"Đây là kết quả khảo sát đợt này của tôi. Toàn khu phố hiện có tổng cộng 362 trẻ dưới sáu tuổi chưa chính thức vào học tiểu học, tức là trẻ em sống rải rác ngoài trường học. Trong đó, có 43 cháu bố hoặc mẹ, thậm chí cả hai bên không ở cạnh trong thời gian dài. 362 cháu này mới chỉ là diện nhân khẩu có hộ khẩu được thống kê, ngoài ra còn có ít nhất 185 trẻ không có hộ khẩu vẫn chưa được đi học. Có cháu đúng là do tuổi còn quá nhỏ, có cháu do phụ huynh không coi trọng việc học, cũng có những cháu đã quá tuổi vào tiểu học, lên bảy lên tám rồi, nhưng vì gia đình không đủ tiền trang trải học phí học tạm nên đành dang dở."

Bạch Học Tập bổ sung thêm một câu: "Trong đó có đến hai phần ba là bé gái."

Nguyên nhân chẳng cần nói cũng rõ, người có hộ khẩu thì văn phòng khu phố còn quản lý được, có thể đến tận nhà vận động, gửi thông báo tới cơ quan làm việc của cha mẹ. Nhưng với những người không có hộ khẩu, nay đây mai đó như đánh du kích, có chủ nhà trọ thậm chí còn chẳng buồn dẫn họ đến văn phòng khu phố đăng ký tạm trú, đã thế lại đụng phải người quản viện tắc trách, thành thử số trẻ lang thang bên ngoài, đặc biệt là bé gái, lại càng nhiều hơn.

"Tôi thấy việc này không chỉ tước đoạt quyền lợi được học hành của các cháu, mà còn là một mối nguy hại cực kỳ lớn về mặt an toàn."

Diêm Phượng Lan im lặng, những người khác cũng nín thinh.

Bởi vì mới mấy hôm trước, bên mạn Ngũ Lý Hà vừa xảy ra vụ một bé gái mới mười bốn tuổi bị cưỡng bức. Bố mẹ nạn nhân từ dưới quê lên, mưu sinh bằng nghề nhặt rác khắp các hang cùng ngõ hẻm. Nhà nghèo lại chẳng đoái hoài gì đến chuyện học hành của con cái, họ cứ để con bé theo chân đi nhặt ve chai, bữa no bữa đói. Hôm ấy chẳng biết thế nào mà trời tối mịt vẫn không thấy con bé về, người lớn trong nhà cũng chẳng buồn đi tìm. Mãi sau có người phát hiện bé gái bị đánh ngất trong bãi rác, cha mẹ mới hay tin tìm đến.

Con bé cũng không tả nổi kẻ thủ ác trông ra sao, giọng vùng nào, thậm chí ngay cả tiếng phổ thông nó còn chẳng biết nói, việc giao tiếp vô cùng trắc trở. Về sau Tề Hồng Quân hết cách đành phải sang tìm Diêm Phượng Lan. Chị ấy đề xuất dù có tìm được hung thủ hay không thì trước mắt cũng phải cho đứa trẻ uống thuốc tránh thai, kẻo con bé mang thai rồi sinh con, lại lặp lại số phận tăm tối của cha mẹ nó.

Thời buổi này đâu đã có kỹ thuật và phương tiện xét nghiệm công nghệ cao như sau này, nếu lưu giữ được dấu vết sinh học thì biết đâu chừng tương lai xa xôi nào đó vụ án sẽ được phá giải, nhưng với đứa nhỏ, cuộc đời nó coi như đã hoàn toàn rẽ sang một ngã rẽ tăm tối.

"Riêng tôi cho rằng, nếu đứa trẻ đó được đi học đàng hoàng thì vào cái giờ ấy cháu nó đã không có mặt ở bãi rác, bi kịch kia cũng không xảy ra. Cho dù có rủi ro gặp phải chuyện bất trắc, nhờ được học hành, cháu cũng sẽ biết cách bảo vệ mình, biết giữ lại manh mối, ghi nhớ đặc điểm nhận dạng của kẻ xấu, từ đó có thể giúp lần ra thủ phạm."

Nghĩ đến việc này, thực ra mọi người đều đã nhất trí thông qua đề xuất. Chỉ có điều Diêm Phượng Lan và Vương Cương vẫn còn e ngại: "Khổ nỗi chúng ta không có địa điểm, chẳng có giáo viên, những thứ này đều cần đến kinh phí cả."

"Về địa điểm, tôi thấy vị trí của lớp bồi dưỡng ôn thi hiện tại rất ổn, vẫn còn trống bảy, tám phòng học đấy thôi? Nếu trên khu cấp thêm cho chúng ta một khu đất mới thì dĩ nhiên càng tốt."

Thế nhưng xét đến cảnh đất chật người đông chen chúc ở Tửu Tiên Kiều lúc này thì điều đó là bất khả thi. Từng mét vuông đất ở đây người ta đều vắt kiệt để tận dụng, chỗ lớp bồi dưỡng ôn thi dạo nọ cũng phải trầy trật tranh đấu mãi mới xin xuống được.

"Còn giáo viên thì chúng ta lên Phòng Giáo dục của khu mà xin. Thật ra chỉ cần Bí thư Hạ gật đầu đồng ý cho mở lớp mầm non, Tửu Tiên Kiều chúng ta đi đầu làm mẫu cho toàn khu, thì bất kể mặt bằng hay đội ngũ giáo viên đều sẽ nhanh chóng được phê duyệt thôi." Bạch Học Tập khẳng định chắc nịch. Làm cấp dưới của Bí thư Hạ ngần ấy năm, cô phần nào hiểu rõ tính nết của bà.

Hạ Văn Mẫn là một cán bộ rất có tinh thần thực tế và giàu ý tưởng. Việc ích nước lợi dân thế này, chẳng có lý gì bà lại không thông qua.

"Thời gian tới nhân lúc giáp Tết nhà nào cũng có người ở nhà, Tứ Lệ với Xảo Trân cùng tôi đi rà soát lại tình hình trẻ em trong địa bàn một lượt, trọng tâm là các cháu sống rải rác ngoài trường học, nhất là những trường hợp người giám hộ quanh năm vắng nhà. Xong xuôi thì báo số liệu và những vướng mắc phát hiện được cho Vân Vân, để Vân Vân viết báo cáo. Vừa vặn tuần tới phải lên khu họp, chúng ta mang ra thảo luận luôn thể."

"Được đấy."

Mọi người phân chia công việc phối hợp cùng làm, ngày nào cũng phải đến từng nhà. Cứ ghé nhà này trò chuyện một lát, tạt qua nhà kia dăm ba câu, thời gian trôi qua vùn vụt.

Vừa bước ra khỏi nhà Dương Uy được một đoạn, Vương Chi Chi đã hào hứng bảo: "Này này Học Tập, cậu bảo liệu bây giờ Dương Uy có hối hận lắm không? Ngày trước nếu anh ta không làm bậy, không trút hết cái tội không đẻ được lên đầu Diêu Tiểu Lệ thì giờ đâu đến nỗi sống chật vật nhường này?"

Đúng vậy, Dương Uy bây giờ khổ trăm bề. Không chỉ phải vác cái danh "kẻ phá thối" ra ngoài bày sạp kiếm sống, mà còn phải gánh vác cả gia đình người con riêng của vợ. Tuổi còn trẻ măng đã lên chức ông nội, coi như hương hỏa nhà họ Dương cũng có người nối dõi rồi.

Cách đây mấy năm, chẳng phải Dương Uy đã kết hôn với một người đàn bà từ dưới quê lên đó sao? Hồi ấy Bạch Học Tập còn lo bà ấy không hay biết gì về thanh danh thối nát của Dương Uy nên định bụng nhắc nhở đôi câu. Nào ngờ người ta biết tỏng tòng tong nhưng chẳng thèm bận tâm. Bà ấy đinh ninh mình thừa sức "nắn thẳng" được Dương Uy. Chẳng rõ là do tấm lòng và sự vun vén của chị ta làm bà cụ Dương cảm động, hay do bà cụ nghĩ có thêm đứa cháu trai là có thêm một lối đi, mà thế nào lại đồng ý cho thằng con trai dưới quê của chị ta lên thành phố sống chung.

"Con trai Trần Phượng Tiên lấy vợ rồi, giờ dắt díu cả vợ lẫn con trai dọn vào ở lì trong nhà họ Dương. Cả đám chẳng ai có công ăn việc làm, dựa cả vào mỗi sạp hàng của Dương Uy nuôi sống. Nghe đâu mặt mũi anh ta phơi nắng đen nhẻm, người ngợm vừa gầy vừa hom hem, rõ ràng kém Trần Phượng Tiên cả chục tuổi mà trông còn già hơn vợ. Cậu bảo anh ta ham hố cái nỗi gì cơ chứ?"

Bạch Học Tập cười nhạt: "Ham cái gì, ban đầu ham người ta có 'tướng vượng tử' chứ gì nữa. Nghe bảo hồi ở quê Trần Phượng Tiên từng sinh ba đứa con trai, có điều chỉ nuôi sống được một đứa thôi."

"Thế thì cũng... Bây giờ đã đẻ cho anh ta được mụn con trai nào đâu, ngược lại còn phải nai lưng nuôi con riêng, con dâu với cháu nội của người ta. Nghe đâu mẹ già anh ta cũng chẳng được thảnh thơi an hưởng tuổi già, bị Trần Phượng Tiên lùa ra trạm phế liệu nhặt ve chai rồi. Ngày nào cũng cắp cái ghế đẩu con ngồi bới rác giữa trời đông lạnh buốt, cả người bẩn thỉu lem luốc, đời Dương Uy với bà cụ Dương thế là coi như xong."

Chứ còn gì nữa, vỏ quýt dày có móng tay nhọn. Năm xưa bọn họ ức hiếp Diêu Tiểu Lệ, chê Diêu Tiểu Lệ không có việc làm, kéo gia đình công nhân của họ tụt xuống thành "hộ song biên". Giờ thì hay rồi, chẳng những chính họ cũng mất việc, mà còn phải nai lưng gồng gánh cả nhà bốn miệng ăn vừa thất nghiệp vừa chẳng có chút máu mủ ruột rà.

Thực tình Bạch Học Tập chỉ nghe thôi cũng thấy mệt mỏi, thấy khổ sở giùmNhưng cô chẳng buồn bận tâm, vì Trần Phượng Tiên người này nói gì thì nói, chị ta rất khéo ăn khéo nói, biết làm việc lại biết cư xử, quan hệ với hàng xóm láng giềng hòa thuận, lại hăng hái tham gia các phong trào tập thể. Chị ta cực kỳ phối hợp với công việc của văn phòng khu phố và ban trị sự dân phố, tiếng thơm trong lòng quần chúng ăn đứt cái thói bới lông tìm vết, hám món lợi nhỏ của bà cụ Dương.

"Chị ta tống bà cụ Dương đi nhặt rác thì bà cụ làm gì còn thời gian mà gây chuyện quậy phá nữa. Nửa năm nay con ngõ bên ấy yên ả hơn hẳn, tôi cảm ơn chị ta còn không kịp ấy chứ."

"Ôi chao, kể cũng đúng thật. Như cái đợt vận động đi học này này, nghe bảo đứa cháu nội nhỏ tuổi cũng đủ điều kiện, chị ta liền bảo nhất định sẽ tích cực phối hợp với khu phố, chỉ cần cho cháu nội được đi học ở Tửu Tiên Kiều thì dẫu có phải đóng thêm tiền học chị ta cũng cam lòng. Tớ đoán chừng khu phố mà mở lớp mầm non thì nhà chị ta kiểu gì cũng nộp đơn đầu tiên."

Bạch Học Tập mỉm cười. Mấy chuyện vụn vặt thối tha đó cô chẳng buồn đoái hoài, cô chỉ mong địa bàn do mình quản lý luôn giữ được sự ổn định, đi lên và phát triển.

Nghĩ đoạn, cô ngoảnh đầu nhìn về phía con ngõ nơi nhà họ Dương đang ở. Chỉ là một cái nhìn bâng quơ, ấy thế mà cô lại "thấy" một bóng lưng quen thuộc đang đứng to nhỏ thì thào với ai đó.

Cái bóng lưng kia chẳng phải ai khác, chính là Trần Phượng Tiên ban nãy vừa gặp. Còn người đang nói chuyện với chị ta lại là Dương Phượng Quyên. Hai người này đâu có cùng một ban trị sự dân phố, nhà cách nhau chẳng gần, vả lại tính ra thì cũng đâu quen biết gì nhau, cớ sao trông có vẻ thân thiết đến thế?

"Học Tập, nhìn gì thế cậu?" Vương Chi Chi cũng ngó theo, nhưng tầm mắt của cô ta làm sao thấy rõ được hai người đằng xa.

"Không có gì, tớ chỉ thấy hơi là lạ."

Tiếc là Bạch Học Tập vắt óc mãi vẫn không tài nào hiểu nổi rốt cuộc hai người kia có quan hệ thế nào. Dạo này việc ngập đầu ngập cổ, nghĩ không thông nên cô cũng gác lại sang một bên.

Đương nhiên nguyên nhân chủ yếu là vì Trần Phượng Tiên không vi phạm pháp luật, lại tích cực ủng hộ công tác của khu phố và ban dân phố. Những việc chị ta làm tới thời điểm này chỉ mang lại điều tốt chứ chẳng hại gì cho Tửu Tiên Kiều, trong thâm tâm cô còn thầm cảm kích vì chị ta đã ra tay "trừ họa" cho khu phố nữa là.

Còn Tôn Chính Nghĩa, khi nghe cô thắc mắc về mối quan hệ giữa Trần Phượng Tiên và Dương Phượng Quyên thì bất chợt chen vào: "Chắc là họ quen nhau từ trước đấy? Anh nhớ quê gốc của Dương Phượng Quyên ở mạn thượng lưu sông Thanh Thủy, thuộc thị trấn Thanh Thủy Hà ở khu Bắc Sơn. Sau khi bị bán sang nhà lão già họ Dương thì hộ khẩu mới chuyển về Tửu Tiên Kiều. Hồi mẹ anh còn sống có từng nhắc qua một lần, chắc không nhớ nhầm đâu."

Bạch Học Tập bừng tỉnh: "Quê gốc của Trần Phượng Tiên, đằng nhà mẹ đẻ cũng ở thị trấn Thanh Thủy Hà! Không chừng ngày trước đã biết nhau rồi, mà dẫu không quen thì lên đến Tửu Tiên Kiều gặp nhau nhận ra đồng hương, quan hệ tự nhiên cũng thân thiết hơn người thường."

Chu Vân Vân tiếp lời: "Hai người họ thân nhau, có Trần Phượng Tiên để mắt giúp đỡ thì Thường Vĩnh Năng muốn bòn rút tiền của Dương Tiểu Phương e là chẳng dễ đâu nhỉ?"

"Cũng phải, nếu không với cái đầu óc u mê tăm tối của hai mẹ con nhà họ Dương, sớm muộn gì cũng bị cả nhà họ Thường nuốt trọn cả xương lẫn tủy."

"Em lẩm bẩm gì đấy Học Tập?"

"Dạ không có gì, đi thôi, chúng ta tan làm."

Vừa về đến nhà, Kiều Thành Hề cũng mang lại tin vui:

"Đồ xử lý xong xuôi rồi em, chiếc Trâm phỉ thúy đầu rồng đã bán cho một thương nhân đồ cổ ở Kinh Thị, được ba mươi vạn."

Bạch Học Tập trợn tròn mắt, nói lắp bắp: "Ba... ba mươi vạn á?! Sao... sao mà nhiều thế được? Bây giờ đồ cổ trong nước có giá đến vậy rồi cơ à?"

"Chủ yếu là nhờ dạo gần đây chính sách nới lỏng hơn, nhà nước bắt đầu cho phép tư nhân mua bán văn vật đồ cổ. Nhiều người trước kia không dám mua thì nay đều lục tục rục rịch săn lùng. Thêm vào đó tay buôn đồ cổ này rất sành sỏi trong nghề, ông ta mua vào lúc này vẫn có cửa kiếm lời. Cơ mà ông ta đã cam kết tuyệt đối không bán ra nước ngoài, cùng lắm chỉ trao đổi qua tay trong nước thôi, bằng không thì chẳng đời nào mua được cái giá này đâu."

Tuy rằng đồ đạc của Từ Hi thực sự chẳng mấy ai ưa chuộng, nghĩ tới đã thấy xúi quẩy, nhưng dẫu sao đó cũng là đồ vật của người nước Long. Cả anh và Bạch Học Tập đều không muốn cổ vật bị thất lạc ra nước ngoài. Ở trong nước người ta muốn mua đi bán lại ra sao thì cuối cùng vẫn nằm trong tay người nước Long, sau này dẫu có tăng giá gấp ba gấp mười thì giao dịch đã xong, tiền trao cháo múc, tuyệt đối không hối hận.

"Ba mươi vạn, chắc là đủ để em làm những việc mình muốn rồi." Bạch Học Tập thầm tính toán xem mấy khoản chi lớn sắp tới nên ưu tiên dồn tiền vào đâu trước.

Bảo cô bỏ ra toàn bộ để cống hiến không công thì cũng chẳng đời nào, cô vẫn phải chừa lại chút của nả lận lưng cho con gái sau này. Nhưng cô cũng chẳng phải hạng người chỉ nhăm nhăm chạy theo mối lợi, dẫu sao cô đâu phải dân buôn bán.

Rốt cuộc phải cân bằng ranh giới này thế nào, âu cũng là một bài toán khó.

,