Cậu từng lo ngại Davos sẽ mang một vẻ đẹp tuyệt trần, nhưng đợt băng tan đã xóa sạch cái vẻ kiều diễm nguyên sơ ấy một cách triệt để. Một nửa các sườn tuyết giờ đã trơ trụi, đường sá biến thành một vũng bùn lầy lội, và thung lũng trông nhếch nhác chẳng khác nào cảnh một mụ thợ giặt bất cẩn đánh rơi cả giỏ quần áo bẩn trên đường đến tiệm giặt ủi. Mọi người đến đây chơi thể thao đã rời đi hết, đường phố vắng ngắt một nửa, và phần lớn các cửa hàng phục vụ khách du lịch đều đã đóng cửa. Chỉ còn những người bệnh nặng nhất là xuất hiện trở lại; họ thẫn thờ lang thang dưới ánh nắng mặt trời, trong ánh mắt đầy vẻ kinh ngạc vì bản thân vẫn còn sống.
Winn đã trọ tại khách sạn gần nhất và đặt lịch hẹn với bác sĩ Gurnet ngay sớm nhất có thể. Bác sĩ Gurnet rõ ràng rất vui khi gặp lại anh, nhưng niềm vui ấy nhanh chóng phai nhạt trên khuôn mặt ông chỉ sau một hoặc hai cái nhìn dò xét dành cho Winn. Ánh mắt ông vẫn lấp lánh nụ cười, nhưng đã trở nên nghiêm nghị hơn thấy rõ.
"Có lẽ anh vui lòng cởi áo khoác ra được chứ," ông gợi ý. "Sau khi khám cho anh xong, chúng ta có thể trò chuyện thoải mái hơn."
Winn có cảm giác như chưa bao giờ mình bị hành hạ tơi tả đến thế. Bác sĩ Gurnet lao vào khám cho anh từng li từng tí một; ông khiến Winn liên tưởng đến một con súc fox terrier đầy phấn khích đang sục sạo khắp bờ đất để tìm hang chuột. Cuối cùng thì bác sĩ Gurnet cũng tìm thấy con chuột của mình. Ông quay lại ghế, sụp xuống ngồi thật nặng nề, và nhìn chằm chằm vào Winn. Khoảng lặng kéo dài đầy điềm gở trước khi ông cất lời với giọng lịch sự:
"Dĩ nhiên tôi cho rằng Thiếu tá Staines hẳn phải nhận thức được những gì anh đã làm với tương lai vô cùng sáng lạn của mình rồi chứ?"
Winn lắc đầu đầy vẻ hoài nghi. Thực ra, thời gian gần đây anh chẳng mảy nghĩ ngợi gì đến cái gọi là tương lai sáng lạn ấy.
"À," bác sĩ Gurnet nói, "vậy thì tôi rất tiếc phải thông báo rằng anh vừa mới bước chân qua đó — hoặc trong trường hợp của anh, tôi nghiêng về giả thuyết là đi xe trượt tuyết — và đã đi tuột ra đến tận bên kia rồi. Anh chẳng còn chút hy vọng nào nữa đâu."
Winn lặng thinh một lúc lâu; rồi anh lên tiếng:
"Tôi e là mình đã làm mất nhiều thời gian của bác sĩ."
"Xin đừng bận tâm," bác sĩ Gurnet đáp. "Chuyện đó quá đỗi nhỏ nhặt so với cách anh đối xử với tương lai của chính mình."
Winn bật cười.
"Bác sĩ nói đúng phăng," anh thừa nhận; "Chắc tôi đúng là một tên ngốc."
"Anh bạn thân mến," bác sĩ Gurnet nói với giọng dịu dàng hơn, "tôi thực sự bực mình vì chuyện này, cực kỳ bực mình. Tôi đã lên lịch để anh bình phục. Tôi trông đợi điều đó. Anh đã làm những gì với cơ thể mình vậy hả? Anh đã làm tổn thương nghiêm trọng lá phổi bên phải; vết lây nhiễm đã lan sang bên trái. Đó không phải là diễn tiến tự nhiên của căn bệnh vốn đang được kìm hãm; mà là hậu quả của một sự suy kiệt thể chất quá mức và hoàn toàn không thèm đoái hoài đến việc phòng ngừa sau đó. Thêm nữa, tôi dám cá là anh còn tự chuốc thêm một cú sốc thần kinh nặng nề."
"Vớ vẩn!" Winn đáp gọn lỏn. "Tôi không có kiểu thần kinh yếu đuối đó."
"Anh phải cho phép tôi đính chính lại," bác sĩ Gurnet nhẹ nhàng nói. "Anh là một con người, và tất cả con người đều có thể chịu ảnh hưởng trước những cú sốc."
"Tôi e là mình đã cư xử không được đúng đắn cho lắm," Winn thú nhận sau một khoảng lặng ngắn. "Tôi không định phụ lòng bác sĩ thế này đâu, thưa bác sĩ Gurnet. Tôi nghĩ mình có trách nhiệm phải nói cho bác sĩ biết rằng tôi sẽ không đến tìm bác sĩ để xin lời khuyên nếu lúc đó tôi có ý định phớt lờ chúng. Bác sĩ nói hoàn toàn chính xác về chuyện đi xe trượt tuyết: Tôi đã thử chơi đường trượt Cresta. Tôi biết nó làm tôi bị xóc một chút, nhưng tôi không bị ngã. Có lẽ sự cố đã xảy ra vào lúc đó."
"Và tôi có thể mạn phép hỏi tại sao anh lại làm thế không?" bác sĩ Gurnet hỏi bằng giọng mỉa mai. "Chắc là anh không chỉ hành động đơn thuần vì muốn phá hỏng các đề nghị của tôi chứ?"
Ánh mắt Winn rời khỏi cặp mắt kính sắc như dao cạo đối diện.
"Tôi thấy thời gian trôi qua có phần chán ngắt," anh giải thích có chút ngượng ngập.
"À," bác sĩ Gurnet nói, "lẽ ra anh nên làm theo lời tôi — anh nên đi tán tỉnh phụ nữ; thế thì anh đã chẳng thấy thời gian rảnh rỗi đến mức thừa thãi."
Winn giữ im lặng. Anh nghĩ bác sĩ Gurnet có quyền bực mình, thế nên cứ để mặc ông muốn nói gì thì nói; nhưng anh mang một cảm giác khó chịu rằng bác sĩ Gurnet sẽ tận dụng triệt để cơ hội này cho mà xem.
Bác sĩ Gurnet lặng lẽ quan sát Winn một lát, đoạn ông cất lời:
"Những kẻ không muốn sống thì sẽ không thể sống; nhưng mặt khác, rất hiếm khi những kẻ muốn chết lại chết thật. Bọn họ chỉ lâm trọng bệnh rồi mang lại vô số phiền toái hoàn toàn thừa thãi cho tất cả mọi người."
"Thực ra trông tôi chưa đến nỗi tàn tạ lắm đâu," Winn phân trần. "Chắc là bác sĩ không thể cho tôi biết đại khái mọi chuyện sẽ diễn biến thế-trôi-về-đâu — ý tôi là tôi còn sống được..." anh ngập ngừng vài giây; anh có cảm giác như mình vừa bị chặn lại một cách đột ngột kỳ lạ — "...bao lâu nữa," anh dứt khoát nói nốt.
"Dĩ nhiên tôi có thể cho anh đôi chút khái niệm," bác sĩ Gurnet nói; "nhưng nếu anh còn tiếp tục lao vào những trò liều lĩnh hoặc bất thường nào nữa, anh có thể rút ngắn đáng kể khoảng thời gian đó đấy. Nếu anh cứ khăng khăng ở lại trung đoàn và làm việc, tôi đoán anh chỉ còn khoảng hai năm nữa trước khi kiệt sức hoàn toàn. Anh là một người rất khỏe mạnh, và các mô phổi của anh rất dẻo dai. Nếu anh ở lại đây chịu sự chăm sóc của tôi, anh có thể sống vô thời hạn, nhưng tôi không thể thắp lên bất kỳ hy vọng nào về sự hồi phục hoàn toàn. Nếu anh trở về nước dưới tư cách một kẻ bệnh tật, chắc chắn anh sẽ tự sát vì chán nản, dù tôi có một gợi ý dành cho anh và hy vọng nó có thể ngăn chặn cái kết cục đó cho cuộc đời anh. Nhìn chung, dẫu tôi e rằng mọi lời khuyên đều phí công vô ích với anh, tôi vẫn khuyên anh nên ở lại quân đội. Đó là điều tôi sẽ làm nếu tôi không may sở hữu tính cách như anh mà vẫn giữ được bộ óc của mình."
"Ồ, vâng," Winn nói, đứng dậy chuẩn bị ra về; "dĩ nhiên là tôi sẽ không từ bỏ quân đội đâu. Tôi thừa hiểu đó là điều duy nhất hợp lý nên làm."
"Xin mời ngồi xuống lại," bác sĩ Gurnet điềm đạm nói, "và đừng vội ôm lấy ý nghĩ rằng tôi cho bất kỳ quyết định nào anh sắp theo đuổi tự thân nó là hợp lý cả. Nếu là một người khôn ngoan, anh đã không đón nhận một sự thất vọng cá nhân cứ như thể đang uống axit prussic."
Winn giật mình.
"Đó không phải là sự thất vọng," anh nhanh chóng đáp; "đó là điều duy nhất phải làm."
"À vâng," bác sĩ Gurnet nói, "chúa mới biết là tôi không muốn tranh luận với bất kỳ ai tin vào cái gọi là tính dứt khoát về mặt đạo đức! Những người khôn ngoan sẽ biết thỏa hiệp, thưa Thiếu tá Staines; nhưng xin đừng mếch lòng, bởi tôi có mọi lý do để tin rằng những kẻ khôn ngoan chưa chắc đã là những người lính xuất sắc nhất. Tôi giữ anh lại thêm vài phút nữa là vì còn một vấn đề khác mà tôi muốn thu hút sự chú ý của anh, nếu anh có thể dành cho tôi chút ít thời gian?"
"Được thôi," Winn cười nhạt đáp; "theo ý bác sĩ thì tôi vẫn còn thời gian khối; tôi còn tận hai năm cơ mà."
"Ờ thì, đúng vậy," bác sĩ Gurnet nói, cẩn thận chạm các đầu ngón tay vào nhau. "Và, thưa Thiếu tá Staines, theo tôi thì anh sẽ — ừm — rất cần đến chúng đấy."
Winn ngồi thẳng người dậy.
"Ý bác sĩ là gì?" anh hỏi dồn.
"Những người ở vị trí như tôi," bác sĩ Gurnet thận trọng đáp, "thường có được những góc nhìn phụ vô cùng thú vị về tâm lý của các quốc gia khác. Tôi không biết anh có còn nhớ việc tôi từng hỏi liệu anh có biết tiếng Đức hay không?"
"Có chứ," Winn đáp. "Nó trôi tuột khỏi đầu tôi mất tiêu; nhưng giờ bác nhắc lại, tôi mới nhớ ra."
"Tôi rất lấy làm vinh hạnh," bác sĩ Gurnet điềm đạm nói, "vì đã khôi phục lại các mô não của anh đến mức độ đó. Tôi có lý do nhất định khi hỏi anh câu hỏi này. Tôi có khá nhiều bệnh nhân người Đức, một số người Pháp, và một giáo sư người Bỉ xuất sắc đang đặt mình dưới sự chăm sóc của tôi."
"Rồi sao nữa?" Winn hỏi với giọng có phần gay gắt. Anh mang cảm giác rằng gã kỳ quặc trước mặt mình đang ngầm ẩn ý điều gì đó.
"Người Đức là một dân tộc thú vị," bác sĩ Gurnet thong thả tiếp lời, "và họ có chung một sở thích. Tôi không biết Thiếu tá Staines đã để ý chưa, nhưng một sở thích chung là một thứ vô cùng mạnh mẽ. Đôi khi tôi cảm thấy hơi tiếc khi ở xứ sở chúng ta, nó lại hoàn toàn biến thành các môn thể thao điền kinh. Dám cá là anh sắp bảo với tôi rằng đối với các anh, đó không phải là gôn, mà là pô-lô; ngay cả cái ý tưởng được phóng đại ấy cũng không làm vơi bớt nỗi chán nản trong tôi là mấy."
"Với người Đức, anh thấy đấy, sở thích hóa ra lại là các cuộc diễn tập — các cuộc diễn tập quân sự. Tôi được biết rằng mùa xuân này vùng Alsace và Lorraine đã mang diện mạo của một cồng trường quân sự khổng lồ. Giờ thì Bỉ," bác sĩ Gurnet tiếp lời, gõ ngón trỏ lên đầu gối Winn, "là một đất nước nhỏ bé, bằng phẳng, không có hệ thống phòng thủ, và một trong những bệnh nhân người Pháp của tôi cho biết chính phủ Pháp đã sao nhãng một cách đáng trách các pháo đài tuyến phía bắc của họ."
"Tôi nghe người bạn khác của mình, vị giáo sư người Bỉ, kể rằng ba năm trước chính phủ Bỉ đã đặt mua những cỗ đại bác pháo đài hạng nặng từ hãng Krupp. Họ vẫn chưa nhận được chúng; nhưng tôi không tin là hãng Krupp lại bất tài đến mức không thể sản xuất nổi đại bác. Ngược lại, tôi nghe nói Krupp thậm chí còn làm được trong thời gian ngắn hơn thế, hoàn toàn tân trang lại toàn bộ pháo binh cho quân đội Áo."
Winn chồm người về phía trước đầy vẻ phấn khích.
"Này ngài," anh thốt lên, "lẽ ra ngài phải làm việc trong ngành tình báo mới phải."
"Chúa phù hộ cho tôi!" bác sĩ Gurnet thành kính thốt lên. "Không phải là tôi tin có Chúa," ông nói thêm; "nhưng tôi cứ bấu víu lấy những lời thề thốt được đúc kết sẵn ấy."
"Tôi sẽ cực kỳ bất mãn nếu phải làm việc trong bất kỳ văn phòng nào. Hơn nữa, tôi vẫn hoài nghi về giá trị của tình báo ở nước Anh. Nó quá hiếm hoi và đậm chất phản-Anh. Người ta luôn ngờ vực những phẩm chất phi-Anh thỉnh thoảng lại được tập hợp lại vì các mục đích của chính phủ."
"Tôi chỉ nhắc đến những đặc điểm dân tộc thú vị này vì tôi mang một ý tưởng, một phần là anh sẽ đồng cảm với chúng, và một phần là chúng sẽ chỉ trong một thời gian cực kỳ ngắn nữa thôi sẽ trở nên hiển hiện trước toàn thế giới."
"Bác nghĩ chúng ta sắp có chiến tranh ư?" Winn hỏi, đôi mắt lấp lánh. "Chiến tranh!" Anh thốt lên từ đó cứ như thể đó là người tình vậy.
Bác sĩ Gurnet nhún vai, thở dài, và xòe đôi bàn tay hơi mập mạp của mình ra.
"Vâng, thưa Thiếu tá Staines," ông đáp gọn lỏn, "tôi hoàn toàn cho rằng chúng ta sắp có chiến tranh."
"Vậy thì tôi phải quay lại trung đoàn của mình càng nhanh càng tốt," Winn nói, đứng phắt dậy.
"Nếu là tôi thì tôi sẽ không làm thế đâu," bác sĩ Gurnet nói. "Tôi khuyên anh nên ở lại nước Anh trong ba tháng, tôi nghĩ anh sẽ được trọng dụng nhanh hơn nếu làm vậy. Chiến tranh khó mà nổ ra ở Ấn Độ, và khí hậu ở đó rất độc hại trong những tháng mùa hè. Và tôi có thể mạn phép gợi ý việc thực hiện một vài biện pháp phòng ngừa nhỏ được chứ? Nếu anh muốn sống một cách hiệu quả trong hai năm, việc thực hiện chúng là vô cùng cần thiết đấy."
Winn quay sang nhìn ông đầy sốt sắng.
"Tôi sẽ làm bất cứ quái quỷ gì bác bảo bây giờ," anh nhanh nhẩu đáp.
Bác sĩ Gurnet bật cười, rồi ông nói:
"Hãy trở về nước Anh, học tiếng Đức, và chờ đợi cơ hội của mình. Đừng chơi bất kỳ trò thể thao vận động mạnh nào nữa, đừng nổi nóng hay hành hạ trái tim mình, đừng uống rượu, hút thuốc, chơi bida hay ngồi trong một căn phòng đóng kín cửa sổ. Hãy ăn uống thật điều độ những món đơn giản và duy trì một lượng vận động vừa phải. Anh sẽ sớm được trọng dụng đấy."
Winn hít một hơi thật sâu.
"Thật là buồn cười," anh nói, quay người bước về phía cửa, "nhưng chẳng hiểu sao tôi lại tin tưởng bác."
Bác sĩ Gurnet bắt tay anh thật nồng nhiệt.
"Theo một nghĩa nào đó, tôi có thể nói rằng," ông nhận xét, "bất chấp cách cư xử vô cùng gây thất vọng của anh, tôi cũng đáp lại sự tin tưởng đó. Tôi tin anh, thưa Thiếu tá Staines, chỉ có điều —" bác sĩ Gurnet nói nốt phần còn lại của câu nói sau khi cánh cửa đã khép lại sau lưng người bệnh. "Đáng tiếc là, tôi không chắc liệu số lượng các anh có đủ nhiều hay không."
