“Cách mạng văn hóa vô sản”, đối với nhiều người trưởng thành mà nói, dường như chẳng khác nào chuyện ngày hôm qua. Do sự đảo ngược và cắt đứt của cuộc đại loạn kéo dài 10 năm này đối với hàng loạt sự việc đang phát triển trong quá khứ, thế nên, khi thời kỳ hỗn loạn đã qua đi, mọi người trong quá trình “bản loạn phàn chính” nối tiếp lại các manh mối trước đây, thường đành phải tạm thời coi 10 năm này như một khoảng trống, tựa như thời gian bỗng chạp đông cứng lại vào mùa hè năm 1966, để rồi đến mùa thu năm 1976 mới hồi sinh trở lại vậy. Vài năm trước, trên báo chí thường gọi những cây bút thực ra đã quá 35 tuổi, thậm chí sắp chạm ngưỡng 50 là “nhà văn trẻ”, chính là một ví dụ. Bởi vì mọi người — bao gồm cả chính họ — đều cảm thấy sinh mệnh thực tế của họ cần phải trừ đi một con số “10” từ độ tuổi thực tế.
Thế nhưng, những người sinh ra vào năm bùng nổ “Cách mạng văn hóa”, đến năm 1982 đã tròn 16 tuổi, đồng thời đã trải qua các giai đoạn ấu thơ, nhi đồng, thiếu niên trong lịch sử đời sống cá nhân, mà bắt đầu bước sang thời kỳ thanh niên. Họ lặng lẽ lớn lên.
Giờ đây, một người trong số đó đang đi từ nam chí bắc trên con đường lớn trước Lầu Trống.
Tên của cậu ta là Diêu Hướng Đông. Trong số những người đồng trang lứa với cậu, có rất nhiều cái tên như Hướng Đông, Vệ Đông, Lập Đông, Tụng Đông (còn có Vệ Bưu, Học Thanh và những cái tên đại loại như thế, nhưng đều đã được đổi ngay lập tức)… Vào thời điểm họ học mẫu giáo, các cô giáo dạy họ bài ca dao “Đả đảo phản đồ nội gian đại cẩu tặc”; khi họ sắp tốt nghiệp tiểu học, các thầy cô lại kể cho họ nghe về công lao sự nghiệp vĩ đại của ông nội Lưu Thiếu Kỳ. Trong những ngày “mở cửa học” [thực hiện giáo dục gắn liền với sản xuất và xã hội], họ tham gia các hoạt động “bước đi xã hội chủ nghĩa, chặn con đường tư bản chủ nghĩa”, để nâng cao giác ngộ cho họ, thầy cô tổ chức cho họ xem bộ phim “Thanh Tùng Lĩnh”, lúc về họp hành phê phán nhân vật Kiếm Quảng chuyên “vơ vét cho riêng mình” trong phim; còn vào đêm trước khi tốt nghiệp trung học cơ sở, làn sóng “điểm số là hàng đầu” cuồn cuộn dâng trào, để giúp họ có thể đỗ vào “trung học trọng điểm” nhiều nhất có thể, rèn luyện năng lực làm văn, thầy cô lại tổ chức cho họ xem bộ phim “Liễu ám hoa minh”, trở về viết cảm tưởng sau khi xem phim, phê phán sự giày vò thô bạo của đường lối cực “tả” đối với nguyện vọng hợp pháp của nông dân… Xã hội vốn truyền thụ cho họ quan niệm “tình yêu” và “tiền bạc” là điều đáng xấu hổ; nay xã hội lại ngập tràn “tình yêu” hiện diện khắp nơi, và thông qua việc tuyên truyền về “hộ vạn tệ”, khiến họ hiểu được đạo lý càng có nhiều tiền càng vinh quang… Độ tuổi còn quá nhỏ, kinh nghiệm nghèo nàn, hệ thần kinh trung ương chưa phát triển hoàn thiện, phải gánh chịu những bước ngoặt lớn lao, dày đặc, mang tính kịch tính đến như vậy, họ sẽ nảy sinh những vấn đề gì, xuất hiện tâm lý ra sao, dẫn đến hậu quả gì? Dường như các nhà giáo dục, nhà xã hội học, nhà tâm lý học… của chúng ta đều chưa kịp tiến hành các nghiên cứu chuyên đề một cách tỉ mỉ. Trong quần xã sinh thái xã hội của chúng ta, mặc cho bạn coi thường hay coi trọng nhóm người này của họ, thì họ vẫn cứ không ngừng sinh trưởng, hoạt động.
Lại nói Diêu Hướng Đông mặc một chiếc áo khoác leo núi lông vũ màu be, hai tay đút vào túi chéo của áo, nuốt nước bọt, vẻ mặt chán chường đi từ Nam chí Bắc.
Cậu ta bị đuổi khỏi nhà. Nguyên nhân, chính là chiếc áo khoác leo núi mặc trên người cậu ta.
Bố của Diêu Hướng Đông xuất ngũ từ cuối những năm 1960 chuyển về cơ quan cấp khu làm cán bộ bảo vệ, vẫn luôn quản thúc Diêu Hướng Đông rất nghiêm khắc. Khi Diêu Hướng Đông mới bốn, năm tuổi, bố đã truyền thụ cho cậu ý thức “lớn lên đi lính tòng quân”; mẹ là nhân viên đánh máy của cơ quan, tự nhiên cũng mong mỏi Diêu Hướng Đông mau chóng lớn lên, mau chóng nhập ngũ, bà đã may cho Diêu Hướng Đông bộ quân phục nhỏ mô phỏng màu xanh quốc phòng, trên cổ áo còn đính quân hiệu làm bằng vải đỏ, tất nhiên còn có chiếc mũ quân nhân nhỏ xíu, trên mũ cài huy hiệu ngôi sao đỏ thật sự — là bố Diêu Hướng Đông đặc biệt xin từ chỗ người chiến binh cũ cho con trai. Cho đến khi tầm mười tuổi, trong lòng Diêu Hướng Đông luôn tràn ngập cảm giác ưu việt, tự hào và tự tin nhường này — “Bố tôi từng làm Giải phóng quân, lớn lên tôi cũng phải làm Giải phóng quân! Bố tôi có khối chiến hữu cũ, chỉ cần tôi lớn lên, bố tôi nói một câu, là tôi có thể làm lính ngay!”
Hồi Diêu Hướng Đông vừa vào tiểu học, trên đường đi học về, từng chứng kiến cảnh tượng tiểu lưu manh cướp mũ — một học sinh trung học đội chiếc mũ quân xanh quốc phòng đang đi trên vỉa hè, bỗng nhiên một tên thanh niên phóng xe đạp thật nhanh lao tới, trong khoảnh khắc lướt qua bên cạnh học sinh trung học đó, vươn tay giật lấy chiếc mũ quân xanh trên đầu cậu ta; khi học sinh trung học hô lên thì người đi xe đạp đã rẽ vào con hẻm phía trước, mất hút chẳng thấy tăm hơi. Cảnh tượng kích thích đến thót tim này, dẫu khiến Diêu Hướng Đông thầm cảm thấy kẻ cướp mũ thật “ghê gớm”①, lại càng khiến cậu nhận thức sâu sắc hơn sự trân quý của mọi thứ liên quan đến “màu xanh quốc phòng”.
Thế nhưng sau khi Diêu Hướng Đông lên năm tư tiểu học, đời sống xã hội xung quanh đã xảy ra sự thay đổi rất lớn. Bọn tiểu lưu manh không còn cướp mũ quân xanh quốc phòng nữa, và học sinh trung học cũng dần không còn coi việc mặc quân phục xanh, đội mũ quân xanh là mốt nữa. Thiếu niên nhi đồng chẳng biết từ lúc nào lại rộ lên mốt mặc toàn thân đồ xanh — áo xanh, quần xanh, đi một đôi giày vải trắng tinh, tựa như đó chính là sự thể hiện của từ “bảnh”. Mùa đông, bắt đầu thịnh hành đội mũ nhung cắt, mặc áo khoác da — không có da thật thì dùng da nhân tạo tạm bợ vậy. Bọn tiểu lưu manh lại bắt đầu cướp mũ nhung cắt. Lại một mùa đông nữa, mũ nhung cắt lỗi mốt, mũ lông cừu cắt đang thời kỳ nở rộ, mục tiêu cướp bóc của bọn tiểu lưu manh lại một lần nữa thay đổi. Đến mùa đông năm 1982 này, áo khoác leo núi bắt đầu thịnh hành. Dường như không còn ai mong mỏi tòng quân đi lính nữa. Những ai việc học hành còn chút hy vọng thì mong ngóng thi đỗ đại học. Những đứa thiếu niên kiểu như Diêu Hướng Đông sau khi tốt nghiệp tiểu học không thể thi đỗ trường cấp hai trọng điểm, tốt nghiệp cấp hai lại không thi đỗ trường cấp ba trọng điểm, mà việc học ngày càng kém đi, không còn ngưỡng mộ việc nhập ngũ làm lính, mà thi đại học thì rành rành ra là vô vọng, sau khi tốt nghiệp lại càng tất yếu phải thất nghiệp ở nhà, trong lòng không khỏi cảm thấy mông lung, trống rỗng, không nơi bấu víu.
Việc quản giáo con trai, bố mẹ Diêu Hướng Đông vốn dĩ cũng chưa từng lơi lỏng. Nhất là người bố, nhìn thấy biểu hiện không ra gì của con trai, ngoài trận quạt mắng như mưa rào gió dữ ra, lúc tức giận tột cùng, thậm chí còn cởi giày, dùng đế giày quất đánh lung tung — thường thì phải đợi người mẹ vừa che chắn vừa khóc lóc kêu la, mới chịu thôi. Dạy con không hiệu quả, phương pháp không thỏa đáng vốn dĩ là một nhân tố, mà bản thân sự không hiểu biết, không thích ứng đối với đời sống xã hội đang thay đổi nhanh chóng, đầy rẫy oán trách, nỗi buồn bực khó giãi bày, trước mặt con trai thì nói lời quái gở, nhưng lại không cho phép con trai nói lời quái gở; con trai đặt câu hỏi, không trả lời được thì trút giận lên con trai; đạo lý giảng cho con trai nghe ngày càng trừu tượng, khô khan… mới là nhân tố quan trọng hơn khiến con trai không phục tùng quản giáo. Con trai đứng trước mặt bố mẹ, dần dần trở nên giả dối.
Ngôi trường mà Diêu Hướng Đông theo học là một trường trung học “không trọng điểm”, các thầy cô giáo — nhất là giáo viên chủ nhiệm — công việc vẫn vô cùng nỗ lực. Một mặt, họ bỏ ra công sức lớn để lôi kéo một phần học sinh vẫn còn tính tích cực học tập, để những học sinh này khổ chiến trong biển đề thi, tranh thủ có thể tạo ra kỳ tích — thi đỗ đại học, vừa mang lại thể diện cho chính học sinh, vừa làm rạng danh nhà trường, giả sử những học sinh như vậy ngày một nhiều lên, thì ngôi trường trung học của họ sẽ có hy vọng bước vào hàng ngũ “trọng điểm”; mặt khác, họ cũng nghĩ đủ mọi cách để quản thúc những học sinh “hậu tiến” kiểu như Diêu Hướng Đông, để chúng không gây gổ trong trường, không bị đồn công an bắt giữ bên ngoài trường. Tuy nhiên, vì giáo dục chưa bao giờ là vạn năng, mà việc quản giáo của họ đối với nhóm học sinh như Diêu Hướng Đông lại không tránh khỏi sự thô ráp, nên Diêu Hướng Đông đứng trước các thầy cô cũng dần trở nên giả dối.
Buổi trưa hôm nay, gần đến giờ ăn cơm, mẹ Diêu Hướng Đông mới phát hiện ra, chiếc áo khoác leo núi mà con trai mặc trên người không phải chiếc bằng bông acrylic mà bà đã mua cho nó, mà rành rành là lông vũ — mặc dù màu sắc rất giống nhau, kiểu dáng túi áo và mũ trùm cũng xấp xỉ nhau. Bà không khỏi cất tiếng hỏi: “Sao thế này? Chiếc áo này của con lấy từ đâu ra?”
Diêu Hướng Đông ra vẻ thản nhiên đáp: “Đổi cho bạn mặc cùng thôi ạ.”
Mẹ mắng: “Làm gì có chuyện đổi cho nhau mặc? Chiếc áo này của người ta là áo lông vũ, đắt hơn của con một nửa, con làm hỏng áo người ta thì nhà mình đền thế nào? Chiếc áo bông acrylic của con mặc chẳng ấm như nhau sao? Cứ phải theo mốt làm gì?”
Đúng lúc này bố Diêu Hướng Đông từ phòng trong bước ra, vừa nghe, vừa nhìn, không kìm được cơn giận bừng bừng. Diêu Hướng Đông vốn có một chiếc áo bông, được tháo giặt và làm lại từ chiếc áo bông quân đội cũ của bố, Diêu Hướng Đông mặc khoác ngoài bộ quân phục xanh được mấy hôm, liền làm âmm ĩ đòi đổi chiếc áo khoác leo núi khác, nào là: “Bây giờ ai mặc chiếc áo bông rách thế này nữa? Bọn học sinh bọn con đứa nào chẳng có áo khoác leo núi!” Lúc ấy tuy tức giận nhưng cũng chưa phát tác. Quả thật, học sinh trung tiểu học ngày nay mặc áo khoác leo núi rất nhiều, các bậc phụ huynh hình như ai nấy đều rất có tiền, có người còn mua hẳn áo khoác da thật cho con mặc. So ra thì, chính bản thân mình và mẹ của Diêu Hướng Đông có lẽ là những bậc phụ huynh nghèo kiết xác nhất — cả hai đều làm việc ở đơn vị sự nghiệp, ăn lương chết, chẳng có chút thu nhập ngoài nào, gánh nặng lại lớn — hai bên đều phải gửi tiền về cho người cao tuổi theo hàng tháng, chị gái của Diêu Hướng Đông vừa tốt nghiệp trường sư phạm mầm non, được phân công về nhà trẻ làm việc, còn chưa chính thức chuyển ngạch, chỉ vừa đủ tự nuôi sống bản thân; với tình hình kinh tế thế này, Diêu Hướng Đông lại làm ầm lên đòi mua áo khoác leo núi, mẹ cậu tự nhiên chỉ có thể đi mua cho nó loại bằng bông acrylic, ngờ đâu tên ranh con này bây giờ ngày càng không biết đủ, lại dám lấy áo khoác leo núi lông vũ của bạn mặc lên người mình, đâygiản trực là tham lam vô độ!
Bố Diêu Hướng Đông vừa nhìn thấy cái bộ dạng vô lại lúc Diêu Hướng Đông mặc áo khoác leo núi của người khác liền nhịn không được quát lớn một tiếng: “Đồ không biết xấu hổ! Cởi ra cho tao!”
Mẹ vội vàng xông lên ngăn lại, khuyên nhủ: “Huyết áp của anh kìa! Đừng vội đã, từ từ giảng đạo lý cho nó!” Lại quay đầu trừng mắt với Diêu Hướng Đông: “Còn không mau nhận sai với bố! Ăn cơm xong, con mau đi đổi lại cho người ta đi. Nghe thấy chưa?”
Diêu Hướng Đông cảm thấy mẹ đang bênh vực mình, liền cậy thế ngồi vào bàn ăn, lầm bầm lầu bầu nói: “Có cái quái gì ghê gớm đâu! Bọn con đổi cho nhau mặc suốt mà.” Vừa nói vừa cầm đũa lên…
Bố thấy vậy càng thêm giận dữ khôn xiết, giậm chân mạnh một cái, tuyên bố: “Mày khỏi ăn cơm! Cái nhà này của tao không nuôi loại thiếu gia như mày! Cút!”
Diêu Hướng Đông liền đứng dậy, nhún vai, quay người bước ra khỏi cửa nhà, đối với những tiếng gọi giận dữ đan xen giữa bố và mẹ truyền đến từ phía sau, cậu hầu như hoàn toàn dửng dưng.
Diêu Hướng Đông lang thang lung tung một trận. Tại tiểu hoa viên Tiền Hải Thập Sát Hải, cậu chen chúc đến gần đình hóng mát nghe hát — ở đó thường có một số người dân tụ tập hát xướng kinh kịch, thứ mà Diêu Hướng Đông có hứng thú tự nhiên không phải bản thân kinh kịch, mà là cái bộ dạng tấu hài của những người kéo đàn, hát xướng đó; lại đến mặt băng Tiền Hải Thập Sát Hải, bá đạo “mượn” giày trượt băng của một người bạn đồng trang lứa, trượt băng hoang dã một chập; bỗng cảm thấy đói cồn cào, liền vô thức đi đến con đường lớn trước Lầu Trống.
Con đường lớn trước Lầu Trống, tức là đường Địa An Môn Ngoại, từ Nam chí Bắc có không ít quán ăn phân bố. Nhìn từ lịch sử, các quán ăn nổi tiếng ở Bắc Kinh phần lớn tập trung ở Nam thành, nhất là khu vực ngoài Tiền Môn, ngoài cái gọi là “Tứ Hưng” — “Phúc Hưng Cư”, “Vạn Hưng Cư”, “Đồng Hưng Cư”, “Đông Hưng Cư” — ra, như “Trí Mỹ Trai” ở phố Mùi Thị, “Hậu Đức Phúc” ở Đại Sách Lan, “Túy Quỳnh Lâm” ở Thiểm Tây Hạng, “Hạnh Hoa Xuân” ở Hàn Gia Đàm, v.v., cũng đều khá nổi tiếng; tất nhiên Tây thành và Đông thành cũng có một số quán ăn đáng gờm, khu vực Tây Đơn từng có cái gọi là “Bát Đại Xuân” bao gồm “Đại Lục Xuân”, “Tân Lục Xuân”, “Đồng Xuân Viên”, “Hoài Dương Xuân”, “Khánh Lâm Xuân”, “Lộc Minh Xuân”, “Tứ Như Xuân”, “Phương Hồ Xuân”; phía nam Tây Tứ có “Đồng Hòa Cư”, ngoài Tây Hoa Môn có “Vạn Phúc Lâu”, phố Long Phúc Tự ở Đông thành có “Phúc Toàn Quán”, phía bắc Đông Tứ có “Đồng Hòa Lâu”; khu vực Bắc thành, nghe nói “Khánh Vân Lâu” ở Yên Đới Tà Giới, “Khánh Hòa Đường” ở Bạch Mễ Tà Giới, “Hội Hiền Lâu” bên bờ Thập Sát Hải thời cuối Thanh đầu Quốc, đều từng thịnh cực một thời. Đến cuối năm 1982, các quán ăn ở Nam thành, Tây thành, Đông thành tuy có không ít biến đổi, nhưng những quán ăn lớn hạng nhất vẫn giữ lại được khá nhiều, còn Bắc thành, nhất là khu vực chung quanh Chuông Lầu Trống, ngoài “Nhà hàng Mã Khải” bên cạnh Lầu Trống và “Nướng thịt Quý” ở đầu cầu Ngân Đinh ra, phần lớn đều rơi vào hạng bình thường. Tuy nhiên, dẫu là vậy, các loại hình quán ăn trên con đường lớn trước Lầu Trống lại vô cùng đầy đủ. Trước kia từng có người chia các quán ăn Bắc Kinh hồi đầu thế kỷ thành mấy loại: tiệm mì cắt chỉ chỉ bán bánh bao, sủi cảo, hoành thánh, bánh nhân thịt, cháo gạo; “Nhị huân phô” chỉ bán các món ăn thịt lợn, thịt dê; quán ăn nhỏ mang biển hiệu “bán lẻ theo mùa, tiện nhậu tùy thích, món ngon bốn mùa, điểm tâm trnah Nam bắc”; quán ăn trung bình cung cấp tiệc tùng quy mô nhỏ; quán ăn lớn tích hợp nhà hàng, tửu lầu, hội quán lại làm một; “Phàm thái quán” kinh doanh món Tây; tổng cộng bảy loại. Ngoại trừ hai loại sau tạm thời khuyết thiếu, năm loại trước đều vẫn tồn tại trên con đường lớn trước Lầu Trống ngày nay, và trong mỗi loại lại có những biến đổi riêng.
Diêu Hướng Đông 16 tuổi tự nhiên tuyệt đối sẽ không biết, cũng sẽ không đi nghiên cứu sự suy thịnh tăng giảm của các quán ăn trên phố lớn trước Lầu Trống, thế nhưng, vì cậu cảm thấy đói bụng, cho nên, khi cậu vô định đi từ Nam phố ra Bắc phố, khứu giác của cậu lại vô thức bắt lấy những mùi hương thoang thoảng phát ra từ các quán ăn đó.
Ở cực nam của con đường lớn này, tại góc ngã tư phía đông con đường, có một tiệm ăn vặt quốc doanh mặt tiền khá lớn, chủng loại khá đầy đủ, còn có một tiệm ăn vặt cá thể mặt tiền cực nhỏ, chuyên bán “Đả liễn hỏa thiêu”. Đáng lẽ Diêu Hướng Đông đã đói bụng như vậy, gom góp tất cả “đồng xu”① trong túi áo túi quần của mình lại, thì vẫn có thể mua được lượng thực phẩm đủ để lót dạ từ hai tiệm đó, nhưng Diêu Hướng Đông lúc này lại không chú ý đến chúng — cậu đi ở phía tây con đường, góc ngã tư phía tây là “Tiệm bánh bao Cẩu Bất Lý Thiên Tân” mới khai trương cách đó không lâu, hình như vừa mới có một xửng bánh bao nhân tam tiên ra lò, từ tiệm bánh bao đó tỏa ra một mùi thơm ấm áp vô cùng hấp dẫn. Diêu Hướng Đông không kìm được bước lên bậc thềm trước tiệm bánh bao, nhìn vào bên trong qua lớp kính cửa. Chà, sao mà lắm người thế, người ngồi còn chưa được ăn, phía sau đã có người đứng chờ chỗ ngồi, trên bàn ăn chất đầy đĩa, đũa, cũng chẳng có ai kịp thời dọn dẹp. Từ sâu trong phòng ăn bay ra từng đợt hơi nước trắng xóa như sương mù, thơm thì thật là thơm, nhưng ai mà có kiên nhẫn xếp hàng mua phiếu, chờ chỗ ngồi chứ? Huống hồ móc hết tiền trong túi ra, nói không chừng còn chẳng mua nổi hai lạng — Diêu Hướng Đông nghĩ đến đây, thở dài một tiếng, nhảy xuống bậc thềm, tiếp tục đi về phía trước.
Đi tiếp, qua “Hiệu thuốc Quang Minh” và “Ty phục vụ dệt may Trường Thanh”, có một “Quán hoành thánh Lộ Minh Viên”, người trong đó vốn không đông lắm, Diêu Hướng Đông lại huýt sáo tự mình đi thẳng qua. Cậu không thèm coi trọng hoành thánh đâu. Cậu muốn ăn món xào đàng hoàng. Làm thế nào mới kiếm được một tờ “Thép”① đây? Nếu có thể kiếm được một tờ “Đoàn kết”②, thì lại càng “chất lừ” hơn. Bất tri bất giác cậu đã đi qua Bạch Mễ Tà Giới, đi qua “Cửa hàng thời trang Hồng Quang” và “Bộ phận thu mua cửa hàng văn vật Bắc Kinh”, rồi đi qua cầu Hậu Môn, đến trước cửa quán ăn “Hợp Nghĩa Trai”. Đúng lúc cậu đang bước về phía cửa quán ăn, bỗng truyền đến một tiếng gọi lanh lảnh: “Tiểu Duệ Tử!”③
Đó tự nhiên là gọi cậu rồi. Diêu Hướng Đông quay đầu nhìn lại, hóa ra là bạn cùng lớp, biệt danh là “A Xú”, đang đạp chiếc xe đạp nữ cỡ 26 sáng bóng, bóp phanh dừng lại bên lề đường.
Diêu Hướng Đông bèn bước tới để bắt chuyện với A Xú.
A Xú là một thằng nhóc béo tròn đầu tròn người, đội một chiếc mũ nhung cắt, mặc một chiếc áo khoác da kiểu dáng mới mẻ. Nó ngoác cái miệng rộng, vẫn lanh lảnh hỏi: “Tiểu Duệ Tử! Mày con mẹ nó đang lảng vảng cái gì ở đây thế?”
“Tiểu Duệ Tử” tức là Diêu Hướng Đông, giật phắt chiếc mũ nhung cắt trên đầu A Xú đội lên đầu mình, mừng rỡ nói: “Mày cái đồ khốn này, quản đéo gì chuyện bao đồng hả! Mày con mẹ nó định đi ‘tán gái’ ở đâu đấy?”
A Xú vươn tay với lấy chiếc mũ trên đầu Tiểu Duệ Tử, Tiểu Duệ Tử lẩn tránh. A Xú bất mãn nói: “Mày con mẹ nó lừa chiếc áo này của ‘Tiểu Dương Tử’ vẫn chưa đủ, lại còn con mẹ nó dở trò với tao à, trả lại tao mau! Tao con mẹ nó còn có việc đấy!”
Tiểu Duệ Tử bèn nhân cơ hội uy hiếp nói: “Tao con mẹ nó còn chưa ăn cơm đây, mày bao tiền cơm cho tao, tao liền trả mày mũ!”
Cuộc đối thoại của hai kẻ thực sự không lấy gì làm thanh tao, tạm ghi lại một chút để làm tài liệu, ở đây xin không nhắc lại nữa. Tóm lại, trong một thứ giao tiếp vừa thô lỗ vừa thân mật, vừa ngang ngược vừa nghĩa khí, Tiểu Duệ Tử cuối cùng cũng trả lại mũ cho A Xú, mà A Xú cuối cùng cũng cho Tiểu Duệ Tử mượn một nhân dân tệ.
Biệt danh A Xú này có nguồn gốc là vì người này thích đánh rắm. Còn Tiểu Duệ Tử thì sao? Cái gọi là “Duệ Tử”, là cách gọi trong tiếng lóng mới ở Bắc Kinh dành cho bệnh nhân di chứng bại liệt có tay chân teo tóp. Tận hồi tiểu học, vì Diêu Hướng Đông từng đi theo sau một người tàn tật như thế, bắt chước dáng đi của người đó giống như đúc, cho nên trong tiếng cười đùa của một đám nam sinh, đã giành được biệt danh Tiểu Duệ Tử, sau này thậm chí còn kéo dài đến tận cấp ba.
Đối với vấn đề xóa bỏ quét sạch những lời thô tục bậy bạ trong giới thanh thiếu niên đương đại, mọi người rất ít khi tiến hành nghiên cứu chuyên đề. Phần lớn đều áp dụng hai biện pháp đơn giản, một là né tránh và cấm đoán đối với ngôn ngữ dơ bẩn hạ tiện, hai là truyền thụ ngôn ngữ văn minh mang tính chuẩn hóa. Điều này tất nhiên cũng có thể đạt được một số hiệu quả bề nổi, nhưng rốt cuộc không phải là phương pháp trị tận gốc.
Hồi Diêu Hướng Đông học tiểu học, vốn dĩ rất nghe lời thầy cô và bố mẹ, không chửi thề, không nói tục. Nhưng trẻ em trong giai đoạn trưởng thành, đối với bản thân ngôn ngữ, cũng có một thứ hứng thú trò chơi. Diêu Hướng Đông nhớ, lúc cậu học năm nhất, giữa các bạn học riêng tư với nhau đang thịnh hành một bài “ca dao” thế này:
Thằng lắp đẩy xe lớn,
Đẩy một mạch đến anh Hạt Tử,
Anh Hạt Tử, là anh mày,
Anh mày là ngón cái đại ca của tao!
“Thằng lắp” có nghĩa là “người bị tật nói lắp”, câu “Thằng lắp đẩy xe lớn” này hãy còn miễn cưỡng có thể giải thích được, mấy câu còn lại hoàn toàn không có ý nghĩa gì, chẳng qua là theo đuổi một thứ khoái cảm về tiết tấu và âm vần mà thôi. Vốn dĩ, những người làm công tác văn học thiếu nhi, cũng như thầy cô và phụ huynh, đáng lẽ nên nắm lấy đặc điểm này của lũ trẻ, thuận theo dòng nước đẩy thuyền, biên soạn ra những bài ca dao có nội dung vừa đẹp đẽ sinh động vừa dễ đọc dễ nhớ, để thỏa mãn thứ khoái cảm này của trẻ nhỏ; không may là, hồi Diêu Hướng Đông học tiểu học, thầy cô cứ dạy chúng mấy bài “thiếu nhi ca cách mạng” mang tính chính trị cực mạnh mà đọc lên lại nhạt nhẽo vô vị, kết quả là, lũ trẻ vì chán ghét những thứ bị nhồi nhét ép buộc trên lớp, nên đã “lấy gậy ông đập lưng ông” ngay sau giờ học, tự biên tự diễn ngày càng nhiều những “bài ca dao ngầm”. Ban đầu, loại “bài ca dao ngầm” này chẳng qua chỉ là trò chơi tiết tấu và vần điệu thuần túy, như là:
biājibiājibiā,
ngã ngựa ngửa mặt lên trời①!
Ngã ngựa ngã không tốt,
ngã thành ngửa chỏng gọng②!
Bác sĩ đến khám bệnh,
thực sự là không vui,
tiêm cho một mũi biāji,
uống thuốc biāji——
xem sau này mày còn dám quậy nữa không!
Sau đó, do các nhân tố dung tục trong xã hội len lỏi vào, loại “bài ca dao ngầm” này liền dần trở nên tồi tệ đi, mà thầy cô, phụ huynh lại thường thỏa mãn với sự vâng lời, thuần phục ở bề ngoài của trẻ em và thiếu niên, đối với việc tồn tại một thế giới khác mà trẻ em và thiếu niên tự mình chung sống, cũng như trong thế giới đó tồn tại một bộ ngôn ngữ khác và một lối cư xử khác, đã lâu ngày ôm thái độ phớt lờ. Kết quả là, khi đám thiếu niên vai ngày càng rộng ra, giọng nói ngày càng ồ đi, gan dạ cũng ngày càng lớn hơn, bắt đầu công khai “làm càn” trước mặt người lớn, thì thầy cô và phụ huynh mới hốt hoảng, nhưng đến lúc đó mà quay đầu uổng nắn thì rõ ràng đã thuộc loại “mất bò mới lo làm chuồng”.
Một căn nguyên tâm lý khác của việc ngôn ngữ không đẹp, chính là sự thiếu thốn lòng tự trọng. Diêu Hướng Đông từ nhỏ đã quen nhìn những cảnh tượng “đấu tố” kiểu như đội mũ cao đi diễu phố, sự tôn nghiêm của những kẻ bị “đấu tố” tự nhiên quét sạch sành sanh vào bùn đất, những kẻ đấu tố khí thế hung hăng trong mắt cậu cũng chẳng có chút tôn nghiêm nào — nhe răng trợn mắt, hét rát cả cổ, thô bạo ngang ngược, bất chấp thể diện… Trái tim bé nhỏ của Diêu Hướng Đông không khỏi thầm tự hỏi: Lớn lên mình sẽ làm kẻ bị đấu, hay là kẻ đi đấu người đây? Tất nhiên phải làm kẻ đi đấu người rồi! Để thực hiện nguyện vọng này, năm lớp ba tiểu học, từng trong một trò chơi “đại hội phê đấu”, bắt các bạn đồng hành “áp giải phần tử tam phản A Xú lên đây”; sau đó cậu liền xắn tay áo vươn nắm đấm, bắt chước cái dáng vẻ của đầu sỏ “phái nổi dậy” đi đấu người, đấu cho “A Xú” một trận tơi bời, cuối cùng trợn mắt cau mày tuyên bố: “… Phản động hiện hành, mũ đang nằm trong tay quần chúng!” Sau năm 1976, phụ huynh, thầy cô đáng lẽ nên bỏ ra công sức lớn trong việc xây dựng lại lòng tự trọng của trẻ, nhưng trong bước ngoặt lớn của thời đại, bố của Diêu Hướng Đông còn chưa thể giữ cho tâm lý bản thân được cân bằng, thì sao có thể đi quan tâm đến sức khỏe tâm lý của con cái? Mà đối với chút sai lầm cỏn con của con cái lại nổi giận lôi đình, thậm chí vừa mắng vừa đánh, chỉ có thể khiến bức tường phòng thủ lòng tự trọng vốn dĩ đã vô cùng mỏng manh của Diêu Hướng Đông sụp đổ hoàn toàn. Thầy cô đối mặt với sự thay đổi lớn của chế độ thi cử, đành phải coi điểm số và tỷ lệ lên lớp như mục tiêu theo đuổi thiết thực nhất, khi gặp phải những lời thô tục bậy bạ và sự nghịch ngợm quậy phá của học sinh kiểu như Diêu Hướng Đông, thì cũng chỉ đơn giản là trấn áp, mà trong lúc cấp bách, lại khó tránh khỏi việc dùng lời châm chọc — “Nhìn cái vẻ tiểu lưu manh của mày kìa!” Nào ngờ làm thế này, lòng tự trọng của Diêu Hướng Đông chẳng những càng tan thành mây khói, mà còn gia tăng thêm một loại “phản hồi tâm lý” — “Tiểu lưu manh thì tiểu lưu manh, tao cứ làm cho tụi mày xem đấy, thế nào nào?!”
Kết giao với tiểu lưu manh, vốn là chuyện dễ dàng. Nhà vệ sinh công cộng, sân trượt băng, bể bơi, đám đông đổi tem trước cửa bưu điện, đám đông chờ vé trả lại bên ngoài lối vào sân bóng đá… đều là những nơi bọn tiểu lưu manh thường xuyên tụ tập ẩn hiện. Sự sa ngã của Diêu Hướng Đông, bắt đầu từ điếu thuốc được đưa qua trong nhà vệ sinh, một lần cố ý va chạm trên sân trượt băng, việc mượn “vịt lội” bên bể bơi… và hành vi phạm pháp ban đầu của cậu, cũng chính là đi theo “bọn chúng bạn” đến trước cửa bưu điện và bên ngoài sân bóng đá, dùng “giấy hoa”① và vé bóng đá phế thải để lừa gạt chút “lợi nhuận” chưa đến một tệ, rồi một hơi ăn liền năm cây kem, đau bụng mất hai ngày.
Chính vào mùa hè năm 1982 này, cậu từng lẻn vào một cái sân nhỏ, ôm ra một chậu non bộ xanh um tươi mát, cao chừng hai thước, chạy một mạch đến bờ hồ Hậu Hải Thập Sát Hải, ném cái chậu non bộ đó “tỏm” một tiếng xuống nước. Cậu không cần cái chậu non bộ đó, cậu phá hủy một sự vật tốt đẹp, hoàn toàn chỉ để chuỗi tiếng reo hò cổ vũ của “bọn chúng bạn”.
… Lúc này cậu cầm một nhân dân tệ mà “A Xú” đưa cho, lững thững bước vào “Hợp Nghĩa Trai”. Thói quen vẫn là khách chật kín, nhưng người chờ chỗ thì không tính là nhiều lắm. Cậu liếc mắt nhìn thấy một cái nồi đất đang bốc nghi ngút khói giữa cái bàn gần nhất, trên mặt nổi bồng bềnh từng cụm váng dầu, lộ ra một số góc cạnh của miếng đậu phụ. Cậu nghĩ mình cũng nên mua một cái nồi đất như thế để ăn. Nhưng ngay sau đó cậu cũng phát hiện ra, những người vây quanh cái bàn đó ăn cơm, chẳng phải ai khác, chính là gia đình thầy giáo chủ nhiệm Vương! Không sai, cái người phụ nữ lớn tuổi kia chắc chắn là vợ thầy Vương, hai nam một nữ có dáng vẻ học sinh kia, chắc chắn là con trai con gái thầy Vương. Bọn họ trông đều rất phơi phới, đang dùng thìa sứ múc phần nước canh nóng hổi trong nồi đất húp…
Ánh mắt của cậu tiếp xúc với ánh mắt của thầy Vương. Thầy Vương còn lúng túng hơn cả cậu. Giáo viên sợ nhất là học sinh nhìn thấy cảnh mình ăn, uống, đi, đứng, nằm, ngủ. Mà sự vỡ mộng lần đầu tiên của Diêu Hướng Đông đối với cảm giác thiêng liêng về thầy giáo, chính là hồi năm hai, giáo viên chủ nhiệm của cậu có một ngày đột nhiên ra bồn nhổ nôn mửa trước mặt mọi người — hóa ra thầy giáo cũng sẽ đau bụng, cũng sẽ sinh bệnh, cũng sẽ nôn mửa, cũng sẽ mất mặt…
“Thầy Vương!” Diêu Hướng Đông đầy vẻ khiêu khích chủ động chào thầy giáo trước.
Thầy Vương vẫn lúng túng, mặt đỏ bừng lên, tựa như một tên trộm bị bắt quả tang trước mặt mọi người. Diêu Hướng Đông cảm thấy rất kinh ngạc, cũng cảm thấy rất thú vị. Sau khi cậu cất tiếng gọi thầy Vương, vợ con thầy Vương đều quay phắt cổ lại nhìn cậu, trong ánh mắt toàn mang theo vẻ cực kỳ khó chịu. Thầy Vương ngập ngừng mấy giây, mới gật đầu ứng phó nói: “Diêu Hướng Đông à! Em… đến ăn cơm đấy à?”
“Dạ không,” Diêu Hướng Đông khéo léo đáp, “Nhà em có khách ạ, mẹ em bảo em ra đây mua ít đồ nhắm mang về…”
“À, thế thì tốt, em mua đi, mua đi, mua đi…” Thầy Vương nét mặt đầy nụ cười, vô cùng thân thiết nói.
Thực ra ở cái nơi này, Diêu Hướng Đông mua gì vốn chẳng cần sự phê chuẩn của thầy, thế nhưng không hiểu sao, Diêu Hướng Đông lại trở nên vô cùng cung kính. Cậu liên tục gật đầu với thầy Vương, lúc này mới bước về phía quầy bán đồ nhắm.
Vợ thầy Vương vừa nhai vừa khen ngợi thầy Vương: “Học sinh này của anh trông vẫn rất lễ phép đấy chứ!”
Thầy Vương vươn tay gắp thức ăn, ra điều đắc ý nói: “Thực ra, đây vẫn là một học sinh kém đấy…”
Diêu Hướng Đông hoàn toàn không nghe thấy hai câu này, nhưng cậu cứ cảm thấy thầy Vương đang quay đầu nhìn mình. Cậu vốn chẳng cần đồ nhắm nào cả, nhưng cậu vẫn bỏ ra tám xu mua một đĩa thập cẩm nhỏ, tuyên bố là “mang đi”, bảo nhân viên gói lại cho mình.
Bước ra khỏi quán ăn, Diêu Hướng Đông mới cảm thấy hối hận. Thứ cậu cần là đậu phụ nấu nồi đất, chứ không phải thứ đồ nhắm khô khốc nào đó! Cậu thong thả bước qua đường, ở phía đông nam cầu Hậu Môn, có một quán ăn không viết biển hiệu, cậu đẩy cửa bước vào, trong đó đang bán mì thịt bò. Bụng Diêu Hướng Đông kêu ọt ọc, không màng việc kén chọn nữa, cậu lục sỏi tất cả số tiền lẻ trong túi áo ra, mua một bát mì thịt bò, rồi tiện tay úp toàn bộ gói “đồ nhắm” kia lên tô mì; thực ra cái gọi thứ “đồ nhắm” đó chẳng qua cũng chỉ là mấy miếng thịt bò, cùng một nhúm lạc luộc. Cậu húp xì sụp ăn cực kỳ nhanh. Bởi vì những thứ chất đống trong bát quá nhiều, nước mì tràn ra ngoài, chảy dọc theo chiếc khăn trải bàn nhựa thành một dòng thác nhỏ, lúc cậu phát hiện ra thì đã quá muộn — nước canh thịt bò đã làm bẩn một mảng lớn vạt áo chiếc áo khoác leo núi lông vũ trên người cậu. Diêu Hướng Đông kinh ngạc tiếc nuối chửi thề lên tiếng.
Chiếc áo khoác leo núi lông vũ này là của Dương Cường Cường, lớp trưởng của lớp. Nói ra cũng lạ, một học sinh kém như Diêu Hướng Đông, lại chơi rất thân với một đoàn viên thanh niên cộng sản như Dương Cường Cường. Bố mẹ Dương Cường Cường đều là diễn viên của Viện kịch nói thực nghiệm trung ương. Dương Cường Cường hồi cấp hai vốn học hành rất khá, nào ngờ lúc thi cấp ba lại làm lệch đề văn, không đỗ nổi trường trọng điểm, ngược lại thành bạn học của đám người Diêu Hướng Đông. Thầy Vương xếp Dương Cường Cường ngồi chung bàn với Diêu Hướng Đông, vốn là để Dương Cường Cường giúp đỡ Diêu Hướng Đông, nhưng Diêu Hướng Đông hoàn toàn không cảm thấy Dương Cường Cường có giúp gì được cho mình. Dương Cường Cường chỉ khuyên cậu đọc một số sách ngoại khóa. Diêu Hướng Đông không đọc nổi. Cuốn sách “Câu chuyện về Zoya và Shura” mà Dương Cường Cường cho cậu mượn, cậu còn chưa đọc đến đoạn Chiến tranh Vệ quốc bùng nổ, thì đã không sao đọc nổi nữa rồi. Dương Cường Cường cho cậu mượn “Tam Quốc diễn nghĩa”, cậu đọc rất chật vật, thẳng thắn nói: “Đọc mấy chữ nghĩa này, chẳng thà đọc truyện tranh còn hơn.” Dương Cường Cường liền nói với cậu: “Tôi có cả bộ truyện tranh ‘Tam Quốc diễn nghĩa’, 48 cuốn.” Diêu Hướng Đông đòi đọc, Dương Cường Cường nói: “Không cho mượn ngoài. Muốn đọc thì đến nhà tôi ngồi đọc.” Diêu Hướng Đông đi theo đến nhà Dương Cường Cường, Dương Cường Cường bưng ra một chiếc hộp giấy, quả nhiên là toàn bộ truyện tranh “Tam Quốc”, đó là thứ mà bố mẹ Dương Cường Cường mua cho anh trai nó trước “Cách mạng văn hóa”, vẫn được nâng niu cất giữ đến tận bây giờ. Diêu Hướng Đông mỗi lần qua xem hai ba cuốn, đọc say sưa ngon lành. Dương Cường Cường là nam sinh duy nhất hầu như không gọi biệt danh của Diêu Hướng Đông. Khi trò chuyện cùng đám Diêu Hướng Đông, bản thân Dương Cường Cường không nói tục, nhưng đối với những câu “mẹ kiếp”, “đồ khốn” từ miệng đám Diêu Hướng Đông thốt ra, cũng chưa từng quở trách. Khi thầy cô quản thúc Diêu Hướng Đông, luôn nói: “Không cho phép em thế này!” “Cấm em thế kia!” Thầy cô bảo Dương Cường Cường giúp đỡ Diêu Hướng Đông, Dương Cường Cường luôn nói từ góc độ tích cực: “Cậu làm thế này không được sao?” “Cậu làm thế không tốt à?” Ví dụ như khi xem truyện tranh say sưa ở nhà Dương Cường Cường, Dương Cường Cường sẽ nói: “Cậu nghỉ chốc lát không tốt à?” “Cậu sao không làm mấy bài hình học đi chứ?” Diêu Hướng Đông cứ đòi chép bài tập của Dương Cường Cường, Dương Cường Cường cũng để cho cậu chép, chỉ nói: “Ít ra cậu cũng phải hiểu được một bài, chẳng phải tốt hơn sao?” rồi sẽ không nhiều không ít giảng cho Diêu Hướng Đông đúng một bài. Dương Cường Cường thật hòa nhã, thật không khiến người ta ghét nổi. Khi lớp bầu lớp trưởng, người mà thầy Vương nhắm trúng vốn là một nữ sinh, kết quả là Diêu Hướng Đông đột nhiên tích cực vận động tranh cử cho Dương Cường Cường, toàn bộ nam sinh đều bỏ phiếu cho Dương Cường Cường, cộng thêm một phần nữ sinh cũng ủng hộ Dương Cường Cường, thế là Dương Cường Cường liền đắc cử lớp trưởng.
Bố mẹ Diêu Hướng Đông có lẽ sẽ cho rằng, chiếc áo khoác leo núi lông vũ mà ngày hôm nay Diêu Hướng Đông mặc trên người, là do Diêu Hướng Đông lừa gạt mà có. Thật sự không phải. Hôm qua sau giờ tan học đến nhà Dương Cường Cường, Diêu Hướng Đông đã đấu với nó một ván cờ tướng, chơi rất sảng khoái; lúc sắp đi, Diêu Hướng Đông thực sự cảm thấy chiếc áo khoác leo núi này của Dương Cường Cường bảnh hơn chiếc của mình, trong lòng ngứa ngáy, liền đề nghị: “Hay là chúng ta đổi cho nhau mặc một hôm đi!” Dương Cường Cường cũng gật đầu đồng ý. Cứ thế mặc về nhà đấy chứ có gì mà phải làm âmm ĩ ngạc nhiên?
Thế nhưng chiếc áo khoác leo núi này lại bị canh thịt bò của “thằng khốn” đó làm bẩn rồi. Thật xui xẻo quá đi①! Nếu là áo của người khác thì thôi, mặc thây kệ nó, đằng nào Dương Cường Cường đối với mình rất tốt mà, ít nhất thì 48 cuốn truyện tranh “Tam Quốc” đó, người khác có nỡ đem ra cho bạn xem cho thỏa thích không?
Diêu Hướng Đông bước ra khỏi quán mì Hồi tộc, tâm trạng tồi tệ không thể tả. Thực sự rất muốn cãi nhau một trận với người đi ngược chiều tới. Cãi nhau thì có đầy rẫy lý do, “Mày con mẹ nó nhìn cái gì hả?” Thế là có thể dây dưa đến cùng rồi. Nhưng người đi ngược chiều tới lại là một người lính Giải phóng quân, mặc áo bốn túi. Cấp đoàn? Cấp sư? Huy hiệu mũ đỏ, quân hiệu đỏ, đó từng là thứ mà trái tim bé nhỏ của Diêu Hướng Đông hằng mong mỏi ngày đêm. Bây giờ làm sĩ quan thì phải vào trường sĩ quan trước, lại phải dựa vào “điểm”. “Điểm, điểm, là mệnh căn của học sinh.” Diêu Hướng Đông không có cái mệnh căn này, cậu ta thật xui xẻo!
Bên cạnh quán mì Hồi tộc là một cửa hàng ký thác — “Cửa hàng ký thác Ích Dân”. Nơi này ngày càng trở nên nổi tiếng ở Bắc Kinh, sắp sánh ngang với “Cửa hàng ký thác Trung Xương” trên phố Đông Hoa Môn rồi. Diêu Hướng Đông mù quáng chui vào trong. Ở đây bán đủ loại đồ đạc nội thất, chất đống rất nhiều giường lò xo và giường sô-fa xếp đôi. Mới nhập một lô móc treo quần áo mạ điện, trên đỉnh móc áo có thể lắp bóng đèn, kiêm luôn làm đèn cây. Diêu Hướng Đông đối với những thứ này tự nhiên hoàn toàn không có hứng thú. À, cũng bán quần áo — áo khoác leo núi! Lông vũ! Trên tay áo còn có túi nhỏ có khóa kéo! Thật bảnh! Cái túi đó dùng để đựng trò chơi gì nhỉ? Còn có nhãn hiệu chữ vàng nền đen, toàn là chữ cái tiếng Anh, cũng chẳng hiểu có ý gì, có lẽ Dương Cường Cường nhận ra được, tiếng Anh của nó giỏi lắm mà… ây da, 45 tệ một chiếc! Đắt thật đấy! Nếu như có thể có một khoản tiền như thế, mua nó xuống, thì tốt biết mấy, có thể cầm đi tìm Dương Cường Cường, “Chúng bạn ơi! Tớ làm bẩn áo khoác leo núi của cậu rồi, hảo hán làm nấy chịu! Hi hi③ — đền cậu cái khác! Bảnh hơn của cậu nữa! Thế nào? ‘Đỉnh của chóp’④ chưa?”
Diêu Hướng Đông bước ra khỏi cửa hàng ký thác trong một tâm trạng phiền muộn khó tả, tiếp tục đi về phía bắc. À, ngõ Mạo Hồ. Dương Cường Cường sống ở ngõ Mạo Hồ — ở đó có một khu ký túc xá do Bộ Văn hóa xây dựng, người của Viện kịch nói thực nghiệm trung ương được phân không ít căn hộ. Có đi tìm Cường Cường không? Cứ thế mà đi à? Thế thì mất mặt xấu hổ biết bao! Vừa nghĩ Diêu Hướng Đông vừa băng qua đường lớn. Tránh xa ngõ Mạo Hồ càng xa càng tốt! Cứ thế, cậu mơ màng đi đến gần “Nhà hàng Mã Khải” nằm ở góc Tây Bắc của con đường này. Từ trong nhà hàng xộc ra một mùi thơm kỳ lạ. Diêu Hướng Đông đau đớn cảm thấy bản thân vẫn chưa ăn no, cậu vô thức đẩy cửa bước vào. Dưới lầu chỉ bán đồ ăn nhanh, trên lầu có nhã tọa bán món xào. Cậu xem thực đơn ở lối cầu thang, những món ăn đó mặc dù cậu hầu như chưa từng nếm qua, nhưng chỉ nhìn tên gọi cũng đủ khiến cậu thèm rỏ dãi ba thước:
Gà Đông An rút xương Tôm lớn om dầu
Chim sẻ chiên giòn Thịt lát cá chiết (cá quả)
Hải sâm om đỏ Thịt chó om đỏ
Mực thái lát xào chua cay Lươn xào non
---❊ ❖ ❊---
Cậu lại càng cảm thấy — nếu trong túi có một tờ “Thép” hoặc “Đoàn kết” thì tốt biết mấy. Nhưng hiện tại cậu hầu như đã nhẵn túi. Cậu lê bước chân bước ra khỏi “Nhà hàng Mã Khải”, nuốt nước bọt hết ngụm này đến ngụm khác.
Cậu đi về phía chân Chuông Lầu Trống. Cậu cũng không biết mục đích của mình ở đâu nữa. Trong đầu cậu hiện lên hình ảnh chậu non bộ xanh um tươi mát đó.
