Thế là Macarée bắt đầu kể là bằng cách nào ông vua Éole[1] cai trị vùng biển Toscane; Éole, con trai của Hippotès, giam giữ các ngọn gió trong tù. Ulysse, vua của Dulichium[2], nhận được như một món quà ưu ái đáng nhớ của Éole: các ngọn gió đó được gói trong một cái bọc làm bằng da bò. Và trong chín ngày đoàn thuyền của Ulysse và các bạn đồng hành được gió đẩy thuận chiều, và cuối cùng họ thấy được mảnh đất quê hương mà họ tìm về. Nhưng khi buổi rạng đông thứ mười vừa ló dạng thì các chiến hữu của Ulysse bỗng nổi lòng ganh ghét và thèm muốn số của cải có được, nghĩ rằng trong cái bọc của vua Éole có vàng, bèn tháo ra các sợi dây trói buộc các ngọn gió. Thế là chúng thổi ngược các chiếc thuyền của họ trở lại vùng biển mà họ vừa vượt qua trước đó, và một lần nữa đi vào bến cảng của vua Éole.

“Từ chỗ đó”, Macarée tiếp tục, “bọn tao đến thành phổ cổ Lamus của người ‘Lestrygon’[3]. Vua Antiphate[4] trị vì ở vùng đất này. Tao được gởi đi gặp hắn cùng với hai người bạn. Một người và tao chỉ kịp chạy thoát thân đến chỗ an toàn, còn người kia làm đỏ choét các cái miệng ác độc của bọn ‘Lestrygon’ bằng máu của mình. Antiphate đuổi theo hai đứa tao cùng với đám dân của hắn. Chúng tụ tập đông đúc ở bến cảng, chúng ném đá, thân cây vào bọn tao, rồi cuối cùng chúng đánh chìm đoàn thuyền cùng với một số chiến hữu. Chỉ có chiếc thuyền trên đó có Ulysse và tao là kịp chạy thoát. Đau xót cho các chiến hữu đã bỏ mạng cùng với bao nhiêu lời than thở, bọn tao cũng phải đành lòng đi tiếp và cuối cùng đến vùng đất mà mày từ đây thấy ở xa xa đó - và tin tao đi, tốt nhất là nhìn thấy nó từ xa!”

Macarée quay sang nói với Énée: “Này người thành Troie chính trực nhất, con trai của nữ thần Vénus - vì chiến tranh bây giờ đã chấm dứt, ông không còn là kẻ thù của chúng tôi nữa, Énée à. - tôi xin cảnh báo ông: hãy tránh xa bờ biển của Circé! Chúng tôi cũng thế, khi thả neo ở gần bãi biển của cô ta, chúng tôi không muốn lên bờ vì nhớ lại kinh nghiệm đáng sợ với bọn người ‘Lestrygon’ ăn thịt người và bọn ‘Cyclope’ dã man; nhưng số phận đã chọn chúng tôi, qua việc rút thăm, đi thám hiểm cái đảo xa lạ đó.

Chúng tôi đây là gồm tôi, bạn Politès trung thành, Euryloque, và Elpénor nghiện rượu nặng, cùng với mười tám chiến hữu khác, rời thuyền, và đi vào thành phố của Circé nằm trên đảo. Khi chúng tôi đến và đứng bên trong dinh thự của nàng thì có cả ngàn con chó sói lẫn lộn với gấu cái, sư tử cái, lao tới khiến chúng tôi sợ khiếp vía. Nhưng không cần sợ chúng đâu; không có con thú nào gây ra một vết xước nào trên da thịt chúng tôi cả. Thậm chí chúng còn vẫy đuôi tỏ ý thân thiện, và chúng vừa đi theo vừa vuốt ve chúng tôi cho tới khi có những cô hầu gái xuất hiện đón và dẫn chúng tôi đi xuyên qua những sảnh lớn bằng cẩm thạch đến gặp nữ chủ nhân của họ.

Circé ngồi trên một cái ngai tráng lệ trong một căn phòng yên tĩnh, mặc một cái áo dài màu tía lấp lánh nhờ phủ thêm một lớp vải trùm có thêu chỉ vàng. Những cô gái theo hầu nàng là các tiểu nữ thần và các ‘Néréide’, thay vì ngồi chải các lớp lông cừu hay quay các sợi chỉ len với các ngón tay lanh lẹ thì bận rộn sắp đặt các cây cảnh, chọn lựa chúng từ một đám lộn xộn và đặt vào trong các cái giỏ riêng rẽ các loại hoa và dược thảo khác màu. Chính nàng trông coi công việc họ làm, vì chỉ mình nàng mới biết giá trị của từng chiếc lá, những thành phần nào pha trộn tốt với nhau, ghi chép và kiểm tra sức nặng của các thứ dược thảo đó. Khi trông thấy chúng tôi và sau sự trao đổi các lời chào hỏi, nàng mỉm cười thân thiện và có vẻ hứa hẹn một mối giao hữu mà chúng tôi mong muốn.

Và ngay lập tức nàng ra lệnh cho các cô hầu gái sửa soạn bữa tiệc với bánh mì làm bằng lúa mạch rang, và pha chế một thức uống với mật ong, rượu mạnh, và sữa đông, nhưng nàng cũng lén lút cho thêm vào vài thứ nước ép độc hại. Chúng tôi cầm lấy những cái cốc được mời từ bàn tay thần của nàng. Ngay sau khi chúng tôi hăm hở uống cạn chúng với đôi môi khô rang, vị nữ thần tàn bạo này dùng cây gậy thần chạm lên đỉnh đầu chúng tôi; rồi - tôi thấy xấu hổ khi kể ra đây, nhưng tôi vẫn kể - trên người tôi bỗng mọc ra lông cứng, và tôi không thể nói được nữa, chỉ có những tiếng khàn khàn, làu nhàu thay cho lời nói, và tôi bắt đầu khom người về phía trước, mặt quay hoàn toàn xuống đất. Tôi cảm thấy miệng mình cứng lại thành một cái mõm dài, các bắp thịt ở cổ to ra và gân guốc, và hai bàn tay mà tôi vừa dùng để đưa cốc lên miệng, bây giờ giúp tôi bước đi, để lại dấu vết trên mặt đất. Rồi tôi bị nhốt vào trong một cái chuồng heo cùng với các bạn khác cũng bị biến đổi như thế - phải nói là cái rượu thuốc có ma thuật của nàng mạnh đến thế! Chúng tôi thấy chỉ có Euryloque là thoát được sự biến đổi từ người thành heo này, vì anh ta là người duy nhất đã từ chối nâng cốc. Nếu như Euryloque không từ chối thì tới bây giờ tôi hẳn đã còn là một trong bầy thú nuôi lông cứng và Ulysse hẳn đã không bao giờ được nghe anh ta kể về cái tai họa lớn của chúng tôi và đã không tìm đến chỗ của Circé để trả thù cho chúng tôi.

Vị thần Mercure ở núi Cyllène, sứ giả của hòa bình, trước đó có tặng cho Ulysse một đóa hoa màu trắng mà các đấng thần linh gọi là ‘moly’[5]. Nó đâm chồi và nở ra từ cái cây có rễ màu đen. An toàn với đóa hoa hộ mệnh này, cùng với những lời chỉ dẫn đường đi nước bước của vị thần, Ulysse đi vào trong dinh thự của Circé. Rồi khi được mời uống cốc rượu chí tử đó, ông gạt được sang một bên cái gậy thần mà nàng tìm cách chạm vào tóc ông, và rút gươm ra đe dọa vị nữ thần đang run sợ. Rồi hai người đưa bàn tay mặt ra nắm lấy nhau, như là một lời cam kết cho sự thành tâm thiện ý, và khi được Circé chấp thuận lấy mình làm chồng, Ulysse đòi hỏi nàng trả lại, như một món quà cưới, cho các chiến hữu của mình hình hài thực sự của họ.

Nàng rảy lên người chúng tôi các thứ nước ép lành mạnh hơn của những dược thảo bí ẩn, rồi dùng cây gậy thần trở ngược đầu nàng gõ lên đầu chúng tôi, và nói ra những lời làm mất tác dụng của những gì nàng nói ra lần trước. Nàng càng nói bao nhiêu thì chúng tôi càng được đứng thẳng lên từ mặt đất bấy nhiêu. Các sợi lông cứng rơi rụng ra ngoài, bàn chân mất đi các móng guốc từng bị chẻ ra, hai vai trở lại trên thân người, và hai cánh tay lấy lại hình dạng trước đó. Chúng tôi vừa khóc vừa ôm lấy Ulysse cũng đang ràn rụa nước mắt; tay vẫn quàng qua cổ người thủ lãnh của mình, những lời đầu tiên chúng tôi thốt ra là để bày tỏ lòng biết ơn đối với ông.

Và chúng tôi đã nấn ná ở lại đó cả một năm; trong một thời gian dài như thế tôi thấy tận mắt nhiều việc và nghe tận tai nhiều câu chuyện. Đây là một trong những câu chuyện đó mà một trong bốn cô hầu được giao làm những công việc có tính ma thuật đã được nói tới trước đây đã kể riêng cho tôi nghe. Một ngày kia, trong khi Circé một mình đùa giỡn với Ulysse, cô tiểu nữ thần đó chỉ cho tôi thấy một bức tượng cẩm thạch trắng như tuyết biểu hiện một chàng trai trẻ trên đầu đậu một con chim gõ kiến. Nó được đặt trong một cái đền thiêng, gây chú ý vì có nhiều vòng hoa xung quanh. Óc tò mò được khơi dậy, tôi buột miệng hỏi anh ta là ai, tại sao anh ta lại được thờ phụng trong chỗ linh thiêng đó, và tại sao anh ta có con chim trên đầu.”

❀ ❀ ❀

[1] Éole: thần Gió.

[2] Duchilium: một đảo nhỏ nằm gần đảo Ithaque, thuộc về vương quốc của Ulysse.

[3] Lestrygon: một bộ tộc cổ xưa, có tiếng là ăn thịt người. Lamus là một ông vua huyền thoại của người Lestrygon, lập ra thành phố mang tên ông.

[4] Antiphate: vua của người Lestrygon; xúi giục dân mình tấn công Ulysse và đám người đồng hành.

[5] Moly: Ulysse gặp gỡ Mercure (Hermès) trong trường thi Odyssée (Thiên X, câu 275 - 308, của Homère), được vị thần này tặng cho một đóa hoa trắng với rễ đen, mà cái tên moly của nó không thuộc về một ngôn ngữ con người nào hết. Chú thích của bản dịch tiếng Pháp, trang 581.