Cuộc giao tranh này, trận đánh tay đôi này đã mang lại một cuộc đình chiến kéo dài nhiều ngày, mỗi bên hạ vũ khí xuống và nghỉ ngơi. Tuy vậy vẫn có một đội lính canh đầy cảnh giác đi tuần trên các thành lũy Troie và đội lính canh không kém cảnh giác đi tuần trên các chiến hào Hy Lạp. Và cũng có một ngày hội hè nhộn nhịp khi Achille, người chiến thắng trước Cygnus, dâng lên nữ thần Minerve[1] máu của một con bò cái tơ mới bị giết để hiến tế. Chàng đặt lên trên ngọn lửa ở bàn thờ bộ đồ lòng và cái mùi thơm mà các đấng thần linh ưa thích bốc lên tận trời xanh; chàng dành một phần để họ thưởng thức, phần còn lại đặt lên bàn cho người phàm.

Các viên chỉ huy nửa ngồi, nửa nằm trên giường vừa nhấm nháp thịt nướng vừa uống rượu nho, xua đi cơn khát cùng với những điều lo lắng. Họ không muốn giải trí bằng tiếng hát hay tiếng đàn xi-ta[2], hay tiếng dặt dìu của cây sáo dài có nhiều lỗ bằng gỗ hoàng dương; nhưng họ trò chuyện với nhau sôi nổi gần như suốt đêm xung quanh đề tài là lòng dũng cảm trong chiến trận. Họ nói về những cuộc giao tranh, của kẻ thù cũng như của riêng họ, và thấy vui thú rất nhiều khi kể đi, kể lại, hết người này đến người kia, những tình huống hiểm nguy đã gặp phải và sống sót được. Chứ Achille nói chuyện gì khác đây? Và những người khác nói chuyện gì khác trước mặt Achille xuất chúng đây? Đặc biệt là chiến thắng vừa qua của Achille và cái chết của Cygnus là đề tài được nói đến nhiều nhất. Mọi người đều tỏ vẻ ngạc nhiên về tên chiến binh trẻ tuổi đó lại có một thân thể mà không một ngọn giáo nào có thể đâm thủng, không thể bị gây ra thương tích, và cứng đến mức có thể làm cùn nhụt lưỡi gươm sắc bén. Chính người cháu nội của Éaque và những người Hy Lạp khác đều thấy kinh ngạc khi nghe những lời thế này từ Nestor[3]:

“Trong thế hệ này của các bạn, chỉ có một người duy nhất có thể khinh thường đao thương, da thịt có thể nhận bất cứ cú đâm chém nào mà không hề hấn gì, đó là Cygnus; bản thân ta ngày xưa tận mắt chứng kiến một người có thể chịu đựng cả ngàn cú đâm chém mà cơ thể không bị thương tích gì, đó là Cénée của xứ Thessalie. Tên Cénée này, nổi tiếng nhờ những kỳ công của mình, cư ngụ ở núi Othrys[4]. Và thêm một điều lạ lùng nữa là anh ta sinh ra là con gái.”

Cả đám chiến binh ngồi nghe mà cứ há hốc mồm ngạc nhiên và xin được nghe tiếp. Achille bèn lên tiếng giữa bọn họ: “Ông già Nestor ơi, tiếp tục đi! Bọn tôi ai cũng muốn nghe ông cả, người kể chuyện hoạt bát và nhà minh triết của thời đại chúng ta. Tên Cénée này là ai vậy? Sao hắn lại đổi giới tính? Trong chiến dịch nào mà ông gặp hắn, và hắn đánh nhau với ai vậy? Ai đã thắng hắn, nếu như có ai đó có thể thắng hắn?”

Thế là Nestor nói: “Dù thời gian đã làm trí nhớ ta mù mờ đi, dù nhiều thứ ta thấy khi còn trẻ đã mất hút, ấy thế mà ta vẫn có thể nhớ lại khá nhiều; và giữa bao nhiêu là sự kiện xảy ra trong chiến tranh cũng như trong hòa bình, không có cái chuyện nào khắc sâu trong ký ức ta bằng chuyện này. Và, nếu có bao giờ một người có thể, nhờ sống lâu, trở thành chứng nhân cho nhiều biến cố thì chính là ta, người đã sống tới hai trăm năm và bây giờ ta đang ở vào thế kỷ thứ ba của đời ta.

Cénis, con gái của Élatus, đẹp có tiếng; nhan sắc nàng vượt qua tất cả những cô trinh nữ ở vùng Thessalie và các thành phố lân cận, kể cả thành phố của bạn nữa. Biết tại sao không? Vì nàng ở ngay thành phố của bạn đó, Achille à. Và nàng là đối tượng mong nhớ, hy vọng của bao đàn ông theo đuổi nàng. Cả Pélée[5] nữa, có lẽ đã tìm cách chinh phục nàng; nhưng ông hoặc đã kết hôn với mẹ của bạn rồi, hoặc đã hứa hôn với bà. Cénis khi đó thì chưa thuận tình lấy ai làm chồng cả; nhưng than ôi, theo lời mụ Dao ngôn, một ngày kia khi nàng đi bộ ở một bãi biển hoang vắng thì bị ông thần Đại dương cưỡng bức. Sau khi hưởng thụ niềm vui nếm mùi trinh nữ, Neptune nói: ‘Bây giờ hãy nói ra lời ước nguyện, đừng sợ bị từ chối. Hãy chọn điều gì em muốn nhất!’ Và đây là phần của cùng câu chuyện này đi ra từ miệng của mụ Dao ngôn. Thế là Cénis lên tiếng:

‘Sự lăng nhục mà tôi đã phải chịu đựng từ ông đòi hỏi tôi phải đưa ra một lời ước cực kỳ mạnh mẽ, một lời ước rằng tôi sẽ không bao giờ bị đàn ông cưỡng hiếp lần nữa. Vậy hãy làm cho tôi không còn là đàn bà, chỉ có thế là ông đã ban cho tôi mọi thứ rồi.’ Nàng đã nói ra những từ cuối cùng với cái giọng trầm hơn, tưởng như nghe giọng của một người đàn ông; đúng là giọng đàn ông thật đấy, các bạn ạ. Vì ông thần Đại dương đã chấp thuận lời ước của nàng, và hơn nữa, còn ban cho cơ thể đàn ông mới mẻ của nàng món quà đặc biệt là nó không thể nào bị thương tích, không thể nào chết vì gươm giáo. Cénée, bây giờ không còn là cô nàng Cénis nữa, ra về, cảm thấy vui sướng với món quà của Neptune, từ đó sống với những hoạt động thường dành cho đàn ông, và rong ruổi hằng ngày trên những cánh đồng ở Thessalie.”

❀ ❀ ❀

[1] Minerve: còn có tên là Pallas, hay Athènes.

[2] Bất cứ loại đàn nào (như đàn lia chẳng hạn) có nhiều dây căng trên một cái hộp gây vang âm và không có cần đàn. Theo tiếng Hy Lạp là kithara, hay cithara (La-tinh), còn tiếng Anh thì viết khác nhau: cithern (bản dịch tiếng Anh, trang 230), hay cither, zither, zithern, cittern…

[3] Nestor: một nhân vật có mặt khắp nơi trong trường thi Iliade của Homère, một hình tượng về người già nhiều kinh nghiệm và minh triết; vua nước Pylos ở vùng đấtMessénie; có mặt trong cuộc săn con heo rừng ở Calydon. Xem Thiên 8.

[4] Othrys: một ngọn núi ở vùng Thessalie.

[5] Pélée: cha của Achille và là chồng của Thétis (mẹ của Achille).