Vài ngày trước của những biến cố mà chúng tôi vừa thuật lại, một cảnh tượng khác tuy kém hung bạo hơn nhưng không ít thê thảm bởi đang bị định mệnh đè nặng lên, đã diễn ra ở cung điện quận công.

Trong văn phòng rộng lớn và lộng lẫy, đồng thời cũng là phòng tiếp khách, mà quý độc giả đã từng được biết, chỉ có một mình thủ tướng Foscari và viên cảnh sát trưởng. Người thứ nhất ngồi trong chiếc ghế bành lớn của ông bằng cây chạm trổ, người thứ nhì đứng trong dáng điệu cung kính.

Lần thứ một trăm kể từ nửa tháng nay, vị thủ tướng đọc lại một bức thư để trước mắt ông.

Bức thư đó viết như sau:

"Thưa đức ông và bạn hữu,

Do nhiều trường hợp hoàn toàn bất ngờ và cấp bách nên bắt buộc tôi phải rời khỏi Venise mà không có thời giờ đến thăm ngài.

Tôi hy vọng, phải, tôi hy vọng chắc chắn rằng chẳng bao lâu nữa tôi có thể trở lại tiếp tục ở bên cạnh ngài cái vị trí của người bạn trung thành và tận tụy.

Nên tôi van xin ngài tha thứ cho cuộc ra đi vội vàng này, tôi muốn ít ra cần nói với ngài rằng, dù ở gần hay ở xa, tôi vẫn là: Người bạn rất trung thành, rất biết ơn và khiêm nhượng của ngài.

Bembo,

Nhờ ơn Chúa, giám mục thành Venise.

Một lời khuyên cuối cùng chân thành và quan trọng:

Nên hành động mau lẹ và nghiêm khắc đối với những kẻ mà ngài biết. Còn về người đàn ông đã làm cho ngài mất cơ hội thương thuyết cùng với Médicis, nếu như sở cảnh sát của ngài tỏ ra bất lực, không tìm ra được ông ta ngay, Đức ông còn phải lo ngại nhiều về sự bất hạnh lớn lao xảy đến".

Bức thư đó, Bembo đã viết trước khi ông khởi hành và đã cho gởi đến thủ tướng theo đường dây chắc chắn, ngay cái ngày ông trở về Venise cùng với Bianca, trong dinh thự Arétin.

Thủ tướng đã đọc đi đọc lại bức thư đó mà từ mười lăm ngày nay, đã khiến cho ông mất ngủ. Cái nghĩa của những hàng chót hiện ra trước mắt ông mỗi lúc càng đe dọa.

– Thế nào? Ông nói vừa đưa mắt lên nhìn viên cảnh sát trưởng, ông có được tin mới nào về ngài Hồng y không? Ông có kết quả nào trong cái việc tìm kiếm không?

– Thưa đức ông, Guido Gennero nói, tôi tin rằng sẽ biết được nơi mà đức ông Bembo đã đi đến. Tôi cầu xin đức ông nên nhận xét trước hết rằng tôi chưa được biết điều gì rõ ràng cả, rằng những tên do thám của tôi được phái đi khắp nơi đều trở về không có một dấu vết nhỏ nào cả. Cuối cùng trong tất cả những điều đó, tôi hành động theo giả thuyết và suy luận của tôi. Tuy nhiên, những giả thuyết của tôi, của riêng tôi, đều dựa trên những sự kiện hiển nhiên.

– Vậy thì ông giả thiết thế nào?

– Rằng đột nhiên ngài Hồng y đã sợ hãi.

– Ông bảo là sợ hãi! Và vì sao vị chức sắc cao cấp của nước Cộng hòa chúng ta có thể sợ hãi?

– Thưa đức ông, Gennero nói, vừa cúi chào thật thấp, dù là Hồng y, ít ra người ta vẫn là một con người. Dù cho người đàn ông đó ở vào ngôi vị cao cả nào, người ta có thể lục soát lại cái quá khứ của người đó, tìm ra bóng ma đến ám ảnh giấc ngủ ban đêm, gợi nhớ lại cử chỉ hoặc lời nói đã từng đè nặng lên suốt cả cuộc đời của một con người.

– Và ông đã tìm ra lý do đó? Foscari hỏi âm vang.

– Phải, thưa đức ông; nó tên là Roland Candiano.

Vị thủ tướng làm một cố gắng để đè nén cái rùng mình ớn lạnh đang lay động ông; nhưng mặt ông tái xanh, và cái sắc tái xanh đó không lọt qua khỏi con mắt lão luyện của viên cảnh sát trưởng.

Gennero nghĩ thầm:

– Đây là dịp may hiếm có để đưa vào bài diễn văn lớn của ta cho thủ tướng. Ta đã luyện tập khá nhiều khi đứng trước tấm gương để biết rõ những gì ta cần phải nói.

– Ông nghĩ rằng Bembo sợ hãi Roland Candiano sao? Vị thủ tướng nói tiếp.

– Tôi không có nghĩ, thưa đức ông, tôi tin chắc. Tôi không cần phải nhắc lại với đức ông về cái nhát ghê gớm đánh lên gia đình Candiano giữa lúc đang thịnh vượng. Đây không phải là một sự khiển trách đối với bất cứ người nào, nhưng là nhát đánh do bàn tay khéo léo của bậc thầy. Đó là một tai họa chưa từng có, một trong những tai biến làm ngạc nhiên trí tưởng tượng...Thế mà Roland Candiano lại được tự do, thưa đức ông.

– Thế nào?

– Thế nào! Tôi có mọi lý do để nghĩ rằng ngài Hồng y Bembo là một trong những tác giả của vụ tai biến được đề cập đến. Theo giả thuyết của tôi, Roland Candiano phải có một mối thù ghê gớm đối với ngài Hồng y, và ngài Hồng y không phải không hiểu biết mối hận thù đó. Ngài đã đi, bởi vì ngài sợ hãi...

– Và những giả thuyết của ông, Foscari nói vừa nhìn sững lên viên cảnh sát trưởng với đôi mắt chim ưng của ông, ngụ ý cho ông thấy rằng nhiều nhân vật khác có thể cũng sợ hãi như vậy!...

– Không, thưa đức ông. Bởi vì những nhân vật được đức ông vừa nói bóng gió vào lúc này là những kẻ, thay vì bỏ trốn trước cơn giông tố, lại đùa giỡn với cơn giông tố như là những con chim hải âu có tầm bay lớn. Những nhân vật đó, thưa đức ông, đương đầu lại và đắc thắng.

Tôi nghĩ rằng tôi không cần phải hài ra danh tính của những nhân vật đó.

Vị thủ tướng trầm ngâm một lúc.

Rồi, với một nụ cười:

– Ông là một người đàn ông khôn ngoan, ông Gennero.

– Đức ông làm tôi mãn nguyện, viên cảnh sát trưởng nói, vừa nghiêng mình chào thấp hơn cả lần đầu tiên.

– Ông nghĩ rằng Bembo đã ẩn trốn ở nơi nào?

– Đức ông đã chạy trốn tại Rome, viên cảnh sát trưởng nói, vừa nhấn mạnh lên những chữ cuối cùng.

– Tại Rome? Tại sao ở Rome hơn là ở Milan, hoặc là thí dụ như ở Florence?

– Đức ông chắc chắn có nghe nói đến một người kỹ nữ La Mã đến cư trú ở nơi chúng ta mà những năm sau này nàng đã phô trương một lối sinh hoạt thật xa hoa và nhiều lễ lộc.

– Imperia! Thủ tướng nói, mặt ông lại tái mét nữa.

– Đúng là người đó, thưa đức ông. Vậy thì! Nếu như tôi không nhầm lẫn, và tôi tin rằng tôi không thể nhầm lẫn, người kỹ nữ và ngài Hồng y có nhiều sự giao thiệp bí mật, mà tôi đã làm sáng tỏ và cho phép tôi giả thiết gần đúng rằng Bembo có nhiều quyền lợi hệ trọng để có mặt nơi nào có mặt Imperia. Người kỹ nữ đã đi đến Rome. Ngài Hồng y cũng rời khỏi Venise cùng một ngày. Đức ông có thể kết luận.

Thủ tướng đứng lên.

Gennero làm một cử động để rút lui, dường như ông hiểu rằng Foscari cho phép ông cáo từ.

Nhưng vị thủ tướng giữ ông lại bằng một cử chỉ và một lời nói:

– Mời ông ngồi.

– Thưa đức ông...

– Ta muốn như thế. Ông là một nhân vật khá quan trọng để được ngồi trước mặt vị thủ tướng. Và rồi, những vấn đề nghi thức nào đáng kể gì. Ông là một người đàn ông thông minh, cương quyết, tận tụy, ba đức tính hiếm có... Và điều đó thay thế cho tất cả các tước vị.

Gennero ngồi xuống.

Thủ tướng bước đi một lúc với vẻ sôi nổi.

Rồi ông trở lại ngồi vào chiếc ghế bành lớn của mình.

– Chúng ta đừng nói đến ngài Hồng y nữa. Ngài sẽ trở lại, nếu như ngài muốn!...

– Nếu như ngài có thể!

– Tại sao như vậy?... Foscari hỏi và rùng mình.

– Thưa đức ông, tôi muốn nói là tôi tin chắc ngài Hồng y sẽ chẳng bao giờ trở lại Venise nữa, hoặc một nơi nào khác, và ngài đã làm một chuyến hành trình lớn mà không bao giờ trở lại. Đây này, thưa đức ông, bởi vì tôi là cảnh sát trưởng của nước Cộng hòa, xin cho phép tôi nói với tư cách là cảnh sát trưởng... Mặc dù, thực tế, không phải là tôi phải có mặt ở đây vào lúc này để nói ra những gì tôi đang nói...

– Là ai thế?

– Tôi thấy dường như là vị chỉ huy trực tiếp của tôi: Tôi muốn nói ngài Đại Pháp quan.

– Ủa! Ông biết rõ rằng ngài Đại Pháp quan đã từ chức... Vả lại, chờ đợi gì ở Dandolo, vị thủ tướng cay đắng nói tiếp. Dandolo, con người tả tơi đáng thương, kẻ hậu duệ hèn hạ của một dòng dõi danh tiếng, ông ta không có khả năng có được một quyết định cương quyết... Ông hãy nói cho rõ ràng.

– Phải, Gennero lanh lẹ nói, chiếc ghế Đại Pháp quan đang bỏ trống, bất hạnh thay. Bởi vì, vào lúc này, cần phải có ở vị trí đó một người đàn ông cương quyết... – Chẳng hạn như là ông! Thủ tướng nói.

– Chà! Thưa đức ông, tôi không xứng đáng với một sự vinh dự như thế!

– Không phải! Chính ta nói với ông điều đó, Gennero. Hãy phục vụ ta trong những tình thế hiểm nghèo mà chúng ta đang trải qua, đúng hơn là nên phục vụ cho Quốc gia như là một vị Đại Pháp quan, xứng đáng với cái tên gọi đó, ông đừng e ngại rằng ông đã có quan niệm về một hy vọng hão huyền.

– Thưa đức ông, Gennero nói vừa đứng lên, chúng ta nên nói rõ ràng và phân minh. Đã từ lâu tôi chờ đợi những lời vừa được đức ông thốt ra. Tôi, tôi ngạt thở trong cái địa vị hạ cấp với vai trò của viên cảnh sát trưởng. Tôi là gì? Người đứng đầu bọn cảnh binh, chỉ thế thôi. Nếu như ngài nghĩ rằng tôi xứng đáng hơn, rằng trí thông minh này, sự cương quyết này, lòng tận tụy này mà ngài vừa mới nói xứng đáng giữ một chức vụ to lớn hơn, cái thời cơ đã đến, thưa đức ông.

– Nghĩa là ông đòi hỏi ta cái địa vị Đại Pháp quan?

– Vâng, thưa đức ông, Gennero nói rõ ràng.

– Vậy thì, ta hứa với ông; hãy nên chiếm lấy!

– Tôi sẽ cố gắng, thưa đức ông, Gennero nói, và ông có đủ lòng tự chủ để che giấu sự thất vọng của mình.

– Ông đừng có nghĩ rằng ta đưa ra cho ông một lời hứa hẹn hão huyền, thủ tướng nói tiếp. Chúng ta hãy lấy một cái ngày và ông nên nhớ rõ điều này: ngày hai tháng hai ông đến nhắc lại lời hứa của ta, và ta sẽ giữ lời.

– Đó là tất cả những gì tôi muốn, thưa đức ông, và tôi hiểu rõ một cách tuyệt diệu những điều kiện của ngài. Xin ngài tin chắc rằng tôi không có chờ đợi lời hứa vừa được ngài hạ cố cho biết để thực hiện tất cả mọi biện pháp cần thiết cho cuộc lễ ngày một tháng hai.

Thủ tướng lấy tay ra hiệu chuẩn y tất cả những gì vừa nói. Rồi ông nói tiếp:

– Hồi nãy ông nói rằng Bembo sẽ không trở lại Venise nữa?

– Thưa đức ông, tôi nói rằng rất có thể ngài Hồng y vào giờ này, đã bị ngã dưới những nhát đánh của Roland Candiano.

– Đó là những gì ta muốn nói, thủ tướng kêu lên vừa đứng dậy đi từng bước, về việc đó, và về cuộc âm mưu đang chuẩn bị. Bởi vì ta đang ở đây, người ta âm mưu chống lại ta, gần như ở ngay trước mắt ta, mà ta không còn biết tin vào ai nữa, vì đã có hai trăm cuộc bắt bớ được thực hiện từ mười lăm ngày nay chưa làm cho ta an lòng.

– Là vì người ta chưa bắt những kẻ cần bắt, thưa đức ông!

– Ta tin điều đó!... Nhưng chúng ta nên hành động theo thứ tự. Làm thế nào mà ông biết quá rõ những hành vi và hoạt động của Roland Candiano như thế, và tại sao ông không thể bắt giữ được ông ta? Có phải chăng sở cảnh sát của nước Cộng hòa bị bất lực đến nỗi để cho một người đàn ông duy nhất làm cho chúng ta thất bại trong nhiều tháng?

– Thưa đức ông, câu hỏi của ngài vừa đặt cho tôi có phần khiến cho tôi lúng túng, tôi xin thú nhận...Không phải do tôi... Tôi luôn luôn khổ tâm buộc phải kết liễu việc thất sủng của một người nào đó.

Vào lúc đó Gennero nói và suy nghĩ, tỏ ra chân thành nhưng đầy mỉa mai với sự hoài nghi và khinh bỉ.

– Nói đi... Hãy nói đi... Và đừng vị nể ai cả.

– Vậy thì! Khi Dandolo còn là Đại pháp quan, tôi đã có thể hành động trong ba lượt khác nhau, nhưng do những sự trùng hợp khó hiểu, những mệnh lệnh được ban cho tôi quá trễ, và những biện pháp của tôi sắp đặt đều bị hủy bỏ bởi những biện pháp quyết định ở nơi khác.

– Và kể từ lúc Dandolo từ chức?

– Kể từ đó, Roland Candiano vắng mặt ở Venise, thưa đức ông.

– Ông có chắc không?

– Thưa đức ông, tôi không bao giờ nhầm lẫn bởi vì không khi nào tôi đưa ra những gì không được chính tôi nhận thấy...

Gương mặt vị thủ tướng sáng lên như bầu trời tăm tối đầy mây mù bỗng nhiên được ánh nắng rọi xuyên qua. Và thế là quá đột ngột, quá rõ rệt đến nỗi Gennero giật mình.

– Ta không thể tưởng rằng Foscari lại có thể sợ hãi đến độ đó! Ông nghĩ thầm.

Vị thủ tướng nói tiếp vừa cố giữ sự lạnh lùng thích hợp với vẻ trang nghiêm của ông!

– Thật cần thiết để Roland Candiano phải bị bắt và xử án. Ông ta đã đặt mình ra khỏi vòng pháp luật.

Ông ta đã chấp nhận chỉ huy một đạo quân cướp thật sự. Người đàn ông đó còn tự do là một mối nguy hiểm thường trực cho nước Cộng hòa... Bất hạnh thay, ta lo ngại ông ta sẽ rời khỏi Venise mãi mãi, và như thế ông ta sẽ thoát khỏi nền công lý của nước Cộng hòa.

– Đức ông có thể yên lòng, Gennero nói với một giọng rung động lạ thường: Roland Candiano sẽ trở lại.

– Trong trường hợp đó, ông sẽ hành động, ta cho ông toàn quyền.

– Thưa đức ông, ngài nên để ý rằng ở đây ngài giao phó cho tôi một uy quyền ghê gớm... Tạm thời, có thật, và sự toàn quyền đó có thể bắt buộc chàng đại úy thống lĩnh phải tuân lịnh tôi.

– Ta biết, – và ta xác nhận.

Vị thủ tướng cầm lấy tờ giấy và viết lên vài hàng chữ, ký tên, đóng dấu, rồi trao tờ giấy cho Gennero làm cho ông run lên vì sự vui mừng sâu sắc.

– Bây giờ, thưa đức ông, bấy giờ viên cảnh sát trưởng nói, chúng ta nên bàn đến cuộc âm mưu đang làm cho ngài lo lắng. Tôi đã bảo với ngài rằng những cuộc bắt bớ vô ích đã được thi hành.

– Vậy cần phải bắt giữ ai? Vị thủ tướng run run hỏi. Vào lúc đó, người thừa phát lại đi vào thông báo:

– Ngài đại úy thống lĩnh Altieri xin được yết kiến.

Thủ tướng ra dấu như muốn nói:

– Một lát nữa...

Dường như có một quyết định bất ngờ, Gennero bước tới gần Foscari và nói nhỏ với ông:

– Tôi tưởng rằng đức ông nên tiếp ngay ngài đại úy thống lĩnh.

Foscari nhìn viên cảnh sát trưởng với ánh mắt sâu sắc, rồi ra hiệu cho viên thừa phát lại bước ra, ông đứng lên, giở một tấm màn và bảo Gennero:

– Ông hãy vào đây. Chúng ta sẽ nói tiếp câu chuyện này.

– Đó cũng là ý nghĩ của tôi, Gennero lạnh lùng nói.

Thủ tướng buông tấm màn xuống, trở lại chỗ ngồi, ngay lúc Altieri đi vào trong văn phòng.

Altieri nghiêng mình chào vị thủ tướng và nói:

– Tôi tưởng tìm thấy ở đây ngài cảnh sát trưởng.

– Ông ta vừa mới đi ra, ông bạn thân mến. Tuy nhiên, nếu cần đến, ta có thể cho mời ông ta trở lại.

– Vô ích, viên đại úy thống lĩnh nói. Với một dấu hiệu của Foscari, ông ngồi xuống trên một chiếc ghế.

Altieri tỏ ra hơi già hơn. Những sợi tóc bạc hòa lẫn với mái tóc đen cứng trên hai bên thái dương của ông. Khuôn mặt ông dường như to ra, và những nét chính yếu trên gương mặt xệ xuống; nhưng đôi mắt ông vẫn luôn chiếu ngời một ánh sáng khó chịu dưới đôi mày rậm, và người ta thấy được một ý chí mạnh mẽ trong những nếp nhăn ở trên trán, càng cứng rắn hơn.

Nhiều nỗi lo sợ ghê gớm đang nung nấu trong tâm hồn người đàn ông đó.

Cuộc âm mưu được ông chuẩn bị sắp đến điểm thành tựu.

Và tuy nhiên, ông không có hài lòng. Không phải là kết quả của cuộc mạo hiểm đó làm cho ông lo sợ và buồn rầu. Nhiều chi tiết của chính công cuộc chuẩn bị làm cho ông kinh hãi. Ban đầu, ông bị liên quan vào cuộc âm mưu gần như trái với ý của ông; rồi ông trở thành người thủ lĩnh mà thật ra ông không mong muốn. Cuối cùng tất cả những số phận của cuộc mưu toan quan trọng đó đều đặt lên vai ông.

Thật vậy, lòng khát vọng của ông được thỏa mãn. Ông tin chắc rằng sẽ trở thành thủ tướng vào một thời kỳ mà với cái chức vị đó trang bị cho kẻ được tấn phong một chủ quyền hùng mạnh. Altieri cũng như bao nhiêu người khác đã mơ ước một chủ quyền còn hùng mạnh hơn nữa. Cũng như những người khác, ông đã nghĩ đến sự biến đổi thành ra vương quyền, cái nhiệm kỳ thẩm phán chuyên chế mà ông sắp sửa chiếm đoạt.

Và sự kiêu căng làm cho thái dương ông giật mạnh, sự si mê quyền hành và sự thống trị làm cho ông vô cùng phấn khởi khi ông tự bảo rằng chẳng bao lâu nữa, những vị hoàng đế và những vị quốc vương như Charles-Quint và Francois Ier sẽ buộc phải trọng ông.

Nhưng mà tại sao những sự việc lại đưa đến quá dễ dàng như thế? Tại sao những nhân vật nào đó của nước Cộng hòa tự nhiên đến hiến mình cho ông, trong khi ông lo ngại họ là những kẻ địch?

Có rất nhiều điểm mờ ám trong việc tổ chức cái mưu toan của ông; ông thấy dường như thỉnh thoảng có một vị thần xa lạ và thương người lo lắng cho sự vinh quang của ông.

Những lần khác, ông tưởng tượng rằng Foscari từ lâu đã biết rõ tất cả, rằng Foscari đùa giỡn với ông, để cho ông sống giữa cảnh an ninh hoàn toàn để rồi sẽ đánh ông vào lúc chót.

Bấy giờ, ông siết chặt nắm tay, biểu thị một ý chí mạnh mẽ, với một điều cần thiết dứt khoát là phải chiến đấu.

Và tất cả những điều đó trở thành rắc rối bởi sự si mê của ông đối với Léonore.

Nhưng chúng ta sắp thấy, lòng si mê đó vẫn còn mãnh liệt như những ngày xa xôi lúc mà Altieri thương lượng cùng với Dandolo.

Nhưng mà sự si mê đó như khép kín trong lòng ông.

Léonore làm cho ông sợ hãi, có nhiều lúc ông tưởng chừng như thù ghét nàng. Lòng tin tưởng của ông là sẽ làm cho nàng thiếu nữ bị choáng mắt khi nào ông đặt lên đầu mình chiếc mũ miện quận công.

Đó là một người hậu duệ của những vị thủ tướng. Đôi khi ông thầm nghĩ, có lẽ nàng đã yêu thương Roland bởi vì theo những sự tính xác suất, ông ta sẽ làm thủ tướng; cũng có thể nàng sẽ yêu ta chăng khi nàng sẽ thấy rằng không một ai trong nước Cộng hòa có thể sánh bằng ta về lòng can đảm và sự quyền uy!

Cho nên, đó là hai sự chinh phục mà viên đại úy thống lĩnh thấy được trong sự thành tựu của cuộc âm mưu.

Chinh phục quyền hành, chinh phục người đàn bà để được yêu thương... Hai việc đó hòa lẫn nhau, quyện chặt vào nhau và chống đỡ lẫn nhau thường hơn là người ta tưởng. Và nếu như lịch sử bằng lòng biên chép những sự kiện đa cảm, những cử chỉ trông thấy, thì nhà tiểu thuyết gia có thể tìm kiếm trong những tình cảm vụn vặt của những nhân vật cái nguyên nhân hành động của họ, nơi mà lịch sử nói: Tham vọng, chúng tôi nhiều lúc được phép trả lời: Đó là tình yêu!

Tâm trạng của Altieri như thế đó vào ngày mà ông đến trình diện trước thủ tướng được ông ta quan sát với một ánh mắt dữ tợn, có lẽ ông sẵn sàng đâm chết thủ tướng nếu như có một sự nghi ngờ thoáng qua trong trí ông.

– Ngài đã làm đúng khi đến đây, thủ tướng nói; sự hiện diện của ngài, anh bạn, một sự việc làm cho ta thích thú nhất, và để ta trách móc ngài vì những cuộc viếng thăm của ngài càng lúc càng hiếm.

– Tôi đã lo làm việc cho ngài, Foscari.

– Ta nhận ra ngài ở đó, ông bạn trung thành. Phải, thủ tướng nói tiếp với vẻ sôi nổi, ông bạn... Ta chỉ có ngài là bạn hữu, từ lúc Bembo bỏ đi.

Dù cho Altieri để ý đến như thế nào, ông cũng không thể nhận ra trong giọng nói hoặc là thái độ của Foscari một dấu hiệu nào cho phép ông thừa nhận rằng vị thủ tướng không tỏ ra thành thật.

– Tôi mang đến cho ngài một danh sách mới, ông nói.

Vị thủ tướng có một cử chỉ chán nản.

– Lại thêm những cuộc lưu đày! Thêm những sự bắt bớ!

– Quyền lực của ngài là cái giá đó. Foscari, ngài không còn phải là người đàn ông cương quyết dũng cảm, quyết định mà chúng tôi đã biết?

– Nước Cộng hòa đã bị tàn sát, thủ tướng nói; một nhóm đông quý tộc đã chạy trốn; những ngục thất đầy ắp. Trong hai tháng đã có mười lăm vụ xử tử hình. Lúc ta mạo hiểm đi trong Venise, ta bước đi trong sự im lặng nặng nề, nơi mà xưa kia những tiếng hoan hô vang dậy trên đường đi qua của ta. Đã có khá nhiều máu! Đã có khá nhiều nước mắt! Đã có khá đủ những khăn tang!...

– Nghị lực rất cần thiết cho hành động cuối cùng. Sau việc đó ngài có thể hoàn toàn an tâm đi dự cuộc lễ ngày Một tháng Hai, và tôi xin thề với ngài rằng sẽ không thiếu chi những lời hoan hô vào ngày hôm đó.

– Vậy là ta cần phải tỏ ra tàn nhẫn hơn nữa!

Và Foscari đột nhiên mở tờ giấy do Altieri đưa!

Ánh mắt của ông sáng rực, mũi ông nở phồng ra, và người đàn ông vừa mới thốt ra những lời xoa dịu có một nụ cười ghê gớm khi đọc lướt qua cái danh sách thảm khốc.

Tuy nhiên, Altieri nghe ông ta lẩm bẩm:

– Sao! Cả người này nữa! Mới hôm qua đây ông ta cam đoan với ta lòng tận tụy của ông ta... Và người này! Ôi! Người này, lòng tận tụy của ông ta không làm ta ngạc nhiên...

Đối với mỗi cái tên, Foscari ném ra một lời nhận xét ngắn gọn.

Ông kết luận:

– Ba mươi tám tên!... Ta lo ngại còn có nhiều hơn.

– Không, đã hết, Altieri nói. Những người Venise còn lại đều trung thành với ngài.

Những người Venise còn lại!

Altieri, vừa thốt ra những lời nói đó, có một nụ cười thâm độc.

Ông đứng lên.

– Trong ba ngày, ông nói, tôi sẽ mang đến cho ngài chi tiết về sự bố trí, tôi đã xếp đặt rải dài những tên vệ binh và những tên cung thủ để làm thế nào cho ngài luôn được liên tục bao quanh...

– Ông bạn! Ông bạn thân mến và trung thành!...Vị thủ tướng nhắc lại, vừa đi theo viên đại úy thống lĩnh cho đến cửa.

Vừa quay lại, ông thấy Guido Gennero sau tấm màn bước ra.

– Thưa đức ông, viên cảnh sát trưởng nói, lúc nãy ngài hỏi tôi phải bắt đầu bắt giữ từ người nào, bây giờ tôi xin trả lời ngài: Kẻ vừa mới ở đây đi ra...

– Altieri! vị thủ tướng tái mặt kêu lên.

– Phải, ngài đại úy thống lĩnh, thưa đức ông.

– Ông hãy giải thích, giải thích ngay lập tức, bởi vì ta tự hỏi xem thật sự ta có nghe rõ không hay là ông đã trở thành kẻ điên cuồng!...

Khuôn mặt Foscari đã tái mét, không phải do sợ hãi, mà vì giận dữ. Đây là một trong những cơn giận dữ điên cuồng rất hiếm có ở nơi ông, nhưng nó càng hung bạo hơn, hai gò má ông run run.

Trước khi Gennero có thời gian đáp lại câu hỏi cuối cùng của ông, thủ tướng đã đập mạnh lên bàn chiếc búa dùng để gọi. Chiếc búa nhỏ bằng bạc gãy làm đôi.

– Ngài làm gì thế, thưa đức ông? Gennero kêu lên vừa xông đến trước cánh cửa để ngăn cản không cho ông đi vào.

– Bắt giữ đại úy thống lĩnh...

– Không, thưa đức ông!

– Ta sẽ cho bắt giữ ngay cả ông. Nào! Bọn vệ binh! Tên khốn nạn hãy tránh ra!...

Foscari giơ nắm tay lên, đi đến trước mặt Gennero, hăm dọa.

– Thưa đức ông, viên cảnh sát trưởng lẹ làng nói nhỏ, tôi bị bắt đâu có đáng kể, và dù cho tôi có chết đi nữa! Nhưng nếu như ngài động đến Altieri ngày hôm nay, tất cả sẽ hỏng... Xin ngài hãy vui lòng nghe tôi...

Foscari lùi lại, vừa đưa hai bàn tay lên vuốt trán.

Lúc ấy những tên vệ binh ở cung điện chạy đến và đi vào, với một cố gắng của ý chí mạnh mẽ, ông cố giữ cho gương mặt thản nhiên.

– Thế nào, có việc gì đó?... Ông hỏi vị sĩ quan khi nghe tiếng động vừa chạy đến.

– Thưa đức ông, xin tha lỗi, chúng tôi ngỡ có nghe...

– Ông đã nghe lầm... Hãy để cho ta yên!

Bọn vệ binh ngơ ngác lui ra.

– Bây giờ, ông hãy nói đi, Foscari bảo viên cảnh sát trưởng.

– Thưa đức ông, Gennero nói, tôi nắm tất cả cuộc âm mưu trong bàn tay tôi. Tôi biết ngài đại úy thống lĩnh là vị thủ lĩnh. Giờ đây, ngài biết khá rõ Altieri để thừa nhận rằng trong một trường hợp quá quan trọng như vậy, ông ta đã bắt đầu bảo đảm lòng trung thành, lòng tận tụy của bọn cung thủ và bọn bắn súng hỏa mai. Riêng chỉ có đại đội lính cầm kích là thoát khỏi ông ta; nhưng nó sẽ bị quét sạch như là một cọng rơm bởi cơn giông tố. Nếu như ngài bắt giữ Altieri ngày hôm nay, tôi sẵn sàng làm việc đó một khi ngài nhắc lại mệnh lệnh, trong hai giờ nữa, ngài sẽ chứng kiến một cuộc nổi loạn ghê gớm của quân sĩ. Altieri sẽ được giải thoát, cung điện của ngài bị xâm chiếm... Và bấy giờ quỷ mới biết việc gì sẽ xảy đến.

– Ta bị nguy cơ! Foscari lẩm bẩm.

– Thưa đức ông, Gennero nói tiếp, vừa giả bộ không nghe tiếng kêu than đó, trái lại, rất dễ dàng cho những kẻ âm mưu ở trong một tình trạng an toàn giả tạo, như vậy để ta có thời gian bố trí lực lượng chuẩn bị cho một cuộc đàn áp tàn nhẫn.

Vị thủ tướng trấn tĩnh lại; một ngọn lửa âm u bừng cháy trong đôi mắt ông: Sự hăng hái và cuộc chiến gần kề làm cho ông sôi nổi. Cũng như phần nhiều những gì mà ngày nay người ta gọi là ý thức về đạo đức, luân lý; ông chỉ được phú cho một sự dũng cảm đặc biệt về thể chất.

– Nếu như ngài cho phép tôi có một lời khuyên, Gennero khẩn khoản.

– Hãy nói đi; ngày hôm nay ông giúp cho ta một việc trọng đại, ta cho ông có quyền được khuyên bảo.

– Vậy thì! Thưa đức ông, nếu ở vào địa vị của ngài, tôi sẽ bắt đầu trả tự do cho tất cả những người đã bị bắt giữ theo những danh sách đã được trao cho ngài.

Vị thủ tướng do dự một lúc.

– Không! Ông nói với một giọng u ám. Bởi vì họ đang ở trong ngục thất, họ nên ở lại đó; như thế chắc chắn hơn.

– Nhưng phần đông những kẻ bất hạnh đó đều là bạn của ngài.

– Họ đã trở thành kẻ thù của ta, bởi vì ta đã đánh vào họ; được tự do, họ sẽ đi theo những kẻ âm mưu. Đến khi toàn thắng, ta có thể phóng thích họ lần lượt từ người này đến người khác, và lúc đó sẽ là sự đại độ, trong khi ngày hôm nay có thể là sự nhu nhược.

Gennero nghiêng mình, có lẽ để che giấu một cái nhăn mày thất vọng.

– Tôi thán phục thiên tài của đức ông, ông nói.

– Tốt lắm; ông chắc có danh sách của những kẻ liên kết với Altieri?

– Danh sách chưa đầy đủ, thưa đức ông, tôi đang bổ sung.

– Ông cứ đưa đi, thủ tướng nói vừa mỉm cười làm cho viên cảnh sát trưởng hoảng sợ nổi gai ốc.

Bấy giờ Gennero đọc trong danh sách có khoảng chừng ba mươi tên.

Thủ tướng tự tay mình viết không biểu lộ một dấu hiệu ngạc nhiên hoặc phẫn uất nào, tuy nhiên ông bị rụng rời.

– Họ muốn gì! Bấy giờ ông hỏi.

– Những gì mà người ta thường muốn là lật đổ một chính phủ để giành địa vị: Những danh dự, những cấp bậc, những chức vụ, dĩ nhiên, tất cả đều phải được trọng thưởng công trạng.

– Và Altieri?

– Ông ta muốn được là ngài, thưa đức ông!

Vị thủ tướng ngồi trầm ngâm suy nghĩ thật lâu.

– Làm thế nào và vào lúc nào mà ông đã khám phá ra tất cả việc đó?

– Vào lúc nào? Ngay đêm hôm, thưa đức ông, cho nên hôm nay tôi mang báo cáo đến cho ngài. Làm thế nào? Do những giả thuyết, do những phép quy nạp, do những triệu chứng mơ hồ cuối cùng đã đưa tôi đến chứng kiến một cuộc hội họp của những kẻ âm mưu mà không ai thấy.

– Ở đâu?

– Trên chiếc soái hạm thủy sư.

– Hoàn toàn! Tuyệt diệu! Chà! Chúng ta sẽ dùng võ lực với họ!... Và việc đó vào ngày nào?

– Ngày một tháng hai, thưa đức ông!

– Cái ngày do Altieri chỉ dẫn cho ta như là ngày thuận lợi nhất!...

– Chúng ta còn lại trước mặt chúng ta vài ngày để phá hỏng tất cả sự khích động khốn nạn của bọn tham vọng tầm thường đó. Thưa đức ông, ngài đã vui lòng để cho tôi nói thẳng, tôi sẽ thấy sự việc như vầy: Sáng ngày một tháng hai, ngài sẽ cho đưa đại đội cung thủ và đại đội lính bắn súng hỏa mai lên chiếc soái hạm thủy sư đã được chỉ định cho cuộc lễ. Hai chiếc chiến hạm khác do tôi lựa chọn và được tôi đưa lên gồm những người của tôi, sẽ đến cặp vào hai bên hông chiếc soái hạm vào đúng lúc và sẽ hăm dọa bắn chìm nó. Còn ngài, thưa đức ông, được bọn vệ binh và bọn lính cầm kích hộ vệ, ngài sẽ đến Lido để xuống thuyền. Nhưng ở trên bến, với một hiệu lịnh của tôi, Altieri và bọn người âm mưu sẽ bị bắt giữ. Không có quân đội, họ sẽ không thể chống cự lại, và ngài chỉ còn có việc đi trở về cung điện cho triệu tập Hội đồng và xử ngay bọn tội phạm. Nhưng từ đây đến đó, phải giữ im lặng hoàn toàn, sự an ninh tuyệt đối cho bọn người âm mưu. Đó là kế hoạch của tôi.

– Ta thừa nhận nó, thủ tướng nói. Gennero đứng thẳng lên.

– Thưa đức ông, đến lúc ngài trở về cung điện quận công và bọn bị cáo đứng trước Hội đồng chịu xét xử, ai sẽ tuyên đọc bản công tố trạng? Ai sẽ thiết lập tội trạng?

– Ngài Đại Pháp quan; đó là nhiệm vụ của ông ta.

– Không có vị Đại Pháp quan.

– Ngày hôm đó, sẽ có một vị, Gennero ạ. Hành vi đầu tiên của ta khi vừa trở về cung điện, không phải là trở về suông, mà sẽ chỉ định người kế vị cho Dandolo...Ta nghĩ rằng không cần phải hài rõ danh tính với ông.

Gennero nghiêng mình chào thật sâu.

– Đi đi, bấy giờ thủ tướng nói tiếp với một giọng bình tĩnh; hãy đi đi, nhưng mà ông sẽ trở lại gặp ta bất cứ giờ nào, ban ngày cũng như ban đêm với cái tiếng duy nhất: Cầu Than thở, mà ông sẽ trao cho tên hầu phòng của ta. Nên bổ sung thêm những tin tức của ông, nên hoàn tất bản danh sách của ông, nên chọn lựa đúng chỗ cho mỗi toán người âm mưu, nên tìm hiểu rõ vai trò dành cho mỗi người trong bọn họ, và đến thông báo bằng lời cho ta biết, không được chậm trễ một lúc nào. Đi đi, Gennero... Nên nghĩ rằng ông nắm trong tay ông vận mạng của ta... Và vận mạng của ông.

Vừa khi Gennero sắp sửa lui ra:

– Thêm một lời nữa... Hồi lúc nãy ông nói rằng Roland Candiano, theo ông, phải trở về Venise?

– Đó là ý kiến của tôi, thưa đức ông, Gennero nói, vừa rung động.

– Ông có nghĩ rằng ông ta sẽ trở về trước ngày 1 tháng 2 không?

Viên cảnh sát trưởng hình như suy nghĩ.

– Ông ta có hiểu biết nhiều hơn mà ông ta không muốn nói ra không? Ông nghĩ thầm.

– Thế nào? Ông không trả lời?

– Tôi đối chiếu những giả thuyết, thưa đức ông.

Thành thật, tôi không tin rằng người đàn ông đó có thể trở về trước ngày 12 hoặc ngày 15 tháng hai.

Gennero rút lui sau lời nói đó vừa nghĩ thầm:

– Hãy đỡ lời nói đó, nếu như mi có thế! Chà! Mi do dự cho ta những gì ta yêu cầu mi, trong lúc mà ta mang đến đời sống cho mi!... Roland Candiano, ông ta sẽ không có mặc cả!... Và rồi bây giờ, dù cho xảy đến việc gì, công việc của ta cũng rõ ràng... Chào, ngài thủ tướng.

Sau khi Gennero đi rồi, vị thủ tướng ngã dựa vào chiếc ghế bành lớn của ông với tâm trạng vô cùng chán nản.

Hai bàn tay để lên đầu gối, chân mày nhíu lại, đôi mắt chiếu sáng mãnh liệt và nét mặt biến đổi, ông dường như gợi nhớ một quang cảnh ghê gớm nào đó.

Có ai ở gần bên ông tất sẽ nghe ông lẩm bẩm:

– Tất cả công cuộc âm mưu đó có là gì ở bên cạnh sự báo thù của Candiano đang trù tính?... Ông ta ở đâu... Ông ta đang làm gì?... Ông ta phải trở lại... Ông ta sẽ làm tổn hại cho ta do chỗ nào?... Ông ta sẽ đánh bằng cách nào?...

Do những lời nói đó, người ta có thể đo lường được nỗi kinh hãi mà Roland Candiano đã gây cho Foscari.

Tuy nhiên ông đứng lên, sửa lại gương mặt cho bình thản và ông còn tươi cười nữa, rồi gõ lên bàn để gọi viên thừa phát lại, ra lịnh cho mở rộng hai cánh cửa văn phòng. Và sau khi bảo đảm rằng chiếc áo giáp nằm đúng chỗ ở phía trong chiếc áo khoác, rằng cây dao găm dễ dàng rút ra khỏi vỏ, ông đi vào phòng khách lớn.

Ông thấy Altieri. Ông thấy những nhân vật chủ yếu trong số những người âm mưu đi thẳng đến trước mặt ông.

Một lúc, đôi mắt ông ném ra những tia sáng, và ông nhìn lại viên đại úy vệ binh, có lẽ để sắp sửa ban lịnh cho ông ta.

Nhưng trông thấy Gennero đứng trong một góc, đôi mắt nhìn sững ông, nhắc nhở ông nên bình tĩnh.

Nét mặt cau có của ông dãn ra.

Ông bắt đầu mỉm cười lại những lời chào hỏi ân cần.

– Thưa đức ông, Altieri nói, ngày kết hợp của thủ tướng với Biển Adriatique sắp đến. Tất cả những chi tiết của cuộc lễ đã được quy định, trừ ra một điểm: Chúng tôi chưa biết đức ông sẽ đi trên chiếc chiến hạm nào...

– Trên chiếc soái hạm thủy sư, ông bạn thân ạ...Không phải là thông lệ sao?...

Altieri nghiêng mình với một nụ cười đắc chí.

– Ta tin rằng bây giờ ta có thể bỏ đi, Gennero tự bảo thầm, quả thật ông biến mất, vừa xoa hai bàn tay.

– Nhân tiện, trong cuộc lễ đó, thủ tướng nói tiếp, ông bạn Altieri thân mến, ông bạn xứng đáng, ngài nên luôn luôn ở bên cạnh ta, không phải là ta lo ngại sự xúc cảm nhỏ nào của dân chúng, mà ta muốn làm vinh dự cho ngài... Cũng như là cho tất cả, thưa quý ngài; ta muốn rằng ngài sẽ ở gần bên ta...

Và vị thủ tướng, tươi cười, thanh thản, đi trở về những gian phòng của mình, điềm nhiên, không nao núng, đi ngang qua giữa hai hàng những người âm mưu đang kính cẩn nghiêng mình chào...