Câu chuyện của Diomède, cháu nội của Oenée của thành Calydon, ngừng ở đây. Vénulus rời vương quốc có người trị vì gốc gác ở Calydon, băng qua vịnh Peucétia và vùng đất Messapia. Ở đây ông thấy một cái động, khá tối tăm vì có nhiều bóng cây che phủ và bị khuất sau một đám lau sậy rung rinh trong gió. Pan[1], nửa người nửa dê, chiếm cứ chỗ này nhưng có một thời đó là nơi trú ngụ của các tiểu nữ thần. Một ngày kia có anh chàng chăn dê ở vùng Apulie đã làm họ chạy xa chốn này, vì đã gây ra sự kinh hãi đột ngột nơi họ ngay lúc đầu. Nhưng chẳng bao lâu họ lấy lại can đảm và thấy rõ, một cách khinh miệt, kẻ đã theo đuổi họ là ai, thì họ trở lại chỗ cũ và hát, múa trên những bàn chân nhanh nhẹn. Ấy thế mà tên chăn dê kia cứ chế nhạo các nàng, bắt chước điệu múa của họ bằng những bước nhảy chọc cười của các thằng hề, rồi còn thêm những tiếng chửi thề đi cùng với những lời lẽ thô lỗ.
Hắn nói luôn mồm cho đến khi có vỏ cây xuất hiện bịt miệng hắn lại. Quả thật, hắn đã biến thành một cái cây. Bạn có thể biết nó thuộc loại cây gì từ mùi vị của những quả của nó; đó là cây ô-liu dại còn giữ lại dấu vết của cái lưỡi tên chăn dê ở cái vị đắng trong quả của nó. Hơn nữa, cái vị chát cũng phản ánh một phần lời lẽ của hắn.
❀ ❀ ❀
[1] Pan: con trai của Mercure (Hermès) và một tiểu nữ thần; là thần Rừng cây và thần Bảo trợ những Người chăn dê, cừu; được cho là đã sáng chế ra cây sáo làm bằng những ống sậy dài ngắn khác nhau gọi là syrinx hay pipe of Pan (sáo hay kèn ống); nửa người, nửa dê (đầu có sừng, thân có bốn chân dê).
