Claire chưa từng ở riêng với cô Marley bao giờ; cô chỉ biết bà như một người bạn đồng hành của Winn; nhưng ngay cả trong những lần gặp gỡ ít ỏi đó, cô cũng nhận ra mình đang được nhìn nhận bằng một sự bao dung đầy thiện cảm. Phải thừa nhận rằng vào đầu ngày hôm nay, tim cô từng thắt lại khi biết mình sẽ phải dành trọn buổi tối cho cô Marley. Khi từng giờ trôi qua đều được coi là một chiến thắng trước thời gian, cô không sao hiểu nổi sao Winn có thể để cô đi; vậy mà anh đã nói rất dứt khoát: "Anh muốn em đến gặp cô Marley tối nay. Bà ấy muốn trò chuyện với em, và anh nghĩ em nên đi."
Nhưng có chuyện đã xảy ra làm thay đổi tâm trạng cô. Cô Marley dẫu sao cũng là một người phụ nữ, và có những lúc chỉ có phán quyết của một người phụ nữ mới có thể xoa dịu trái tim thiếu nữ. Claire bàng hoàng và rối bời trước lời can thiệp bất ngờ của Maurice. Maurice đã nói:
“Cái gã Staines đó đang khiến người ta bàn tán về cậu đấy. Hắn thật đê tiện, vì tớ tin là hắn đã có gia đình.” Cô như bị khựng lại giữa dòng chảy rực rỡ của tình yêu. Lần đầu tiên cô nhìn thấy gương mặt của dư luận—gương mặt thù địch, ngu ngốc và đầy chõ mũi vào chuyện người khác. Claire chưa từng nghĩ rằng dù có tồi tệ đến đâu, việc làm của họ lại có thể bị coi là sai trái. Cô không tài nào gắn hai từ sai trái với tình yêu của cô hay của Winn. Nếu có một phẩm chất nào nổi trội hơn cả trong tình yêu ấy, thì đó chính là sự thuần khiết của lẽ phải. Cô từng thấy Winn dịu lại và đổi thay dưới tình yêu ấy giống như mặt đất cằn cỗi bừng tỉnh trước hơi ấm của mùa xuân. Cô cảm thấy bản thân mình như được làm phong phú và lớn lao hơn, bước đi vững chãi hơn bao giờ hết để hướng về nguyện ước lâu đời nhất của mình—rằng nhìn chung, cô có thể sống một cách lương thiện. Cô hầu như chẳng cầu nguyện điều gì cho riêng Winn; yêu anh chính là lời cầu nguyện của cô.
Nếu cô có ý định cướp anh khỏi tay Estelle hay cướp anh khỏi Peter, thì cô biết mình đã sai. Nhưng trong hai tuần qua, cô chẳng lấy đi từ Estelle thứ gì mà Estelle từng có, và cô cũng chẳng làm hại gì đến Peter. Việc làm cho trái tim một người cha mềm mặn lại có lẽ chẳng thể gây tổn hại gì cho đứa trẻ.
Đạo đức của Claire chỉ đơn giản là việc nghĩ đến người khác; bản năng của cô chống lại sự cay nghiệt. Đó là một triết lý Thiên Chúa giáo cổ xưa đã bị lãng quên từ lâu: "Hãy yêu thương, và muốn làm gì thì làm"—sự an toàn của sự nhượng bộ ấy đặt nền tảng trên phẩm chất của tình yêu.
Nhưng tối nay một ý nghĩ khác đã xuất hiện trong đầu, khiến cô vô cùng bất an. Liệu có thực sự khả năng nào có người trách cứ Winn không? Bản năng đầu tiên của cô là cơn giận dữ tột cùng, và cơn giận ấy đã vượt qua nỗi sợ để hòa vào niềm kiêu hãnh trong tình yêu. Cô cảm thấy chỉ muốn đối đầu và thách thức cả thế giới. Nếu thế giới dám phán xét họ, thì có hề gì? Trái tim họ trong sạch. Cô còn quá trẻ để biết rằng dưới những phán quyết của thế giới, những trái tim trong sạch lại càng dễ tan vỡ hơn cả những tâm hồn vấy bẩn.
Nhưng tâm trí cô không dừng lại ở đó. Cô bắt đầu thấy sợ thay cho Winn, và bằng cả trái tim, cô khao khát được thấy anh được minh oan. Anh từng làm gì sai để phải chịu phán xét cơ chứ? Anh đã yêu thương cô, nâng niu cô, bảo vệ cô. Anh đã và đang phải hy sinh vì cô những điều không thể tưởng tượng nổi. Anh thà bóp nghẹt niềm vui của chính mình, và cả của cô nữa, chứ nhất quyết không làm điều mà anh cho là sai trái với cô.
Cô ngồi trên chiếc ghế đẩu trước lò sưởi đốt củi của cô Marley, cau mày nhìn những ngọn lửa. Cô Marley thận trọng quan sát cô; có rất nhiều điều bà muốn nói, nhưng bà hy vọng phần lớn trong số đó sẽ do chính Claire thốt lên. Một người trò chuyện rất cẩn trọng có thể bày tỏ được rất nhiều điều theo cách này; những ấn tượng muốn lưu dấu bền lâu thì luôn phải xuất phát từ chính người mà bạn muốn tác động.
“Cô Marley,” Claire bắt đầu, “cô có nghĩ rằng mọi người nghĩ gì là điều quan trọng không?”
Cô Marley, người luôn tự tay cuốn thuốc lá, cầm lấy một chiếc hộp bạc nhỏ, cẩn thận miết phẳng tờ giấy cuốn và chuẩn bị nhồi thuốc trước khi trả lời.
“Rất ít người thực sự suy nghĩ; đó thường là vấn đề cốt lõi—sự vắng bóng của tư duy. Lời nói vô ý thức chính là nguyên nhân gây ra phần lớn tai họa cho con người.”
“Nhưng chẳng lẽ điều người ta nói lại quan trọng khi nó không phải sự thật sao ạ?” Claire gặng hỏi. “Ý cháu là... những điều nhảm nhí thì không thể đánh giá thấp bất kỳ ai chứ ạ?”
“Cô e là nó có quan trọng đấy,” cô Marley vừa nói vừa châm thuốc lá. “Những lời nhảm nhí rất dễ lây lan, và nó thường mang sức nặng đáng kể. Cô từng chứng kiến những lời nhảm nhí bóp nát trái tim con người.”
“Ôi!” Claire thốt lên bằng một giọng nghẹn ngào. Cô đang tự hỏi cảm giác có một trái tim tan vỡ là thế nào. Đâu đó tận sâu trong tâm trí, cô biết rằng rồi mình cũng sẽ mang một trái tim tan vỡ, hoặc một nửa tan vỡ; nhưng điều thực sự làm cô khiếp sợ là nửa kia lại thuộc về Winn.
“Liệu có ai,” cô thì thầm, “lại nghĩ điều tồi tệ về anh ấy chứ? Anh ấy bảo với cô rằng cô biết hết mọi chuyện về chúng cháu, và rằng cháu có thể nói chuyện với cô nếu muốn; nhưng lúc đó cháu không làm thế. Chẳng có gì để nói cả. Tối nay thì cháu thực sự muốn biết; cháu cực kỳ muốn biết cô nghĩ gì. Nếu cháu hỏi, anh ấy sẽ chỉ cười trừ hoặc nổi giận mất. Nhiều mặt, cô biết đấy, anh ấy rất trẻ con—còn trẻ con hơn cả cháu nữa.”
“Đúng vậy,” cô Marley đồng tình; “đến cuối đời, đàn ông lúc nào cũng rất trẻ con ở một vài khía cạnh nào đó.”
“Cháu chưa từng nghĩ,” Claire thở hổn hển nói tiếp, “rằng người ta lại nỡ trách cứ anh ấy chỉ vì chúng cháu ở bên nhau. Thật là ngớ ngẩn! Phải chi họ biết sự thật! Anh ấy rất tốt!”
“Nếu anh ta thực sự như vậy,” cô Marley mỉm cười nhìn vào đống lửa, “thì cháu đã thành công trong việc biến một kẻ mang họ Staines thành một vị thánh—đó là một thử nghiệm rất khó đấy! Dù vậy, cô không khuyên cháu quá tin tưởng vào ý nghĩ đó đâu.”
“Không phải cháu; mà là anh ấy cơ,” Claire thốt lên, bất chấp cả quy tắc ngữ pháp. “Ý cháu là, sau những gì Maurice nói chiều nay—cháu không biết diễn tả thế nào cho đúng—cháu suýt ước gì cả hai chúng cháu đều là kẻ xấu!”
Cô Marley gật đầu. Bà hiểu mối nguy hiểm của sự khiển trách khi một cuộc giằng co đang diễn ra, và nó làm suy yếu phe đang bị tấn công như thế nào.
“Làm sao cháu có thể giải thích cho mọi người hiểu,” Claire nói tiếp, “anh ấy là người thế nào? Cháu không biết mình đã kể với cô chưa, nhưng anh ấy đã bỏ đi ngay khi nhận ra tình cảm của mình, trước cả—rất lâu trước khi anh ấy biết cháu có tình cảm với anh ấy, mặc dù có lẽ anh ấy đã lờ mờ đoán được; và anh ấy để lại lời nhắn kể cho cháu nghe về vợ mình, nhưng cháu chưa từng nhận được. Nhưng ôi, cô Marley, cháu chưa bao giờ nói với anh ấy điều này, rằng dù có nhận được hay không thì cháu vẫn sẽ đến! Cháu thực sự sẽ đến, bởi vì cháu buộc phải biết liệu anh ấy có yêu mình hay không! Thế nên cô thấy đấy, nếu có ai trong chúng cháu là kẻ độc ác thì phải là cháu chứ? Chỉ có điều cháu không hề cảm thấy mình độc ác; thực sự cháu cảm thấy mình vô cùng lương thiện. Cháu không hiểu làm sao người ta có thể nhận biết điều gì là đúng nếu Chúa không để bạn thấu hiểu mà thiên hạ cứ bàn tán những điều nhảm nhí.”
“Biết được điều đó,” cô Marley khô khan đáp, “quả thực không dễ dàng chút nào.”
“Và vợ anh ấy lại chẳng quan tâm đến anh ấy,” Claire nói tiếp. “Nghĩ mà xem, vợ của Winn lại không quan tâm đến anh ấy! Thật tội nghiệp người phụ nữ đó!”
“Sao cháu lại thương hại cô ta?” cô Marley tò mò hỏi.
“À,” Claire nói với một nụ cười lúm đồng tiền hiện lên bất chợt, “cháu chỉ đang nghĩ rằng cháu sẽ không thích làm vợ của Winn nếu anh ấy không màng tới mình; và rồi cháu lại nghĩ rằng nếu anh ấy không thương, cháu sẽ bắt anh ấy phải thương!”
“Chà, xem ra cháu không cần phải nhọc công đến thế đâu,” cô Marley nói.
“Vâng, nhưng điều đó chỉ cho thấy cháu mới là kẻ độc ác hơn nhiều, đúng không ạ?” Claire hỏi với chút vẻ kiêu hãnh.
“Những điểm bất lợi cho Winn,” cô Marley nghiêm nghị nói, “chính là tuổi tác, trải nghiệm sống và người vợ của anh ta. Cô thấy mình có trách nhiệm phải nói cho cháu biết là có những điểm bất lợi đó.”
Claire cau mày.
“Winn không hề già chút nào,” cô giải thích, “bởi vì suốt đời anh ấy chỉ làm những việc quanh quẩn—thể thao hoặc công việc; chứ không phải giao du với người đời. Con người ta làm mình già đi, nhất là khi phải chăm sóc họ. Anh ấy chưa bao giờ thực sự trưởng thành; còn về trải nghiệm, cháu nghĩ bạn chẳng thể có trải nghiệm về điều gì trừ khi bạn bận tâm đến nó. Đôi khi cháu thấy nhói lòng khi nghe anh ấy nhắc về vợ mình. Anh ấy chưa từng có được cô ấy; anh ấy chỉ có mình cháu thôi. Cháu giải thích không được gãy gọn cho lắm, nhưng cháu biết điều đó là sự thật, bởi vì anh ấy từng kể cho cháu nghe những chuyện về tình yêu, qua đó cháu thấy trước kia anh ấy chưa từng có gì ngoài những chú chó—và Peter; mà Peter thì còn quá nhỏ, còn những chú chó thì không biết đáp lời. Cháu không thể trưởng thành nổi từ những con chó được.”
Cô Marley ngầm thừa nhận những hạn chế từ tầm ảnh hưởng của loài chó; nhưng bà nói:
“Tuy nhiên, cháu biết đấy, anh ta đã không tuân theo quy chuẩn đạo đức của chính mình; đó mới là thước đo để người ta phán xét một con người. Cô chắc chắn chính anh ta cũng sẽ bảo với cháu rằng một người đàn ông có gia đình nên để yên cho các cô gái.”
Claire trầm ngâm trong giây lát, rồi nói:
“Vâng, nhưng bây giờ anh ấy đã đi sâu hơn cả những quy chuẩn đó rồi. Cô có nghĩ rằng đôi khi sự sụp đổ, kể cả của một thứ mà bạn trân quý, lại khiến bạn trưởng thành không? Cháu không biết diễn tả thế nào cho chính xác, nhưng nếu bạn chưa từng làm điều mà mình cho là sai trái, liệu bạn có bao giờ biết được lẽ phải lớn lao đến nhường nào không? Hơn nữa, anh ấy đâu có tiếp tục làm sai. Có lẽ lúc đầu anh ấy đã sai khi đem lòng yêu, nhưng chính việc anh ấy kiềm chế bản thân lại làm cho điều đó trở nên khó khăn và cao đẹp hơn. Cháu nghĩ rất ít người ngoài Winn có thể tự kiềm chế bản thân, và không ai ngoài Winn có thể yêu đến thế—yêu sâu sắc đến nhường ấy.” Giọng cô nghẹn lại, và cô quay mặt đi.
“Thế,” cô Marley vừa cuốn thêm điếu thuốc vừa hỏi, “dự định của hai người là gì?”
Cô Marley cảm thấy mình phải từ bỏ những nguyên tắc vỡ lòng, nhưng bà vẫn hy vọng có thể làm được điều gì đó về các dự định của họ.
“Chúng cháu dự định lái xe qua đèo Maloja để đến Chiavenna,” Claire nói; “Maurice có một nhóm bạn đi cùng. Chúng cháu sẽ xuất phát bằng chuyến xe bưu điện sớm hơn, và ăn trưa cùng nhau ở Vico-Soprano trước khi anh ấy đến. Và rồi khi Maurice đến, chúng cháu sẽ nói lời tạm biệt; và rồi—và rồi, cô Marley, cháu vẫn đang suy nghĩ—cháu nghĩ chúng ta không được phép gặp lại nhau nữa! Cháu chưa nói với Winn, bởi vì anh ấy thích nói như thể chúng cháu vẫn có thể gặp, ở những nơi vô cùng xa xôi và kỳ lạ, với cô đi cùng để làm giám thị cho chúng cháu. Cháu nghĩ việc nói năng như thế giúp anh ấy thấy dễ chịu hơn, nhưng bây giờ cháu nghĩ chúng cháu không bao giờ được gặp lại nhau nữa. Nếu cháu kể cho cô nghe chuyện này, cô sẽ không trách anh ấy chứ?”
“Không,” cô Marley nói; “sau những gì cháu tâm sự với cô tối nay, cô không hề có ý định trách cứ anh ta.”
“Vâng,” Claire nói, “cháu nghĩ nếu chúng cháu còn gặp lại nhau, anh ấy sẽ không để cháu đi đâu. Lần này có thể chúng cháu xoay sở được, nhưng không có lần thứ hai đâu.”
“Cháu có chắc,” cô Marley dịu dàng hỏi, “rằng lần này hai cháu sẽ xoay sở được không?”
Claire ngẩng đầu lên nhìn cô Marley.
“Cô không nghĩ vậy sao ạ?” cô nghiêm nghị hỏi. “Cháu đã cảm thấy vô cùng chắc chắn cơ mà.”
“Cô sẽ cảm thấy chắc chắn hơn rất nhiều,” cô Marley nói, “nếu cháu không lái xe xuống đèo. Một khi cháu đã khởi hành cùng Winn, cháu có cho rằng anh ấy sẽ dừng lại không? Cô chắc chắn bây giờ anh ấy có ý định đó; thực tế, việc anh ấy bảo cháu lên đây nói chuyện với cô đã chứng minh điều này. Anh ấy biết cô sẽ chẳng giúp ích gì cho anh ấy trong việc đưa cháu đi trốn cả. Nhưng cháu yêu ạ, cô chưa từng thấy ai mang họ Staines chịu dừng bước một khi họ đã bắt đầu. Chừng nào anh ta còn mải nhìn vào những hậu quả dành cho cháu, anh ta sẽ tránh xa chúng—bây giờ anh ta vẫn đang nhìn vào đó, nhưng sẽ đến một khoảnh khắc anh ta ngưng nhìn lại, và khi ấy mọi thứ sẽ phụ thuộc vào cháu. Cô nghĩ cơ hội duy nhất của cháu là nói lời tạm biệt ở đây, và lái xe xuống đèo cùng Maurice. Cậu ta có thể sắp xếp ổn thỏa cho đám bạn của mình một lần này.”
Máu dồn khỏi khuôn mặt Claire, nhưng đôi mắt cô vẫn không hề nao núng trước ánh mắt của cô Marley. Một lúc sau, cô Marley quay mặt đi; bà không thể chịu đựng nổi ánh nhìn trong mắt Claire nữa. Cảm giác ấy giống như đang giương mắt nhìn gương mặt của một kẻ sắp chết đuối.
“Cháu không cần một cơ hội nào hết!” Claire thì thầm.
