Thời đại học, tôi không hứng thú với chuyên ngành, chưa từng đi nghe giảng, thi cử thì toàn chép bài của người khác, chỉ có mỗi một môn là không chép nên thi trượt. Ai cũng gọi tôi là thanh niên văn nghệ, nhưng cái môn văn học khái luận của tôi không đạt, điều này trở thành một trò cười. Môn Triết thường lấy chuyện này ra cười tôi. Lúc phân công tốt nghiệp, tôi rất muốn đến một đơn vị văn hóa, nhưng không có đơn vị nào nhận tôi, nói cách khác là tôi không tìm được đơn vị văn hóa nào nhận mình cũng được. Sau đó, Tổng cục Hải quan đến trường chúng tôi tuyển người, nhưng không phải là họ tự tuyển, mà là tuyển cho các cơ quan phái xuất trực thuộc của họ, thế là tôi đến Nam Châu. Lúc đó tôi có thể chọn ba thành phố, ba thành phố đó là Nam Châu, Phúc Châu, Sán Đầu. Tổng chi ủy đoàn hệ và chủ nhiệm lớp rất chiếu cố tôi, để tôi chọn trước, tôi chọn Nam Châu, kết quả là hai bạn học kia của tôi đành phải đi hai nơi còn lại.

Ba đứa chúng tôi ở gần nhau nhất, nhưng lại chẳng bao giờ qua lại, tôi nghĩ mãi, đại khái là vì lúc phân công công tác hồi trước tôi đã chiếm mất ưu thế. Thực ra tôi rất không thích đơn vị hiện tại của mình, từ lúc bắt đầu đã không thích, chưa từng thích bao giờ, nhưng tôi vẫn cứ làm việc ở đơn vị này mười năm, đây là việc khiến tôi rất khó hiểu. Nó giống như một cuộc hôn nhân gượng ép, ngày nào cũng muốn ly hôn, nhưng rốt cuộc vẫn chưa ly được. Chớp mắt một cái đã qua mười năm, giờ có ly cũng chẳng còn ý nghĩa gì, đành phải tiếp tục gượng gạo. Bạn cùng lớp Lão Chu rất phẫn nộ với việc tôi cứ lì lợm ở mãi một đơn vị suốt mười năm. Cậu ta chưa bao giờ trụ lại một đơn vị quá một năm. Cậu ta còn từng làm dân vô nghiệp. Tôi không dám học theo cậu ta, vì tôi không quen với những ngày tháng bữa đói bữa no. Nhỡ đâu tôi rơi vào đường cùng, tôi biết tìm ai? Chẳng lẽ lại đi nhờ Nhược Trần cứu trợ sao, tôi không muốn bị cái lòng bàn tay nhỏ bé của cô ấy túm chặt lấy. Nhưng tôi rất ngưỡng mộ cuộc sống hiện tại của Lão Chu, tôi chỉ là ngưỡng mộ mà thôi.

Môn Triết luôn tưởng tôi rất giàu, vì đơn vị chúng tôi có rất nhiều người giàu, nên cậu ta nghĩ tôi không có lý do gì để không có tiền. Lão Chu cũng tưởng tôi rất giàu. Cậu ta làm việc trong một Cục Đất đai, được nhà nước phân cho hai căn nhà, cậu ta nói với tôi: "Mua hai căn nhà cần rất nhiều tiền". Tôi vốn đã đồng ý cho cậu ta vay một ít tiền, nhưng sau đó tôi lại đổi ý. Chuyện này tôi cảm thấy mình làm không tốt, không phải vì tôi không đủ nghĩa khí, mà là lời đã nói ra lại không giữ lời. Nhưng người nói lời không giữ lấy lời đâu chỉ có mình tôi, trong đơn vị tôi có rất nhiều người cũng nói lời không giữ lời. Tôi không việc gì phải làm khó bản thân. Cho nên sau này Lão Chu gọi điện thoại cho tôi, tôi không hề cảm thấy áy náy chút nào. Nhưng nhắc lại chuyện này với Môn Triết thì tôi lại thấy áy náy, tôi không biết Môn Triết nghĩ về chuyện này như thế nào trong lòng. Tôi kể chuyện này với Môn Triết như thế này, tôi nói tôi đã gọi điện cho Lão Hùng, hỏi thăm tình hình của Lão Chu, Lão Hùng nói: "Nó á, nghe nói đang hít bạch phiến". Tôi nghĩ cái kẻ hít bạch phiến này thì không thể cho vay tiền được, chẳng phải bằng hại cậu ta sao? Cho nên nói là tôi không phải không muốn cho cậu ta tiền, mà là không muốn hại cậu ta. Nói xong tôi chờ phản ứng của Môn Triết, nhưng Môn Triết dường như không có phản ứng gì, phản ứng của cậu ta chính là không có phản ứng. Điều này làm tôi cảm thấy rất không thoải mái, tôi cảm thấy trong mắt cậu ta tôi là một kẻ không nói thật, không muốn cho vay tiền thì cứ nói không cho là được, tìm lý do làm gì? Cũng may đây chỉ là suy nghĩ của tôi, Môn Triết không nói ra, tôi không việc gì phải thấy trong lòng không thoải mái.

Thời kỳ đại học Lão Chu không giúp gì tôi, nhưng tôi từng lấy của cậu ta bảy đồng từ trong túi, lấy đi mua một cái áo len. Nếu không mua cái áo len đó, có khả năng tôi đã bị chết rét. Sau đó tôi có kể lại chuyện này với Lão Chu, Lão Chu không vui. Nếu là tôi thì tôi cũng chẳng vui. Tôi thấy Lão Chu không vui, liền vội vàng vay tiền trả lại cho cậu ta, cậu ta nhận tiền rồi vẫn không vui, nhưng không còn tính toán với tôi nữa. Tôi không biết có phải chuyện này ảnh hưởng đến việc tôi vay tiền cho cậu ta không. Tôi thấy mấu chốt vẫn là tôi không có nhiều tiền, nếu tôi có nhiều tiền, thì chẳng thèm để ý đến vài nghìn đồng cho cậu ta. Ví dụ như, tôi có một trăm nghìn thì tôi không để ý đến một trăm đồng, tôi có một triệu thì không để ý đến mười nghìn, tôi có mười triệu thì không để ý đến một trăm nghìn. Thực tế là tôi chỉ có vài chục nghìn, cho nên việc lấy ra vài nghìn khiến tôi rất đau lòng.

Anh họ tôi ở quê xây nhà, không có tiền, tìm tôi vay. Tôi nói, không có tiền thì xây nhà làm gì, không cho vay. Anh họ tôi nói: "Người ta đều đang xây, nó cũng phải xây". Tôi nói: "Người ta có tiền, anh không có tiền". Anh ấy nói: "Người ta cũng không có tiền, cũng là đi vay đấy thôi". Tôi bảo người ta vay được còn anh thì không. Tôi nói đi nói lại chỉ là bảo anh ấy đừng xây nhà, muốn xây thì đi tìm người khác vay tiền, đừng tìm tôi. Nếu là người khác nói chuyện với tôi như thế, tôi đã sớm lật mặt: "Không cho vay thì thôi, nói nhiều lời thừa thãi làm gì?". Nhưng anh họ tôi tính tình đặc biệt tốt, anh ấy chỉ không tức giận, hơn nữa còn gọi điện thoại hết lần này đến lần khác, đòi tiền tôi. Tôi là người nói lời giữ lấy lời, không cho vay là không cho vay. Gọi bao nhiêu cuộc điện thoại cũng không cho vay. Nhưng cứ để anh ấy gọi điện làm phiền mãi cũng không phải là cách, anh ấy rảnh rỗi suốt ngày, điện thoại công lại chẳng mất tiền. Tôi đành phải nói với anh ấy: "Anh tìm em gái em vay đi, lúc nó đi lấy chồng thì anh trả nó". Anh ấy quả nhiên đi tìm em gái tôi vay, thế mà lại vay được thật.

Anh họ tôi sau đó lại gọi điện thoại tới, nói nhà xây xong rồi, nợ một đống nợ, dựa vào lương thì cả đời cũng trả không hết, muốn tôi tìm việc cho anh ấy. Chuyện này tôi lại không đồng ý. Tôi tìm rất nhiều lý do bảo anh ấy đừng đến. Tôi nói: "Anh cũng có tuổi rồi, lại từng làm thư ký ở cơ quan chính phủ, quen được hầu hạ chăm sóc, bản sự không lớn, cái tôi lại không nhỏ, có đơn vị nào có thể sắp xếp cho anh?". Sau đó Chân Do Mỹ đến tìm tôi, muốn tôi giúp em trai cô ấy sắp xếp một công việc. Người tình này của tôi rất tinh ranh, lúc đầu cô ấy không nói chuyện này với tôi, đợi sau khi ngủ với tôi xong mới đề cập. Tôi vừa mới ngủ với người ta xong, không thể từ chối người ta được, đành phải đâm lao thì phải theo lao mà sắp xếp cho cô ấy. Tôi tìm lãnh đạo cũ của tôi, lãnh đạo cũ hiện tại đang làm kinh doanh cá thể, đã không còn là lãnh đạo của tôi nữa, nhưng vẫn giữ liên hệ mật thiết với tôi. Lão lãnh đạo tìm bạn cũ của ông ấy. Người bạn cũ này cũng làm kinh doanh cá thể, nhưng là người làm lâu năm rồi. Nghe nói đã có gia sản hàng trăm triệu, lúc ông ta mới chỉ có vài triệu gia sản, ông ta đã tìm một người bạn có thể khai thác thị trường châu Âu để hợp tác, điều kiện là chia một nửa gia sản cho người ta. Nghe lão lãnh đạo kể chuyện này, tôi đặc biệt thần tượng hộ kinh doanh cá thể này. Tôi nói muốn gặp ông ta. Cho dù không nhờ ông ta sắp xếp công việc thì cũng muốn gặp ông ta. Đây mới là nhân vật chứ. Tôi thì không có cái bản lĩnh này. Nếu tôi có năm triệu gia sản, bảo tôi lấy một nửa chia cho người khác, đánh chết tôi cũng không làm. Cho dù anh có lấy vài chục triệu ra dụ dỗ tôi, tôi cũng không làm, vài chục triệu đó là ảo, vài triệu của tôi mới là thực. Cho nên tôi mãi mãi không bao giờ có được vài triệu.

Tôi hỏi lão lãnh đạo ông lão đó tên là gì. Lão lãnh đạo nói: "Ông lão gì?". Tôi nói cái hộ kinh doanh cá thể đó. Lão lãnh đạo nói: "Ai là ông lão? Cậu ta mới chỉ hơn ba mươi tuổi thôi. Cậu ta tên là Thủy Phao". Tôi nói tên này hay đấy. Cha mẹ sao không đặt cho tôi cái tên hay nhỉ.

Chúng tôi ăn một bữa cơm cùng nhau, trên bàn tiệc chúng tôi đã chốt xong chuyện này. Sau bữa ăn Thủy Phao thanh toán. Tôi cảm thấy không hay, nhờ người ta làm việc, còn bắt người ta thanh toán, đây là đạo lý gì chứ. Nhưng lão lãnh đạo ngăn tôi lại, ông ấy nói: "Cậu là một công chức nghèo, thanh toán cái gì. Người ta là đại ông chủ, ngày nào cũng ăn ở bên ngoài. Đây mới gọi là đạo lý". Sau này có người tình cũ tìm đến tôi, tôi liền thăm dò ý cô ấy, xem cô ấy có cầu cạnh gì tôi không, nếu không thì tôi ngủ với cô ấy, nếu có thì tôi để cô ấy tự ngủ. Tóm lại là không thể lấy chuyện ngủ ra để làm giao dịch với tôi, trừ khi chính tôi tình nguyện.

Tôi dặn Chân Do Mỹ, chuyện sắp xếp công việc cho em trai cô tuyệt đối không được nói với người khác, người nhờ tôi sắp xếp công việc nhiều lắm. Người tình nói: "Em biết rồi, làm phiền anh rồi". Câu này nghe thật là buồn nôn. Coi tôi là loại người gì vậy? Nhưng chuyện này vẫn bị người ta biết, người tình của tôi thì không nói, nhưng người nhà cô ấy nói, hơn nữa còn kể với anh họ tôi như một chuyện đại hỷ. Anh họ tôi nghe xong không biết cảm giác thế nào, tóm lại là anh ấy gọi điện cho tôi ngay lập tức, mặc dù anh ấy không trách móc tôi, nhưng ý tứ đã quá rõ ràng, đó là tôi không phân biệt thân sơ, không nguyên tắc. Cũng may em trai của người tình tôi không chịu nổi môi trường ở đây, bị người ta bài xích mà bỏ đi rồi. Tôi liền lấy chuyện này ra giáo huấn anh họ tôi, tôi nói: "Thấy chưa, không phải em không sắp xếp cho anh, mà là anh có thích ứng được với môi trường ở đây không?". Chuyện này tôi cứ nghĩ đến là lại buồn cười, tôi thường lấy chuyện này ra để tự làm mình cười những lúc không vui.

Chân Do Mỹ hiện tại là người làm nghề tự do. Nghĩa là cô ấy nhàn rỗi ở nhà suốt ngày, viết vài bài tản văn của phụ nữ. Nhân vật chính đều là cô ấy, chồng cô ấy và con trai cô ấy. Loại tản văn này tự mình xem thì thấy vui, người khác xem thì thấy buồn cười. Nghe nói người viết cũng không ít, Chân Do Mỹ viết được mấy năm, phát hiện cái cần viết thì đều viết xong cả rồi, cái không cần viết thì không thể viết. Đành phải dừng bút. Bắt đầu làm kẻ buôn bán trung gian. Chuyên lừa tiền phụ huynh học sinh, nhưng giờ phụ huynh học sinh đều đã thất nghiệp cả rồi, cho dù có để cho cô lừa, cô cũng đừng hòng lừa được cái gì. Chân Do Mỹ nhớ đến tôi, cảm thấy chỗ của tôi là một trận địa. Có thể làm cùng nhau cái gì đó, ví dụ như buôn bán giấy phép văn chương, buôn bán chỉ tiêu dầu thành phẩm, kiếm nhuận bút. Cô ấy mỗi khi nghĩ ra ý tưởng mới, là lại hứng khởi gọi điện cho tôi, tôi lúc nào cũng dội gáo nước lạnh cho cô ấy. Tôi nói: "Cô tưởng cô là ai? Cô biết ai đang ở đó buôn giấy phép văn chương không? Người ta là hoàng tử hoàng tôn đấy. Ai mà chẳng biết tiền này dễ kiếm? Còn đến lượt cô sao?". Tất nhiên tôi nói như vậy vẫn chưa hết, tôi còn nhẹ nhàng phân tích cho cô ấy, đem những khó khăn tôi biết kể từng điều một cho cô ấy nghe, cô ấy nghe xong thì không hé răng nữa, cái ý niệm đó cũng dập tắt luôn.

Chân Do Mỹ hôm qua gọi điện cho tôi, nói vài ngày nữa đến Nam Châu công tác, hỏi tôi có rảnh đi cùng cô ấy không. Tôi không muốn đi cùng cô ấy, liền nói phải đi công tác ở Bắc Kinh, đến lúc đó sẽ liên lạc lại, nếu vừa hay tôi về rồi thì chúng tôi tụ tập một chút. Tôi không muốn đi cùng Chân Do Mỹ, không phải là tôi không thích cô ấy, mà là tôi với cô ấy chẳng có gì để nói. Mười năm không gặp rồi, gặp mặt cũng chẳng biết nói gì, cứ nhai đi nhai lại mấy chuyện cũ rích. Chân Do Mỹ hiện tại béo như con lợn, nhưng cô ấy nói là đầy đặn. Cô ấy gọi điện nói với tôi, cô ấy bây giờ mặc sườn xám.

Tôi nghĩ cứ mặc được sườn xám thì không gọi là béo. Nhưng gặp mặt rồi mới biết thế nào cũng không thể gọi là đầy đặn, chỉ có thể gọi là béo, cũng may là tôi thích đầy đặn, có lúc cũng coi béo là đầy đặn để cho qua chuyện. Cho nên tôi gặp cô ấy liền giả vờ rất thích, rất kích động ôm cô ấy vào lòng. Thực ra tôi chẳng còn thích cô ấy chút nào nữa, tôi chỉ muốn ngủ với cô ấy một giấc. Nhưng lên giường rồi tôi vô cùng thất vọng, hóa ra cô ấy không chỉ đầy đặn quá mức, mà còn đầy bụng vết rạn, tôi biết đó là vết rạn da thai kỳ. Nhìn thấy nhiều vết rạn như vậy tôi cảm thấy hơi choáng váng. Vì đây không phải là do tôi gây ra, là do tôi gây ra thì tôi sẽ nảy sinh mỹ cảm, là do người khác gây ra thì tôi cảm thấy buồn nôn. Tôi buồn nôn thì buồn nôn nhưng vẫn muốn làm tình với cô ấy, đến nước này rồi tôi không làm thì cô ấy có tha cho tôi không? Cô ấy không hận chết tôi mới là lạ. Vả lại tôi cũng không ghét làm tình với cô ấy, tôi chỉ ghét mấy vết rạn da trên người cô ấy thôi. Khuôn mặt cô ấy rất đẹp, bộ ngực của cô ấy cũng rất đẹp, vừa to vừa đầy đặn, đây là bộ ngực đã từng sinh con đấy nhé, vẫn quyến rũ đến thế, nếu là mười năm trước thì chẳng khiến người ta thèm chết đi sao? Tiếc là năm đó không nắm bắt cơ hội. Cũng may bây giờ vẫn chưa muộn, tôi ôm lấy bộ ngực của cô ấy mà gặm, gặm đến mức môi tê dại. Cô ấy rên rỉ ở bên dưới, không ngừng uốn éo thân thể béo mập. Da thịt cô ấy cũng vô cùng mịn màng hoàn mỹ, trừ chỗ trên bụng kia ra. Nhưng làm tình với cô ấy hoàn toàn không phải là chuyện đó. Tôi vốn tưởng cô ấy là một kẻ lẳng lơ, ít nhất cũng là kẻ lão luyện, không ngờ cô ấy nằm trên giường bất động, tôi bảo cô ấy tạo tư thế gì thì cô ấy tạo tư thế đó, sau đó thì giống như một khúc gỗ. Tất nhiên lúc hứng lên đến đỉnh điểm cô ấy cũng sẽ phát ra tiếng, cô ấy nói: "Sướng, sướng". Nhưng tôi không muốn nghe cô ấy nói sướng, tôi muốn nghe cô ấy rên rỉ. Nhưng bày đủ các loại tư thế ra rồi cô ấy vẫn chưa rên rỉ lần nào. Sau đó cô ấy nói: "Anh hút khô em rồi". Tôi biết, cô ấy đã là một con suối cạn khô, dù tôi có cố gắng thế nào cũng không thể đào ra nước được.

Tôi xách chìa khóa xe rồi lấy xe, đi Nam Châu gặp Chân Do Mỹ. Cô ấy ở trong một con hẻm rất hẻo lánh, tôi tìm trên bản đồ mãi cũng không thấy. Nhưng tôi biết phải đi từ lối nào trên đường Hoàn Thị để chui vào. Tôi xuất phát lúc năm giờ, nghĩ bụng sáu giờ là có thể cùng cô ấy ăn cơm rồi. Điều này khiến tôi hơi kích động, phải biết là tôi đã mười năm không gặp cô ấy rồi, mười năm không phải là con số nhỏ, có người còn chưa sống đủ mười năm đã kết thúc cái mạng nhỏ rồi, nếu tôi sống đến sáu mươi tuổi, thì mười năm đã là một phần sáu cuộc đời tôi rồi. Trong năm tháng bằng một phần sáu cuộc đời tôi, tôi không gặp người tình đầu tiên của mình, đây không phải là chuyện bình thường. Nhưng bây giờ tôi đi gặp cô ấy thì có bình thường không? Thế nhưng tôi không đi gặp cô ấy thì có bình thường không? Những chuyện bình thường thời nay thường là không bình thường, chuyện không bình thường thường lại là bình thường. Có bình thường hay không không phải do một người nói là được, phải là mọi người nói mới được. Ví dụ như nói đến dịp tết lễ mọi người đều nhận được hồng bao, đây là bình thường, mọi người đều không nhận được hồng bao, đây là không bình thường. Lại ví dụ như, bác sĩ khám bệnh cho anh, anh đưa hồng bao cho ông ta, ông ta nhận lấy, đây là bình thường. Anh không đưa hồng bao cho ông ta, đây là không bình thường, anh đưa mà ông ta không nhận, đây cũng là không bình thường. Lại ví dụ như, là nhân viên công tác của cơ quan nhà nước, đi hát karaoke, đi nhảy đầm, đây là bình thường, đi rồi mà lại không gọi "tiểu thư", đây là không bình thường. Những chuyện bình thường và không bình thường như thế này quá nhiều, tôi nói cả ngày cũng không hết.

Qua cầu Nam Giang thì bắt đầu tắc đường. Ở Nam Châu tắc đường là bình thường, không tắc đường mới là không bình thường. Nhưng mà tắc quá lâu thì cũng không bình thường. Tôi tắc ở vòng xuyến tròn một tiếng đồng hồ. Nam Châu đang sửa đường vành đai trong. Đây là học theo Bắc Kinh, nhưng học không giống. Bắc Kinh là mở rộng ra ngoài, xe trong thành phố càng ngày càng ít, Nam Châu lại hướng vào trong, mục đích là để xe trong thành phố càng ngày càng nhiều. Đối với thành kiến về Nam Châu tôi không muốn đưa ra bình luận gì, đằng nào thì tôi cũng cố gắng không vào cái thành phố rách nát này, nhưng tôi lại cứ phải sống sát cạnh nó. Nó mở rộng ra ngoài, tôi lại chuyển ra ngoài, nó lại mở rộng, tôi lại chuyển, đằng nào cũng không để nó bao vây được. Tôi bật đài lên, nghe nhạc. Tôi không vội, tôi với Chân Do Mỹ mười năm không gặp, cũng chẳng quan trọng gì chút thời gian này. Nhưng có người thì vội, đang ở đó chửi bới, đó là tài xế taxi, còn có những người trên xe, đại khái là vội đi bắt máy bay, bắt tàu hỏa. Có người nói, cảnh sát chết đâu hết cả rồi? Mẹ kiếp, lúc không có việc gì thì chỗ nào cũng là cảnh sát, lúc có việc gì thì bóng ma cũng không thấy một đứa.

Sáu giờ rưỡi rồi, tôi vẫn ngồi trong xe, nghe nhạc. Theo kế hoạch ban đầu, giờ này tôi đáng lẽ phải ngồi trong một nhà hàng nhã nhặn cùng Chân Do Mỹ dùng bữa tối. Chân Do Mỹ gọi điện cho tôi, cô ấy nói: "Sao anh vẫn chưa đến?". Tôi nói: "Chuyện này có thể trách tôi sao? Mấy trăm chiếc xe trước mặt tôi suốt một tiếng đồng hồ không nhúc nhích". Chân Do Mỹ nói: "Thế thì cũng phải gọi cho em một cuộc điện thoại chứ, anh biết em lo lắng thế nào không, em lo cho anh đấy". Tôi nói đây là một sai lầm nghiêm trọng, trách tôi quá thô tâm, sau này nhất định sẽ sửa đổi. Chân Do Mỹ nói: "Thôi đi, anh mà thừa nhận sai lầm à? Mau chóng qua đây đi". Dòng xe cuối cùng cũng bắt đầu di chuyển, mặc dù vô cùng chậm chạp, nhưng dù sao cũng đã động đậy, đây là một hiện tượng tốt. Tôi gọi điện cho Chân Do Mỹ: "Báo cáo với em một tin tốt, dòng xe đã bắt đầu di chuyển, tốc độ xe trung bình mỗi giờ khoảng một cây số". Qua mấy phút, tôi lại báo cáo: "Bây giờ tốc độ mỗi giờ khoảng một cây số rưỡi". Chân Do Mỹ nói: "Anh thực sự làm em tức chết rồi".

Môn Triết = Môn Triết

Lão Chu = Lão Chu

Nhược Trần = Nhược Trần

Lão Hùng = Lão Hùng

Chân Do Mỹ = Chân Do Mỹ

Thủy Phao = Thủy Phao