Tôi vừa ngủ dậy, Nhược Trần đã gọi điện cho tôi. Cô ấy bảo: Anh phải đón em về thôi. Con nhỏ này đúng là vô tâm, hôm qua tôi đối xử với cô ấy như thế, người phụ nữ nào có chút lòng tự trọng thì sẽ chẳng bao giờ qua lại với tôi nữa, vậy mà cô ấy lại còn gọi điện cho tôi. Đây chính là lý do cô ấy được người ta yêu mến. Tôi nói: Được thôi, lát nữa tôi gọi người đến kéo xe, cô đi nhờ xe luôn đi. Khi Nhược Trần đi chờ xe, Dương Dương vừa vặn ngủ dậy, cô ta đi ra bãi đỗ xe nhìn một cái, thấy xe tôi thực sự đỗ ở đó, liền nói với bác tài xe kéo: Hỏng thật hả? Bác tài xe kéo không thèm để ý đến cô ta. Nhược Trần lại rất hứng thú với cô ta, đợi Dương Dương đi rồi, cô ấy hỏi bác tài xe kéo: Người phụ nữ đó là ai vậy? Bác tài xe kéo nói: Cô hỏi tôi, thì tôi biết hỏi ai? Nhược Trần liền nghĩ bụng lát nữa về phải tìm tôi hỏi cho ra lẽ. Nhưng trên đường quay về, chiếc xe bị kéo phía sau cứ hay phanh gấp, làm cho chiếc xe kéo phía trước chốc chốc lại xóc nảy dữ dội, cứ như là đâm phải xe khác vậy. Nhược Trần bị dọa cho hú vía suốt dọc đường, nên đã quên sạch chuyện định hỏi tôi. Sau này cô ấy cứ mãi nghĩ xem mình muốn hỏi tôi việc gì, mà chẳng sao nhớ ra được.

Đơn vị tiếp đón Lão Sài là thư viện. Thư viện năm nào cũng lỗ vốn, không biết sao còn có tiền tổ chức loại hoạt động này. Theo tôi được biết, tổ chức hoạt động thế này chẳng kiếm được đồng nào, chỉ có bù lỗ. Nhưng việc không kiếm được tiền thì cứ có người làm mãi, vì tuy không kiếm được tiền, nhưng có thể kiếm được thứ khác. Hoặc là nhà nước không kiếm được tiền, nhưng tư nhân thì kiếm được. Chuyện này tôi rõ nhất. Tôi có đám bạn chuyên sống bằng nghề này. Đi cùng Lão Sài còn có hai gương mặt trẻ thế hệ bảy mươi, trong đó một người là sư đệ của tôi. Người kia thì chẳng liên quan gì đến tôi, trước đây tôi cũng chưa từng nghe danh. Nhưng tôi đều phải tiếp đón.

Tôi bảo Nhược Trần liên hệ với giám đốc thư viện giúp tôi, tôi muốn mời Lão Sài đi ăn. Nếu ông ấy không phản đối, sau bữa ăn còn có thể đi chơi chút, ví dụ như đi tắm hơi, hát karaoke gì đó. Giám đốc nói, là mời tư nhân hay mời công? Nhiều người lắm đấy. Nhược Trần nói, cái này em không biết, phải hỏi lại đã. Giám đốc vừa nghe thấy không chắc chắn như vậy, sợ làm lỡ việc của mình, liền gạt tôi ra ngoài. Lúc tôi gặp giám đốc, bà ấy bảo tôi, bàn tiệc đã kín lịch rồi, cậu mời uống trà sáng đi. Thế là nói năng kiểu gì vậy? Tôi vốn rất tôn trọng Lão Sài, chúng tôi hơn mười năm không gặp, ông ấy đường xá xa xôi chạy đến đây (dù không phải vì tôi mà đến), sao tôi có thể mời mỗi bữa trà sáng mà đuổi khéo ông ấy được? Tôi đàm phán với giám đốc. Người đàn bà này trông đặc biệt xinh đẹp, dù tuổi tác hơi lớn nhưng vẫn còn phong vận, tôi rất sẵn lòng nói chuyện với bà ấy. Nhưng bà ấy chẳng hề nhìn ra mong muốn muốn gần gũi của tôi, lúc nào cũng lấy công việc làm trọng. Trong việc sắp xếp công việc, bà ấy không hề muốn nới lỏng chút nào, điều này làm tôi thấy có lẽ trong tác phong sinh hoạt bà ấy cũng rất nghiêm cẩn, muốn tôi tìm được một sơ hở để nhân cơ hội chen vào chắc là không thể nào.

Tôi nói với Lão Sài, vốn định mời thầy dùng bữa, nhưng ngặt nỗi nữ cường nhân kia không đồng ý, hay là chúng ta cùng uống chén trà sáng nhé? Lão Sài nói: Tôi nghe theo sắp xếp của các cậu. Hóa ra ông ấy coi tôi là nhân viên lễ tân của thư viện rồi. Tôi nói: Thầy trò mình mười mấy năm chưa gặp, cũng nên thắp đèn đàm đạo một đêm nhỉ. Lão Sài lúc này mới nhận ra chút ý vị, ông ấy nói: Cậu là người Bắc Đại à? Khóa nào thế? Chuyện tôi gặp mặt Lão Sài chính là như vậy. Tôi nhiệt tình với ông ấy, còn ông ấy thì quên bẵng tôi rồi. Trong cuộc sống tôi cũng thế, cứ hay nhiệt tình với người ta, nhất là mấy cô nàng xinh đẹp, nhưng người ta lại luôn phớt lờ tôi. Sau đó Nhược Trần tới, cô ấy cầm theo máy ảnh kỹ thuật số, nhất quyết đòi phỏng vấn Lão Sài một lần. Cô ấy còn kéo tôi và Lão Sài chụp ảnh chung, Lão Sài cuối cùng cũng nhớ ra tôi là học trò của ông ấy, liền để tôi khoác vai ông ấy chụp một tấm. Bức ảnh chụp chung của tôi và Lão Sài hiện giờ đang nằm trong ngăn kéo, tôi không muốn đưa cho ông ấy nữa. Tôi nghĩ lúc nào mình ra sách sẽ dán bức ảnh này ở bìa hai, bên trên viết "Lập Thành và Lão Sài chụp cùng nhau", dù sao tôi cũng phải ké chút hào quang của ông ấy chứ.

Tôi trở về đơn vị, nhìn thấy hai vị trưởng khoa của khoa hành chính đang lái một chiếc Honda chạy ra khỏi sân. Chiếc Honda này hay đỗ trong sân đơn vị, tôi mãi vẫn chưa rõ chủ xe là ai, sau này mới nghĩ thông suốt là của đại ca khoa hành chính Mạnh Khánh Nguyên. Lão già này vậy mà đã có xe riêng, không biết là tham ô mà có hay lừa lọc mà có, nhưng dù là từ đâu mà đến, đều chứng tỏ lão ta khá là có bản lĩnh. Thời đại này, có thể kiếm được tiền mà không tự làm vấp ngã chính mình thì đã là bản lĩnh rồi. Tôi thì không có bản lĩnh đó.

Gã số hai khoa hành chính nói: Thằng nhãi cậu thao tác không đúng, làm hỏng xe rồi. Câu này khiến tôi rất tức giận, lúc hắn nói chuyện còn lấy ngón tay chỉ vào tôi, điều này đặc biệt khiến tôi tức giận. Khi tôi biết bọn họ là chuyên môn tới xưởng sửa chữa để xem chiếc xe cổ lỗ sĩ đó, tôi lại càng tức giận hơn. Tôi nói: Tìm hiểu cho rõ rồi hãy nói có được không? Hóa ra cuối tuần tôi có gây ra một sự cố, vậy mà tôi lại quên bén mất, nhưng có người thì không quên, tôi cảm giác có kẻ muốn lấy chuyện này ra để làm ầm ĩ.

Lúc tôi đang uống trà sáng với Lão Sài, đội trưởng đội xe gọi cho tôi một cuộc điện thoại, hỏi tôi bao giờ quay lại, hắn bảo lãnh đạo cần dùng xe. Tôi bảo dùng cái con c*, xe vào xưởng rồi, phải đại tu. Câu này làm đội trưởng đội xe giật thót. Hắn tưởng là đâm xe. Khi biết không phải đâm xe, hắn lại giật thót lần nữa. Tôi biết hắn định nói xe vừa kiểm tra xong, mới tinh như xe mới. Tôi bảo c*c, về rồi nói chuyện, rồi cúp máy luôn.

Lúc tôi đang uống trà sáng, đội trưởng đội xe và hai vị đại khoa trưởng bận rộn không dứt, gọi điện cho xưởng sửa chữa, tìm gã lái xe chuyên trách đã kéo xe cho tôi. Cái này gọi là điều tra nghiên cứu, bọn họ đưa ra kết luận là tôi làm hỏng xe. Đúng là lời chó má, tất nhiên là tôi làm hỏng xe rồi. Vấn đề là bọn họ cảm thấy tôi không nên làm hỏng xe, lý do là xe vừa kiểm tra xong, mới tinh như xe mới. Nếu tôi đâm hỏng xe, bọn họ sẽ cảm thấy rất bình thường, cùng lắm là nói tay lái tôi kém, bảo tôi sau này chú ý chút. Lãnh đạo mà có tấm lòng cổ nhân, còn sẽ hỏi tôi có làm bị thương người không trước đã. Cái này gọi là "tiên nhân hậu xa", là biểu hiện của sự nhân hậu.

Chiều hôm đó bốn giờ hơn, tôi đang ở văn phòng học tập bài phát biểu của lãnh đạo. Đại ca và gã số hai của khoa hành chính tới, đi cùng còn có Lão Lưu của khoa nhân sự. Họ nói: Lãnh đạo bảo chúng tôi tới tìm hiểu tình hình một chút. Bốn người chúng tôi ngồi trong phòng tiếp khách, ngồi làm hai hàng, bọn họ ba người một hàng, tôi một mình một hàng. Đại ca và gã số hai ngồi đối diện tôi, Lão Lưu ngồi một bên.

Mạnh Khánh Nguyên nói: Cậu kể lại tình hình hôm đó xem nào. Tôi vừa mới mở đầu, Mạnh Khánh Nguyên đã chen ngang, hắn nói: Cậu rời đơn vị lúc mấy giờ? Tôi nhất thời thực sự không nhớ nổi rời đi lúc mấy giờ, nhưng tôi rời đi lúc mấy giờ thì có quan trọng không? Nhưng nhìn cái ý của hắn, vấn đề này còn không trả lời không được, hơn nữa còn rất quan trọng. Tôi nhớ ra hôm đó đơn vị mời cựu quân nhân dùng bữa, lúc tôi rời văn phòng, rất nhiều cựu quân nhân đều đang tập trung ở cửa, trong đó có người còn nói: Năm giờ rưỡi rồi, cậu vẫn chưa về à? Vấn đề khó khăn này cuối cùng tôi cũng trả lời được. Nhưng Mạnh Khánh Nguyên lại đưa ra một vấn đề nữa, hắn nói: Trước khi cậu đi, đội trưởng đội xe đã nói gì với cậu?

Vấn đề này lại làm khó tôi, nói thật, nhất thời tôi thực sự không nhớ ra, mấu chốt vấn đề là: Vấn đề này có quan trọng không? Dù thế nào, tôi vẫn cứ suy nghĩ một chút vậy, may mà cuối cùng tôi cũng nhớ ra rồi, đội trưởng đội xe nói: Chiếc xe này vừa kiểm tra xong, mới tinh như xe mới, hắn bảo tôi đã đưa chiếc xe tốt nhất cho cậu rồi. Mạnh Khánh Nguyên lại nêu ra câu hỏi thứ ba: Là cậu lái xe hay người khác lái? Bảo tôi trả lời vấn đề này có ý gì? Nhìn cái dáng vẻ của hắn y như đang thẩm vấn phạm nhân, hắn đúng là cầm lông gà làm lệnh tiễn mà. Tôi nói: Rốt cuộc các người muốn làm gì? Thẩm vấn phạm nhân à?

Xong rồi, lời này của tôi gây đại họa. Phòng tiếp khách nổ tung. Hai kẻ cầm lông gà làm lệnh tiễn luân phiên oanh tạc tôi, tôi cũng đâu phải dễ bắt nạt, giọng còn to hơn cả bọn họ. Tôi át cả giọng bọn họ, tôi nói: Chẳng qua là làm chết máy xe thôi đúng không? Các người muốn khép tội tôi đúng không? Tùy, sửa hết bao nhiêu tiền? Trừ vào lương tôi ấy. Các người cái gì cũng biết rồi, còn hỏi cái đ*o gì nữa! Mọi người đều câm nín. Tôi vẫn chưa dừng lại, tôi nói: Cái thứ c*c gì vậy, có người đâm xe nát bét, có người lái xe xuống sông, có người lái xe làm mất tích, có ai quản đâu? Muốn so đo với tôi à, các người không xứng. Tôi đây gọi là "xích cước bất phạ xuyên hài". Trong phòng tiếp khách sau đó chỉ còn lại mình tôi.

Xem chuyện này gây ra này. Lão Sài đến Nam Thôn một chuyến, làm tôi trở thành người ở giữa chẳng ra gì, Lão Sài ông ấy còn chẳng biết gì cả. Đây vốn là chuyện xấu, nhưng cũng là chuyện tốt, nó khiến tôi hiểu ra một đạo lý: Phải ngẩng đầu lên. Kẻ là sinh viên cao tài của đại học danh tiếng như ta, không thể để loại đại ca hành chính phất lên nhờ buôn lậu và đại ca đội xe phát đạt nhờ nịnh bợ lãnh đạo đè ép cho không thở nổi được.

Tôi làm hỏng xe, ở đơn vị cái này gọi là xảy ra chuyện. Sửa xe tốn hơn một vạn tệ, đại ca và gã số hai hành chính vì thế mà chất vấn tôi. Còn muốn nâng cao quan điểm. Sau đó thấy tôi không phải là kẻ dễ chọc, chuyện này không thấy nhắc lại nữa. Nhưng đối với tôi, đây vẫn là một sự kiện. Nếu nói cái đó của tôi cũng gọi là xảy ra chuyện, thì người gây ra chuyện lớn trong đơn vị thực sự không ít. Chuyện lái xe xuống nước, đâm nát bét kể ở trên, tôi không nhắc nữa. Tôi chỉ nhắc chuyện lớn, chuyện thứ nhất là tiêu mấy chục triệu để làm ra một thứ giống như đống rác, cái này còn coi là tốt chán, chuyện thứ hai là tiêu mấy chục triệu làm ra một cái máy đánh bạc, nghĩa là lãng phí mấy chục triệu chưa tính, mỗi năm còn phải bỏ ra mấy triệu để nuôi nó. Vấn đề là mọi người không coi đó là chuyện, mà lại coi chuyện của tôi là chuyện. Tại sao lại như vậy thì tôi nghĩ mãi không thông, tôi nghĩ một tháng rồi cũng không nghĩ ra. Sở dĩ tôi nghĩ lâu như vậy, là vì tôi chẳng có việc gì làm, nếu tôi không nghĩ đến chuyện này, tôi không biết mình còn có thể làm gì nữa. Điều này làm tôi cảm thấy thỉnh thoảng xảy ra chút chuyện cũng có lợi ích, ít nhất có thể làm cho cuộc sống của tôi trở nên phong phú hơn. Vấn đề là chuyện này không chỉ làm phong phú thêm cho tôi, còn làm tôi cảm thấy phẫn uất bất bình, tôi không biết tại sao có người luôn không thể giữ một bát nước cho phẳng, lại cứ ưu ái dành riêng cho tôi thế này.

Khí uất ức của tôi không chỉ ảnh hưởng đến cuộc sống, còn ảnh hưởng đến việc tôi đánh cờ với Lão Lục. Luồng khí đó lấp đầy bàn cờ, và giống như hơi nước không ngừng bay lên. Lão Lục nói: Vẫn còn nghĩ đến chuyện đó à. Việc tôi làm hỏng xe tôi đã kể với Lão Lục, ông ấy lúc đó khịt mũi coi thường. Ông ấy còn bảo chiếc xe đó ông ấy cũng từng lái hỏng, chẳng qua là làm hỏng một chiếc xe thôi mà? Chuyện nhỏ như con thỏ, đơn vị đầy xe, hỏng một chiếc thì vẫn còn chiếc khác, cái cũ không đi cái mới không tới. Ông ấy nhìn thoáng như vậy là vì lúc đó ông ấy là đại ca hành chính, chính ông ấy không coi là chuyện, thì chẳng có ai coi đó là chuyện. Lão Lục nói: Lập Thành, cậu còn trẻ, tiền đồ còn rộng mở, bọn họ không dây dưa với cậu được đâu. Lời của Lão Lục nhắc nhở tôi, hóa ra là do tôi tư cách còn non, nền tảng còn mỏng, sau lưng chẳng có ai dựa dẫm. Cho nên mới có kẻ muốn lấy cây kim thêu làm chày gỗ. Nghĩ thông suốt điểm này, tôi không còn phiền não nữa, một thân nhẹ nhàng đánh cờ với Lão Lục, kết quả đánh cho ông ấy tan tác người ngửa ngựa nghiêng. Lão Lục nói: Cậu từ từ thôi, từ từ thôi, hơi của tôi không ngắn đến thế đâu, ngày dài tháng rộng. Tôi xì hơi một cái, bắt đầu đánh giằng co với Lão Lục, cứ kéo dài đến mười giờ rưỡi, tôi mới cùng Lão Lục đi ăn khuya.

Tôi và Lão Lục là bạn cờ nhiều năm, tay nghề này của tôi đều là ông ấy cầm tay chỉ việc dạy cho, tức là học từng bước từng bước trong những lần thực chiến với ông ấy. Tôi vốn không thích đánh cờ, chưa bao giờ xem kỳ phổ. Do cả ngày không có việc gì làm, ngồi không cũng là ngồi, thế là đi dạo khắp nơi, thường xuyên lượn lờ đến văn phòng Lão Lục. Chúng tôi cùng nhau hút thuốc, uống trà, tán dóc. Lão Lục hút thuốc, tay bắt đầu ngứa ngáy, ông ấy bảo, làm một ván đi. Ngó quanh bốn phía không người, liền đóng cửa văn phòng lại, bày bàn cờ ra. Tôi ra dáng ra vẻ ngồi xuống chiếc ghế sofa đối diện ông ấy. Chúng tôi chơi oẳn tù tì một lúc. Ông ấy thua, đi trước. nước đầu tiên ông ấy đi Pháo đầu, tôi nhích một con Tốt giữa. Lão Lục nhìn một cái liền sững sờ, ông ấy chưa từng thấy cách đi này, tưởng là chiêu độc gì đó, Pháo đầu không dám hành động thiếu suy nghĩ. Bước thứ hai của Lão Lục là nhảy Mã, tôi nhích một con Tốt biên. Lão Lục lại sững sờ một chút, lần này thời gian sững sờ ngắn hơn, ông ấy đưa Xe ra. Tôi lại nhích một con Tốt biên nữa. Nước cờ này lộ cái dốt, Lão Lục biết tôi không biết đánh cờ, đánh tiếp nữa chắc chắn phải đem mấy con Tốt nhích qua sông nộp mạng. Lão Lục là người nhân nghĩa, ông ấy còn sợ tôi mất mặt, liền bảo tôi: Uống trà đi. Chúng tôi liền uống trà, bàn cờ đó cứ bày ở đó. Cho đến tận lúc tan làm. Lần đầu tiên tôi đánh cờ với Lão Lục chính là như vậy.

Qua vài hôm, tôi lại tới văn phòng Lão Lục giết thời gian. Tay Lão Lục lại ngứa ngáy, ông ấy lại đề nghị đánh cờ. Vừa lấy bàn cờ ra, đang chuẩn bị bày, mới nhớ ra tôi là kẻ mù cờ. Lão Lục nói: Không được, tôi phải dạy cậu thôi. Ông ấy bảo chúng ta không thể cứ trân trân nhìn nhau mãi được. Tôi nghĩ cũng phải, nếu tôi cứ mãi như thế, sau này Lão Lục cũng chẳng cho tôi vào văn phòng nữa. Tôi không tính là quá ngốc, ngày đầu tiên đã học được các nước đi cơ bản của cờ tướng, ngày thứ hai đã học được cách dàn quân cơ bản. Ngày nào tôi cũng tiến bộ, còn cờ của Lão Lục đã dậm chân tại chỗ mấy năm rồi. Chưa đầy một tháng, tôi đã đánh giằng co với ông ấy, thường xuyên khiến ông ấy thở không ra hơi. Ông ấy nói: Nuôi ong tay áo mà, nuôi ong tay áo. Ý nghĩa thực tế của câu này chính là cuộc sống đúng là thú vị vô cùng, ngọt hơn cả mật.

Những ngày "nuôi ong tay áo" chẳng qua được mấy hôm thì bị người ta tố cáo, lãnh đạo trong đại hội đơn vị phê bình chúng tôi mà không chỉ đích danh, quay về văn phòng, Lão Trình lại gọi tôi đi nói chuyện. Ông ấy quản văn phòng. Lão Lục là cán bộ lão thành, mặt dù rất dày nhưng thể diện vẫn là không qua được, họp xong về liền vứt bàn cờ vào thùng rác, vứt xong mới thấy tiếc, nghĩ bụng giờ làm không cho đánh, sau giờ làm tổng là đánh được chứ nhỉ, nghỉ trưa đánh được chứ nhỉ, lại chạy ra thùng rác vớt bộ cờ đó lên, mang vào nhà vệ sinh rửa sạch một lượt. Ông ấy còn lấy một miếng vải, lau sạch từng quân cờ một, rồi mang ra nắng phơi, chuẩn bị đợi tan làm là tìm tôi khai chiến. Tan làm tôi chẳng đánh cờ đâu. Sở dĩ tôi đánh cờ là vì giờ làm không có việc gì làm. Tan làm muốn tìm việc gì đó làm thì dễ thôi, kể cả không tìm được việc, tôi cũng có thể đi dạo ngoài phố. Tôi dạo cho mình đến khi kiệt sức, rồi tìm một quán vỉa hè ăn cơm. Vừa ăn vừa ngắm cảnh phố phường, ý tôi là mấy người phụ nữ đi ngang qua, ngắm dung mạo và trang phục của họ. Ngắm một hồi tôi bắt đầu thả hồn mơ mộng. Lão Lục thấy tôi không đánh cờ với ông ấy, thì ngây người. Ông ấy nhọc công khổ tứ đào tạo tôi thành tài, không ngờ lại là kẻ không thể đào tạo nổi. Để chăm sóc cảm xúc của Lão Lục, thỉnh thoảng tôi cũng gọi điện bảo ông ấy xuống làm một ván, những lúc ông ấy tự tìm tới cửa, nếu tâm trạng tôi không tệ lắm, thỉnh thoảng cũng chiều ông ấy làm một ván. Nhưng đa số thời gian tôi vẫn thích cho ông ấy "ăn cửa đóng". Tôi không thể nuôi thói quen có cầu là ứng. Học cách từ chối là một kinh nghiệm sống của tôi.