Nhưng vị thần thống trị Đại dương, tay thường cầm cái đinh ba[1], thấy lòng mang nỗi đau dai dẳng của một người cha đối với đứa con trai mà thân xác của nó thì do chính mình biến đổi thành một con thiên nga[2], loài chim mà Phaéthon[3] yêu thích. Lòng thù ghét tên Achille sát nhân không những không nguôi ngoai trong lòng ông mà còn vượt qua các giới hạn bình thường. Và giờ đây, khi cuộc chiến tranh thành Troie đã kéo dài gần mười năm ông tìm gặp vị thần tóc chưa bao giờ cắt Apollon ở Sminthe[4] và nói những lời sau đây:

“Hỡi Apollon, đứa cháu mà ta thương nhất trong đám con trai của em ta, hai bác cháu mình đã cùng nhau, dù vô ích, xây nên các thành lũy cho Troie, cháu không than thở khi thấy chúng sụp đổ sớm thế sao? Cháu không đau buồn khi nghĩ đến cả hàng ngàn người đã chết để bảo vệ những bức tường thành này sao? Khỏi cần nêu tất cả tên bọn họ ra đây, cháu không thấy hiện ra trước mắt mình hình ảnh của Hector bị kéo lê[5] xung quanh thành trì Pergame[6] thân yêu của anh ta hay sao? Nhưng tên Achille man rợ, hắn còn tàn bạo hơn bản thân chiến tranh nữa, vẫn sống đó, cái tên phá hoại công trình của chúng ta! Hãy để hắn đến trong tầm tay của ta. Ta sẽ làm cho hắn cảm thấy ta có thể làm gì với cây đinh ba này! Nhưng vì ta không được phép đánh nhau mặt đối mặt với kẻ thù, nên cháu hãy làm hắn chết bất ngờ bằng một mũi tên kín đáo của cháu!”

Apollon gật đầu chấp thuận, và để thỏa mãn cùng lúc sự mong ước vừa của mình vừa của người bác, ông tìm đến chiến tuyến của người Troie, giấu mình trong một đám mây. Ở đó, giữa trận đánh đẫm máu, ông thấy Pâris[7] thỉnh thoảng bắn ra vài phát tên vào đám lính Hy Lạp không tên tuổi. Hiện ra trước mặt Pâris như một vị thần, Apollon nói: “Tại sao mi phung phí cung tên cho đám vô danh tiểu tốt đó? Nếu như mi muốn phục vụ người dân của mi thì hãy nhắm Achille mà bắn và trả thù cho các anh đã bị giết của mi!” Nói xong ông liền đưa tay chỉ người con trai của Pélée, với ngọn giáo trên tay đang tả xung hữu đột giữa đám chiến binh Troie, và ông xoay cái cung của Pâris về hướng đó, và với bàn tay chết người, ông điều khiển cái mũi tên bay đến đúng đích.

Từ khi con trai Hector của ông qua đời, đây là chuyện làm ông vua già Priam vui sướng nhất. Achille ơi, vậy là ngươi, người từng đánh bại những chiến binh xuất chúng nhất, giờ đây lại bỏ mạng dưới tay một tên hèn nhát bắt cóc vợ của một người Hy Lạp! Ôi, giá như số mệnh bắt ngươi phải chết trong chiến trận vì một người đàn bà thì ngươi hẳn đã hài lòng biết bao khi ngã xuống dưới cái rìu hai lưỡi của nữ chiến binh Amazone![8]

Và bây giờ, con người từng là nỗi kinh sợ dân thành Troie, là niềm vinh dự và chỗ dựa của dân Hy Lạp, cháu nội của Éaque, người anh hùng bất bại trong chiến tranh, đang được hỏa thiêu. Vị thần Vulcain[9] từng trang bị vũ khi cho Achille cũng là vị thần đốt cháy chàng. Chàng giờ đây chỉ là tro bụi, và từ Achille một thời xuất chúng còn lại một chút gì đó đáng buồn, sợ không đủ làm đầy một cái bình nhỏ. Nhưng vinh quang của chàng vẫn sống, đủ để làm đầy cả trái đất. Một không gian rộng lớn như thế mới xứng đáng với tầm cỡ con người này; và trong đó người con trai của Pélée[10] vẫn còn thật sự là chính mình, và không biết đến cõi âm trống rỗng là gì.

Ngay tấm khiên của chàng, mà bạn có thể biết nó thuộc về ai trước đây, vẫn còn gây ra chiến tranh; để giành lấy vũ khí từng là của chàng, người ta cầm lấy vũ khí.

Diomède, con trai của Tydée, cũng như Ajax[11], con trai của Oilée, cả hai đều không dám giành lấy những vũ khí mà Achille để lại; và Ménélas, con trai thứ của Atrée, và người anh tài giỏi của Ménélas là Agamemnon, hay những người chỉ huy khác, tất cả đều cũng không dám.

Chỉ có Ajax, con trai của Télamon và Ulysse, con trai của Laërte mới đủ táo bạo để ra mặt giành lấy một vinh dự lớn đến thế. Vậy là Agamemnon, hậu duệ của Tantale[12], nhằm tránh cái gánh nặng đáng ghét là phải chọn lựa giữa hai người đó, bèn ra lệnh cho các chỉ huy đến họp mặt ở giữa trại, và trao cho họ quyền phán xét về sự tranh giành này.

❀ ❀ ❀

[1] Tức Neptune (Poséidon), cha của Cygnus.

[2] Ở đây Ovide nhắc lại sự biến thể của Cygnus được kể ở Thiên 2.

[3] Phaéthon: con trai của Apollon, và là bạn thân của Cygnus. Câu chuyện của Phaéthon được kể ở cuối Thiên 1 và đầu Thiên 2.

[4] Sminthe: một thành phố ở vùng Troade, nơi có ngôi đền lớn thờ Apollon, vị thần có mái tóc dài, đẹp, và là người cháu gọi thần Đại dương Neptune bằng bác (Apollon là con trai của Jupiter trong khi Neptune là anh trai của Jupiter). Hai bác cháu này đã cùng nhau giúp vua Laomédon xây nên các thành lũy cho Troie. Laomédon là cha của vua Priam đang trị vì ở thành Troie khi chiến tranh với người Hy Lạp nổ ra.

[5] Sau khi giết được Hector, Achille đã buộc xác kẻ thù vào cỗ xe ngựa chiến của mình và kéo lê nó quanh thành lũy của Troie.

[6] Pergame: một tên khác của thành Troie.

[7] Pâris, con trai của vua Priam thành Troie, đã bắt cóc Hélène, vợ của Ménélas, mang về nước, vì vậy mà chiến tranh đã xảy ra giữa người Hy Lạp và người Troie. Tuy là em trai của Hector nhưng Pâris có tiếng là hèn nhát.

[8] Amazone: chỉ những người đàn bà chiến binh thuộc một bộ tộc sống ở vùng Tiểu Á, bên bờ Biển Đen. Họ giết con trai mới sinh, cắt vú phải của con gái để sau này khi thành nữ chiến binh thì dễ bắn cung hơn. Penthésilée, nữ hoàng của họ, đã đem quân cứu viện thành Troie và bị tử trận dưới tay Achille. Nhưng người anh hùng này bỗng dưng đem lòng yêu nàng khi thấy nàng vẫn đẹp trong lúc chết và tỏ ra hối tiếc là đã giết nàng.

[9] Vulcain không những thần Lò rèn mà còn là thần Lửa.

[10] Tức Achille.

[11] Ajax này trùng tên với người anh hùng Ajax, con trai của Télamon; còn được gọi là Ajax nhỏ (vì nhỏ con, tên tiếng Pháp: Ajax le Petit, tên tiếng Anh: Ajax the Lesser) để phân biệt với Ajax kia (có tướng người cao to).

[12] Tantale là ông cố của Agamemnon và Ménélas.