Một người kỹ nữ như Imperia ở Venise cũng giống như là một Quốc gia trong Quốc gia. Nàng là thành phần của cơ cấu xã hội. Thay vì phục tòng theo thị hiếu nhất thời của tình nhân, trái lại, nàng là trung tâm hấp dẫn. Đó không phải là một vệ tinh vay mượn ánh sáng chói lọi của vị thân vương hoặc là của người trung lưu. Đó là một thiên thể tỏa ra ánh sáng rực rỡ và nó vạch trong bầu trời một quỹ đạo lộng lẫy của sự sinh tồn. Những nhà quyền quý là những người lệ thuộc của nàng. Dinh thự của nàng không kém dinh thự của nhà Dandolo. Những người tình nhân thoáng qua trong đời nàng như là những chiếc bóng. Ở Venise, có vị Thủ tướng, vị Giám mục, viên Đại Pháp quan, người kỹ nữ, viên đại úy thống lĩnh. Nàng làm một chức vụ, gần như là một giáo quyền. Không có một thời đại nào khác, dù cổ xưa hoặc là cận đại, không tán dương người kỹ nữ đến mức độ đó. Đời thượng cổ là sự tôn sùng vẻ đẹp thuộc về nghệ thuật điêu khắc, và Phryné[1] được ca tụng như là một pho tượng tuyệt mỹ. Những thời đại mới xem người kỹ nữ như là một “phương tiện” ái tình dễ dãi – ái tình không có tình yêu, những Marguerite Gautier là những hiện tượng ngoại lệ, gần như là những quái trạng. Thời đại Phục hưng thừa nhận người kỹ nữ trong đời sống công cộng.
Imperia, với sắc đẹp lộng lẫy, chói lọi bởi trí thông minh và vẻ duyên dáng đầy hấp dẫn của nàng, ưu thế ấy sẽ có một vai trò quan trọng nếu như nàng không bị hoàn toàn phó thác cho những sự đam mê của con tim và xác thịt của nàng. Do đó, địa vị của nàng thấp hơn khả năng nàng có. Nàng là mẹ của đứa trẻ đáng quý, có một sự tương phản lý thú giữa hai mẹ con. Ở nàng thiếu nữ, con gái nàng, đó là... tất cả sự tiết hạnh, vẻ diễm lệ và sự giản dị, nàng có thể tự nâng cao lên từ sự tương phản đó. Nhưng do lòng ghen tương và mối tình dục luôn cháy bỏng, cho nên nàng cũng chỉ là một người đàn bà tầm thường mà người đời nhận xét rằng nàng chỉ là tấm đá lát đường làm lệch hướng của chiếc xe lộng lẫy đang chạy trên một con đường thẳng tắp.
Cuộc hôn lễ được Imperia quyết định ngay trong buổi tối mà Bembo đã chỉ định ngày tiến hành. Nàng đã tổ chức trong ba ngày, đã lập xong chương trình, nàng ra lịnh cho người quản gia của mình thi hành từng điểm một.
Nàng có khá đông số người trong cái dinh thự rộng lớn mà nàng đã nhận của Jean Davila, con số về những người đàn bà của nàng gồm thị tỳ, hầu gái, người đọc sách, người thoa bóp, người hầu phòng, lên đến mười lăm người. Mười hai tên gia nhân mặc quần áo thêu không có nhiệm vụ nào khác hơn là biểu diễn và tiếp khách. Nàng có ba thư ký, và thơ tín của nàng khá nhiều để chứng minh cho con số của những người thư ký đó. Nàng chu cấp cho những nhạc công để họ chơi lục huyền cầm, thêm nữa là những thi sĩ. Chúng ta chưa tính đến những người đầu bếp, những người đàn bà giặt giũ, những người chèo thuyền để chèo những chiếc du thuyền mỹ lệ của nàng, cuối cùng là những người tôi tớ sai vặt. Số người đó do một người quản gia thân tín cai quản mà sau cái chết của Imperia, theo người ta nói, ông ta đã rút lui với một tài sản riêng lên đến một trăm ngàn đồng đuy ca vàng.
Đến ngày lễ, Imperia dẫn theo viên quản gia, đi vòng bên ngoài và bên trong dinh thự, chỉ dẫn sự bày biện, trang trí. Nàng cho dời chỗ mấy pho tượng, hoặc một vài chậu hoa, thay đổi món nước giải khát, kem nước đá pha rượu, mứt và rượu, cho đặt vài tấm thảm, và cuối cùng, nàng trở về phòng của mình hoàn toàn hài lòng.
Nàng tỏ ra nóng nảy, cười không đúng chỗ, có lúc đột nhiên tái mặt hoặc buồn rầu không duyên cớ.
Đến năm giờ nàng đi vào phòng của con gái như chúng ta thấy, Bianca sống gần như cấm cung ở tận cùng dinh thự.
Việc giam cầm đó còn bị giám sát chặt chẽ kể từ lúc Sandrigo đưa nàng thiếu nữ trả về cho người mẹ của nàng. Thỉnh thoảng mới có một cuộc đi dạo của nàng với Bianca, giờ đây nàng cho những tên gia nhân được võ trang đi theo hộ vệ, Bianca không còn tự do đi ra vào ban đêm như thuở xưa.
Giờ đây cuộc sống của Bianca thật vô cùng buồn thảm khi ở bên cạnh thân mẫu nàng.
Cuộc sống buồn bã đó càng làm tăng thêm bởi mối tình thầm kín của nàng mà một vực thẳm xa lạ vừa chia cách giữa nàng với Imperia. Trước kia, giữa hai mẹ con nàng, đó là tình thương lai láng, những buổi trò chuyện kéo dài, và Bianca chỉ có một sự lo sợ: đó là khía cạnh bí mật trong đời sống riêng tư của mẹ nàng mà nàng không sao được sáng tỏ. Giờ đây không còn những sự mặn nồng trong những buổi trò chuyện thân mật. Bianca thấy dường như mẹ nàng ngày càng xa lánh nàng.
Việc chuẩn bị chu đáo của buổi lễ càng làm cho nàng thêm ngấm ngầm lo sợ. Nàng nghe những bước chân đi lại ồn ào; các thị tỳ của nàng nói rằng việc đó có liên quan đến một sự bất ngờ lớn mà người ta dành cho nàng.
Bianca run sợ.
Nàng thấy vắng mẹ nàng suốt trong hai, ba ngày đó.
Khi Imperia bước vào phòng nàng, nàng thấy mẹ mình có một vẻ mặt tàn nhẫn và lạnh lùng mà trước đây nàng chưa từng thấy.
Thật vậy, sự ghen tương đang trỗi dậy trong trái tim nàng kỹ nữ.
Nàng đi vào, dẫn theo một người đàn bà mà hai tay nâng một cái tráp.
– Hãy để cái đó ở đây, Imperia nói, và đi tìm những món còn lại.
Người đàn bà vâng lời và sau đó quay trở lại, tay cầm một chiếc áo dài lộng lẫy bằng tơ trắng. Bà đặt chiếc áo dài lên chiếc ghế trường kỷ, tiếp đến là những vật trang sức vụn vặt khác như khăn choàng, dây nịt, giày bằng tơ.
Bianca nhìn thấy sự chuẩn bị chu đáo đó mà thêm lo sợ khủng khiếp. Khi người đàn bà đi ra, Imperia gọi con gái đến gần bên nàng, hôn lên trán nàng, và mở cái tráp ra.
Nàng lấy ra một xâu chuỗi trân châu có vẻ đẹp rực rỡ, một chiếc lược cũng được điểm bằng những hột trân châu màu bạc và một cái khóa dây nịt cẩn trân châu. Cuối cùng, một cái mão nhỏ gồm có một hàng kim cương, một hàng hồng ngọc, ở trên chót cái mão có đính một viên trân châu to đẹp lạ thường.
– Con nói sao về những món châu báu này, con trẻ, nàng kỹ nữ hỏi.
– Nó thật là tuyệt diệu, thưa mẹ.
– Nó còn tuyệt diệu hơn nếu như được con đeo vào.
– Con đeo vào mình, thưa mẹ?...
– Phải, ta muốn thấy, đó là một thị hiếu của đàn bà; con có thể chiều theo một thị hiếu nhỏ của mẹ chớ? Ta muốn thấy con đeo những món nữ trang đó và chiếc áo dài trắng trông như thế nào...
– Thưa mẹ, mẹ muốn gì đến con? Thiếu nữ kêu lên. Ôi! Mẹ hãy nói đi, con muốn biết sự thật hơn, dù cho nó ghê gớm đến thế nào...
– Này con trẻ! Có phải là một việc quá kinh khủng không, đây là cuộc lễ đẹp đẽ nhất từ lâu mới được tổ chức ở Venise.
– Thưa mẹ, thế là để cho con tham dự cuộc lễ mà mẹ đã cho đem đến những món nữ trang đó?
– Phải, con trẻ, ta muốn rằng con phải thật lộng lẫy, thật đẹp đẽ. Con đã quá đẹp rồi! Ta muốn rằng mọi người phải ngạc nhiên khi con xuất hiện trước mắt Venise như là một giấc mơ của thi sĩ hoặc là một pho tượng thánh mẫu của nhà nghệ sĩ. Ta muốn được hãnh diện vì con. Nghe đây, con trẻ, con không còn ở lứa tuổi tự giam mình như là con đã làm; những tư tưởng về sự cô độc của con cuối cùng sẽ giết con chết. Nên ta, ta muốn cho con sống! Con biết rằng ta chỉ có một mình con ở trên đời này, rằng con là tình thương duy nhất của ta...
Những lời nói yêu thương và âu yếm đó, Imperia thốt ra đầy mâu thuẫn, tương phản giữa ý nghĩa và âm điệu. Nàng dường như bị kích thích quá độ bởi một cơn phẫn nộ ngấm ngầm mà nàng chưa dám bộc lộ.
Nàng đột nhiên ngừng lại, ngắm nhìn con gái với vẻ thâm trầm và lẩm bẩm:
– Phải, con xinh đẹp!... Kẻ nào yêu thương con, kẻ nào thuộc về con quả thật sẽ cảm thấy say mê đắm đuối... Trong khi ta...
Bianca sợ hãi nắm lấy hai bàn tay của mẹ! – Mẹ có sao không, thưa mẹ? Nàng kêu lên. Những lời nói lạ lùng mà mẹ vừa thốt ra có ý nghĩa gì? Ôi!
Mẹ làm cho con sợ hãi, mẹ ơi!
Imperia cố gắng làm một động tác.
Nàng gượng cười và nét mặt trở lại bình thản.
– Thật đúng, nàng nói, ta điên cuồng, hãy tha thứ cho ta, con trẻ. Ta hơi nóng nảy... Ta nghĩ rằng lần đầu tiên, con xuất hiện trong một cuộc lễ.
Nàng vội quay về chiếc ghế trường kỷ, nơi để chiếc áo dài.
– Hãy nhìn xem. Bianca, nàng nói, vẫn tiếp tục cười, cái áo dài này thích hợp với con một cách tuyệt vời, chính ta đã trông coi việc may cắt và một khi mặc vào, một khi được trang điểm với những món nữ trang, con sẽ thành như một vị hoàng hậu... Và sẽ không có vị hoàng hậu nào lại không ganh tị với con... Nhưng đã sắp đến giờ, con trẻ... Ta muốn chính tay ta mặc cho con, để không cho một chi tiết nào làm giảm đi nét cân đối mà ta đã chăm chút cho con...
– Thưa mẹ... Bianca bỗng nhiên nói, con sẽ không tham dự buổi lễ này.
Imperia giật mình, một tia hy vọng như soi sáng vẻ mặt nhăn nhó của nàng. Tuy nhiên cần phải quyết định về Bianca, một trận chiến đấu quyết liệt giữa sự ghen tương và tình mẫu tử đang lay động dữ dội trong tâm hồn của người mẹ.
Nếu như Bianca gặp phải một nguy cơ, tất mẹ nàng sẽ không chút do dự nào quyết liều chết để cứu nàng. Nhưng Bianca, được Sandrigo yêu thương, tự nhiên trở thành một kẻ tình địch của nàng. Và kẻ tình địch như thế nào? Với tất cả vẻ đẹp rực rỡ của tuổi thanh xuân, càng xinh đẹp hơn bởi trang phục lộng lẫy và bởi một ngọn lửa linh động trong đôi mắt của nàng làm tươi thêm đôi má luôn hơi hơi tái xanh.
– Mẹ biết rằng, thiếu nữ nói tiếp, những cuộc lễ được tổ chức trong dinh thự này luôn luôn gây cho con một sự ghê tởm. Mẹ biết rằng con đã đau đớn biết bao nhiêu, và những gì con cố gắng làm nhằm đưa mẹ ra khỏi cuộc sống mà bao điều bí mật đang đè nặng lên tâm hồn con.
– Ôi! Nếu như nó có thể chống lại ta, Imperia khao khát nghĩ thầm; nếu như nó có thể lẩn tránh, đừng đi đến... Để cho chàng không thấy nó!....
– Con phải làm thế nào giữa những người mà con không hề quen biết và cũng không muốn quen biết? Thiếu nữ nói tiếp.
– Đó là cần thiết, con ạ, Imperia nói với giọng nghẹn ngào.
– Cần thiết! Con không hiểu. Và chính điều đó đã giết chết con, ám ảnh trong tư tưởng của con, làm con hoảng hốt trong những đêm mất ngủ, con không hiểu được những gì xảy ra ở xung quanh con. Con không hiểu được, thưa mẹ!
– Con muốn nói gì? Nàng kỹ nữ ấp úng.
– Mẹ hãy nghe con nói; đã từ lâu và nhất là kể từ buổi ra đi của con đến Mestre, có những việc làm cho con ngạåt thở và con cần phải nói với mẹ. Con cảm thấy rất nghiêm trọng và đã đến lúc buộc lòng con phải nói ra. Chúng ta hãy mở rộng con tim chúng ta, thưa mẹ, và chúng ta cố gắng hiểu nhau.
Bianca nói với sự cương quyết lạ lùng.
Chưa bao giờ mẹ nàng thấy nàng như thế. Bà thán phục nàng, nhưng bà cũng lo ngại nàng nhiều hơn. Cuộc so gươm ghê gớm của tình yêu và lòng ghen tương trở nên quyết liệt. Bà cảm thấy những nhát đánh dứt khoát sắp được tung ra.
– Con hãy nói đi, ta sẽ trả lời theo yêu cầu của con.
– Vậy thì, trước hết con muốn biết tại sao sự hiện diện của con trong buổi lễ này là cần thiết, chính mẹ đã nói ra lời ấy; tại sao ngày hôm nay chớ không phải ngày hôm qua; tại sao mẹ muốn rằng con phải xuất hiện ở nơi phòng khách của mẹ, mà bấy lâu mẹ vẫn luôn giữ không cho con nghe cả những tiếng ồn ào?
– Tại vì thời gian đã thay đổi, con trẻ; tại vì... Con không hiểu rằng con đã đến tuổi mà những sự lo nghĩ mới phải đi vào trong tâm trí sao? Ngày hôm qua con vẫn còn là con nít, ngày hôm nay con là thiếu nữ, con phải theo qui luật chung, và ngày kia con sẽ trở thành một thiếu phụ...
– Việc đó có nghĩa là mẹ gả con lấy chồng? Bianca hỏi vừa tái xanh mặt.
– Thật đúng!
– Trong trường hợp đó, mẹ đã chọn lựa sẵn người đàn ông cho con?
– Việc đó cũng đúng nữa, Imperia nói, vừa sa sầm nét mặt.
– Nếu như con nói với mẹ rằng con không muốn, rằng hạnh phúc của con là được như hiện nay. Nếu như con tha thiết van xin mẹ thêm một lần nữa là đưa con đi xa khỏi Venise, thì mẹ cùng đi với con?
– Ta trả lời với con rằng cuộc hôn nhân của con rất cần thiết.
– Cũng vẫn lời nói đó! Cần thiết cho ai? Chao ôi! hãy nói đi, mẹ!
– Cho ta! Imperia nói to.
Giữa người mẹ và đứa con gái có một sự im lặng báo trước cơn giông tố. Imperia cúi đầu. Nàng bị lay động bởi những cái rùng mình, đôi mắt nàng đăm chiêu. Bianca trái lại, đang tìm kiếm ánh mắt của mẹ nàng, chính nàng cũng hết sức xúc động, nhưng tỏ ra quyết đi đến cùng câu chuyện. Việc thông báo bất ngờ cuộc hôn nhân của nàng đã làm cho nàng bối rối. Nàng hiểu rằng còn rất nhiều chuyện để biết, do đó nàng cần phải duy trì sức lực.
– Đây này, giọng nàng chầm chậm, những gì đã làm cho con kinh hãi, thưa mẹ. Ờ mẹ có những điều mờ ám mà con muốn là sáng tỏ. Thường thường, trong những đêm trường thao thức, con đã để cho dòng tư tưởng nóng sốt của con trôi theo những sự quay cuồng. Con luôn tự hỏi tại sao ở lứa tuổi thơ ngây của con lại phải xa mẹ. Con tự hỏi tại sao, nay hoàn cảnh đã đưa con về gần mẹ, mẹ lại chắn một bức tường ngăn cách giữa cuộc sống của hai mẹ con ta. Tuy nhiên, con cảm thấy rằng mẹ rất thương yêu con, và con, con hết lòng thương yêu mẹ... Cho nên có một việc gì đó đã chia rẽ mẹ con ta!... Mẹ chỉ cho con đi ra ngoài ban đêm, lúc trời chạng vạng, và mẹ đã cẩn thận che giấu mặt con. Chính mẹ, người ta cũng cho rằng mẹ muốn che giấu. Ở đây, trong dinh thự của mẹ, trong ngôi nhà của mẹ, con sống quạnh hiu như là ở trong một ngôi nhà riêng biệt. Con đã đau khổ nhiều, con đã khóc nhiều vì cuộc sống đó. Thưa mẹ, đó là những gì ghê tởm nhất trong những bí ẩn đó, con hiểu rằng về phía của mẹ, mẹ cũng khổ sở như con. Và đối với những điều bí mật như vậy, có một lý do mạnh mẽ hơn cả mẹ!... Nhưng, chưa phải hết. Con cũng tự hỏi tại sao không bao giờ mẹ nhắc với con về cha con.
– Cha của con! Imperia ngắt lời âm vang.
– Vậy con, con không có một người cha sao? Thế con là một đứa con gái không có tên sao?
Câu hỏi bất ngờ của Bianca với sức đè nén của tình cảm lâu nay cuối cùng được đưa ra ánh sáng.
Imperia ngả mình trên một chiếc ghế bành. Trong cuộc đời làm kỹ nữ của mình, nàng không bao giờ tiên liệu một câu hỏi như thế, một sự bất hạnh như thế. Và rằng, một ngày kia, con gái của mình sẽ tò mò muốn biết về tên của người cha nó.
Chao ôi! Tại sao nàng lại có một đứa con gái làm chi! Tại sao nàng quá yêu thương đứa trẻ đó! Tại sao tình cảm đó đã lần hồi thấm sâu vào quả tim khốn nạn của nàng! Tại sao, đã có được một đứa con gái, nàng là người kỹ nữ, đứa con gái đó lại là một tiên nữ tinh khiết, tính tình thẳng thắn và cương quyết, một trí thông minh tuyệt vời, được trời phú cho những đức tính cao quý!...
Vào phút đó, Imperia cảm thấy lo ngại một sự chết chóc.
Nàng quên lãng tất cả! Sandrigo và Bembo, buổi lễ và cuộc hôn nhân!
Một sự nhục nhã ê chề đè nặng lên trái tim nàng, nàng là kẻ luôn luôn chỉ biết có sự trơ trẽn...
– Con hãy im đi! Nàng ấp úng. Con hãy im đi! Ôi Bianca, con không biết rằng con đang khuấy động những sự nhục nhã về cuộc đời mẹ...
Nàng vừa thốt ra lời nói đó, tự cảm thấy ghê tởm về cuộc đời mình, nó lần lượt hiện ra như là một tấám màn che bỗng nhiên bị xé toạc ra trước mắt nàng.
Bianca nắm chặt hai bàn tay của mẹ. Nhìn thẳng vào đôi mắt ấy như muốn đọc thấu những ý nghĩ của mẹ mình.
– Những sự nhục nhã! Nàng lẩm bẩm với một giọng đầy đau đớn, những sự nhục nhã! Chao ôi! Thưa mẹ, mẹ nói quá nhiều hoặc là quá ít...
– Ta van con. Bianca.
Nàng thiếu nữ ôm chặt mẹ vào trong đôi cánh tay.
– Mẹ hãy nói đi, nàng nói với vẻ cương quyết.
Imperia giấu chiếc trán vào lồng ngực của nàng trinh nữ, dường như những vai trò đã đảo lộn mà người kỹ nữ là đứa con gái đang thú nhận tội lỗi với người mẹ. Trong tư thế đó, Imperia nói:
– Con muốn biết sao?
– Phải, con muốn biết!
– Cuộc đời ta, con trẻ đáng thương... Một cuộc đời đầy may rủi và ô nhục... Con có biết cái tên của mẹ con đang mang không!... Con nói đến cha con... Một tên cướp chưa bao giờ trông thấy con, không hiểu biết cả sự hiện hữu của con...
– Ôi ghê tởm!... Ôi khủng khiếp!...
– Phải, Bianca con ạ, ghê tởm và khủng khiếp, đó là sự bí mật mà con hỏi ta, bởi vì con đã hỏi thì buộc ta phải nói với con rằng, khi ta đi ngang qua, người ta nhận ra ta, và biểu lộ một sự thán phục nhục mạ, họ bảo với nhau: Kia là Imperia, người kỹ nữ danh tiếng!...
Bianca tái mặt, kinh tởm.
Cố nén những giọt nước mắt muốn tuôn ra, nàng cắn chặt môi cho đến rướm máu để khỏi bật ra tiếng kêu la tuyệt vọng và nhục nhã từ con tim đau đớn dâng lên và trong khi Imperia khóc nức nở, nàng thiếu nữ nhẹ nhàng ru mẹ trong đôi cánh tay ấm áp của mình.
Rồi Bianca nói, với giọng thiết tha âu yếm:
– Đừng bao giờ nhắc lại một lời nào về những điều đó nữa, thưa mẹ, mẹ yêu dấu, những lời nói mà con đã hỏi mẹ, con sẽ quên hết... Đừng bao giờ nữa, ôi! Đừng bao giờ, cả ý nghĩ của con, lời nói của con sẽ không bao giờ đánh thức nơi mẹ về những kỷ niệm đó. Quá khứ đã chết, cuộc đời đang mở rộng trước mắt chúng ta, vẫn còn đẹp đẽ. Chúng ta sẽ cùng đi chung, chúng ta sẽ đến một nơi xa lạ mà không một ai biết chúng ta, nơi mà chúng ta có thể sống với gương mặt thật, nơi mà con sẽ tự hào nói về mẹ: “Người này là người mẹ yêu dấu của tôi”.
Những lời nói cuối cùng đã đánh thức mạnh mẽ vào tâm trí của Imperia.
Nàng làm một động tác kềm chế, cố đè nén sự xúc động của mình.
Đi! Rời khỏi Venise! Không còn gặp lại Sandrigo nữa!
Điều đó đối với nàng thật quá sức.
Người mẹ đã có một lúc ưu thắng; tình cảm của người kỹ nữ lại sống dậy với những mối dục tình chớp nhoáng mà chỉ cần một giờ đồng hồ cũng đủ làm cho nó kích động, cũng như là một giờ đồng hồ nhiều khi đủ làm cho nó suy thoái với tính đa dâm như lửa, vô liêm sỉ và trơ trẽn của nàng...
Những gì nàng vừa nói ra chỉ đơn giản làm nhẹ bớt nỗi uẩn khúc trong lòng.
– Đi! Nàng nói, hỡi ôi! Đó sẽ là hạnh phúc của ta; nhưng mà không thể được!
– Không thể được! Bianca kêu lên ngạc nhiên khi thấy mẹ nàng vẫn khăng khăng sau lời thú tội ghê gớm, tim nàng phập phồng, tựa như sắp tan vỡ.
– Đừng tra hỏi ta nhiều hơn, nàng kỹ nữ lại nóng giận nói tiếp. Chỉ nên biết rằng từ cuộc đời quá khứ của ta, nó đã dồn ta vào cảnh tuyệt vọng, và ta bị nguy cơ nếu như con không bằng lòng cứu vớt ta.
– Hãy nói đi, thưa mẹ, con sẵn sàng.
– Vậy thì! Con trẻ, cuộc hôn nhân đó... Cuộc hôn nhân mới đó có thể cứu được mẹ. Con đừng có tưởng rằng ta muốn hy sinh hạnh phúc của con. Người đàn ông đó đã thú nhận với ta về tình yêu chân thành của ông ta đối với con... Nàng nhíu mày khi nói như thế... người đàn ông đó ở Venise đang giữ một địa vị được mọi người ao ước. Ông ta mạnh mẽ, trẻ, đẹp... Quá đẹp trai khiến cho nhiều thiếu nữ muốn được ở vào địa vị của con... Trung úy Sandrigo, Bianca, được dành cho một tương lai tốt đẹp. Sống bên ông ta, con sẽ giàu sang, được trọng vọng, được kính nể, và mẹ của con sẽ chết đi, sung sướng khi được biết con sung sướng.
Nàng kỹ nữ lại khóc nức nở.
Nàng thương cho số phận của chính mình khi gợi nhớ đến Sandrigo và thật sự thán phục việc hy sinh của nàng đối với con gái của mình, xóa đi những gì đã thỏa thuận với Bembo.
– Không bao giờ! Cả người này, lẫn một người nào khác, Bianca run run kêu lên.
– Con phải yêu thương ông ta, Imperia nói tiếp, dường như nàng không nghe nói, dù chỉ là để báo ơn ông ta, bởi vì chính ông đã cứu thoát con và đưa con về gần bên mẹ.
– Không bao giờ!... Ôi! nhất là kẻ đó! Con thù ghét ông ta!
– Con thù ghét ông?
– Phải, thưa mẹ!
– Tại sao? Ông ta đã làm gì đến con?
Bianca đỏ mặt và liên tiếp tái xanh:
– Đã làm gì đến con... Không có gì cả!
– Thế thì... ai? Nào hãy nói đi...
Nàng kỹ nữ thăm dò diễn biến tình cảm con gái với sự chú ý.
– Đến lượt con, thưa mẹ, con van xin mẹ, đừng có hỏi con nhiều hơn, Bianca ấp úng.
– Con có muốn ta nói cho con nghe điều gì đang xảy ra ở trong lòng con không. Bianca.
Nàng thiếu nữ run run.
– Con thù ghét Sandrigo, bởi vì con đang yêu.
– Con!...
– Con yêu thương kẻ đang thù hận Sandrigo, con yêu, khốn nạn cho con! Con yêu thương Roland Candiano!
– Roland Candiano! Bianca nói với một sự ngạc nhiên thành thật. Con không biết người đàn ông đó.
– Con biết ông ta! Đó là kẻ đã bắt cóc con ở đây, kẻ đã đến trình diện ban đầu ở đây với ta được giới thiệu là y sĩ, kẻ đã ẩn núp trong ngôi nhà ở Mestre. Ông ta là kẻ đã thề nguyền đem đến sự bất hạnh và cái chết cho ta, kẻ mà ta thù hận, còn con, con lại yêu thương, khốn nạn cho con, con yêu thương Roland Candiano!
Bianca thốt ra một tiếng kêu đau đớn. Sự phát hiện điều có liên quan đến mối tình của nàng và tên họ người đàn ông được nàng thương yêu, bỗng chói sáng trong tim và tâm trí nàng.
Nàng ngã ra phía sau, bất tỉnh.
Imperia ném một cái nhìn về đứa con gái của mình với sự đổ vỡ thảm hại, mơ hồ, nó còn xa lạ với chính nàng. Nàng ngồi xuống, trầm ngâm, chống tay lên đầu gối và hai bàn tay ôm lấy cằm, không hề nghĩ đến việc cứu chữa cho đứa con mình.
Bianca, mặt mày trắng bệch, mắt nhắm lại, như là một tấm màn che khuất sự bí mật của trái tim dịu dàng và của tình yêu, ngực nàng bất động, như đã chết ở dưới chân mẹ nàng.
Trong vòng mười phút trôi qua, tư tưởng của nàng kỹ nữ thay đổi mạnh mẽ từ cực này sang cực kia trong thế giới của những mối dục tình.
Phải, đó là cả một thế giới của những mối dục tình mà nàng đã từng lăn lộn giữa những đám mây đen dày đặc của những dục vọng thấp hèn.
Một trong những cực đó có tên Sandrigo.
Cái cực kia, tên Roland Candiano.
Và đây là những gì từ từ nhớ lại trong tâm trí của nàng mà nàng đang tìm cách xếp lại thứ tự những việc trước đây còn rời rạc.
Nàng đã yêu thương Roland.
Và cái động từ yêu thương có một nghĩa rộng rãi, phong phú, một chiều hướng thâm sâu, một sự tượng trưng tuyệt đối. Nàng đã yêu thương Roland, rồi đi sâu vào những mối tình kế tiếp của mình, nàng không tìm thấy lại cảm giác giống như ban đầu. Những vị thân vương, những vị hồng y, những vị tướng lãnh, những nhà quý tộc, và trong những sự tình cờ của thị hiếu yêu đương bừa bãi, nàng hiến dâng cho cả những người chèo thuyền, những kẻ chăn dê, những tên cướp. Tất cả những người đó nối tiếp nhau trong mối tình một năm, một tháng, một ngày, một phút. Tất cả mọi người đều mang đi từ nơi nàng cái cảm giác vô tận của dục vọng. Nàng đã cướp đi tất cả hồn vía của những người đó. Đối với bọn họ, vòng tay ân ái của nàng dịu dàng hoặc là thô bạo, kích động hoặc là tình tứ, đã để lại nhiều kỷ niệm sâu sắc không thể phai mờ được. Phải, thực sự, nàng đã yêu thương tất cả họ. Nhưng không một ai để lại ở nàng một kỷ niệm nào trong trái tim hoặc trong tâm trí nàng. Nàng đã lấy họ, rồi bỏ rơi họ, gây ra bao vụ phá sản, gieo rắc những sự tuyệt vọng. Nàng đi vào xã hội như là một ánh sao băng rực lửa vụt ngang qua bầu trời, được chiêm ngưỡng, và bị kinh sợ, huy hoàng và ghê gớm.
Không. Không có gì cả trong tâm hồn nàng. Những diện mạo nhiều vô số của những kẻ mà xác thịt của nàng đã làm cho điên đảo, mà những nụ hôn của nàng tựa như những vết cắn đã gây cho trạng thái hoan lạc đê mê. Những diện mạo đó chuyển động mơ hồ; không một diện mạo nào nổi bật lên trong trí tưởng tượng của nàng với sự khêu gợi thật mạnh mẽ mà tình yêu đã tạo ra. Và sau nhiều năm chậm chạp trôi qua, người đã được yêu thương vẫn còn sống mãi trong tâm trí của kẻ đã yêu thương. Từ những cử chỉ, giọng nói, tướng mạo đến ánh mắt, nụ cười... Vĩnh viễn được gắn chặt như là một lớp dung nham nhẵn kết tinh thành kim cương.
Riêng, chỉ một mình Roland Candiano đứng vững trên những cảnh điêu tàn đó.
Nàng đã yêu thương người đó!
Nàng yêu thương chàng...
Giờ đây, bất ngờ do một thị hiếu nhất thời của những giác quan, nàng đã ngủ vào trong đôi cánh tay của Sandrigo. Sandrigo là gì đối với nàng? Một kẻ vũ phu có sức mạnh thô bạo, một sinh vật giống như nàng ở tư tưởng, theo như nàng nghĩ là đẹp trai, không thiếu bộ điệu thanh nhã, nhưng hung bạo, tinh quái, giọng cười chế nhạo, ánh mắt man rợ. Đó là người đàn ông có cái gì tương xứng với nàng, Imperia. Nàng đã tìm ra ở đó người đàn ông được tạo đúng kích thước của nàng. Và tính thị hiếu nhất thời mới đó không giống những tính thị hiếu nhất thời xưa của nàng. Nàng run run khi tưởng nhớ đến ông ta... Phải, Sandrigo vượt hơn cả những người khác! Phải, mối dục tình của nàng đối với ông ta là thật sự.
Đó là những gì Imperia mơ tưởng trước đứa con gái yêu của nàng đang nằm bất tỉnh dưới chân nàng.
Và nàng hiểu rằng còn có việc khác nữa, nàng cần phải đi sâu hơn nữa xuống vực thẳm, hoặc ít ra là ném xuống đó một cây đuốc để thấy cho rõ ràng.
Tại sao, khi nghĩ rằng Sandrigo yêu thương Bianca, nàng lại tỏ ra giận dữ?
Và đồng thời, tại sao việc biết rõ Bianca yêu thương Roland Candiano, lại gây cho nàng một sự đau đớn chưa từng có?
Bỗng nhiên, sự thật hiện ra trước mắt nàng, chói lòa:
Nàng yêu thương Sandrigo bằng tất cả xác thịt, và nàng yêu thương Roland bằng tất cả con tim.
Mối dục tình thật sự của nàng đối với tên cướp chỉ được dùng để che đậy mối tình yêu bất diệt của nàng đối với Roland!
Nàng thuộc về Sandrigo, phải; tất cả những sự đam mê bồng bột của sự khoái lạc, sự ghen tương phát xuất nơi nàng chỉ do một điều duy nhất là Sandrigo yêu thương Bianca.
Nhưng nàng sẽ chết đối với một nụ cười của Roland.
Và cái ý nghĩ rằng một người đàn bà khác yêu thương Roland đối với nàng không thể chịu đựng nổi.
Và người đàn bà khác đó, chính là con gái của nàng!
Lần lần, đi sâu vào tư tưởng của mình, nàng khám phá ra ở nơi đó mối thù hận đối với đứa con gái được nàng tôn sùng biết bao cho đến ngày hôm nay. Nàng chậm chạp cúi xuống bên Bianca.
Và nàng đang quỳ gối, gương mặt gần sát gương mặt của Bianca. Bỗng một quyết định thật ghê rợn đang trỗi dậy trong con người đáng nguyền rủa của nàng.
Vào lúc đó, Bianca tỉnh lại.
Đôi mắt nàng mở ra. Nàng trông thấy. Nàng nghe.
Bianca trông thấy cái gương mặt mà ban đầu không nhận ra. Nàng nghe những lời nói làm cho nàng lạnh giá vì kinh hãi và khủng khiếp. Cái gương mặt nhăn nhó bởi sự thù hận, với đôi mắt nẩy lửa, đôi môi co rúm, cái gương mặt tái mét đầy vẻ đe dọa, có phải là gương mặt của mẹ nàng không. Và những lời nói ghê gớm tuôn ra, đó là Imperia, đó là mẹ nàng đang lẩm bẩm:
– Ôi! Nếu như nó đừng tỉnh dậy... Chết luôn!...
Bianca nhắm mắt lại, có cái trực giác chớp nhoáng rằng mẹ nàng có lẽ sắp giết chết nàng.
– Bianca! Nàng kỹ nữ gọi.
Nàng thiếu nữ chờ một lúc, rồi mở mắt ra.
– Con đã bị một cơn choáng váng, Imperia nói, nhưng sẽ hết ngay con ạ.
– Phải, con tin chắc không có gì cả.
– Đây này, uống đi, Imperia nói tiếp, rồi đưa cho con gái một ly thuốc bổ.
– Không, không, Bianca kêu lên với một sự khủng khiếp, sự từ chối mang nhiều ý nghĩa.
– Con không muốn uống sao?
– Thật vô ích, con cảm thấy hoàn toàn hồi phục, con xin thề với mẹ... Nhưng, chúng ta đã nói gì, vào lúc con mắc phải cơn choáng? À phải rồi! Rằng đêm nay mẹ sẽ tổ chức một cuộc lễ lớn, phải không?
– Thật vậy, con trẻ, chúng ta cũng có nói đến những chuyện khác.
– Chúng ta đừng nên nói gì cả, con van mẹ, đừng gì cả, chỉ nên nói đến cuộc lễ mà thôi. – Mà con đã từ chối tham dự.
– Con có nói như thế sao?... Vậy thì, con đã lầm...
Con muốn tham dự, con muốn thấy...
– Thật sao? Imperia ngạc nhiên kêu lên.
– Phải, phải, thật sự... Hãy đi đi... Để cho con mặc quần áo... con muốn được xinh đẹp, theo như lời mẹ bảo.
Imperia choáng váng, đi ra không thấy rằng Bianca không còn thốt ra tiếng gọi mẹ nữa, không nhận thấy những lời nói liếng thoắng cuồng nhiệt của con gái mình. Vả lại, nàng quá bận lo nghĩ về những gì đang xáo động trong lòng nàng. Với tất cả sự ghen tương mâu thuẫn, nàng lẩm bẩm:
– Tại sao nó thay đổi ý kiến?... Tại sao bây giờ nó muốn làm cho xinh đẹp để đi dự cuộc lễ đó?...Bianca còn ở lại một mình, bắt đầu đóng kín cửa phòng.
Khi những thị tỳ của nàng gõ cửa xin giúp nàng mặc quần áo, nàng bảo rằng nàng sẽ tự mặc lấy, dặn họ đừng quấy rầy nàng với bất cứ một lý do nào.
Lúc bấy giờ nàng bắt đầu gom vài món đồ nhỏ lại gói thành một gói nhỏ.
Nàng mặc vào quần áo ấm, trùm lên đầu một áo tơi choàng và mở hé cánh cửa trổ ra hành lang, nơi đó Bembo đã đi đến một lần. Hành lang đó ngăn cách gian phòng của Bianca với phần dinh thự còn lại. Bên tay mặt, nó dẫn đến phòng ăn, nhà bếp và nhà ở của bọn gia nhân. Bên tay trái, nó dẫn đến một cầu thang chật hẹp mà Bianca biết rõ. Chính tại đây, thuở xưa, nàng cùng mẹ đi ra ngoài trong những cuộc đi dạo cô đơn rất thích thú, dọc theo các bến tàu ở Lido, trong phong cảnh thần tiên với những đường chân trời xa thẳm.
Hành lang vắng vẻ.
Với bước chân nhẹ nhàng và run rẩy, nàng thiếu nữ đi vào hành lang. Đến cầu thang, nàng đi xuống và đứng trước một cánh cửa thấp gài chặt ở bên trong bằng những chốt cửa lớn. Nàng chỉ cần đẩy chốt cửa, và cánh cửa mở ra. Một lúc sau, nàng ra đến bên ngoài. Nàng vội vã bước đi, không hề nghĩ ngợi, để khoảng cách càng xa càng tốt giữa mẹ nàng và nàng.
Lúc đó vào khoảng tám giờ tối, bóng đêm trùm xuống các bến sông và những đường phố nhỏ vẫn còn vắng vẻ.
Bianca dừng lại cách dinh thự năm trăm bước, nơi một con đường nhỏ trổ ra một con sông mà nàng không biết.
Lúc bấy giờ, tim của nàng bắt đầu đập mạnh, nàng nhận ra tình trạng khủng khiếp của nàng.
Đi đâu? Làm gì? Rồi nàng sẽ ra sao?
Không có bạn hữu, không còn có mẹ, không có nhà cửa.
Nàng cô đơn, hầu như không có tài sản, chỉ riêng một ít tiền và vài món nữ trang được nàng mang theo.
Nàng đang lo sợ.
Một lúc, nàng tưởng chừng như muốn trở lui vào trong dinh thự, để phải nhìn cảnh người ta coi thường mẹ nàng, lại đương đầu với bà và chống cự lại bà.
Nhưng cái hình ảnh đầy ghê tởm đang hiện ra trước mắt nàng: Gương mặt nhăn nhó của Imperia cách gương mặt nàng hai đốt tay, và lời nói của mẹ còn đâu đây:
– Ôi! Nếu như có thể nó chết luôn!
Bấy giờ, do câu chuyện đã gây ra nỗi đau lòng cho nàng làm cho nàng thêm phần xao xuyến: Mẹ nàng là gì? Một người kỹ nữ! Bà đã nói ra. Bà đã xác nhận, thú thật việc đó. Một người kỹ nữ? Bianca đã có nghe nói đến điều đó, và cái khái niệm mơ hồ về cuộc sống xa hoa và dâm ô không xa lạ với nàng. Mẹ của nàng, một người kỹ nữ!...
Vậy thì, việc đó có thể lướt qua trong tâm trí của bà. Nàng sẽ vui vẻ biết bao nếu như nàng có thể an ủi cho thân mẫu! Nàng sẽ hạnh phúc biết bao nếu như nàng có thể giả bộ không hiểu và cố quên đi dĩ vãng nhơ nhuốc của mẹ.
Nhưng mà mẹ nàng, là kỹ nữ, bà hành động theo người kỹ nữ.
Ôi! Nếu như nàng có thể chết!
Cuối cùng, Bianca chạy trốn thẳng trước mặt, cố cho mau ra đến con sông.
Nàng đến gần người chèo thuyền nàng gặp đầu tiên.
– Ông có vui lòng đưa tôi đi ngang qua đầm nước mặn lớn được không?
– Tôi, không được, thưa phu nhân. Chiếc du thuyền của tôi quá nhỏ, và đôi khi có những luồng gió lớn. Cần phải đến sông Đại-Giang, bà sẽ tìm được những gì bà cần đến.
– Sông Đại-Giang? Bianca ngơ ngác... Phải đi ngõ nào?
– Nếu như phu nhân cho phép, người chèo thuyền nói với giọng lễ độ thanh cao theo truyền thống của người bình dân thành Venise, tôi xin có vinh hạnh được hướng dẫn bà.
Bianca gật đầu cám ơn. Người chèo thuyền bước đi, nàng đi theo ông ta.
Mười phút sau, họ đứng trên bờ sông Đại-Giang, và Bianca rùng mình khi trông thấy chỉ cách hơn hai trăm bước là mặt tiền của dinh thự Imperia vừa được người ta bắt đầu thắp đèn sáng trưng.
– Này, Pietro! Người chèo thuyền kêu lớn.
Một người đàn ông từ một chiếc du thuyền lớn có buồm đứng dậy.
– Có việc gì thế?
– Một bà hành khách cho anh.
– Tốt, Pietro nói vừa nhảy lên bờ. Phu nhân muốn đi du hành?
– Tôi muốn đi ngang qua đầm nước mặn lớn.
– Tốt, đây là việc của tôi. Chiếc Sirena sẽ đưa bà đi ngang qua như một mũi tên, nó biết đường đi. Xin phu nhân vui lòng xuống thuyền.
Bianca quay lại định thưởng cho người chèo thuyền đã hướng dẫn nàng một đồng tiền, nhưng người này đã kín đáo biến mất.
Nàng thiếu nữ vịn vào bàn tay ông chủ thuyền của chiếc Sirena và bước xuống thuyền. Thầy Pietro đã đánh thức hai người thủy thủ và một cậu bé tập sự đang ngủ ở đằng mũi; Bianca ngồi vào dưới chiếc lều, chiếc Sirena bắt đầu lướt trên mặt nước.
– Cần phải đưa phu nhân lên tại điểm nào ở trên bờ biển?
– Tại điểm nào?
– Phải, đầm nước mặn rộng lớn...
– Vậy thì, gần con đường đi Mestre.
❀ ❀ ❀
[1] Kỹ nữ người Hy lạp (Thế kỷ IV trước TC giáng sinh). Praxitèle dùng nàng làm mẫu cho những pho tượng Aphrodite của ông (Nữ thần Hy lạp về Sắc đẹp và Tình yêu, được người La Mã gọi là Vénus). Bị tố cáo là nghịch đạo, nàng được tha bổng bởi những người héliastes vì sắc đẹp của nàng.
