Cuối tháng 10 bay đến Thượng Hải, vừa xuống máy bay đã thấy không khí lạnh ngắt mỏng manh, Đài Bắc vẫn còn giống như đầu hạ, chạy nhảy một chút là đổ mồ hôi, nhưng Thượng Hải thì không, đã là cuối thu rồi.
Kịch bản trong tay chưa từng rời khỏi, đọc rồi lại đọc, niệm rồi lại niệm, từ trước đến nay tôi vẫn cảm thấy tài năng của mình không nhiều, chỉ là nhạy cảm hơn một chút và sẵn lòng thử sức, thế nên khi có thể đóng phim, tôi luôn tự nhủ bản thân nhất định phải chăm chỉ, bạn bè thường hỏi tôi đang làm gì, tôi đều đáp là "làm bài tập", giống như một học sinh tiểu học, coi kịch bản như sách giáo khoa, nơm nớp lo sợ mà đọc.
Đóng phim rất kỳ lạ, giống như một ảo thuật gia biết chơi trò phù phép cảm xúc, bảo khóc là khóc, bảo cười là cười, có lúc kiếm rút nỏ giương với không khí, có lúc thắm thiết thê thiết, sự việc sau đó quay về phòng nghĩ lại đều thấy buồn cười, đến đại lục quay điện ảnh là lần đầu tiên, trong lòng cũng có chút căng thẳng, nhưng Xưởng phim Thượng Hải đã sắp xếp mọi thứ chu đáo, tôi cũng yên tâm nghỉ ngơi mấy ngày rồi mới bắt đầu quay.
"Ngã huyết ngã tình" là một câu chuyện rất thú vị, cái thú vị mà tôi nói không phải chỉ sự buồn cười hay vui vẻ, mà là những phần rất đáng để bàn luận. Một cô gái câm vì cuộc tranh chấp đảng phái mà gả đến Thượng Hải, nhưng chồng lại qua đời chẳng bao lâu sau đó, cô tuổi hãy còn trẻ lại trong sạch đơn thuần, độ tuổi tương đương với em chồng, thế nên giữa hai người đã có một thứ tình cảm mơ hồ. Chỉ là người em vì muốn trả thù cho anh trai, một đêm liền lặng lẽ bỏ đi, vài năm sau, người con trai trưởng trong nhà, cũng chính là đại ca của người chồng chưa cưới đã khẩn cầu cô gả cho mình, vì cảm kích ơn nghĩa chăm sóc của đại ca, cô liền gả qua đó, nào ngờ vào đúng ngày kết hôn, người em lại xuất hiện, hơn nữa còn mang đến cho gia đình cõi sát cơ của kẻ địch, thế là gia đình rơi vào vũng lầy của tình cảm, nghĩa khí và ân oán.
Một câu chuyện như thế, mới đọc quả thực là kinh tâm động phách, Thượng Hải những năm 30 tuy đúng là một đô thị tiên phong cởi mở, nhưng một cô gái câm lại vướng mắc với ba người đàn ông, hơn nữa còn là ba anh em, nghĩ rằng thời đại cởi mở nhường này nghe đến cũng phải líu lưỡi, thế là bèn gọi đạo diễn và nhà chế tác đến khách sạn thảo luận, hỏi một đống vấn đề về luân lý đạo đức. Đối với tôi, niềm vui lớn nhất khi đóng phim chính là quá trình "tìm kiếm nhân vật", tôi thường tự hỏi bản thân "tại sao cô ấy lại làm vậy", "tại sao cô ấy lại chọn như thế", trước tiên hỏi một đống tại sao, đối đãi với nhân vật từ một góc độ rất trừu tượng, rồi từ từ thông qua quá trình tìm ra đáp án để bước vào nhân vật, giai đoạn này có lúc rất giống một bác sĩ phân tâm học, trong quá trình "tìm kiếm nhân vật", bạn có thể phát hiện ra sự thiện ác mạnh yếu của nhân tính, trong lòng toàn là sự đồng cảm, sẽ có sự xúc động, mà những cảm xúc này, phía sau chính là sự truyền đạt tốt nhất của việc biểu diễn. Đương nhiên đạo diễn của mỗi vở kịch và bộ phim đều khác nhau, yêu cầu cũng khác nhau, tôi cũng từng thử quay bộ phim "Nam Quốc tái kiến Nam Quốc" của đạo diễn Hầu Hiếu Hiền, hoàn toàn không làm bài tập, chỉ dựa vào cảm giác, biểu diễn ứng biến tại hiện trường, sự điều chỉnh này sẽ tùy thuộc vào từng tình huống, nhưng thực sự rất thú vị, giống như một chuyên gia nước hoa giỏi, hái hàng ngàn hàng vạn bông hoa, cuối cùng lại chỉ chắt lọc lấy một giọt tinh hoa, trải nghiệm này thường khiến tôi cảm thấy sự tồn tại của con người là có ý nghĩa và tràn đầy hứng thú sáng tạo.
Đạo diễn đã lần lượt trả lời các câu hỏi của tôi, anh ấy rất trẻ, mái tóc dài buộc gọn, lúc trầm tư sẽ dùng ngón tay chống lên cằm và môi, giống như một thanh niên trí thức lo nước thương đời trong trường đại học, sau khi anh ấy cho tôi đáp án lại cho tôi không gian để tự do phát huy, tôi liền quay lại phòng ôm kịch bản ngẩn người.
Cho đến một hôm tôi xem một bộ phim tên là "BreakAWave", là tác phẩm tham dự Liên hoan phim Cannes năm 1997, và cũng đã đạt giải, tôi bỗng nhiên bừng tỉnh, nữ chính trong phim rất yêu chồng mình, chồng cô vì khai thác dầu mỏ mà bị thương nặng, tổn thương vùng não khiến thần trí hỗn loạn, anh ấy thường bắt người vợ bé nhỏ của mình đi phát sinh quan hệ với những người đàn ông khác, sau đó kể lại cho anh ấy nghe, mượn cách này để kích thích ý chí muốn sống của anh ấy. Tôi xem phim đến mức khóc không thành tiếng, cứ mắng người vợ đó quá ngốc, đợi đến cuối phim người vợ vì gặp kẻ xấu mà mất mạng, chồng cô lại sống sót, thế là vị thẩm phán liền hỏi bác sĩ: "Anh định điền nguyên nhân cái chết của người phụ nữ này là gì?" Bác sĩ suy nghĩ rất lâu rồi nói "Lương thiện". Đúng vậy, nguyên nhân cái chết là lương thiện, tiếng Anh gọi là TOO GOOD, chúng ta trong tiếng Trung sẽ gọi là kẻ hay thương người, một kẻ hay thương người vì muốn khiến cho mỗi người đều vui vẻ mà cô ấy có thể hy sinh bản thân mình, nhưng ngược lại lại thành ra khéo quá hóa vụng, càng lúc càng tồi tệ hơn. Đối với tôi, nữ chính Doanh Doanh trong "Ngã huyết ngã tình" chính là một kẻ hay thương người như thế, TOO GOOD, lương thiện, ban đầu nhị gia đã cứu cô trong cuộc tranh chấp đảng phái; cha mẹ cô lần lượt qua đời, thế nên đã mời cô đến Thượng Hải, cô nhìn lại chặng đường phía trước mịt mờ, người trước mắt thì thắm thiết thiết tha, cô không nỡ từ chối, cũng không biết từ chối thế nào, từ nhỏ đến lớn cô là hòn ngọc trong tay của người nhà, chuyện gia đình bao che đảng ngầm bản thân cô vốn không hề hay biết, cho đến khi cha mẹ qua đời, cô mới giật mình nhận ra bản thân chỉ còn lại một mình, mất đi sự che chở từ đôi cánh của cha mẹ, cô còn chưa kịp mò mẫm đã được nhị gia với những lời thề non hẹn biển đón đến Thượng Hải, cô vốn nghĩ như vậy cũng tốt, đây chính là cuộc đời của mình rồi, nào ngờ tam đệ Tình Quang trẻ tuổi hiếu động lại vô tình làm cô cảm động, cô thậm chí thuần lương đến mức chưa từng nhận ra chuyện như vậy có gì không ổn, Doanh Doanh chưa từng yêu đương, cô chỉ là một đứa trẻ, chỉ đắm chìm trong một thứ niềm vui bỡ ngỡ, cho đến khi nhị gia xảy ra chuyện, tam đệ Tình Quang theo đó rời khỏi nhà, cô mới giật mình nhận ra, hóa ra, đây có lẽ chính là tình yêu, nhưng tình cảnh của cô sao mà đáng thương thế này, những người đàn ông này khi đi không thông báo cho cô, lúc đến cũng chẳng báo trước, chỉ cho cô tình yêu nhưng lại không cho sự quan tâm che chở hữu hình, cô dần dần chết tâm, và cũng trưởng thành.
Vậy tại sao lại gả cho đại ca? Đối với cái đại gia đình trước nay chỉ có sự cương nghị mà thiếu đi sự nhu mì này, sự xuất hiện của Doanh Doanh không khác nào mang đến cho mỗi người khác giới một ấn tượng tốt đẹp, chiếc áo vương hương thơm, bím tóc sam, tất cả những điều này đều là thứ mà đại ca - người từ trước đến nay chỉ biết gánh vác trách nhiệm thay cha và làm trụ cột gia đình - chưa từng nghĩ tới. Anh ấy biết tình cảm giữa họ, cho nên không bày tỏ, nhưng thời gian từng chút một trôi qua, Doanh Doanh không còn là một thiếu nữ nữa, anh ấy sợ năm tháng ký ức sẽ bỏ lỡ mất cô, thế nên đã hỏi cô "Gả hay không?" Doanh Doanh thấy... dường như cũng chỉ đành là "Gả thôi! Nơi nào cũng không đi được, mà người trước mắt đối với cô, quả thực là tình nghĩa nặng tựa sinh tử". Thế là gả cho anh ấy, từ đó về sau không còn suy nghĩ nhiều nữa. Khi tôi xâu chuỗi tất cả những điều này lại cho rõ ràng, tâm trạng lập tức trở nên vô cùng tốt, tin rằng đây sẽ là một bộ phim hay.
Quay phim ở Thượng Hải rất vui, mọi người ở Xưởng phim Thượng Hải đối xử với tôi tốt như anh em ruột thịt, đồ ăn thức uống chưa từng thiếu thứ gì, biết tôi nhớ nhà, mọi người còn hẹn tôi đi ăn uống nghe nhạc để giải sầu. Trong ba nam chính thì người diễn vai Tình Quang là Hoàng Á Nam là người có nhiều cảnh diễn chung nhất, tuổi tác lại tương đương, chúng tôi thường hay đùa giỡn ở phim trường để giết thời gian chờ đợi đằng đẵng và cái lạnh, còn có sự tận tâm của tổ quay phim, tổ ánh sáng, mỗi khung hình lên phim đều rất đẹp, còn bị đại ca Ngô Vĩnh Lâm trêu chọc là "quay đẹp quá mức rồi". Người hay ở cùng nhất là tổ phục trang và hóa trang, một đám người quây quần bên lò sưởi nhỏ ăn hạt dưa, hạt dẻ rang đường dường như đã có không khí của ngày Tết rồi, những điều này rất khác biệt so với trải nghiệm của tôi ở Đài Bắc, tôi rất trân trọng.
Mấy ngày trước khi quay xong, vì tôi lọt vào danh sách đề cử Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất tại Giải thưởng Kim Mã năm 1997, cả đoàn làm phim liền nói rằng họ đã mang lại vận may cho tôi và bắt tôi phải mời cơm, đúng lúc đạo diễn cũng rất cảm kích lần này mọi người gần như cùng nhau sáng tạo, sự phối hợp một người chỉ huy, nên đã cùng tôi mỗi người chịu một nửa chi phí để mời khách khoản đãi. Lúc ăn được nửa chừng, mọi người xung quanh bắt đầu nâng ly chúc tụng, người bình thường không uống rượu như tôi cũng vì cảnh chia tay lưu luyến mà uống theo; lại bị hùa vào bắt hát hò, sau khi hát xong lại chụp ảnh từng người một với mọi người, từng khuôn mặt của mỗi một nhân viên công tác, khuôn mặt đỏ bừng vì uống rượu, cho đến nay tôi vẫn nhớ rõ từng người một trong tâm trí.
Trên chuyến bay quay về Đài Bắc, tôi gọi điện cho đoàn làm phim, mọi người trong đoàn còn nói "máy bay không bay nữa", nếu không thì bảo "lượn một vòng rồi lại quay về Thượng Hải đi". Lắng nghe những âm thanh quen thuộc ấy, lại nghĩ đến lần gặp tới e là phải cách một thời gian nữa, cuối cùng cũng cảm nhận được sự lưu luyến không nỡ rời xa, đối với tôi mà nói cho dù là kỹ thuật diễn, hay là trên con đường nhân sinh, đều giống như vừa kiếm được một mâm trân bảo vậy, những trải nghiệm và ký ức từng chút một này đều sẽ cắm rễ sâu trong lòng tôi, cất vào chiếc hộp báu của tôi, mãi mãi trân tồn.
