Điện thoại iPhone là sản phẩm phổ biến nhất của người tiêu dùng trung lưu đầu thế kỷ 21. Đó không chỉ là một chiếc điện thoại, mà còn có lịch, trình duyệt web, máy ảnh, máy tính, đèn pin, âm nhạc và video, phần mềm đọc sách điện tử, và vô số những thứ khác được gói gọn trong một thiết bị cực kỳ linh hoạt và dễ sử dụng nhưng chứa đựng nhiều phần mềm hơn cả máy tính Apollo hay chiếc siêu máy tính HAL hư cấu trong bộ phim 2001: A space Odyssey (Chuyến du hành không gian).
Màn hình cảm ứng trên chiếc iPhone thật là ảo diệu. Nhưng hãy nhìn kỹ chiếc hộp đựng iPhone (Hình 6).
Hình 6. Tại sao chiếc iphone lại như thế.
Chữ “FCC” cho thấy sản phẩm đạt tiêu chuẩn kỹ thuật và an toàn của Ủy ban Truyền thông Liên bang của chính phủ Mỹ, và chữ “CE” chứng tỏ nó tuân thủ các tiêu chuẩn áp dụng cho các sản phẩm được bán trong biên giới của Khối Liên minh châu Âu. Nhưng tại sao chỉ đề cập đến Mỹ và châu Âu, mà không phải là các quốc gia hay liên minh kinh tế khác?
Vì đó hiện đang là hai thị trường lớn nhất. Trở lại những năm 1980, khi châu Âu chưa trở thành một thị trường thống nhất (và lớn thứ hai) như ngày nay, chỉ có chữ FCC xuất hiện trên các sản phẩm điện tử. Nói cách khác, các thị trường lớn nhất sẽ đặt ra quy tắc trò chơi - đơn giản vì họ quá lớn và ảnh hưởng mạnh. Công ty nào muốn giành miếng bánh thị trường thì buộc phải thực hiện theo quy định về sản phẩm mà các chính phủ này đặt ra.
Tuy nhiên đến năm 2030, Trung Quốc và Ấn Độ sẽ là những thị trường tiêu dùng lớn nhất. Tôi sẵn sàng đánh cược rằng cùng với biểu tượng FCC và CE, điện thoại thông minh cũng sẽ có biểu tượng phê duyệt của Trung Quốc, và có thể là cả Ấn Độ.
Còn có nhiều yếu tố khác thể hiện sự tác động của thị trường trung lưu đang lớn mạnh đến quá trình cạnh tranh của lĩnh vực công nghệ trên toàn cầu. Như về vấn đề phát minh sáng chế chẳng hạn.
Trong Điều I, Hiến pháp Mỹ đã giao cho Quốc hội quyền “thúc đẩy tiến bộ khoa học và nghệ thuật, bằng cách cấp quyền sở hữu độc quyền các tác phẩm và khám phá mới cho các tác giả và nhà phát minh trong một hạn định thời gian”. Theo đó các nhà phát minh sẽ được bảo vệ quyền sở hữu thông qua bằng sáng chế cấp cho các sản phẩm của họ như loại dược phẩm mới, thiết bị máy móc, hay vật liệu composite chẳng hạn. Tại Mỹ, bằng sáng chế bảo vệ độc quyền được sử dụng trong 20 năm. Trong nhiều thập niên, Văn phòng Sáng chế và Thương hiệu Mỹ là cơ quan quan trọng nhất thế giới về lĩnh vực bảo vệ phát minh và vẫn sẽ như thế trong thời gian tới. Tuy nhiên, trong khi số lượng các phát minh ứng dụng đăng ký tại Mỹ năm 2016 đạt gấp 3 lần so với năm 1995, thì ở Ấn Độ con số đó đã tăng gấp 7 lần, và ở Trung Quốc là con số ấn tượng 72 lần. Khi Trung Quốc và Ấn Độ phát triển vượt bậc, thì văn hóa đăng ký bằng sáng chế cho sản phẩm và phát minh mới của những nước này cũng sẽ tăng cao.
