Mẹ ở nhà lẩm bẩm, tâm linh tương thông, Tử Lộ đang ngồi trên bậc thềm ga tàu liền hắt hơi một cái. Cái hắt hơi này động trời chuyển đất, đến nỗi anh cảnh sát đứng ngoài quảng cáo cũng phải ngoái đầu nhìn sang. Tử Lộ hơi ngượng ngùng, nhưng lập tức lấy lại vẻ kín kẽ, mặt bình tĩnh như nước, rồi phóng tầm mắt ra xa, nhìn Tây Hạ đang chen vào đám đông trước phòng bán vé.

Vốn dĩ đáng lẽ Tây Hạ phải ở đây trông hành lý để Tử Lộ đi mua vé, nhưng Tử Lộ dáng người nhỏ bé, không chen nổi vào dưới cửa bán vé, lại không muốn chui qua chui lại dưới cánh tay người khác, nên Tây Hạ tay dài chân dài đã đi thay.

Tây Hạ chen chúc trong biển người đến mồ hôi đầm đìa, giày bị dẫm bẩn, kẹp tóc cũng rơi mất, khó khăn lắm mới mua được vé rồi lui ra ngoài thở dốc. Một người phụ nữ bên cạnh cứ nhìn cô chằm chằm rồi bảo: "Người đẹp thế này, đáng ra phải có xe riêng chứ nhỉ!" Tây Hạ nói: "Thế sao? Vậy thì tôi phải đổi chồng rồi!" Người phụ nữ đó cười lộ làn da trắng trẻo, hỏi: "Đi du lịch đâu thế?" Tây Hạ đáp: "Về nhà chồng." Người phụ nữ hỏi: "Ở đâu cơ?" Tây Hạ nói: "Cao Lão Trang!" Nói xong chính cô cũng phì cười, cô nhớ tới Trư Bát Giới, Trư Bát Giới trong "Tây Du Ký" cũng là người Cao Lão Trang, trên đường đi Tây Thiên thỉnh kinh, hơi một tí là đòi quay về. Người phụ nữ kia không hiểu ý Tây Hạ cười cái gì, nghe nói đi Cao Lão Trang liền bước tới nắm lấy tay Tây Hạ, bảo Cao Lão Trang là một nơi tốt, cô ta từng đến đó rồi, mà hiện giờ vẫn còn một người bà con đang ở Cao Lão Trang. Tây Hạ liền cảm thấy thân thiết, hỏi Cao Lão Trang có gì chơi hay không. Người phụ nữ nói: Có núi, núi sâu như biển ấy, đi tầm này thì không ăn được hồng khô với hạt dẻ, nhưng mơ thì đã chín rụng rồi. Nếu cô ngồi xe, bên đường thường có người hô to mua đi mua đi, cô ném một tờ tiền xuống, người bán mơ sẽ hất mơ lên xe, cô hứng chưa đủ số, họ còn đuổi theo xe chạy mê mải để quăng tiếp cho cô đấy! Trong hẻm núi đâu đâu cũng có thông cổ thụ, rêu phong và mảng mục giảo bám từ gốc đến ngọn cây mà mọc, từng chùm từng chùm dây leo rủ xuống, bên trong có loài chim mỏ đỏ đuôi trắng cất tiếng hót. Cô đã thấy liên kiều bao giờ chưa? Trong tiệm thuốc Bắc có vị thuốc gọi là liên kiều, ai mà ngờ liên kiều lại mọc thành một bụi to đùng như thế, hoa nở ra mới vàng làm sao, màu vàng Phật giáo ấy. Tây Hạ liền hứng khởi hẳn lên, hỏi còn có gì nữa, người phụ nữ bảo có chùa Thái Hủ, có vũng suối chỉ cần khom lưng là múc được một thùng nước, trong thùng sẽ có bảy tám con nòng nọc nhỏ, người Cao Lão Trang không ăn nòng nọc. Lại còn có Bạch Vân Thu nữa. Tây Hạ vén vén mớ tóc rối xõa trước mặt, hỏi Bạch Vân Thu là cái gì, người phụ nữ bảo, là một cái hồ, một hẻm núi, một hẻm rừng cổ thụ, người ta đều bảo nơi đó có thần tiên ở mà cũng có ma quỷ ở, là nơi kỳ lạ nhất thiên hạ, nhưng tôi chưa đến đó bao giờ. Người phụ nữ tỏ vẻ rất tiếc nuối, Tây Hạ cũng tiếc nuối cùng cô ta, rồi lại vén vén mớ tóc rối xõa trên mặt, mắng một câu: "Cái tóc này phiền thật!" Người phụ nữ nói, muốn đi Cao Lão Trang thì phải cắt tóc ngắn, trong đó toàn là rừng cây bụi, sau cơn mưa vào nhặt nấm mà để tóc dài thì bất tiện lắm, chó ở Cao Lão Trang toàn là chó săn mảnh khảnh, vừa sinh ra đã bị chủ chặt mất đuôi rồi. Vừa nói cô ta vừa gỡ một cái kẹp tóc trên đầu mình đưa cho Tây Hạ. Tây Hạ không muốn tự dưng nhận quà tặng nên từ chối, nhưng không được, đến khi định trả tiền thì người phụ nữ bảo cái này đáng giá mấy đồng đâu, rồi ra tay giúp Tây Hạ chải lại tóc cho gọn gàng, cài kẹp tóc lên, luôn miệng khen đẹp. Tây Hạ cảm ơn người phụ nữ bèo nước gặp nhau này, mời cô ta qua gặp Tử Lộ: Biết đâu chừng tính ra, người bà con của cô ta lại là bà con gì đó của Tử Lộ thì sao, thế giới này bảo rộng thì rộng thật, nhưng bảo nhỏ thì lại nhỏ đến mức chỉ quanh quẩn vài người ấy mà! Nhưng người phụ nữ kia lại không muốn đi gặp Tử Lộ, bảo cô ta là phóng viên đài truyền hình, phải đi công tác xa ngay bây giờ, thế là chào tạm biệt rồi biến mất trong đám đông.

Tây Hạ quay lại bậc thềm nhà ga thì Tử Lộ đã không còn ở đó nữa. Đảo mắt nhìn quanh, thấy hai vai anh đang đeo hai cái túi xách lớn, lưng còng xuống, trông càng thấp bé như một đứa trẻ, đang tranh chấp với người ta trước cửa một tiệm tạp hóa nhỏ. Tây Hạ liền gọi: "Tử Lộ, Tử Lộ!" Tử Lộ đi tới, mặt đầy giận dữ, lắc lắc cái cốc nước rỗng trong tay, mắng mấy chủ tiệm nhỏ kia bủn xỉn, chạy liền ba tiệm mà không ai chịu rót cho anh một cốc nước sôi. Tây Hạ nói: "Anh đưa người ta hai cào, ai mà chẳng xởi lởi bán cho anh?" Tử Lộ nói: "Nếu là ở Cao Lão Trang thì nước dùng gàu đong nhé!" Tây Hạ cầm lấy cốc nước định quay đi mua, Tử Lộ bảo: "Không uống nữa, tức cũng no rồi, mua được vé chưa?" Tây Hạ nói: "Mua được rồi, anh đoán xem em gặp ai?" Tử Lộ hỏi: "Ai?" Tây Hạ nói: "Trắng trẻo sạch sẽ, trên sống mũi có một nốt ruồi, cô ấy bảo bà con cô ấy cũng ở Cao Lão Trang. Tặng em một cái kẹp tóc này, cài lên có đẹp không?" Tử Lộ nói: "Đẹp, em cài cái gì cũng đẹp. Bà con cô ấy cũng ở Cao Lão Trang sao không dẫn lại đây trò chuyện?" Tây Hạ nói: "Người ta bận đi công tác mà, là phóng viên đài truyền hình đấy, người ta là phóng viên cơ mà!" Tử Lộ nói: "Thế thì đã là gì, chẳng qua cũng chỉ là cái nghề lấy phân lừa đen nhét vào miệng lãnh đạo mà thôi!" Tây Hạ nói: "Đó là những lời giáo sư nói đấy à?" Cả hai liền phì cười. Dưới lan can trước đường hầm có một người phụ nữ và đứa con của cô ta đang ngồi, đứa trẻ nhìn Tử Lộ và Tây Hạ mỉm cười, Tử Lộ và Tây Hạ cũng cười theo. Tử Lộ và Tây Hạ đã ngưng cười rồi mà đứa trẻ vẫn còn cười. Tử Lộ liền làm mặt hề với đứa trẻ, kéo hai tai về phía trước, chu mỏ ra làm dạng như con heo béo, đứa trẻ chẳng có phản ứng gì, nhưng phản ứng lại là mẹ của đứa trẻ, cô ta mỉm cười vẫy tay với Tử Lộ. Đó là một người phụ nữ mặt trắng dáng cao, Tử Lộ liền tiến lại gần, người phụ nữ nói với đứa trẻ: "Chào chú đi con." Đứa trẻ nói: "Chào chú." Người phụ nữ nói: "Bảo con ngoan ngoãn ăn cơm mà con không chịu ăn, còn không chịu ăn ngoan nữa thì con chỉ cao bằng chú thôi đấy!" Mặt Tử Lộ đỏ bừng lên, nhưng Tử Lộ dù sao cũng là giáo sư, anh nói: "Mẹ cháu nói đúng đấy, phải ăn uống đàng hoàng vào, chiều cao không phát triển là bị người ta kỳ thị đấy." Người phụ nữ lúc này mới nhận ra mình lỡ lời, vội vàng xin lỗi bảo mình không có ý đó, nhưng Tử Lộ đã nghiêm mặt bước đi.

Hai người bước vào ga tàu, Tây Hạ hỏi: "Nói gì với người ta thế?" Tử Lộ nói: "Cô ta hỏi anh làm nghề gì? Anh bảo là giáo sư. Cô ta bảo làm giáo sư thích thật đấy, tội nghiệp cô ta mới tốt nghiệp cấp hai..." Tây Hạ nói: "Thấy người ta đẹp cái là cái gì cũng khai ra hết hả?!" Tử Lộ nói: "Cô ta mà đẹp à? Em đến đây rồi thì làm gì còn ai đẹp nữa?!" Tử Lộ xách cả hai cái túi xách lên, chạy lon ton theo sau Tây Hạ, trông như một con lừa thồ hàng.

Chiếc xe khách này sẽ đi qua Cao Lão Trang để về hướng Hồ Bắc ở phía tây nam, kính ở cửa sổ sau đã vỡ nát, mát thì có mát thật nhưng bụi bẩn cứ bay mù mạt vào, tóc chẳng mấy chốc đã bết lại thành từng lọn từng mảng. Ra khỏi thành phố được một tiếng, xe chạy vào vùng núi, Tây Hạ vô cùng hưng phấn, mặc dù chỉ cần mở cửa sổ bên cạnh ra là cái đầu của ông lão phía trước thò ra ngoài cửa sổ, nước ói bẩn thỉu sẽ bay tạt vào như mưa rào, cô vẫn không ngừng mở cửa sổ ra, kinh ngạc trầm trồ trước cảnh sắc bên ngoài. Còn Tử Lộ vừa lên xe đã ngồi nhắm tịt mắt lại, anh không hề buồn ngủ, chỉ là liều mạng muốn xóa đi hình bóng người phụ nữ mặt trắng dáng cao kia khỏi trí óc, nhưng lời lẽ của người phụ nữ ấy không thèm nghĩ đến sao lại có thể không nghĩ đến cho được? Mười lăm năm trước, cũng trên con đường này, cha đưa Tử Lộ lên tỉnh đi học, tuyết rơi đầy trời như xé bông kéo sợi, trên xe tải không có ghế ngồi lại chẳng có mui che, người ta ngồi chen chúc trong thùng xe như cắm củ cải, chân dù có mỏi có tê cũng không dám nhúc nhích, hễ nhúc nhích một cái là mất chỗ ngồi ngay. Tử Lộ thực sự chịu không nổi nữa, rút một bên chân ra xoa bóp, anh sợ để lâu quá chân sẽ bị viêm khớp. Nhưng mới xoa bóp chân được một lúc, một người phụ nữ bên cạnh lại bảo anh sờ vào chân cô ta! Làm sao có thể như thế được, anh cố sức cãi lại. Người phụ nữ lại bảo anh là người Cao Lão Trang phải không, Tử Lộ bảo là người Cao Lão Trang thì làm sao? Người phụ nữ nói: Thấy chưa, đàn ông Cao Lão Trang làm gì có ai chân dài thế này?! Anh nhấc chân cao lên thêm chút nữa, quả nhiên phát hiện đây là chân của người phụ nữ, một bờ chân thon và dài. Chuyện này như một thanh sắt nung đỏ để lại vết sẹo vĩnh viễn trong lòng Tử Lộ, anh đã mang cái thân hình thấp bé chân ngắn đặc trưng của đàn ông Cao Lão Trang để học xong đại học ở tỉnh, cũng chính trong sự tự ti về thân hình thấp bé chân ngắn ấy mà rèn luyện nên tính cách hiếu học phấn đấu, trở thành một vị giáo sư, lại còn xuất bản một cuốn chuyên khảo nghiên cứu về ngữ pháp tiếng Hán. Mười lăm năm sau, lại là phụ nữ nhạo báng chiều cao thấp bé của anh — nịnh hót phụ nữ có thể làm cho một kẻ hèn mọn trở nên cao sang, nhưng trông mặt bắt hình dong lại là tiêu chuẩn để nhận biết một người phụ nữ nông nổi — Tử Lộ nhắm mắt im lặng cười thầm, anh nghĩ, người phụ nữ đó không biết anh là ai, nếu cô ta là người Cao Lão Trang, hoặc là người huyện quê hương anh, thậm chí nếu cô ta từng học đại học ở tỉnh, thì cô ta đã biết Tử Lộ là nhân vật thế nào rồi. Tử Lộ mở mắt ra, thấy Tây Hạ đang nhô người ra cửa sổ xe chụp ảnh bên ngoài, một chân quỳ trên ghế, một chân đạp chếch dưới gầm ghế, bờ mông đặn đày, vòng eo tuyệt mỹ, không dìm nổi một cảm giác hạnh phúc trào dâng trong lòng, anh giơ tay vỗ mạnh một cái vào mông cô.

Kể từ khi cha phẫu thuật ung thư dạ dày, suốt bốn năm trời gánh nặng trên vai Tử Lộ nặng nề biết bao, mỗi sáng sớm tỉnh dậy, ý nghĩ đầu tiên là lo sợ liệu hôm nay bệnh tình của cha có tái phát hay không? Đến mức khi đang đứng trên bục giảng dạy môn tiếng Hán cổ đại, tư duy đột nhiên bị đứt đoạn. Để giải tỏa sự lo âu, anh đã đến bảo tàng lịch sử xem những bức bích họa thời Đại Đường mới xuất thổ, điều làm anh cảm động nhất trong các bức bích họa là cảnh người thời Đường đánh mã cầu, nhìn xem, con ngựa đó mông tròn xoe, bốn chân thon gọn, khi phi nước đại thì móng chân hổng trên không gần như song song! Cao Lão Trang không có ngựa, chỉ có những con lừa đen thấp bé từ đỉnh núi xuống hẻm núi, từ hẻm núi lên đỉnh núi ngày này qua ngày khác chở phân bón, còn trên vùng đồng bằng nơi thành phố này tọa lạc cũng chỉ có la, la dù sao cũng chỉ là kẻ ăn theo ngựa mà thôi. Người xưa nói khí thế "long mã", hóa ra ngựa cũng giống như rồng, mang lại cho người ta vẻ đẹp thể hình, vẻ đẹp lực lượng, cùng sự thần bí. Cũng chính sau lần tham quan đó bước ra khỏi đại sảnh, trong sân bảo tàng ánh nắng rực rỡ, vài người phụ nữ trẻ đang từ bậc thềm đi xuống, có người loạng choạng trượt chân ngã từ trên bậc thềm xuống, rồi bò dậy nói: "Thật đáng ghét, chân nhỏ quá đứng không vững!" Những lời như thế rõ ràng là đang khoe khoang chiều cao và đôi chân nhỏ nhắn của mình, tự nhiên bị nhóm bạn đi cùng trêu chọc một trận, cố tình không đến dìu cô ta. Còn Tử Lộ thì liếc nhìn chân cô ta một cái, chân tuy không lớn nhưng cũng chẳng nhỏ đến mức đứng không vững, ngược lại cảm thấy người phụ nữ này thú vị và tính tình đáng yêu. Nhiều ngày sau khi từ bảo tàng trở về trường, mỗi lần Tử Lộ nghĩ đến con ngựa Đại Uyển trong bích họa thời Đại Đường, không hiểu sao lại nhớ đến người phụ nữ đó. Tại sao từ con ngựa lại liên tưởng đến người phụ nữ kia, có phải người phụ nữ đó cũng như con ngựa, có vòng eo thon dài, bờ mông tròn xoe, đôi chân săn chắc và một thần thái khỏe khắn hay không? Ý nghĩ này cắm sâu vào lòng người, đến mức mỗi khi thấy người phụ nữ cao ráo đẹp đẽ ngoài đường, Tử Lộ đều gọi họ là ngựa Đại Uyển. Chính vì tâm trạng như thế, Tử Lộ trong những ngày sau đó đã vô số lần đến bảo tàng xem bích họa thời Đại Đường, quả nhiên lần nào cũng gặp lại người phụ nữ đó, từ đó quen biết, quấn quýt không rời, cuối cùng đã dắt được con ngựa ấy vào chuồng nhà mình.

Sở dĩ Tử Lộ ly hôn với vợ cũ để kết hôn với Tây Hạ, điều anh thích không phải như người xung quanh và đồng hương nói là vì Tây Hạ là người thành phố, trẻ trung lại đẹp đẽ. Điều anh thích chính là sự cao ráo, Tử Lộ quá thấp bé, bán cái gì không ăn cái đó, thiếu cái gì thì hy vọng có được cái đó! Quan điểm này của anh không hề giấu giếm, thậm chí trên giảng đường dạy cổ ngữ Hán anh cũng bàn về bích họa thời Đại Đường, tán thưởng sự vĩ đại của thời đại đó: Ngựa là ngựa Đại Uyển xứ Tây Vực, người cũng không phải dân tộc Hán thuần túy, hình thể dung mạo, phục trang và búi tóc của người phụ nữ trong tranh không phải lấy béo làm đẹp, mà là phô diễn một phong khí xã hội tôn sùng sức mạnh. Sau khi cưới người vợ mới làm công việc chép lại bích họa ở bảo tàng, anh liền đổi tên cô thành Tây Hạ, Tây Hạ có lẽ là tên một quốc gia của chủng tộc Hung Nô phương Bắc trong lịch sử, ngay cả Tây Hạ — người có khuôn mặt không phẳng gầy và mái tóc màu vàng nhạt — cũng cảm thấy tổ tiên của mình có khả năng là người Hồ, ít nhất cũng là dòng máu lai giữa Hán và Hồ.

Bây giờ, Tây Hạ đang nhô người ra cửa sổ xe vẫn không ngừng chụp ảnh, nhìn thấy trên vách đá xa xa có những hang đá trông như tổ ong thì kinh ngạc không thôi, Tử Lộ bảo cô đây là nơi dân núi ngày xưa trốn tránh nạn binh đao cướp phá, trong hang đá có phòng khách và phòng ngủ, có kho lương và hầm nước, trên vách đá dốc đứng như dao gọt bên ngoài hang có đục các hốc đá, cắm các cọc đá, muốn vào hang phải bắc từng tấm gỗ lên các cọc đá, người đi qua rồi lại rút từng tấm gỗ ra, chim bay cũng không lên tới được. Tây Hạ lập tức dán chặt mắt vào hang đá, suy nghĩ lại như đám mây nơi chân trời, khoác lên sắc màu lãng mạn mà mỉm cười, nói: Trong hang đá có bích họa không anh? Tử Lộ vuốt ve tóc cô, lắc đầu, cảm thán những người phụ nữ thành phố trẻ tuổi thật ngây thơ, họ vĩnh viễn không hiểu được sự nặng nề và đắng chát của cuộc sống, đây có lẽ là do thời đại đã khác, hoặc cũng có lẽ chính là rào cản khoảng cách tuổi tác, anh bắt đầu hối hận liệu lần này dẫn cô về có phải là một sai lầm hay không? Cao Lão Trang dù sao cũng không phải là Đào Hoa Nguyên như thơ như tranh, trở về quê hương nghèo khó hoàn toàn không giống với việc du lịch hòa mình vào thiên nhiên, Tây Hạ có thể thích nghi với môi trường quê hương hay không? Huống chi, ở đó còn có người vợ cũ của anh và đứa con bị liệt mà vợ cũ để lại cho anh nữa.