Khi đao của ta an tĩnh nằm trong bao, khi sóng gió cuộn trào quanh ta tạm thời lắng xuống, ta thường ngồi xuống ngẫm nghĩ về nỗi bất an nơi cõi lòng. Trong chiến tranh, chúng ta đều mong hòa bình trở lại cõi đời, đó là lý tưởng mà ta vì nó phấn đấu. Dù vậy, vào những thời khắc thái bình——vốn hiếm hoi trong hơn bảy mươi năm cuộc đời ta——ta lại chưa từng cảm thấy bản thân đã đạt đến sự trọn vẹn; ngược lại, dường như trong cuộc sống đã đánh mất điều gì đó.
Nhìn thoáng qua, đây thực sự là một điều nghịch lý. Nó nhắc nhở ta rằng ta là một chiến sĩ, một kẻ cần phải hành động. Trong những lúc không có việc gì cấp bách đòi hỏi hành động, ta sẽ thấy bất an. Vô cùng bất an.
Khi chúng ta không dấn bước phiêu lưu nơi đường trường, khi không có quái vật để trảm, không có núi cao để trèo, ta thấy tẻ nhạt. Ta đã bắt đầu thấu triệt chân lý này về cuộc sống của mình, chân lý về việc ta là người như thế nào. Cũng vì thế, trong những lúc buồn chán ngẫu nhiên ấy, ta sẽ tìm cách đánh bại sự tẻ nhạt. Ta sẽ đi tìm một ngọn núi cao hơn hết thảy những đỉnh núi ta từng leo trước đây để trèo lên.
Chàng chỉ đơn giản là hờ hững không màng.
Phải chăng nỗi đau đớn mà Errtu giáng xuống đầu chàng quá đỗi to lớn, quá đỗi dai dẳng đến mức khiến chàng đánh mất năng lực cộng cảm với tha nhân? Phải chăng chàng đã chứng kiến quá nhiều điều kinh hoàng, quá nhiều nỗi thống khổ, nên không thể nghe thấy tiếng gọi của họ? Điều ta lo nhất chính là, ngoài những triệu chứng này ra, bản thân sự thờ ơ của chàng không có phương thuốc nào trị dứt. Hơn nữa, nói thật lòng, ta thấy tính tình của Wulfgar đã rõ ràng biến đổi, hiện giờ chàng đang ở trong trạng thái tự trốn tránh chính mình, trải nghiệm kinh hoàng gần đây đã che mờ mắt chàng, khiến chàng không thể thấy rõ chân tướng sự việc. Có lẽ chàng đã không còn thấu hiểu được nỗi đau của kẻ khác. Hoặc có lẽ, nếu có thể hiểu được nỗi đau của người khác, chàng cũng sẽ đem nó so sánh với sáu năm thẩm phán thống khổ nơi ngục tù Errtu, rồi gạt phăng nỗi đau của người ta như một chuyện vặt vãnh tầm thường. Mất đi khả năng thấu hiểu cảm xúc của người khác có lẽ sẽ trở thành vết thương sâu sắc và dai dẳng nhất. Một kẻ thù vô hình, cầm lưỡi đao không tiếng động, xé rách tâm can chúng ta còn tàn nhẫn hơn cả việc đánh gục sức mạnh thể xác. Thiếu đi năng lực cộng cảm cùng tha nhân, chúng ta rốt cuộc là thứ gì? Nếu chúng ta không thể thấu hiểu niềm vui và nỗi đau của người khác, sinh mệnh chúng ta còn niềm vui sướng nào đáng nói? Ta vẫn còn nhớ những năm tháng trôi qua nơi U Ám Địa Vực sau khi ta trốn thoát khỏi thành Menzoberranzan. Ngoại trừ vài lần ghé thăm hiếm hoi của Guenhwyvar, ta gần như chỉ dựa vào trí tưởng tượng của bản thân để vượt qua quãng thời gian tưởng chừng dài hơn thực tế gấp bội phần ấy.
Ta không chắc liệu Wulfgar còn không gian để tưởng tượng hay không, bởi tưởng tượng đòi hỏi một người phải tự nhìn vào nội tâm, mà ta cảm thấy, mỗi khi bằng hữu của ta làm vậy, chàng chỉ thấy đám lâu la của Errtu, bùn lầy Vực Sâu và nỗi sợ hãi tột cùng.
Bên cạnh chàng có những người bạn yêu thương chàng. Họ sẽ dốc hết sức chi viện, giúp chàng vượt qua chướng ngại trước mắt, cũng chính là địa ngục của Errtu trong tâm khảm chàng. Có lẽ Catti-brie, người phụ nữ chàng từng yêu sâu đậm và có lẽ vẫn còn yêu, sẽ tạo nên ảnh hưởng mang tính quyết định đối với sự hồi phục của chàng. Ta thừa nhận, nhìn hai người họ bên nhau khiến lòng ta đau nhói. Nàng đối đãi với Wulfgar bằng tất cả sự dịu dàng và cảm thông, nhưng ta biết, chàng không cảm nhận được cái chạm dịu dàng của nàng. Nếu nàng tát vào mặt chàng, nghiêm nghị nhìn chàng và chỉ ra biểu hiện mệt mỏi buông xuôi của chàng, có lẽ sẽ tốt hơn. Ta biết rõ điều đó, nhưng ta không thể bảo nàng làm vậy, bởi vì mối quan hệ giữa hai người phức tạp hơn thế nhiều. Lúc này trong lòng ta chỉ nghĩ xem làm thế nào là tốt nhất cho Wulfgar, nhưng nếu ta mách cho Catti-brie một biện pháp trông có vẻ thiếu lòng trắc ẩn, nó có thể——và chắc chắn sẽ——ít nhất là theo trạng thái tâm trí hiện thời của Wulfgar——bị hiểu thành hành vi quấy nhiễu cuộc sống của họ xuất phát từ một kẻ cầu hôn đầy ghen ghét đố kỵ.
Không phải như vậy. Bởi vì, dẫu cho ta không rõ tình cảm thực sự của Catti-brie dành cho người đàn ông từng là phu quân của nàng——nàng dạo gần đây đã bắt đầu che giấu cảm xúc của mình rất khéo——ta biết chắc một điều rằng hiện tại Wulfgar chưa thể nào yêu được.
Không thể yêu... Trong các từ ngữ miêu tả một con người, còn có lời nào bi ai hơn thế? Ta nghĩ là không còn nữa, ta thực sự mong lúc này có thể đưa ra một phán đoán khác về trạng thái tinh thần của Wulfgar. Nhưng tình yêu, một tình yêu chân chính và tha thiết, đòi hỏi năng lực thấu hiểu cảm xúc của nhau. Đó là sự sẻ chia——chia sẻ niềm vui, nỗi đau, nụ cười và giọt lệ. Tình yêu chân thành biến linh hồn của một người thành tấm gương phản chiếu linh hồn của người kia. Và hệt như một căn phòng được gắn gương ở hai vách sẽ khiến không gian dường như rộng mở hơn, niềm hoan lạc chung của hai người cũng được nhân lên gấp bội. Lại như vài thứ vật phẩm trong căn phòng ấy trở nên mờ nhạt chẳng đáng bận tâm, nỗi đau nhờ có hai người cùng san sẻ mà không còn quá đỗi xót xa.
Đó chính là ma lực của tình yêu, bất kể là trong ái tình mãnh liệt hay trong tình bằng hữu thâm sâu đều như thế. Sẻ chia khiến niềm vui nhân đôi, làm nỗi đau vơi nửa. Wulfgar lúc này đang ở bên bằng hữu, tất cả bạn bè của chàng đều mong mỏi tạo nên sự sẻ chia ấy như thuở ban đầu. Thế nhưng, chàng lại chẳng thể cùng chúng ta sẻ chia, chàng không thể dỡ bỏ lớp phòng ngự tâm can mà chàng từng dựng lên——và vào lúc bị vây hãm bởi đồng loại của Errtu thì bắt buộc phải dựng lên.
Chàng đã đánh mất khả năng cộng cảm cùng người khác. Ta chỉ có thể cầu nguyện rằng chàng sẽ tìm lại được nó, cùng với sự trôi đi của thời gian, chàng sẽ rộng mở hoàn toàn tâm hồn mình với bè bạn. Bởi lẽ không có năng lực thấu cảm cùng tha nhân, cuộc sống của chàng sẽ chẳng có mục tiêu; không có mục tiêu thì không có sự thỏa mãn; không có sự thỏa mãn thì không có toại nguyện; và khi không có toại nguyện, chàng sẽ vĩnh viễn chẳng có được niềm vui.
Mà chúng ta, tất cả chúng ta, đều bất lực không cách nào cứu giúp chàng.
——Drizzt Do'Urden
