Thái Lão Hắc ở trong quầy nhỏ của Tín dụng xã thị trấn vô tình nhìn ra ngoài, thấy Tử Lộ và người vợ mới cưới xách túi lớn túi nhỏ vừa đi qua trên phố. Hắn ngẩn người ra một lúc, nhưng ngay sau đó lại thở dài một hơi dài, đặt hai tay lên quầy trở lại, chống đầu suy ngẫm. Chiều hôm nay, Thái Lão Hắc vô cùng bi tráng, vốn dĩ hắn đang uống rượu với người ta trên lầu Trúy Hoa, rượu còn chưa uống đủ thì nhìn thấy người đàn ông của Thuận Nữ ở mảng tường đối diện tòa lầu đang giúp người của xưởng ván sàn dán quảng cáo thu mua gỗ. Tên này ở chân tường kê một cục đá, đứng lên đá rồi vẫn thấy dán thấp, nhảy xuống lại xếp thêm một cục đá nữa, run run rẩy rẩy trèo lên, thân mình nghiêng ngả gạt sức, Thái Lão Hắc liền thấy ngứa mắt. Cao Thần Đường trước kia là người chạy vặt cho Thái Lão Hắc, mỗi năm khi nho chín, trạm thu mua nho đặt ở trong thị trấn đều do Thần Đường làm người nghiệm thu. Bây giờ hắn lại đi đầu nhập Vương Văn Long và Tô Hồng, đúng là "đông ngã ăn đầu dê, tây ngã ăn thịt chó". Lúc này mũi hắn hừ một tiếng, mắng một câu "người không có nhân cách, không bằng heo chó!". Bữa đó em trai của Cúc Oa là Bối Lương mua một bộ lòng heo từ tiệm thịt đi qua lầu Trúy Hoa, chủ quán lầu Trúy Hoa ra uống rượu bảo: "Thái Lão Hắc đang ở trên lầu kìa, chú không lên à?" Bối Lương nói: "Tôi đang định tìm anh ấy đây, anh ấy ở đây uống rượu sao?" Thế là cộp cộp chạy lên lầu, nói với Thái Lão Hắc: Người của Tín dụng xã tung tin khắp nơi, bảo anh trả tiền vay đấy. Vừa rồi đi qua tiệm thuốc của cha anh, cha anh với người của Tín dụng xã đang nói chuyện, hình như vẫn là tìm anh đấy, bảo là trốn tránh làm cái gì, cóc ghẻ trốn được mùng một sao trốn được rằm? Thái Lão Hắc giận dữ không có chỗ phát tiết, gầm lên: Tôi trốn cái gì chứ, họ Thái tôi đây đàng đàng chính chính, Trung Nam Hải còn dám vào, tôi sợ gì đến Tín dụng xã?! Bối Lương nói: Anh đừng có trút giận lên tôi, tôi chỉ nhắn lại cho anh thôi.

Thái Lão Hắc nói: Được được được, tôi trút giận lên chú làm gì? Lập tức đẩy ly rượu, về nhà ăn mặc chỉnh tề, cầm một gói đồ đi tới Tín dụng xã. Người của Tín dụng xã thấy Thái Lão Hắc ăn mặc sáng tươm bước vào thì giật cả mình, nhân viên tín dụng trẻ tuổi vội vàng chạy ra sân sau gọi Chủ nhiệm Hạ. Lão Hạ đang nấu trà uống, nói: "Tìm hắn không thấy, hắn lại tự đến, có phải hung thần ác sát không?" Nhân viên tín dụng nói: "Được ăn mặc tươm tất đàng hoàng lắm, như kiểu sắp lên huyện dự hội nghị lao động tiên tiến ấy!" Lão Hạ nói: "Thối! Lao động tiên tiến chọn đến cậu cũng chưa đến lượt hắn đâu!" Bèn bưng ấm trà ra phòng nghiệp vụ, vừa gặp mặt liền nói: "Lão Hắc, gôm đủ tiền rồi à?" Thái Lão Hắc nói: "Năm mươi vạn tệ tôi biết gôm ở đâu ra?" Lão Hạ nói: "Lão Hắc, nếu là tiền của tôi thì một bút xóa sạch! Nhưng tiền này là của nhà nước đấy, nhà nước cho cậu vay, giúp cậu biết bao nhiêu việc, tiền nhà nước cũng là tiền tiết kiệm của quần chúng nhân dân gửi vào, mấy năm rồi, đã sớm đến hạn trả tiền rồi. Cậu một tháng không xong hoãn nửa năm, nửa năm không xong hoãn một năm, cậu đâu thể cứ không trả chứ?!" Thái Lão Hắc nói: "Trả chứ!" Lão Hạ nói: "Thế cậu lấy tiền ra đi!" Thái Lão Hắc xòe hai tay, trong tay không có tiền, nói: "Ông biết đấy, nhà máy rượu của huyện không khởi sắc, năm ngoái nho không bán được, chất đống ở thị trấn thối thành phân, ông cũng ngửi thấy mùi chua nồng khắp thị trấn rồi chứ? Năm nay xem chừng còn tệ hơn năm ngoái, tôi thì có cách nào?" Lão Hạ nói: "Nói như vậy là Tín dụng xã hại cậu rồi?!" Rút thuốc lá đưa cho Lão Hạ, Lão Hạ không nhận, Thái Lão Hắc tự mình châm hút, nói: "Khoản vay của xưởng ván sàn đã trả chưa?" Lão Hạ nói: "Chưa." Thái Lão Hắc nói: "Tại sao họ không trả mà lại bắt tôi trả?" Lão Hạ nói: "Khoản vay của xưởng ván sàn là do Thị trấn trưởng bảo lãnh, lại có giấy phê duyệt của Huyện trưởng, Thái Lão Hắc cậu làm gì có!" Thái Lão Hắc nói: "Tôi mang nho đến tặng người ta người ta không lấy nha, Thái Lão Hắc tôi lại là đàn ông, tôi đâu thể lấy dao đâm một nhát vào đùi cho người ta đụ chứ?!" Lão Hạ nói: "Thái Lão Hắc cậu văn minh tinh thần chút đi, tôi không nghe nổi từ bẩn đâu." Thái Lão Hắc nói: "Hôm nay tôi đến đây không tranh không cãi với các ông, sổ sách nhận đủ không thiếu một xu, cũng không muốn để các ông chịu kỷ luật cấp trên, tôi có một cách giải quyết dứt điểm!" Lão Hạ nói: "Cách gì?" Thái Lão Hắc bèn ngồi trước quầy, từ trong ngực chậm rãi lấy ra một gói giấy, mở ra, là một gói thuốc chuột, nói: "Tôi uống gói thuốc chuột này vào!" Rồi đưa tay định lấy ấm trà của Lão Hạ. Mặt Lão Hạ xám ngoét lại, nói: "Thái Lão Hắc! Cậu đây là đe dọa Tín dụng xã sao?!" Thái Lão Hắc nói: "Tôi không đe dọa. Nói về thân phận chính trị, họ Thái tôi là nhà cải cách đầu tiên của Cao Lão Trang, cũng là người từng được Huyện trưởng đeo hoa hồng. Nay chuyện hỏng bét rồi, ông bảo tôi đi trộm đi cướp tôi không làm, ông bảo tôi dỡ nhà bán gạch tôi ăn nói sao với cha già và con trẻ? Tôi một gói thuốc chuột chết đi, chết rồi người không hại tôi, tôi không hại người, người sống không ai cần, cái xác chết bệnh viện còn thu, tổng cộng cũng đổi được mấy đồng chứ!" Lão Hạ chộp lấy gói thuốc chuột trên quầy, chộp lấy rồi gói kỹ lại, giúi vào ngực Thái Lão Hắc, nói: "Thái Lão Hắc, tôi nhát gan lắm đấy, cậu đừng dọa tôi, cậu muốn uống thuốc thì về nhà mà uống! Tiểu Lý, đuổi khách đóng cửa!" Tự mình xách ấm trà đi về phía ký túc xá sân sau, đầu lắc như trống chầu.

Thái Lão Hắc ra khỏi Tín dụng xã, cách đó không xa Bối Lương đang đứng, Bối Lương đến để nghe ngóng tin tức, hắn mắc bệnh ngoài da, lòng càng sốt ruột lại càng ngứa, tay ở trong ngực gãi sột soạt, hỏi: "Lão Hắc, chuyện thế nào rồi?" Thái Lão Hắc lại thấy cảm động, nói: "Không sao."

Bối Lương nói: "Không sao là tốt rồi. Anh ăn dồi nướng không, Xiu Tử đang làm ở nhà đấy." Nói rồi đưa miệng thổi vảy bạc trong kẽ móng tay. Thái Lão Hắc nói: "Bối Lương, tôi có bài thuốc dân gian trị bệnh cho chú đấy!" Bối Lương nói: "Thật không? Bài thuốc gì?" Thái Lão Hắc nói: "Chú biết rồi thì không được nói cho người khác biết đấy, kệ cho người khác ngứa chết đi!" Bối Lương nói: "Cái này tôi biết rồi!"

Thái Lão Hắc nói rồi ngoắc ngón tay, Bối Lương ghé sát lại, hắn nói nhỏ: "Gãi nhiều thêm một chút."

Bối Lương nói: "Còn gì nữa?" Thái Lão Hắc nói: "Rửa tay sạch đi, rồi gãi tiếp!" Rồi ha ha cười lớn. Cười xong, lại ôm lấy Bối Lương, vỗ vỗ vai hắn, sau đó nghênh ngang đi mất. Nhưng Thái Lão Hắc không về nhà ngay, mà từng bước từng bước đi về phía vườn nho ba mươi tám mẫu.

Vườn nho nằm trên một sườn dốc phía sau thị trấn, từ giữa đường đi vòng qua một lối nhỏ là có thể đến thôn Bò Cạp Vĩ. Trong hoàng hôn mờ mịt không có gió, từng giàn nhánh lá nho xanh mướt, cuồn cuộn như sóng gợn từ trên cao đổ xuống, dế mèn, sâu bọ bắt đầu cất tiếng gáy trong làn sương sớm dâng lên. Nếu không để ý thì những tiếng trùng kêu này không thể nghe thấy được, chỉ nghe thấy tiếng cưa điện của xưởng ván sàn trong thị trấn ầm ầm oang oang, tiếng chó nhà ai đang sủi, một con sủi rồi, mười con tám con hùa theo từ xa, có đứa trẻ đang hét: "Chó dính lẹo rồi, ôi ôi, chó dính lẹo rồi!" Từ góc tây bắc vườn nho truyền đến một hồi tiếng nô đùa, đánh nhau và đuổi bắt. Thế nhưng, Thái Lão Hắc nghe thấy là tiếng côn trùng kêu, kêu nhỏ mà vụn, dày mà dày đặc, ở trong lòng, trong xương, vang vọng khắp khoảng trời. Đi qua giữa hai hàng giàn nho, giống như chui vào một hẻm núi xanh, xòe tay ra cũng xanh như màu rau, trên trời liền rơi xuống một giọt mưa to bằng hạt đậu nành, đập vào trán hắn rồi trượt xuống. Thái Lão Hắc cứ tưởng là phân chim rơi, xui xẻo tám đời rồi, nhìn mặt đất khô khốc, giọt mưa đó rơi xuống bốc lên một làn khói mỏng, trời sao chỉ mưa đúng một giọt vậy? Hắn đi qua khoảng đất trống trong vườn, chính là lối nhỏ dẫn sang thôn Bò Cạp Vĩ, trong chòi gỗ bên đường có một người ngồi như khối than đen. Thái Lão Hắc hỏi: "Ai?" Khối than đen không nhảy từ trên giường cỏ của chòi xuống, chỉ nói: "Sao trên trời không có thêm cái đĩa bay nào, cho Cao Lão Trang động đất luôn đi!" Người nói là Lộc Mậu, dịch chuyển thân thể, để trống một nửa giường cỏ cho Thái Lão Hắc ngồi lên, nói: "Tôi đến nhà anh rồi, chị bảo anh không có nhà, tôi đoán anh ở đây... Ăn mặc chỉn chu thế này, đi tìm Cúc Oa à?"

Lộc Mậu và Thái Lão Hắc làm ăn chung đã nhiều năm, Thái Lão Hắc trồng vườn nho, đưa vào căn cứ nho của nhà máy rượu huyện, mỗi năm thu hoạch nho giao cho nhà máy rượu, Lộc Mậu thì mở xưởng thùng carton, chuyên cung cấp thùng đựng chai rượu cho nhà máy rượu. Hồi đó, họ có tiền, ba ngày hai bận bày tiệc rượu ở nhà hàng, răng của Lộc Mậu bây giờ hay đau chính là do dùng tăm xỉa răng, kẽ răng càng xỉa càng rộng. Mà nhà máy rượu sa sút rồi, mắt thấy sụp đổ như núi lở, Lộc Mậu trước tiên đã mềm cổ, gặp Thái Lão Hắc là khóc lóc thê thảm. Thái Lão Hắc trèo lên giường cỏ, lấy bao thuốc lá bên cạnh Lộc Mậu, rút một điếu ra hút, hút hết cả điếu thuốc vẫn không nói năng gì. Lộc Mậu đến là để than oán, thấy Thái Lão Hắc dáng vẻ như vậy lại không dám nói gì khác, hỏi: "Gây gổ với chị à?" Thái Lão Hắc hừ một tiếng, cười không ra cười hận không ra hận, nói: "Tôi đi Tín dụng xã một chuyến." Lộc Mậu nói: "Anh trả tiền rồi à?" Thái Lão Hắc nói: "Tôi mất mặt rồi." Lộc Mậu nói: "Lão Hạ xúc phạm anh à?" Thái Lão Hắc nói: "Tôi cầm gói thuốc chuột đến, đòi tiền không có, đòi mạng tôi chết ngay trước mặt ông ta, Thái Lão Hắc tôi dở trò chí phèo..." Lộc Mậu nói: "Đều tại đám phá gia chi tử ở nhà máy rượu hại chúng ta! Mẹ nó không có tài cán làm Giám đốc cái gì, Giám đốc Trịnh làm tốt như thế lại vô duyên vô cớ vô cớ thay người ta, phái cái gã Giám đốc Mã này đến làm được cái bãi gì! Hắn ở nhà máy rượu quậy phá sao kệ hắn, mẹ nó chúng ta lại ăn đạn, xưởng thùng carton đầu tư lớn như thế, mẹ nó hắn bảo không cần thùng carton là một câu không cần luôn?!" Thái Lão Hắc nói: "Mắng có tác dụng gì? Tôi nghĩ phải tìm một lối thoát thôi, dỡ cái vườn này đi trồng hoa màu lại? Nho vừa mới kết quả được hai năm mà! Huyện Lạc Bắc cũng có một nhà máy rượu, tôi bảo người sang bên đó liên hệ, xem mùa thu có cung cấp hàng cho người ta được không." Lộc Mậu nói: "Đường xa như vậy, quả chín chở đến nơi dập nát không ít đâu." Thái Lão Hắc nói: "Thế vẫn đỡ hơn là thối hết ở đây. Mấy ngày tới chú lên huyện thám thính tình hình xem, hộp rượu không làm được nữa thì xem các xưởng khác có cần hàng không, ví dụ như xưởng xà phòng, xưởng phấn... Ơ, nghe nói Giám đốc xưởng phấn là bạn học của Ngô Trấn trưởng..." Lộc Mậu nói: "Mười ngày trước tôi đã nhờ ông ấy rồi, ông ấy bảo ông ấy hỏi giúp rồi trả lời tôi, đến giờ không hó hé một tiếng, chắc ông ấy quên mụ mẫm rồi, tâm địa ông ấy sâu lắm, cho cái gì nhận cái đó, mấy ngày trước vồn vã với mình biết mấy, giờ mình ngã chổng gọng ông ấy lại quấn quýt với bên xưởng ván sàn, xưởng ván sàn có thanh ván sàn tặng người ta, mình có cái gì?" Thái Lão Hắc lấy ngón tay đè một bên mũi dùng bên mũi kia xì ra một bãi mũi, lại đè bên mũi kia dùng bên mũi này xì ra một bãi mũi, Lộc Mậu chờ hắn mắng ra cái gì đó, Thái Lão Hắc xì mũi xong lại ngồi im không lên tiếng. Lộc Mậu nói: "Anh biết không, xưởng ván sàn bắt được một con rùa cạn nặng ba mươi sáu cân, tặng cho Ngô Trấn trưởng để bồi bổ thân thể, hòa thượng ở chùa Thái Hủ biết chuyện bảo muốn phóng sinh, Ngô Trấn trưởng lại mang đi biếu Huyện trưởng rồi, còn dẫn theo Tô Hồng nữa." Thái Lão Hắc mất kiên nhẫn, nói: "Chú quản chuyện người ta làm gì? Ngô Trấn trưởng không giải quyết việc thì chú trực tiếp đi tìm xưởng phấn đi chứ!" Lộc Mậu nói: "Tôi cũng vì chuyện này mà đến xin ý kiến anh đây, anh bảo đi trực tiếp sao?"

Thái Lão Hắc nói: "Đi!" Lộc Mậu đột nhiên hớn hở nói: "Hắc Ca, dạo này anh không gặp Cẩu Sánh à?" Thái Lão Hắc nói: "Sao?" Lộc Mậu nói: "Hôm kia Cẩu Sánh mai mối cho tôi một cô, anh đoán xem là ai? Cô mới đến ở tiệm cắt tóc ấy, bụng dưới hơi nhô ra..." Thái Lão Hắc nói: "Bụng dưới hơi nhô ra? Đưa cho chú con heo chú cũng chơi được!" Lộc Mậu nói: "Tôi lại không có người yêu, tôi là xả hơi thôi." Thái Lão Hắc nói: "Ngày mai chú đi lên huyện ngay! Đi xe đạp hay đi xe khách?" Lộc Mậu nói: "Có việc gì cần tôi làm giúp không?" Thái Lão Hắc nói: "Tôi không có việc gì, lúc chú đi thì ghé qua tiệm Cúc Oa một chuyến, xem cô ấy có cần nhập thêm hàng gì không?" Lộc Mậu nói: "Muốn đi thì ngày mai hai ta cùng đi, cô ấy có thèm tiếp lời tôi đâu!" Thái Lão Hắc mắng một tiếng, đẩy hắn ngã xuống giường cỏ, Lộc Mậu đứng dưới đất vừa thở vừa cười, nhân tiện đi vào sâu trong giàn nho vạch quần đái.

Thái Lão Hắc ngồi một mình trên giường cỏ hút thuốc lá, nhớ ra một chuyện, tạm thời gạt phiền não sang một bên, vừa định hắng giọng hát một đoạn khúc ca thì phát hiện mặt trăng đã lên, phía đầu đường nhỏ có tiếng bước chân, mẹ Tử Lộ vội vội vàng vàng đi tới, Thái Lão Hắc nhảy tót xuống giường cỏ, đứng phắt trước mặt bà lão. Bà lão giật bắn người, mắng: "Lão Hắc cái đồ thổ phỉ này, tôi lại tưởng là con sói chứ!" Thái Lão Hắc nói: "Lão Hắc mà là sói sao? Là con rùa thì có! Trời tối rồi, bác đi đâu đấy, là Tử Lộ về rồi à?"

Bà lão nói: "Là Tử Lộ về rồi!" Thái Lão Hắc lại hỏi: "Mang theo vợ mới về?"

Bà lão nói: "Mang theo vợ mới về!" Nhưng đột nhiên gọi: "Thái Lão Hắc cậu là con tinh ranh à, cậu ở trong vườn nho này sao cái gì cũng biết thế?!" Thái Lão Hắc mừng rỡ: "Lần này thím yên tâm rồi chứ?!" Bà lão nói: "Chuyện của con cái để chúng nó tự giải quyết, nó tìm được cũng tốt, không tìm được cũng xong, tôi quản được sao? Kết hôn rồi kết hôn, con đường phía trước tối om, ai biết là đường quang hay cầu độc mộc?! Bây giờ tôi chỉ lo một ngày ba bữa ăn cái gì thôi, rồi còn cái thằng cháu nội của tôi nữa! Thạch Đầu hôm nay không học châm cứu với cha cậu à?" Thái Lão Hắc nói: "Trưa ở chỗ cha cháu, ăn cơm xong thì cậu nó cõng đi rồi. Bác muốn đón Thạch Đầu về à?" Bà lão nói: "Nó phải gặp cha nó chứ." Thái Lão Hắc nói: "Thế này đi, trời cũng tối rồi, bác cứ về trước đi, lát nữa cháu đưa Thạch Đầu sang, cháu còn phải đi thăm Tử Lộ nữa." Bà lão nói: "Chuyện gì cũng làm phiền cậu! Cậu bảo với cha cậu, con mắt trái này của tôi ông ấy châm cho một mũi, giờ gặp gió không chảy nước mắt nữa rồi." Thái Lão Hắc nói: "Thế thì còn phải củng cố thêm, qua mấy ngày nữa cháu bảo cha cháu xem lại cho. Bệnh tim đập nhanh còn phát tác không?" Bà lão nói: "Cái đó không sao, phát tác thì nấu ít nước nhẫn uống vào vẫn đỡ." Thái Lão Hắc tiễn bà lão quay về đường cũ, còn dặn thêm một câu: "Thím ơi, củi đun còn không?" Bà lão nói: "Còn chứ, Lão Hắc à, mấy năm nay thật làm phiền cậu..."

Lộc Mậu từ dưới giàn nho bước ra, nói: "Tử Lộ về rồi à? Đợt trước chẳng phải lại rộ lên tin đồn bảo đòi tái hôn sao, thế nào lại dắt vợ mới về thế này?" Thái Lão Hắc nói: "Chú lo cho ngày tháng của chú trôi qua thế nào đi!" Lộc Mậu nói: "Lão Hắc, thế đây là chuyện tốt sao!" Thái Lão Hắc nói: "Chú biết cái quái gì?!" Lộc Mậu nói: "Tôi cái gì cũng biết!"

Thái Lão Hắc nói: "..." Mép giày hắn bị sương đọng làm ướt dính, dậm chân một cái, tiếng côn trùng kêu biến mất, tiếng dậm chân vừa dứt, âm thanh dày đặc lại rộ lên. Lộc Mậu nói: "Anh thực sự cũng đi gặp anh ta sao?" Thái Lão Hắc không trả lời hắn, xoạt xoạt xoạt cũng đái cmnr. Hắn vừa đi ra ngoài vườn nho vừa dùng nước tiểu tưới thành chữ trên đường, viết những chữ gì Lộc Mậu nhìn không rõ, chỉ tự lẩm bẩm một mình: "Haizz, không xong rồi, ngày trước là nhịn đái nhịn đái đái sập tường, giờ thì nhẫn đái nhẫn đái đái ướt giường."