Bầu trời lúc xế trưa màu xám và ấm. Paul gặp người tù khổ sai cũ tại nơi hẹn. Pháp đình là một tòa nhà đồ sộ bằng đá xám, cất theo lối kiến trúc Corynth, với những cây cột nặng nề chống đỡ cái cổng chính cao lêu nghêu. Trong một cái hốc lọt vào giữa vòm cổng có một tượng đàn bà bằng đá cẩm thạch, bị bịt mắt, tay cầm chiếc cân công lý.

Castles cạo râu nhẵn nhụi, mặc một chiếc áo cổ trắng, thắt cà vạt đen. Hình như ông rất quen thuộc nơi này. Ông dẫn Paul vào một cái cổng nhỏ bên hông đến một cánh cửa lớn, thản nhiên trình giấy vào tòa cho người gác cửa. Anh này liếc nhìn hai tấm thẻ rồi đặt một ngón tay lên môi, đưa họ vào một hành lang nhỏ dành cho công chúng. Họ ngồi vào hai chiếc ghế trống.

Pháp đình đã tề tựu đông đủ: ông Chánh án trong chiếc áo quan tòa ngồi dưới cái lọng; ở đầu bên trái của phòng xử là các vị bồi thẩm; ở đầu bên phải là các nhân chứng và hàng ghế dành cho bên biện hộ mang lễ phục và tóc giả. Nơi hàng ghế bị cáo, giữa phòng xử, một thiếu phụ đầu trần, khoác một chiếc khăn choàng rẻ tiền, đứng giữa hai người cảnh sát. Trước cảnh tượng u buồn, xám xịt đó, Paul thấy lòng mình nhói lên, đau đớn.

Bám chặt vào lan can, chàng nhìn đăm đăm về phía Lord Oman, nhà quí tộc già cao lớn, lưng hơi khòm, có lẽ vì gánh nặng của bao nhiêu vinh dự đã chồng chất lên. Gương mặt màu cặn rượu nho của ông nổi bật trên màu trắng tinh của chiếc áo cổ lông chồn, một gương mặt đanh lại trông cao ngạo và khắc nghiệt. Đôi má phúng phính nặng nề ôm lấy một cái mũi nhọn hoắt như mũi chim ưng, và đu đưa như đôi tai chó xù. Dưới hai hàng mi rậm, đôi mắt tuy đã nặng nề nhưng vẫn còn giữ được nét sáng quắc dễ sợ.

Một cái siết trên cánh tay làm Paul quay đầu về phía Castles, anh này đưa ngón tay chỉ người vừa mới đứng lên, đối diện với quan tòa: “Cậu đừng để ý đến ông già lú lẫn Oman. Hãy nhìn người bạn của cậu kìa… Sprott đó.”

Trán Paul ướt đẫm mồ hôi khi chàng nhìn thân hình đồ sộ của viên biện lý trong bộ lễ phục đen và đầu tóc giả. Trong ánh sáng mờ mờ của phòng xử, đôi mắt nhẵn nhụi và chiếc cằm bạnh ra càng làm tăng thêm những nét đanh của khuôn mặt. Môi ông ta mím chặt, đôi mắt soi mói từ từ lướt qua khắp phòng, như đôi mắt của một kịch sĩ đang tìm người mến mộ sau một lúc im lặng có tính toán, ông ta mới ngỏ lời với bồi thẩm đoàn để sau cùng tóm lược vụ án.

Những sự kiện thật đơn giản nhưng cũng thật ghê gớm. Bị cáo là một người đàn bà chuyên đón khách ngoài đường, một gái điếm hạ cấp, hành nghề từ năm mười bảy tuổi - bây giờ cô ta hai mươi bốn - trong một khu phố nghèo. Dĩ nhiên, cô ta có một “kẻ đàn ông che chở”, một kẻ thường đón cô ta ở góc đường, sống trên những đồng tiền ít ỏi không sạch sẽ do cô kiếm được, nói trắng ra là một kẻ lợi dụng cô, ngoài ra còn đánh đập cô tàn nhẫn nữa. Một tối kia, chẳng ai khiêu khích cả, trong một cơn buồn chán và hối hận, cô ta uống rượu say và đâm chết hắn bằng con dao nhà bếp, rồi toan kết liễu luôn đời mình.

Một câu chuyện đơn giản như vậy chắc không cần phải tốn công bình phẩm nhiều. Vậy mà Sprott cố tình thêu dệt dài dòng, làm nổi bật những khía cạnh xấu xa của nó để thuyết phục bồi thẩm đoàn bác bỏ không cho bị cáo được hưởng một trường hợp giảm khinh nào. Nếu bị cáo đã cố ý hạ sát “kẻ che chở” mình, thì cô ta đã phạm tội sát nhân không thể nào chối cãi được. Paul có cảm giác viên biện lý đã sử dụng tiểu xảo của kịch nghệ, nhằm đạt được cái mà ông ta xem như quyền lợi của chính ông. Ông khao khát được chà đạp, được kết tội. Sau cùng, Sprott kết thúc bài diễn văn bằng một cử chỉ đầy kích động, cử chỉ của kẻ sát nhân cầm dao đâm thẳng vào tim nạn nhân. Xong ông ta ngồi xuống giữa cảnh chết lặng của phòng xử.

Castles thì thầm với Paul: “Nhìn kỹ hắn đi! Theo cách đó mà hắn đã chộp được Mathry đấy!”

Đôi mắt gắn chặt vào biện lý, Paul chẳng cần đến lời bình phẩm ấy mới thấy xúc động mãnh liệt, đầu choáng váng, cả người lạnh toát và hai đầu gối run rẩy. Trong cuộc đời, chàng từng gặp trường hợp hai người không ưa nhau một cách tự nhiên: có những bản tính đối chọi nhau, và ngay lần đầu tiên gặp gỡ, họ có ngay một cảm giác không thân thiện với nhau rồi. Nhưng trong cảm nghĩ hiện tại của Paul, có một cái gì mạnh mẽ hơn là một sự bất thân thiện đơn thuần. Tất cả trong con người chàng đều nổi lên cơn phẫn nộ. Bây giờ Paul có thể tưởng tượng được tất cả những gì ông ta nói về cha chàng, tất cả những gì ông ta buộc tội. Hàng loạt lời mạt sát dồn dập trút lên đầu cha chàng lúc ấy. Paul nhớ lại bức ảnh cha chàng in trên báo và thấy ở đó dáng điệu của con thú bị dồn đến bước đường cùng trong khi ông trả lời những câu hỏi chất vấn của ông biện lý, bây giờ đang ngồi trước mặt chàng đằng kia. Tất nhiên là sự thân thuộc quá đáng nào cũng làm nảy ra lòng khinh bỉ, còn thói quen thì làm cùn nhụt ngay cả những cảm xúc nồng nhiệt nhất. Nhưng ở đây trong điệu bộ đã được tính toán kỹ nơi người viên chức của Vương quốc này có cái gì phi nhân đến mức Paul nảy ra một ý muốn trả thù man rợ.

Cả phòng xử bỗng đột ngột im lặng. Bên biện hộ vừa dứt lời, ông chánh án đã cho biết những kết luận của mình. Bồi thẩm đoàn kéo nhau lê bước vào trong để thảo luận và tòa cũng bắt chước ngưng nghỉ.

“Bốn giờ rồi. Giờ uống trà.” Castles nói, đôi môi tái nhợt mím chặt.

“Sao ông có thể…”

“Đối với họ, đây là công việc thường bữa.” Castles đáp với vẻ thản nhiên: “Tôi tự hỏi không biết có bao nhiêu người bất hạnh đã bị Oman, Sprott và đồng bọn thanh toán từ mười lăm năm nay. Cậu có muốn ra ngoài không?”

“Không.” Paul nghiến răng đáp, quay mặt đi.

Kế bên chàng, một người đàn ông đang ăn chiếc bánh sandwich rút ra từ một túi giấy, trông như khách hàng thường trực của tòa án.

Ông ta nhỏ thó, ngực lép, chỉ còn loe hoe vài sợi tóc dán sát vào cái đầu láng bóng như sáp. Nghiêng người về phía Paul, ông ta nói giọng tâm tình: “Bạn đến trễ một chút nên mất dịp xem màn hay nhất. Sprott diễn rất tuyệt trong màn kết cuộc chiều nay, nhưng giá mà bạn được nghe ông ta mô tả bị cáo hồi sáng nay! Ông ta chém bị cáo không nương tay. Rác rến của đường phố… Thần vệ nữ trên vỉa hè… Cặn bã của nhân loại… Cô ta đã khóc hết nước mắt. Bây giờ, tất cả đều đã xong, chẳng bao lâu màn sẽ hạ. Mười phút là nhiều, không hơn. Chỉ cần nhìn vẻ mặt của ông chủ tịch bồi thẩm đoàn - một kẻ không được hạnh phúc với vợ - ai cũng biết trước sẽ không có trường hợp khoan hồng. Thật buồn cười, phải không? Tất cả mọi trận đấu túc cầu đều thua xa. Tôi, ngày nào tôi cũng đến đây.”

“Chỉ là một màn trình diễn thôi. Họ tất cả đều thế sao?” Paul tự hỏi.

Bầu không khí nóng bức tột độ làm cho Paul choáng váng đến buồn nôn. Sau cùng, đoàn bồi thẩm trở ra, rồi ông chánh án, rồi tất cả pháp đình.

“Có tội!” Người nhỏ thó ngồi kế Paul, sành sỏi về vấn đề này đã đoán trước bản án. Nhưng anh ta không đoán trước được tiếng kêu thảm thiết của cô gái bất hạnh úp mặt vào tấm khăn choàng của mình, cũng như tràng tiếng ho hen rung chuyển cả phòng xử và cơn hỗn loạn bất tuyệt kéo dài theo sau.

Ông chánh án, vẻ bực mình và cao ngạo, phải chờ đợi sự yên lặng được tái lập. Paul mở to mắt nhìn ông chánh án đội chiếc mũ đen lên đầu, và khi ông ta thốt lên những lời định mệnh: “Treo cổ cho đến chết”, thì quá khứ mười lăm năm bỗng trở thành hiện tại đối với Paul và chàng hiểu một cách sâu xa tất cả những gì cha mình đã cảm thấy. Một niềm đau đớn vô biên xé nát tâm hồn chàng. Paul muốn òa lên khóc, chàng phải bám chặt vào lan can, cố gượng lấy lại hơi thở để tự đè nén mình.

“Xong rồi. Một buổi trình diễn đẹp, phải không?” Castles thỏa mãn nói.

Ngơ ngác như người mất hồn, Paul theo ông ta xuống cầu thang ra ngoài sân rộng. Trẻ con bán báo rao vang bản án vừa xử. Ra đến đường, Castles nói: “Chúng ta đi ăn cái gì nhé?”

Rõ ràng, ông ta đang đánh giá, ước lượng những phản ứng của Paul với một vẻ hiếu kỳ lạnh lùng như đang quan sát một con côn trùng qua kính lúp. Nhưng sự chăm chú quan sát này còn biểu lộ một cái gì khác hơn nữa. Bên trong cái trán dễ sợ kia, Paul cảm thấy chứa đựng những xúc động còn mãnh liệt và đen tối hơn của chàng gấp bội.

“Tôi không thể nuốt được món gì cả.”

Castles đặt bàn tay mình lên cánh tay chàng: “Hay là anh về phòng tôi? Chúng mình cần uống một ly rượu.”

“Tùy ý ông.” Paul đáp nhỏ.

Với Paul giờ đây không còn gì là quan trọng.