Lao Đấu Bá qua đời vào năm trước, một người con trai đã chia nhà ra ở riêng, Lao Đấu Thím cùng con trai út Khánh Lai sinh sống, lại còn phải phụng dưỡng một người mẹ già chín mươi tuổi, cuộc sống vô cùng chật vật. Tử Lộ và Tây Hạ đến nhà, Khánh Lai đến xưởng ván sàn làm việc không có nhà, Nhị thím vừa dùng nước bọt vuốt tóc, vừa kéo Tây Hạ ngồi lên kháng (sập), thấy Tây Hạ cũng quỳ xuống dập đầu trước bài vị của Lao Đấu Bá, xúc động nói: "Đây là vợ mới của Tử Lộ, quỷ chết dịch ơi, ông nhìn xem, người trong thành cũng đến dập đầu cho ông rồi!" Rồi rơi nước mắt kể rằng Lao Đấu Bá mắc bệnh ung thư gan, sao mà người lại mỏng manh thế, từ lúc phát bệnh đến lúc tắt thở chưa tới một tháng, đáng thương là ông ấy không muốn chết, nắm chặt tay tôi chỉ rơi nước mắt, khóc lóc gọi sư thầy chùa Thái Hổ Tự mùa xuân năm ngoái đã xem tướng cho ông ấy, nói ông ấy sống trường thọ, mắng sư thầy lừa gạt ông ấy. Bà nói rồi thì hu hu khóc, Tử Lộ và Tây Hạ cũng ở bên cạnh rơi nước mắt, bà liền nén giọng lại, nói: "Con tao không khóc nữa, chúng ta đều không khóc nữa, khóc thì cũng không khóc cho ông ấy sống lại được, ta đi nấu cơm cho các con!"

Tử Lộ vội ngăn lại không cho nấu, thím nói: "Khánh Lai không có nhà, ta cũng không có tiền cho con, nhưng con nhất định phải ăn một bát cơm, con không ăn thì trong lòng ta áy náy lắm!" Liền đi vào bếp bận rộn một hồi. Tử Lộ và Tây Hạ ngồi ở gian giữa cảm thán, Tây Hạ liền chú ý thấy trên tường giữa nhà có treo một bức tranh, bức tranh bị khói lửa huân thành màu đen vàng, nhưng tạo hình nhân vật sinh động, bước đến sờ thử, hóa ra làm bằng vải, Tử Lộ nói đây là tác phẩm của Ký Lâm Nương, cắt vải thành tranh, rồi chồng chất dán lên một tấm vải liền, gọi là tranh đắp vải. Tây Hạ nói: "Ký Lâm Nương là ai, một nơi nghèo thế này mà lại có nhân tài nghệ thuật ư?" Tử Lộ nói: "Nơi này là nơi tốt, chỉ là khoảng cách giàu nghèo bị kéo ra quá lớn." Tây Hạ nói: "Ai cũng nói quê hương tốt, điểm này thì em hiểu." Tử Lộ nói: "Tốt chính là tốt." Tây Hạ nói: "Tốt. Tốt đến mức trên người em có bọ chét rồi!" Liền đứng dậy phủi quần, sau đó vén ống quần lên, trên chân quả nhiên có nốt đỏ do bọ chét cắn, gãi gãi, lập tức nổi lên một mảng đỏ. Nhị thím bưng muối, ớt, nước giấm lên, nói mì sợi trứng gà đã vớt ra bát rồi, chỉ là tỏi chưa giã, liền đi ra ngoài cửa sổ hái mấy tép tỏi đang treo trên tường. Tây Hạ ngồi xuống nhìn đĩa muối và đĩa nước giấm, vành đĩa đóng một vòng đen, dùng tay lau, lau không đi, mấy con bò vẽ liền bò tới, xua đuổi không lùi, vô cùng dũng cảm. Tử Lộ nói: "Đây là ruồi ăn cơm." Tây Hạ nói: "Ruồi mà cũng có ruồi ăn cơm ư?" Đứng dậy định ra cửa nhổ nước bọt, nhân lúc quay đầu lại, nhìn thấy căn bếp ở ngay sát cửa, hai bát mì vớt để trên bệ bếp, trên chiếc sập đất cạnh bếp lại có một người, vươn cánh tay giống như tay gà, nhanh chóng túm một nhúm mì nhét vào miệng. Tây Hạ suýt thì hét lên, nhưng cô không hét, quay người ngồi trở lại bàn, Nhị thím bưng mì lên, cô không phân biệt được bát mì nào đã bị người già kia bốc ăn, liền nói với Tử Lộ: "Em không ăn, anh ăn đi." Tử Lộ nói: "Không ăn thím sẽ trách đấy, ăn một ít đi." Tây Hạ bưng bát lên, nhưng thế nào cũng không ăn nổi, nhà ai ở vách bên cạnh đang cất tiếng kêu rít lên, nói là đứa trẻ tè dầm, tiếp theo là tiếng bà cụ chửi mắng con chó, đồng thời nói: "Chó ăn cứt rồi, để nó liếm đít đứa nhỏ!" Tây Hạ đổ cả mì lẫn nước vào bát ăn dở của Tử Lộ.

Bữa cơm cuối cùng cũng ăn xong, Nhị thím nói: "Vớt thêm bát nữa đi, trong nồi còn đấy!" Tử Lộ nói: "Em no khó chịu lắm! Em nghe này!" Liền đánh một cái rắm. Tử Lộ có thói quen xì hơi, Tây Hạ hồi ở thành phố tỉnh lỵ từng nghiêm khắc chỉ trích anh, nhưng vừa về đến Cao Lão Trang, thói quen lại tái phát, Tây Hạ trừng mắt nhìn anh, hai người cáo từ đi ra, Tử Lộ lại thấy bụng đau âm ỉ, liền đi vào cái nhà vệ sinh ở bên cạnh. Vừa đứng dậy, cách ba bước lại có cái đầu nhô lên từ bức tường nhà vệ sinh của nhà khác, cười hì hì nói: "Mày ăn rồi à?" Tử Lộ nói: "Ăn rồi." Người đó nói: "Đến dập đầu với nhị thím mày à?" Tử Lộ nói: "Dập đầu rồi." Người đó nói: "Đứng bên kia là vợ mới cưới của mày đấy à? Là người nước ngoài à?" Tử Lộ nói: "Trông giống người nước ngoài lắm à?" Người đó nói: "Giống! Trong làng có người nói lời ra tiếng vào về mày, tao ủng hộ mày đấy! Rốt cuộc có hơn Cúc Oa không hả, phụ nữ chỗ mình kém lắm, sinh con toàn là trứng thối, tao đã dùng bao nhiêu sức, vốn mong trồng được quả dưa to, ai ngờ lại được hạt đậu, vợ sinh cho tao đứa con ba cân bảy lượng, lớn lên liệu có cao bằng tao không?" Người nói chuyện ra khỏi nhà vệ sinh rồi đi mất, Tử Lộ đi qua vẫn còn đang cười, Tây Hạ hỏi: "Vừa nói gì với người đó mà cười vui thế?" Tử Lộ nói: "Đó là Triều Ba Chân nổi tiếng của Cao Lão Trang," Tây Hạ nói: "Anh ta mọc ba chân á?"

Tử Lộ nói: "Cái đó của hắn dài lắm, dài bằng bảy que diêm!" Tây Hạ nói: "Ban ngày ban mặt mà nói câu đó khó nghe thật! Nhị thím còn có mẹ chồng cơ à?" Tử Lộ nói: "Nhà bà ấy có mẹ đẻ, bà cụ không có con trai, vẫn sống cùng Lao Đấu Bá. Anh vốn định dẫn em vào phòng ngủ của bà xem, người lớn tuổi rồi, đái dầm sản xuất đầy ra, sợ em nhìn thấy trong lòng thấy bẩn... Sao em biết bà ấy có mẹ cơ chứ?" Tây Hạ nói: "Bát mì đó có thơm không?" Tử Lộ nói: "Bảo em ăn thì không ăn, làm trông không đẹp, nhưng ăn lại thơm lắm đấy." Tây Hạ nói: "Thơm là được rồi, anh ra suối súc miệng đi!" Tử Lộ nói: "Trên răng có dính cọng rau à?"

Gần đó có một con suối, mấy đứa trẻ đang gọt vỏ khoai tây ở đó, Tử Lộ vẫn đến đó múc nước, ục à ục ặc súc miệng. Mấy đứa trẻ liền không gọt vỏ khoai tây nữa, đưa mắt nhìn Tử Lộ, một phụ nữ đi tới mắng con trai: "Bảo mày gọt vỏ khoai tây cơ mà, mày liếc mắt đưa tình cái gì? Chưa thấy người ta rửa miệng bao giờ à, chú mày là người thành phố rửa miệng chứ có phải rửa lồn mẹ mày đâu mà đứng đấy nhìn cái gì phò phạch thế?!"

Lại đến chào hỏi thêm mấy hộ gia đình nữa, số mì sợi, bánh ngọt và chai đồ hộp trong giỏ phát ra chỉ còn lại ba món. Tây Hạ thắc mắc sao lại đi nhiều nhà thế, Tử Lộ lại khoác lác mười nhà ở Cao Lão Trang thì có đến tám chín nhà mang họ Cao, mấy trăm năm trước là cùng một tổ tiên, bây giờ thì đi đến Nam Lưu Bá ở đầu thôn phía đông nam. Tây Hạ vừa nghe đến cái tên Nam Lưu Bá, liền cười không ngừng, hỏi Tử Lộ là tên vốn dĩ tên là Tử Lộ hay là đổi sau này? Tử Lộ đương nhiên là tự đổi rồi, học trò của Khổng Khâu tên là Tử Lộ, anh có văn hóa rồi, anh cũng nên tên là Tử Lộ chứ. Tử Lộ nói: "Đổi thế nào?" Tây Hạ nói: "Vẫn nên gọi là Trư Bát Giới thì hơn!" Đi đến dưới cây hồng phía trước nhà Nam Lưu Bá, tam thím nương béo tròn như cái vại muối dưa đang bưng bô nước tiểu hắt nước tiểu tươi vào rặng hành trước cửa, đứng nhìn Tử Lộ một lúc lâu mới nhận ra, vui mừng nói: "Là Tử Lộ đấy à, nghe nói cháu về rồi, còn đang tính sang tìm cháu đây! Đây là vợ cháu à?"

T Tây Hạ liền cười: "Chưa có ai gọi cháu là vợ của Tử Lộ cả! Chào tam thím!" Mặt tam thím đỏ bừng, nói: "Thím thực sự không biết phải gọi cháu thế nào..." Tử Lộ nói: "Mấy giờ rồi mà thím còn dậy đổ nước tiểu?" Tây Ký nói: "Đâu có, thím đi đổ nước tiểu cho bác cháu ấy mà... Cháu không biết chuyện của bác cháu à?" Tử Lộ nói: "Bác cháu làm sao ạ?" Tam thím nói: "Ổng ngã bệnh liệt giường rồi." Từ cửa sổ nhà trên vọng ra một tiếng đáp: "Có phải Tử Lộ đến đấy không? Tử Lộ, Tử Lộ!" Tử Lộ và Tây Hạ bước vào, trên chiếc sập trong nhà Nam Lưu Bá đang nằm, đầu hói, râu ria đầy mặt, người trông không ra hình người nữa, vừa nhìn thấy Tử Lộ liền khóc hì hì hố hố. Tử Lộ lúng túng không biết làm thế nào, cũng không kéo Tây Hạ đến dập đầu trước gian giữa, liền nắm chặt lấy tay Nam Lưu Bá, nghe tam thím nước mắt nước mũi tòng tòng, mắng trời mắng đất, mắng cả người con dâu Thái Hoa. Hai người nghe nửa ngày mới hiểu ra, hóa ra ba tháng trước, con trai độc nhất của Nam Lưu Bá là Đắc Đắc làm việc ở xưởng ván sàn, lúc cưa gỗ thì có một tấm ván văng ra, không khéo thế nào lại đập đúng vào thái dương của Đắc Đắc, máu tươi tuôn ra ngay tại chỗ là mất mạng luôn. Xưởng ván sàn cho rằng Đắc Đắc chỉ là lao công đào cống ngầm trong khu vực xưởng, nó không bị thương vong trên công trường đào cống ngầm, mà là nó ham của rẻ, sang xưởng máy cưa tìm tấm ván nhỏ để làm ghế nhỏ cho nhà mình, người ta không cho nó đến gần máy cưa, nó cứ cố chấp không nghe, xảy ra tai nạn thì đương nhiên không liên quan gì đến phía xưởng, nhưng nghĩ tình tai nạn xảy ra trong khu vực xưởng, nên hỗ trợ một lần một nghìn nhân dân tệ tiền mai táng. Số tiền mai táng một nghìn tệ này còn chưa đưa đến nhà, tam thím muốn lấy hết, Thái Hoa lại nói số tiền đó phải thuộc về cô ta, người chết còn chưa chôn mà, hai bên liền cãi nhau ầm lên, qua sự hòa giải của mọi người, năm trăm tệ thuộc về tam thím, năm trăm tệ thuộc về Thái Hoa. Gần đây, Thái Hoa liền không bén mảng về nhà nữa, cô ta về nhà chồng được hai năm rồi, chưa mang thai mầm mống nào, bây giờ đang làm âmy đòi chia nhà. Chia nhà thì chắc chắn phải chia nhà rồi, nếu con trai còn sống, Nam Lưu Bá từ lâu đã muốn chia nhà ra rồi, nhưng con trai bây giờ đã chết, con dâu lại không vướng víu đứa con nào, lần chia nhà này rõ ràng là con dâu chuẩn bị bước chân đi rồi. Tam thím nói: "Tử Lộ cháu xem ngày tháng này sống thế nào đây? Thằng em cháu vừa chết, nó nhất định không giữ tang đâu, đi thì cứ đi đi, nhưng ít ra cháu cũng phải qua ba năm hai năm chứ, em cháu chưa giáp một trăm ngày mà nó đã muốn đi, thì năm trăm tệ kia cũng mất tăm luôn à?! Bác cháu là người thật thà, ăn nói lại vụng về, một cục tức nghẹn ngào ngã quỵ luôn. Cháu nói xem, một nghìn tệ này là mạng sống của con tao đổi lấy dựa vào đâu mà nó đòi chia một nửa, tao không có con trai cũng chẳng có tiền rồi?!" Tử Lộ thở dài sườn sượt nửa ngày, khó chịu đến mức nói không nên lời, rơi một hàng nước mắt, mới nói: "Sao lại xảy ra chuyện này cơ chứ!... Tam thím, nếu chiếu theo chính sách, người ta là con dâu, đáng lẽ nên nhận số tiền này." Tam thím nói: "Là con trai tao trước hay là chồng của nó trước rồi mới là con trai tao?" Tử Lộ nói: "Chưa chia nhà, tiền có thể gom lại với nhau, nhưng..." Tam thím nói: "Thế mà nó bây giờ lại đòi đi đấy! Nó đã chuyển tủ, rương, ghế khi cưới sang nhà mẹ đẻ hết rồi, nó còn muốn mang đi năm trăm tệ nữa... Cái đồ sao chổi này, con tao nếu không lấy nó thì sao lại xảy ra cơ sự này chứ?!" Tử Lộ không nói lại được tam thím, nhất thời câm nín. Nam Lưu Bá nói: "Mày đừng có tranh chấp với Tử Lộ, đàn bà các người thì biết cái gì?" Tam thím nói: "Ông giỏi lắm, ông cứ để cái đồ sao chổi đó khuân sạch đồ trong nhà này đi!" Liền tức giận không thèm để ý đến Nam Lưu Bá. Nam Lưu Bá nói: "Tử Lộ, cháu nói xem phải làm thế nào bây giờ?" Tử Lộ nói: "Nó muốn đi thì nó không được chia năm trăm tệ, đã chia năm trăm tệ thì nó phải chịu tang Đắc Đắc qua ba năm, ba năm thì quá dài, ít ra cũng phải qua giỗ đầu." Tây Hạ nói: "Thế này là không hợp pháp đâu, người ta là người thừa kế thứ nhất, tiền nên thuộc về toàn bộ người ta, có muốn đi hay không thì quyền tự chủ vẫn nằm trong tay người ta, anh mang cái này đi đâu nói cũng không lại người ta." Tam thím nói: "Cháu dâu, sao cháu lại nói chuyện hướng về người ngoài thế?" Tây Hạ nói: "Đây không phải là chuyện tình cảm hay không tình cảm, đất nước có luật thừa kế và luật hôn nhân." Nam Lưu Bá há hốc miệng, cái miệng đen ngòm như cái ống khói, không lên tiếng nữa. Tử Lộ nói: "Tử Lộ em đừng nói nữa! Chúng ta không đi kiện nó, có thể giải quyết riêng tư mà. Tiền đã đưa cho nó chưa?" Nam Lưu Bá nói: "Xưởng vẫn còn nợ năm trăm, người ta ngày nào cũng sang tìm Tô Hồng đòi kìa."

Tử Lộ nói: "Vậy thì nói với Tô Hồng, số tiền đó không thể giao cho cô ta." Nam Lưu Bá đột nhiên ngồi bật dậy, nhưng đầu đau như búa bổ, lại nằm vật xuống, gọi tam thím giác hơi cho ông. Tam thím lấy một cái chén sứ, đốt một mẩu giấy bỏ vào trong chén, mạnh mẽ ấn lên trán Nam Lưu Bá. Nam Lưu Bá nói: "Tử Lộ, tao chính là có suy nghĩ này! Tao nghe nói cháu về rồi, đang định sang tìm cháu, chính là muốn cháu đi nói với Tô Hồng đấy, nó bây giờ có tiền rồi, coi tao không ra gì, nhưng nó không dám không nghe lời cháu đâu, nó rốt cuộc cũng chỉ giàu chứ không sang!" Tử Lộ liếc nhìn Tây Hạ, Tây Hạ nói: "Tử Lộ thích nghe câu này lắm nhỉ!" Nhưng Tử Lộ lại có chút khó xử: "Để cháu thử xem, cũng chưa chắc đã nghe lời cháu đâu." Lại móc thuốc lá ra đưa cho Nam Lưu Bá hút, Nam Lưu Bá không hút, tự ngậm một điếu, nhưng lại không có lửa, Tây Hạ lấy diêm trên bệ cửa sổ đưa cho ông, nhỏ giọng nói: "Anh chỉ cốt hùa theo họ mà nói thôi, lần này thì tròng cổ vào rồi nhé." Tử Lộ nói: "Em không hiểu gì cả!" Tây Hạ quay phắt đầu đi, giả vờ ho khan, bước ra bậc thềm cửa ra vào. Ở trong sân một con gà trống vỗ cánh lượn quanh con gà mái, gà mái liền nằm rạp xuống, gà trống nhảy lên rồi lại tụt xuống, nhanh như chớp. Trong nhà tam thím gọi: "Cháu dâu, cháu vào ăn bánh hồng đi!" Tây Hạ dời ánh mắt đi, nhưng đột nhiên phát hiện ra bên cạnh chuồng gà có một tấm bia đá, cao chưa nổi một mét, nhưng chữ viết rõ ràng, bước lại gần xem, trên đó viết rằng:

Năm Nhâm Tuất đời Đồng Trị, giặc cỏ Tào Quý Thời kéo bè kết đảng vạn người, gây loạn quấy nhiễu, trong tháng mười một giày xéo khắp bốn cõi, phàm là cư dân miền núi đầm lầy, chỉ biết trốn vào chòi trại công sự. Tộc ta có mấy nhà, già trẻ nam nữ tổng cộng bốn mươi mốt người, cùng mưu tính trốn vào hang đá ở Tịch Giáp Lĩnh, cho rằng trăm hiểm có thể nương tựa mà không có cứu viện thì không ai leo lên được. Ngày mùng một tháng mười hai, lũ giặc đến dưới hang đòi lương thực, người tộc ta không những không cho, mà còn trách mắng bằng đại nghĩa, mắng nhiếc bằng lời ác, bấy nổi giận dữ của giặc bèn nhóm củi cỏ hun đốt người trong hang, thế là không còn một mạng nào sống sót. Tuy đã dâng biểu tâu xin biểu dương, nhưng tình hình thực tế, rốt cuộc vẫn muốn khắc đá làm ghi nhớ. Toàn bộ tên họ những người tuẫn nạn phụ ở bên trái: Cao Vương thị, Cao Đạo Phát, Hồ thị, Cao Hữu Quý, Trần nữ tử, Cao nhị nữ, Cao Trần thị, Cao Dương Giả, Cao Bắc Thành, Cao Trường Canh, Cao Đạo Phát, Cao Chí Ngao, Chu thị, Cao Đạo Cát, Phan thị, Cao Nhân Nghĩa, Lý thị, Cao Hữu Thành, Cao Cúc Hương, Cao Thành, Cao Tiến, Lưu thị, Cao Đại Nguyên, Cao Đắc Tử, Cao Xảo Nữ, Cao Thủy Thanh, Vương thị, Cao Huệ, Trương thị, Cao Đạo Hổ, Trần thị, Cao Tài Oa, Cao Nhị Nữ, Cao Lão Ngũ, Cao Chương thị, Cao Canh Nhi, Hồ thị, Cao Lão Đán, Cao Nhân Tín, Cao Câm, Cao Chí Vinh.

Xem xong văn bia, Tây Hạ bước vào nhà nói: "Bia này kiếm đâu ra thế?" Nam Lưu Bá nói: "Lúc sửa xưởng ván sàn đào lên được hai tấm, tao khiêng về nhà định để làm bậc thềm gian giữa, nhưng tam thím cháu lại chê xui xẻo, nên vứt một tấm ở xó kia kìa." Tây Hạ nói với Tử Lộ: "Là bia thời Thanh đấy, trên đó viết về một trận giặc cỏ, họ Cao chết bốn mươi mốt người." Tử Lộ nói: "Triều đại nào Cao Lão Trang cũng không được yên ổn, em mới chỉ xem tấm bia thời Thanh thôi, chứ đọc bia thời Minh thời Nguyên mới thấy rợn tóc gáy cơ." Tây Hạ nói: "Không phải khiêng về hai tấm à, tấm kia đâu?" Tam thím nói: "Tấm kia dùng làm máng đái trong nhà vệ sinh rồi. Bác cháu cả đời chưa từng mang về nhà được món đồ tốt nào, cái bia mộ người chết này mà đem làm bậc thềm, rước quỷ vào nhà à?" Tây Hạ liền cười nói: "Nếu em mà bê nổi, em đã vác về thành phố tỉnh lỵ rồi!" Tử Lộ nói: "Thế thì em là con rùa, rùa mới vác bia chứ!" Tây Hạ nói: "Anh mới là rùa, quân con rùa!" Mọi người cười cười nói nói một lúc, ăn vài cái bánh hồng, đợi khi hai người định đi thì vừa khéo Thái Hoa từ con đường nhỏ đi tới, Thái Hoa người không cao, vòng eo lại mềm mại, đi đứng uyển chuyển lắc lư, thấy bên này có khách, định trốn ra sau cây hồng đó, nhưng trốn không kịp, liền cất giọng lanh lảnh nói: "Anh Tử Lộ về rồi đấy à?" Tử Lộ nói: "Ừ." Tam thím lại nói: "Tử Lộ, cháu nói với mẹ cháu, nước chua thím muối vừa độ chín tới rồi, mẹ cháu mà muốn ăn cháo ngô thì sang múc một chậu nhé!" Thái Hoa thấy mẹ chồng cố ý bơ mình, cũng không thèm nói chuyện với Tử Lộ nữa, hếch cằm đi thẳng vào cửa, còn cố tình nói: "Mẹ, trưa nay ăn gì thế, con nấu cho!" Tam thím nói: "Tao không ăn, tao có tiền ra quán ăn cơ mà!" Thái Hoa cũng nói: "Thế thì tốt, ở quán ăn nhà Ba Trị ngoài phố có thịt ba chỉ kho tàu, con vừa mới đi ăn về đấy, ngon lắm!" Tử Lộ và Tây Hạ vội vã đi qua cây hồng đó. Tam thím lại đuổi theo, nhét năm đồng tiền vào tay Tây Hạ, nói: "Xem cái bộ dạng hồ đồ của tôi này, suýt nữa thì quên mất việc này!"

Tây Hạ không nhận. Tam thím nói: "Đây là quy củ, sao lại không nhận? Cháu cầm lấy đi! Cháu cũng thấy rồi đấy, người ta làm cho tao tức muốn chết đây này!"