Nhưng Midas, giờ thấy oán ghét của cải giàu có, chọn sống trong những khu rừng hay những cánh đồng và thờ phụng thần Pan[1] khi đó cư ngụ trong những hang động trên núi. Nhưng ông vẫn còn là một kẻ ngu ngốc, và cái đầu óc ngớ ngẩn của ông chắc chắn sẽ làm hại chủ nó một lần nữa, như từng xảy ra một lần trước đây. Ngọn núi Tmolus cao và dựng đứng, có tầm nhìn ra biển rất xa, hai bên sườn núi đều có độ dốc cao, một bên trải dài đến thành phố Sardes, và bên kia đến thị trấn Hypaepa. Ở đó, khi thì Pan cất tiếng hát những bài ca của mình trước các cô tiểu nữ thần dịu dàng, khi thì thổi các giai điệu nhẹ nhàng với cây sáo làm bằng các ống sậy gắn chặt vào nhau bằng sáp; nhưng chuyện đáng nói là hắn buông ra những lời khinh thường âm nhạc của Apollon so với âm nhạc của hắn, và việc này dẫn tới cuộc so tài không tương xứng mà núi Tmolus làm giám khảo.

Vị giám khảo già ngồi ngay trên đỉnh núi của chính mình và lắc hai tai để rủ bỏ hết cây cối mọc trên đó. Chỉ có một cái vòng làm bằng lá các cây sồi bọc quanh mái tóc sẫm màu của ông và các quả đấu[2] treo lủng lẳng hai bên thái dương hõm vào của ông. Đưa mắt nhìn Pan, thần của những Người chăn dê, cừu, ông nói: “Ta, giám khảo, sẵn sàng rồi đó!” Vậy là Pan bắt đầu thổi cây sáo thô sơ của mình, và những giai điệu hoang dã vang ra tình cờ đến tai Midas ở gần đâu đó khiến nhà vua bị mê hoặc. Xong phần của Pan, ông già Tmolus đáng tôn kính đó quay mặt sang phía Phébus và cả khu rừng của ông cũng quay theo ông. Apollon đeo một vòng lá nguyệt quế hái từ núi Parnasse trên đầu tóc vàng của mình, và mặc một tấm áo choàng dài quét đất, nó được nhuộm màu tía nổi tiếng của thành Tyr. Cây đàn lia mà ông cầm ở tay trái được khảm đá quý và ngà voi Ấn Độ và miếng gảy đàn thì được cầm ở tay mặt. Ông có phong thái của một nghệ sĩ đích thực. Rồi với những ngón tay điêu luyện ông bắt đầu gảy lên dây đàn, và Tmolus thấy mình bị quyến rũ bởi những điệu nhạc du dương liền quay sang bảo Pan hạ thấp ống sáo của mình xuống trước cây đàn lia và thừa nhận thua cuộc.

Mọi người đều tán thành sự đánh giá của vị thần ở ngọn núi thiêng này. Nhưng Midas, và chỉ có ông, lên tiếng phản đối và cho sự phán xét này là không công bằng. Thế là vị thần của đảo Délos[3] thấy mình không thể chịu nổi cái loại “tai trâu” này mà còn giữ hình dạng của con người; ông kéo dài hai cái tai của Midas ra, cho mọc ra chơm chởm những sợi lông xám, cho chân tai có thể co giãn và thân tai có thể phe phẩy. Ông ta vẫn giữ được hình hài như trước, chỉ bị trừng phạt ở bộ phận này trên cơ thể: đó là mang đôi tai của một con lừa có bước đi chậm chạp. Xấu hổ vì cái đầu biến dạng, ông tìm cách che giấu hai cái tai mới toanh này dưới cái khăn xếp màu tía.

Nhưng tên nô lệ thường cắt tóc cho ông thì thấy được sự hổ thẹn của ông. Và cái anh chàng đầy tớ này tuy không dám thố lộ cái hình ảnh ê chề này vì sợ bị trừng phạt, nhưng cũng thấy nóng ruột muốn nói ra cho làng trên xóm dưới biết; cuối cùng anh ta tìm đến một chỗ vắng, đào một cái lỗ dưới đất rồi gục đầu trong đó anh ta mở miệng thì thầm tai của chủ mình là tai lừa.

Xong, anh ta lấp đất cho kín cái lỗ lại, nghĩ rằng đã chôn vùi cái bằng chứng của những lời đã thốt ra rồi lặng lẽ ra về. Nhưng sau đó một đám lau sậy chen chúc và xào xạc mọc lên từ chỗ đất đó và được một năm thì chúng lớn đủ kích thước thông thường, và hỡi ôi, chúng bắt đầu phản bội người gieo trồng: khi ngọn gió nhẹ dịu dàng thổi qua làm xao động đám lau sậy đó thì chúng lập lại những lời đã được chôn sâu, cất kỹ của tên đầy tớ và chuyện vua Midas mang tai lừa được lan truyền khắp nơi.

❀ ❀ ❀

[1] Pan: con của Hermès (Mercure) và một tiểu nữ thần; là thần Rừng cây và thần Bảo trợ những Người chăn cừu, dê; được cho là đã sáng chế ra cây sáo làm bằng những ống sậy dài ngắn khác nhau gọi là syrinx hay pipe of pan (sáo hay kèn ống).

[2] Là quả của cây sồi, tiếng Anh là acorn.

[3] Délos: một đảo ở Hy Lạp (nằm trong quần đảo Cyclades), nơi Apollon(Phébus) sinh ra; cũng là nơi có đền thờ dành cho ông.