Đó rõ mồn một là mùa thu rồi.
Tokyo trời đã trở lạnh, những cây phong bên đường phảng phất ngả vàng tựa mật ong, khi tôi nhắm hai mắt lại, dường như đã cảm nhận được sắc đỏ ngập tràn của cả con đường phong ấy sắp rơi rụng đầy mặt đất.
Mùa thu có một loại mùi hương, khô ráo, thanh đạm, mộc mạc, thứ hương thơm khiến người ta an tâm ấy luôn khiến bản thân nhạy cảm về khứu giác, từ tận đáy lòng sinh ra lòng thành kính đối với đất trời, tựa như Quan Âm nương nương với ánh mắt từ bi hiền hòa đang đồng hành cùng mình.
Tôi quen biết em vào thời điểm này.
Khoác một chiếc áo khoác Levi rộng thùng thình, chiếc quần dài màu trắng gạo, đôi má hay cười có lúm đồng tiền, ánh nắng mùa thu sáng rực rỡ, em cũng là một đứa trẻ xinh đẹp rạng rỡ.
Tôi thường nhắc với em về nhóm phụ nữ làm phim ấy, cùng với Thiên Văn, đạo diễn Hầu Hiếu Hiền những người như người thân của tôi.
Trai thanh, gái lịch.
Bờ biển Huệ Dương, trong cái nắng gay gắt bất chợt đổ xuống một trận mưa phùn.
"Trai thanh, gái lịch." Em dùng tiếng Nhật đọc lại một lượt, tôi gật gật đầu. Những hàng cây hai bên đường Omotesando của Aoyama đung đưa theo gió, chúng ta ngồi trong gió, nhìn những người trẻ tuổi Nhật Bản theo mốt thời trang mới sải bước tiến lên, những chiếc siêu xe Mercedes lướt qua với tiếng gầm rú, cả những chiếc xe March đáng yêu giá rẻ cũng lăn bánh qua tựa như đang lăn tròn. Tôi nói: "Mọi người ai nấy đều bận rộn nhỉ." Em dịu dàng cười nói: "Ai rồi cũng phải sống qua ngày mà." Tôi mở to mắt nhìn em, trong lòng dâng lên những gợn sóng.
Tưởng Bích Ngọc quen biết Chung Hạo Đông khi mới mười sáu, mười bảy tuổi, lúc đó cô ấy là một nữ y tá thiếu nữ, còn Chung vì học hành quá sức nên mắc chứng suy nhược thần kinh nhẹ phải nhập viện, họ thường xuyên trò chuyện cùng nhau, Chung Cổ Đông lúc bấy giờ đã có ý thức dân tộc mãnh liệt, anh ấy còn nói mình là người muốn làm cách mạng, không thể kết hôn, Tưởng Bích Ngọc luôn lắng nghe anh nói, đối với lý tưởng to lớn, ý thức tổ quốc lãng mịch của anh, đều giữ lại một sự kính trọng mơ hồ. Năm 1927, quan hệ Quốc - Cộng tan vỡ, khi ấy ngoài việc kháng chiến chống Nhật, nội chiến Trung Quốc cũng đang lan rộng như lửa cháy, cuối cùng, Chung hạ quyết tâm phải sang đại lục Trung Quốc. Thế nên anh hỏi Tưởng Bích Ngọc: "Chúng ta chuyến đi này sợ là phải chịu khổ, có lẽ cả tính mạng cũng bị liên lụy..." Tưởng Bích Ngọc hoạt bát ngây thơ kỳ thực trong lòng sớm đã có sự kiên định, cô kiên định muốn góp sức cho đất nước, cô kiên định muốn đi theo anh.
Em thường hỏi tôi: "Em rất cô độc phải không?" Em xoa đầu tôi như nhìn động vật nhỏ, tôi luôn bướng bỉnh đáp: "Làm gì có chuyện đó, em có gì mà cô độc chứ, bận rộn thế này, lại có bao nhiêu người thương yêu, phiền còn không xuể ấy chứ..." Em vẫn cười, nhìn thấu mà nói: "Đứa trẻ đáng thương." Lúc này tôi luôn cảm thấy xót xa trong lòng, nhớ đến đủ loại vết thương trong quá khứ, bản thân từng làm những chuyện ngốc nghếch, tình cảm bị kìm nén, sự thiếu tự do của một người công chúng... Thế nhưng, tôi nói: "Thật đấy, đều qua hết rồi, sẽ không còn khổ hơn nữa đâu, hơn nữa anh biết không; từ khi tự mình quyết định rời xa những sự ngụy trang như tivi v.v., em đã vui vẻ hơn rất nhiều, nhất là bây giờ, nhờ có phim ảnh, em quen biết rất nhiều bạn bè tài năng và có lý tưởng, chúng ta thường cùng nhau nói về những lúc vấp ngã, nói về niềm vui." Sau đó tôi nghiêm túc nói với em rằng: "Em thích phim ảnh, bởi vì khi quay phim, anh buộc phải hoàn toàn thành thật với chính mình, mà sau khi đối mặt trần trụi như thế với bản chất con người, anh sẽ nhận ra, con người ta thực sự đang nơm nớp lo sợ mà lại vừa ngây thơ nỗ lực tiến bước." Em nhìn tôi, trên con đường tấp nập, chúng ta chỉ có một trái tim, cùng nhịp đập bình yên.
Năm 1941, Tưởng Bích Ngọc và vợ chồng họ Tiêu đi cùng vì muốn tiếp tục cuộc kháng chiến gian khổ, đành phải cắn răng đau khổ đem đứa con vừa sinh gửi đi nơi khác. Năm 1944, Tưởng Bích Ngọc lại mang thai, lúc đó Chung Hạo Đông một mình đi về phía tiền tuyến nguy hiểm hơn, trong những ngày tháng không thể kề cạnh chăm sóc nhau, cô thường đọc những bức thư nhà của anh, nhìn những nét chữ bay bổng của anh, mà đặt trọn niềm tin.
Chúng ta mới quen chưa lâu, em ít nói, em nói em thích chó hoang, từ nhỏ cha đã không còn, chỉ có mẹ chăm sóc em, thế nhưng em mãi không biết được sự vĩ đại của mẹ, cho đến khi mẹ qua đời. Tôi hỏi: "Em có biết về 'Sự kiện 28 tháng 2' và khủng bố trắng ở Đài Loan không?" Em thành thật đáp: "Biết, nhưng không tường tận." Tôi bắt đầu kể cho em nghe, ông nội tôi từng là Phó nghị trưởng Cơ Long, khi đó gia đình chúng tôi rất giàu có, nhưng vì "Sự kiện 28 tháng 2", vào khoảng ngày 8 tháng 3, ông nội đã bị bắn sáu phát đạn, thi thể bị vứt xuống sông Cơ Long, từ đó không ai dám đến gần nhà chúng tôi nữa, vì sợ liên lụy đến gia đình quân nhân, mẹ tôi cũng từ một cô tiểu thư vô ưu vô lo, biến thành người ngày đêm cõng em gái đi giặt giũ, dọn dẹp khắp nơi. Em gật đầu nói: "Người thế hệ trước, thực sự rất khổ."
Kháng chiến thắng lợi, Chung Hạo Đông và Tưởng Bích Ngọc kết thúc năm năm tháng tháng bôn ba trở về Đài Loan. Chung Hạo Đông đảm nhận chức hiệu trưởng trường Trung học Cơ Long, vì tư tưởng cởi mở, tôn trọng nhân quyền, nên được khen ngợi hết lời, còn Tưởng Bích Ngọc làm việc tại đài phát thanh. Năm 1946, người con trai thứ ba ra đời, đó là một khoảng thời gian yên ổn hiếm hoi. Năm sau, "Sự kiện 28 tháng 2" bùng nổ, nhà lãnh đạo tối cao của chính quyền Quốc Dân Đảng là Trần Nghi, vì dung túng tham nhũng, mặc cho binh lính tỉnh ngoài từ đại lục rút về Đài Loan ức hiếp dân thường, cộng thêm vật giá phi mã, hễ động một chút là dùng súng ống bạo lực để giả vờ dẹp yên sự thật, cuối cùng khiến cho giới trí thức thanh niên Đài Loan hoàn toàn tuyệt vọng, quay sang ngả về tư tưởng cánh tả. Khoảng thời gian trước sau này, Mỹ lấy Đài Loan làm một trong những đồng minh chống thể chế cộng sản, yêu cầu Đài Loan và Tưởng Giới Thạch toàn diện phản cộng, thế nên một chiến dịch thanh trừng tàn khốc, dưới những lời đường mật rằng chính quyền Quốc Dân Đảng tuyệt đối không truy cứu, đã âm thầm lạnh lẽo giăng ra.
Những cô gái trên đường hầu như đều mặc váy ngắn thời trang. Em nói dạo này tôi gầy đi, tôi không nói gì, em nói: "Mẹ tôi là người Trung Quốc, cha tôi là người Nhật Bản, trước đây tôi thường hay trăn trở, rốt cuộc trong cơ thể mình đang chảy dòng máu gì." Tôi nói: "Đài Loan có một bộ phim tên là 《Dồ Tang》, có nghĩa là người cha tiếng Nhật, người cha trong phim vẫn luôn muốn đến Nhật Bản ngắm núi Phú Sĩ, bởi vì Đài Loan thời kỳ bị Nhật Bản đô hộ, không cho phép người dân Đài Loan có quá nhiều tự do hay được học hành cao đẳng..." Em ngắt lời tôi: "Người Nhật, người Trung Quốc, chỉ cần là con người, chỉ cần có tình yêu, chỉ cần được sống, chính là tương lai sinh sôi nảy nở không ngừng."
Năm 1948, điều khoản lâm thời thời kỳ động viên dẹp loạn được công bố, Chung Hạo Đông nhân cơ hội này sáng lập tờ 《Quang Minh Báo》, lại thường cùng các giáo viên trường Trung học Cơ Long vạch trần quan tham, phê phán chế độ giàu nghèo bất công, cuối cùng đã bị bắt giữ. Khi đó chính quyền Quốc Dân Đảng lo sợ "Sự kiện 28 tháng 2" lặp lại, mọi việc đều được tiến hành trong bí mật, âm mưu bức hại chính trị, đã vô hình trung hình thành nên sự khủng bố trắng trên hòn đảo xinh đẹp Đài Loan này.
Em bất chợt hỏi: "Em có thể diễn không?" Tôi mỉm cười: "Những người làm việc cùng em đều rất tài năng, có họ em rất yên tâm, hơn nữa đạo diễn Hầu cũng luôn dùng một tấm lòng bi mẫn để thể hiện Đài Loan, em nghĩ, chỉ cần tập trung, chắc là được thôi. Mọi người đều nói Đài Loan bây giờ hỗn loạn, nhưng em vẫn yêu Đài Loan, dẫu sao em cũng lớn lên ở đó. Nơi đó ngoài em ra, còn có quá khứ của người nhà em."
Pháp vụ xứ đường Thanh Đảo, Chung Hạo Đông bị tra tấn thương tích đầy mình, nhưng vẫn ngẩng cao đầu kiên định bước về phía pháp trường, người từng vì nước kháng Nhật ấy, lại bị đội lên tội danh tư tưởng cộng sản, bị kết án tử hình, Tưởng Bích Ngọc nhìn anh qua những thanh sắt, nước mắt đầm đìa, nhưng cô biết rằng, thực ra họ đã là duyên phận trọn đời trọn kiếp rồi.
Khi quay về Đài Loan chuẩn bị quay phim, tôi gọi điện thoại đến cảm ơn sự chỉ dẫn của em, em không nói một lời nào, chỉ bảo: "Tin rằng khi em đóng phim, nhất định sẽ có một diện mạo thật tốt, đi đi." Tôi cúp điện thoại, tiếng loa phát thanh giục giã thời gian cất cánh, tôi biết chúng ta chưa từng bắt đầu. Nước mắt tuôn rơi trên mặt tôi.
Tưởng Bích Ngọc vô tình được thả tự do, hiện nay đã bước sang tuổi 80 cao niên, hiện đang vì ung thư tuyến mà nhập viện hôn mê, khi quay phim, nhân viên công tác từng nhiều lần đến thăm cô, nói rằng cô vẫn ngây thơ thiện lương như ngày nào.
Chúng ta không có sự bắt đầu, thế nhưng, chúng ta cũng không có sự kết thúc.
