánh tay chảy máu về phía biển và lớn tiếng nguyền rủa cả tổ tiên, dòng giống người Hy Lạp, và nói: ‘Ôi, giá mà sự tình cờ nào đó mang Ulysse về đây cho ta, hay một trong những chiến hữu của hắn, thì ta mới có thể trút hết nỗi uất hận này, ta sẽ ăn tươi nuốt sống ruột gan hắn, ta sẽ xé xác hắn ra từng mảnh với hai bàn tay này, ta sẽ uống máu tươi của hắn, và tay chân bị đứt rời của hắn sẽ còn cựa quậy trong miệng ta; có thế thì chuyện ta bị móc đi con mắt duy nhất hẳn sẽ được xem là không có gì hay không đáng kể.’ Hắn cứ thế mà la hét một cách dữ tợn, hết điều này đến điều khác.

Tao sợ đến tím tái cả người khi nhìn đến bộ mặt còn lấm máu của hắn, hai bàn tay hung bạo, cái hốc mắt trống rỗng, tay chân và bộ râu dính máu người đã khô lại. Cái chết đang đứng sừng sững trước mắt tao nhưng đó là cái nhỏ nhất trong tất cả những điều lo sợ của tao. Lúc đó tao cứ tiếp tục nghĩ: bây giờ thì hắn chộp được mình rồi đấy, bây giờ thì hắn ăn tươi nuốt sống mình rồi đấy; và cái hình ảnh in đậm trong đầu tao vào lúc đó là khi tao thấy hắn cùng lúc bắt được hai người bạn tao, và ném mạnh họ xuống đất ba, bốn lần rồi hạ mình ngồi xổm trên xác họ như một con sư tử lông lá bờm xờm làm đầy cái bụng háu đói của nó nào gan ruột, nào da thịt, nào xương cốt còn đầy tủy trắng, và tay chân còn ấm sự sống của họ.

Tao run lẩy bẩy vì nỗi khiếp sợ lan khắp người, chỉ biết đứng tại chỗ, mặt mũi tái mét, mà nhìn hắn khi thì nhai rau ráu các đồ ăn máu me này, khi thì há miệng nhổ ra những thứ không nuốt được, khi thì ói ra những mảnh vụn pha lẫn với rượu nho. Và tao hình dung là một số phận tương tự cũng được dành cho cái thân xác khốn khổ của tao. Tao trốn chui trốn nhủi suốt mấy ngày, phát run với từng tiếng động, thấy sợ chết mà lại mong được chết, xoa dịu cái đói bằng các quả đấu, bằng các thứ lá cây, cọng cỏ. Tao chỉ có một mình, không nơi nương tựa, không chút hy vọng, bị bỏ rơi, mặc cho đau khổ và chết. Rồi sau một thời gian dài tao bỗng thấy chiếc thuyền này ở từ xa, và tao làm đủ thứ cử chỉ mong cho họ thấy mà cứu, tao chạy ào xuống bãi biển và tao đã chạm đến trái tim họ: một chiếc thuyền của người Troie tiếp nhận một người Hy Lạp! Thôi bây giờ, Macarée, đứa bạn thân thiết nhất của tao, đến lượt mày đó, hãy kể những cuộc phiêu lưu của mày, những gì mà Ulysse, thủ lãnh của bọn mày, đã trải qua trong gian khổ, và của cả đoàn người đã ra khơi với mày.”

❀ ❀ ❀

[1] Caiète (Caieta): bà vú của Énée, chết ở đầu Thiên 7 và cái bờ biển nơi bà được chôn cất mang tên bà. Chú thích của bản dịch tiếng Pháp, trang 581.

[2] Néritos: một đảo nhỏ nằm gần đảo Ithaque của Ulysse.

[3] Polyphème: tên của một “Cyclope”. Xem Thiên 13 về tình yêu đơn phương của tên khổng lồ này đối với nàng Galatée.