Thời gian cứ thế trôi đi, và trái với sự ngỡ ngàng cùng nỗi thất vọng cay đắng của bà Otway, bức thư bà gửi cho vị bác sĩ phẫu thuật người Đức vẫn bặt vô âm tín. Bà đã chắc mẩm rằng ông ta sẽ hồi âm rất sớm — nếu không phải ngay lập tức, thì cũng trong vòng một tuần hoặc mười ngày.
Những người duy nhất bà thông báo là Robert Allen, luật sư của Thiếu tá Guthrie, và cô con gái của bà. Nhưng dù cả hai đều bày tỏ sự đồng cảm sâu sắc theo cách riêng của mình, chẳng ai trong số họ có thể giúp gì được cho bà. Trái với ý muốn của mình đôi chút, ông Allen đã viết thư thông báo cho thân chủ của mình về cái chết của bà Guthrie, đồng thời xin chỉ thị về một số vấn đề kinh doanh cấp bách. Thế nhưng, ngay cả bức thư ấy cũng chẳng nhận được bất kỳ hồi âm nào từ Trạm dã chiến.
Còn về phần Rose, con bé sớm từ bỏ việc gặng hỏi xem có bức thư nào nữa đến chưa, và đối với trái hiểm đau đớn của bà Otway, thì cứ như thể cô con gái ngày càng bận tâm vào rắc rối riêng của mình — vốn chẳng dễ dàng gì trong việc giữ cho Jervis được vui vẻ dẫu mang gánh nặng đau đớn của tình trạng tàn tật hiện tại — nên chẳng còn chút thời gian nào dành cho chuyện của người khác. Tội nghiệp Rose, con bé thường cảm thấy rằng, như câu tục ngữ vẫn nói, nó sẵn sàng đánh đổi mọi thứ trên đời để được độc chiếm người đàn ông của mình, giống như một người vợ nghèo ở vùng quê nhà có được chồng vào lúc này — không y tá, không bạn bè, thậm chí chẳng cần bác sĩ, ngoại trừ họa hoằn lắm mới có chuyến ghé thăm.
Nhưng bà Otway đã không công bằng với Rose; vì trong việc chưa bao giờ nhắc đến Thiếu tá Guthrie cùng tai họa khủng khiếp giáng xuống đời anh, cô đang đối xử với mẹ mình hệt như cách mà chính cô mong được đối xử trong một hoàn cảnh tương tự.
Một nỗi bất hạnh lớn lao phủ bóng lên mọi muộn phiền nhỏ nhặt. Một sự việc khó chịu vốn dĩ có thể khiến nữ chủ nhân nhà Trellis House vô cùng bực bội và cáu kỉnh nếu cuộc sống của bà khi ấy bình thường, đó là sự xuất hiện của một thông báo cộc lốc cho biết điện thoại của bà sắp bị cắt, với lý do rằng trong nhà bà đang dung dưỡng một kẻ thù ngoại kiên mang tên Anna Bauer.
Thực ra chiếc điện thoại chưa bao giờ là vật thiết yếu đối với bà Otway như đối với nhiều người quen của bà, nhưng dạo gần đây, từ khi cuộc sống trở nên quá ư quạnh quẽ, bà đã quen thói trò chuyện qua điện thoại mỗi sáng với cô Forsyth.
Cô Forsyth, người mà cư dân Witanbury cho là cổ hủ một cách ngô nghê, lại từng là một trong những thuê bao điện thoại đầu tiên ở Witanbury. Thế nhưng, bà vẫn kiên quyết phản đối việc sử dụng nó một cách phù phiếm và phung phí. Ấy thế mà, thật lạ lùng làm sao, bà lại sẵn sàng dành ra năm phút hoặc hơn trong giờ làm việc buổi sáng để trò chuyện qua chiếc máy ấy với bà Otway. Tuy nhiên, cô Forsyth đã nhận ra rằng người bạn của mình đang gặp điều bất ổn, và đây dường như là cách duy nhất giúp ích cho một nỗi buồn hay trạng thái quẩn quanh tâm lý mà cô chẳng hề hay biết — dẫu đôi khi trong đầu cô thoáng qua một mối nghi ngờ chạm đến ranh giới của sự thật.
Trong những buổi trò chuyện buổi sáng đó, đôi khi họ bàn về Chiến tranh. Bà Otway không bao giờ nói về Chiến tranh với bất kỳ ai khác, bởi ngay cả lúc này, bà cũng không thể ép mình chia sẻ sự kinh hoàng ngày càng lớn và vâng, cả sự khinh miệt mà tất cả những người xung quanh dành cho nước Đức. Cô Forsyth là một phụ nữ thông minh, và như người bạn của mình đã biết, cô có những nguồn thông tin mà các nhà chiến lược nghiệp dư và đám buôn chuyện ở Witanbury Close không thể có được. Thế nên, việc buộc phải chấm dứt những cuộc trò chuyện ngắn ngủi mỗi sáng — vốn mang lại bao niềm an ủi cho trái tim đau khổ của bà Otway — thực sự là một sự mất mát và nỗi đau đớn lớn.
Bà từng lên tiếng phản đối đầy nhiệt huyết, chỉ ra rằng tất cả hàng xóm của bà đều có điện thoại, và chỉ cần nhờ bất kỳ ai trong số họ cho phép người hầu của bà gửi một lời nhắn là bà có thể lách qua cái quy định mà đối với bà là ngớ ngẩn và thừa thãi này. Thế nhưng, lời phản đối của bà chỉ nhận lại một sự xác nhận mang tính thủ tục, và ngay ngày hôm đó, điện thoại của bà đã bị cắt.
Bà hẳn sẽ phải ngạc nhiên, ngay cả lúc này, nếu biết rằng một số người hàng xóm và quen biết đang nhìn mình với sự hoài nghi ngày càng dâng cao.
Những vùng cao nguyên nhấp nhô quanh thành phố giờ đây đã ngập tràn các doanh trại rộng lớn, và Witanbury ngày nào cũng đông đúc binh lính; chẳng có gia đình nào ở Close, và hầu như chẳng có gia đình nào trong thị trấn, mà lại không có ít nhất một người con trai, người chồng, người anh em, người tình ruột thịt đang phục vụ trong các Lục quân Mới, nếu như chưa — như trong rất nhiều trường hợp — có mặt ở Tiền tuyến.
Bất chấp điều vẫn được mô tả là "cuộc hôn nhân lãng mạn" của Rose Otway, bà Otway vẫn bị xem là chẳng dính líu gì đến Quân đội, và tình cảm xưa cũ của bà dành cho nước Đức cùng người Đức vấp phải sự bất mãn, bên cạnh thực trạng rành rành là bà vẫn giữ lại một kẻ thù ngoại kiên trong nhà mình.
Và, hầu như lúc nào cũng vậy, cảm giác đó không phải là không có cơ sở, bởi quả thực nữ chủ nhân nhà Trellis House rất ít quan tâm đến diễn biến của cuộc đại chiến đang diễn ra ở Pháp và Flanders. Bà lướt qua tờ báo mỗi sáng, và thường thì một cái tên xuất hiện trong danh sách thương vong lại mang đến cho bà nhiệm vụ đau lòng là viết thư chia buồn với người quen hay bạn cũ. Nhưng bà không thích bàn tán về Chiến tranh như tất cả những người xung quanh. Nó đã mang đến cho cá nhân bà quá nhiều nỗi đau giấu kín. Những lời chỉ trích hẳn sẽ ngạc nhiên biết bao nếu một thiên sứ, hoặc một nhân chứng đáng tin cậy nào đó tương tự, thông báo cho họ hay rằng trong số tất cả phụ nữ mà họ quen biết, chẳng có ai có cuộc đời bị đảo lộn hay tác động bởi Chiến tranh sâu sắc hơn Mary Otway!
Bà quá ư bất hạnh để mà bận tâm xem những người xung quanh nghĩ gì về mình. Dẫu vậy, bà vẫn thấy tổn thương khi dần nhận ra rằng gia đình Robey và bà Haworth — những người xét cho cùng là bạn láng giềng thân cận nhất của bà ở Close — đang nhìn nhận với vẻ ngạc nhiên, và vâng, cả sự phẫn nộ, trước điều mà họ tưởng tượng là sự chối bỏ thiếu ái quốc từ phía bà trong việc theo dõi thông minh nhịp độ của các sự kiện.
Bà mất nhiều thời gian hơn để phát hiện ra rằng sự hiện diện lâu dài của người quản gia già tốt bụng Anna tại Trellis House đang khơi mào cho không ít lời đàm tiếu khó chịu. Ban đầu chẳng ai thấy chuyện Anna ở lại với bà có gì là kỳ lạ, nhưng giờ đây, thỉnh thoảng lại có người thốt lên vài lời ngạc nhiên vì sao lại có một phụ nữ người Đức sinh sống ngay tại Witanbury Close.
Nhưng những lời chỉ trích ngốc nghếch, vô tri ấy thì thấm tháp gì, nếu đặt lên bàn cân so với vết thương giấu kín trong tim bà? Tin tức mà bà khao khát không phải là tin chiến thắng từ Tiền tuyến, mà là tin tức cho hay các cuộc đàm phán đang diễn ra nhằm trao đổi tù binh chiến tranh tàn tật cuối cùng đã thành công. Tuy nhiên, tin tức ấy dường như chẳng bao giờ chịu đến.
Về một mặt nào đó, bà Otway lại rất may mắn. Mùa đông năm ấy ở Witanbury có vô số công việc vất vả cần làm, và dẫu người ta vẫn tưởng bà thờ ơ với Chiến tranh, bà lại có một cách đối xử tuyệt vời với những người vợ và người mẹ lính tráng, đến mức theo thời gian, tất cả các trường hợp hóc búa nhất đều được đẩy sang cho bà.
“Đây là lời cảnh cáo rằng cô đang bị theo dõi. Một người bạn của nước Anh đang để mắt đến cô, không hề phô trương nhưng lại cực kỳ sát sao. Hãy sa thải người phụ nữ Đức đã lưu lại quá lâu trong cơ ngơi của cô. Nước Anh không thể chấp nhận bất kỳ rủi ro nào.”
Bà Otway đã trở về nhà sau một buổi chiều dài đi thăm hỏi, và tìm thấy bức thư nặc danh này đang chờ mình. Trên phong bì, tên và địa chỉ của bà được viết bằng những chữ cái in hoa to tướng.
Bà đăm đăm nhìn xuống thông điệp mang giọng điệu ra lệnh ấy — tất nhiên được viết bằng một chữ ký giả mạo — với tâm trạng vừa ghê tởm vừa buồn cười. Rồi bỗng nhiên, bà quyết định sẽ đem nó cho cô Forsyth xem trước khi đem đốt.
Dù đã mệt mỏi, bà vẫn rời khỏi nhà một lần nữa và thong thả đi bộ sang thăm người bạn cũ.
Cô Forsyth mỉm cười khi đọc nó, nhưng cô cũng cau mày, và nét cau mày ấy rõ rệt hơn cả nụ cười khi bà Otway thốt lên: “Chị đã bao giờ thấy một chuyện kỳ cục thế này chưa?”
“Nó không kỳ cục như chị nghĩ đâu, Mary! Tôi phải thành thật nói với chị rằng, theo ý kiến của tôi, kẻ viết bức thư nặc danh này có lý khi tin rằng đang có rất nhiều hoạt động gián điệp và chuyển thông tin mật cho kẻ địch.”
Cô dừng lại một lát, rồi điềm tĩnh nói tiếp: “Tôi cho rằng chị hoàn toàn chắc chắn về bà Anna già của mình chứ? Hồi trước chẳng phải bà ấy có mối liên hệ rất mật thiết với Berlin sao? Bà ấy đã cắt đứt tất cả những điều đó từ khi Chiến tranh nổ ra chứ?”
“Đương nhiên là rồi!” bà Otway thiết tha kêu lên. Bà ngạc nhiên trước chiều hướng mà cuộc trò chuyện vừa rẽ sang. Liệu có thể tưởng tượng được rằng từ nay cô Forsyth cũng bị xếp vào hàng ngũ những kẻ cuồng ám ảnh gián điệp — loài người mà bà thừa biết có không ít ở Witanbury hay không? “Bà ấy đã cố gắng đủ mọi cách ngay từ đầu cuộc Chiến — bản thân tôi cũng đã làm hết sức để giúp bà ấy — nhằm liên lạc với họ hàng bên đó, vì bà ấy vô cùng lo lắng và đau khổ cho họ. Nhưng bà ấy đã thất bại — thất bại hoàn toàn!”
“Thế còn những người bạn Đức của bà ấy ở Anh thì sao? Tôi đoán là bà ấy có bạn bè người Đức chứ?”
“Theo những gì tôi tin chắc thì bà ấy không có lấy một người quen người Đức nào!” nữ chủ nhân của Anna tự tin thốt lên. “Bà ấy từng quen biết gia đình Fröhling tội nghiệp đó khá thân, nhưng như tôi dám cá là chị biết đấy, họ đã rời Witanbury từ rất sớm khi Chiến tranh vừa bùng nổ — thực ra là ngay trong tuần đầu tiên của cuộc chiến. Và chắc chắn bà ấy không hề nhận được tin tức gì từ họ. Tôi đã hỏi bà ấy điều đó từ cách đây một thời gian. Thân mến, xin cô Forsyth hãy tin tôi khi tôi nói rằng, ngoài ngoại hình đậm chất Đức và cách nói năng buồn cười, Anna già tội nghiệp của tôi về mọi mặt đích thực chẳng khác nào một người Anh. Xưa nay, bà ấy đã sống ở nước Anh tới hai mươi hai năm cơ mà!”
Trên khuôn mặt cô Forsyth thoáng xuất hiện một biểu cảm vô cùng kỳ lạ, đầy ngờ vực và ngập ngừng. “Tôi dám cá những gì chị nói là sự thật,” cuối cùng cô cất lời. “Nhưng dẫu vậy, nếu tôi là chị, Mary, tôi sẽ cho bà ấy xem bức thư đó. Có lẽ bà ấy vẫn đang liên lạc với một vài người đồng hương của mình — ý tôi là với một sự ngây thơ hoàn toàn. Sẽ rất phiền phức cho chị nếu sự tình hóa ra lại đúng như vậy. Tôi ngẫu nhiên biết được rằng Witanbury được tin là — ừm, tôi nên gọi nó là gì nhỉ? — một trung tâm gián điệp của vùng nước Anh này. Tôi không rõ đó có phải là thành phố hay không, mà là vùng phụ cận. Chị thấy đấy, chúng ta đâu có cách quá xa một trong những bãi biển mà người Đức, nếu họ thực sự đổ bộ, sẽ chọn làm điểm dừng chân lý tưởng.”
Sự kinh ngạc tột độ hiện rõ trên khuôn mặt bà Otway.
“Chị biết là tôi không bao giờ buôn chuyện mà, Mary, thế nên chị có thể coi những gì tôi nói là sự thật. Nhưng tôi nài xin chị hãy giữ kín điều đó cho riêng mình. Thậm chí đừng nói cho Rose hay Ngài Trưởng giáo biết. Thông tin của tôi không bắt nguồn từ bất kỳ ai ở đây, trong Witanbury. Nó xuất hiện từ Luân Đôn.”
Lá cạ biết hướng gió bay. Bức thư nặc danh gửi tới Trellis House là một lá cạ; lá cạ thứ hai chính là lời tiết lộ mà cô Forsyth vừa dành cho bà Otway.
Gió thổi từ hai chiếc lá cạ nhỏ bé ấy bỗng nhiên chuyển hóa thành một trận cuồng phong vào ngày 25 tháng Ba. May thay, đó không phải là cơn cuồng phong ảnh hưởng trực tiếp chút nào đến bà Otway hay bà Anna già tốt bụng của bà, thế nhưng nó lại khiến cả hai vô cùng bấn loạn theo những cách khác nhau, bởi nó mang một hình hài kỳ quặc: một cuộc tấn công bạo lực bởi một đám đông trang bị cuốc xẻng và xà beng nhằm vào một số kẻ tự xưng là người Đức — vì tất cả bọn họ đều đã nhập tịch — cùng tài sản của họ.
Một cuộc mít tinh tuyển quân vô cùng thành công đã được tổ chức tại Quảng trường Chợ. Tại buổi họp mặt này, các bậc danh giá trong vùng đã tề tựu đông đủ. Do đó, trên chiếc bục được dựng lên trước Tòa Thị chính, Lãnh chúa Quản lý Hạt, được sự hậu thuẫn của nhiều vị chức sắc tôn giáo đứng đầu là Ngài Trưởng giáo, đã có một bài diễn văn xuất sắc, tiếp nối bằng những bài phát biểu ngắn gọn, sôi nổi khác, mỗi bài đều như một tiếng kèn giục giã lòng ái quốc của cư dân Witanbury. Chẳng có một bài diễn văn nào trong số đó kích động bạo lực dưới bất kỳ hình thức nào, nhưng người ta dĩ nhiên đã nhắc đến một số tội ác khủng khiếp mà người Đức từng gây ra ở Bỉ, và một diễn giả đã tuyên bố rất rõ ràng rằng nếu một cuộc xâm lược của Đức diễn ra trên bờ biển nước Anh, dân thường phải xác định rằng số phận của nước Bỉ sẽ là số phận của họ.
Buổi họp kết thúc trong hòa bình, và rồi, một giờ sau đó, ngay khi các nhân vật quyền quý đã rời đi hết và màn đêm bắt đầu buông xuống, bạo loạn bất ngờ bùng nổ. Kẻ cầm đầu đám bạo động là hai người phụ nữ, đều là người Ireland, có chồng được cho là đã bị ngược đãi tàn nhẫn trên đường đến một trại tù binh ở Đức.
Câu chuyện đó đã được đăng tải trên tờ báo địa phương, dựa trên lời khai của một nhân viên quân y vừa trở về Anh sau bao phen phiêu lưu kỳ lạ. Quả thực, đã có một lời bóng gió về vấn đề này trong một trong các bài diễn văn tuyển quân, nhưng diễn giả không xoáy sâu vào nó; và dẫu những lời ông nói đã khơi dậy những tiếng rên rỉ từ đám đông thính giả hùng hậu, dẫu những từ ngữ ông thốt lên rõ ràng đã giúp quan tòa dễ dàng hơn khi xử lý trường hợp của hai người phụ nữ ấy bằng một lời khiển trách rồi cho họ về, chẳng ai có thể suy luận một cách hợp lý rằng chính điều này đã dẫn đến vụ bạo loạn.
Chỉ trong vài phút, tình hình trở nên vô cùng tồi tệ. Đã có rất nhiều thiệt hại xảy ra, ví dụ như tại xưởng giày — nơi vẫn đang được quản lý (và quản lý cực kỳ tốt) bởi một người Đức nhập tịch cùng con trai ông ta. Sau đó, đám đông bạo loạn chuyển hướng chú ý sang cửa hàng bách hóa Witanbury. “Kaiser,” biệt danh mà những kẻ hàng xóm kém thiện cảm vẫn gọi Alfred Head, từ lâu đã không được lòng cư dân ở các khu ổ chuột trong thị trấn, và điều đó diễn ra từ trước khi Chiến tranh nổ ra cả quãng dài. Giờ là lúc để thanh toán những ân oán cũ. Thế là những ô cửa kính lớn vỡ vụn dưới những nhát cuốc xẻng giáng xuống thật dứt khoát; và toàn bộ hàng hóa, phần lớn gồm thịt xông khói, bơ và phô mai từng trưng bày ở cửa sổ, đã bị lôi tuột ra, ném tứ tung vào đám đông bạo loạn và mang đi trong tiếng hò reo đắc thắng. Thật may mắn là không có thương vong nào về người xảy ra ở đó.
Alfred Head đã tẩu thoát ngay lập tức lên căn phòng cao nhất của tòa nhà. Ông ta cố thủ trong đó, khóa trái cửa, co ro và run lẩy bẩy cho đến khi cảnh sát, với sự tiếp viện hùng hậu của quân lính, đánh đuổi được đám bạo động đi.
Ban đầu Polly vẫn kiên cường bám trụ. “Đồ hèn nhát! Đồ hèn nhát!” cô thét lên, dũng cảm lao vào trong cửa hàng; và nếu không có cảnh sát can thiệp thì chắc chắn cô đã bị đám bạo dân hành hung nhừ tử rồi. May mắn là lúc đó cảnh sát đã đột nhập thành công từ lối cửa sau của tòa nhà và lôi cô ra ngoài.
Ngay cả chốn Close yên bình cũng văng vẳng những âm thanh điềm gở báo hiệu những gì đang diễn ra ngoài Quảng trường Chợ. Và bà Anna già tội nghiệp đã chuyển sang màu trắng bệch, hay đúng hơn là màu vàng ệch vì khiếp sợ.
Đến sáng hôm sau, cơn lạnh lẽo đã thế chỗ cho ngọn lửa cuồng nộ, và toàn bộ Witanbury đều cảm thấy hổ thẹn một cách xứng đáng vì những gì đã xảy ra. Các phòng giam dưới Tòa Thị chính chật chội hơn bao giờ hết, và chẳng tài nào tìm được một ai thốt lên nổi một lời bê vực cho đám bạo dân.
Riêng bác sĩ Haworth thì đau đớn khôn nguôi trước sự việc vừa rồi, và người ta được biết rằng ông thực sự đã ngỏ lời mời vợ chồng Alfred Head đến trú ngụ tại nhà Trưởng giáo, thậm chí còn sai cả xe ngựa của mình đi đón họ — hoặc thiên hạ đồn đại thế. Họ đã vô cùng biết ơn khi nhận lấy lòng tốt ấy; và dẫu Alfred Head giờ đây đã trở lại nơi làm việc để tính toán thiệt hại và sắp xếp việc sửa chữa, Polly vẫn tiếp tục ở lại nhà Trưởng giáo trong vài giờ nữa.
Thế nhưng, hai ngày đó — những ngày sẽ mãi được người dân thành phố nhà thờ ghi nhớ như chứng nhân cho vụ bạo loạn chiến tranh duy nhất ở Witanbury — lại mang những ý nghĩa hoàn toàn khác đối với bà Otway và cô con gái Rose Blake của bà. Bởi vào buổi sáng ngày 26, một bức điện tín đã cập bến Trellis House mang theo tin tức rằng cuối cùng việc trao đổi tù binh tàn tật đã được sắp xếp ổn thỏa, và cái tên Thiếu tá Guthrie nằm trong danh sách những sĩ quan Anh dự kiến sẽ trở về từ Đức, qua ngả Hà Lan, trong vòng bốn mươi tám giờ tới.
Và, như thể niềm vui đó hãy còn chưa đủ, Sir Jacques vào cùng ngày hôm đó đã thông báo với đôi trẻ rằng giờ đây cuối cùng thời điểm đã điểm để họ có thể lên đường, cùng nhau đến căn ngôi nhà nhỏ bên tiếng sóng biển — nơi một người bạn lâu năm của phu nhân Blake đã ngỏ ý cho họ mượn để Jervis tịnh dưỡng — và tận hưởng tuần trăng mật.
