Như người ta có thể thấy, từ lâu Roland đã tổ chức ở Venise một hệ thống kín đáo dành bảo đảm cho sự đi lại của chàng.

Ngoài chiếc thuyền buồm mà chúng ta thấy chàng đi trên đó, chàng có ở Lido ba chiếc tàu lớn khác có thể đổ bộ một lượt vào một lúc ước hẹn, với ba trăm chiến sĩ.

Để không gây sự chú ý, những chiếc tàu đó vẫn đi buôn đều đặn ở dọc theo bờ biển, nhưng không bao giờ đi xa. Nó chỉ vắng mặt trong thời gian ngắn, trái lại khi tàu chuyên chở hàng hóa trở về, thì việc bốc giở hàng được thực hiện một cách chậm chạp có tính toán. Không bao giờ có hơn một chiếc tàu đi khỏi trong số bốn chiếc, thành thử ra Roland luôn có sẵn ba chiếc thuộc quyền sử dụng.

Trên nhiều điểm khác nhau trong thành phố, những chiếc du thuyền chạy mau đậu thường trực đợi chàng, để nếu cần, đi ngang qua đầm nước mặn lớn chia cách Venise và đất liền.

Trên đất liền, ba trạm ngựa được bố trí từ đầm nước mặn cho đến các khe núi La Piave.

Nhờ những sự sắp đặt đó, Roland hoặc là một người phái viên của chàng, trong vài giờ đồng hồ, có thể đi đến Hắc-Động và trở lại.

Roland và Scalabrino đi thẳng đến chính một trong những chiếc du thuyền đó. Chiếc du thuyền này được cột ở trên sông Đại-Giang, không xa dinh thự của Altieri.

Sau khi trao đổi mật hiệu với chủ thuyền, hai người đàn ông đi xuống, những người chèo lập tức điều khiển với tài khéo léo nhanh nhẹn phân biệt những người thủy thủ vào thời kỳ đó mà con người chưa thể trông cậy đến sức mạnh của máy móc.

Roland nằm xuống dưới chiếc lều.

Như thói quen, Scalabrino ngồi ở đằng sau lái.

Chiếc thuyền đi ngang qua trước dinh thự Altieri.

Roland không giở những tấm màn cửa lên. Chàng nhắm kín đôi mắt dường như lo ngại trông thấy tòa dinh thự do một kẽ hở.

Nếu như đôi mắt của chàng nhìn sững lên tòa dinh thự u ám vào lúc đó, ắt hẳn chàng trông thấy một cửa sổ còn ánh đèn.

Đó là cửa sổ phòng của Léonore.

Trong gian phòng đó, Léonore nằm yếu ớt, tái xanh, đôi mắt mở to, đang mơ màng, trong khi cha nàng ngồi trong chiếc ghế bành cách vài bước, đang canh giữ.

Léonore mơ màng...

Về việc gì?...

Hỡi ôi!... Hạnh phúc của nàng mất mát, cuộc đời của nàng tan nát giờ đây là đối tượng duy nhất trong những sự trầm tư của nàng, và những tư tưởng của nàng lượn quanh Roland.

Bỗng nàng giật mình.

Trong đêm tối im lặng hoàn toàn, tiếng nhịp đều của những cây chèo đã đập vào tai nàng.

Nàng nhổm đầu lên, lắng nghe.

Dandolo không rời mắt khỏi nàng. Ông thấy cái cử động, cái nỗ lực của nàng làm, ông đi đến cửa sổ, vén tấm màn cửa.

– Không có gì cả, con ạ, ông nói... Con nên yên tâm...

– Con có nghe, Léonore lẩm bẩm.

– Ta thấy một chiếc du thuyền lúc đi ngang qua trong bóng tối... Ta thấy ngọn đèn hiệu đỏ của nó...

– Chà!...

– Nó đi mau... Nó biến mất...

Cái đầu của Léonore rớt xuống gối và Dandolo trở lại ngồi vào chỗ cũ trong chiếc ghế bành.

– Con thấy, ông nói, con không nên lo sợ như vậy mỗi khi có tiếng động nhỏ. Vả lại có cha ở đây, con đừng lo ngại gì cả.

Nàng ra dấu nhẹ, dường như muốn nói rằng nàng tin tưởng nơi ông, và nhắm mắt lại.

Chiếc du thuyền đã lướt qua nhẹ nhàng và mau lẹ như một con chim biển, dưới những cửa sổ của dinh thự Altieri; chẳng bao lâu nó ra đến đầm nước mặn.

Khi nó cặp vào bờ, trời vẫn còn tối.

Roland và Scalabrino vội nhảy lên mình ngựa và đến tảng sáng, họ đặt chân xuống đất trước ngôi nhà nhỏ ở Mestre.

– Thân phụ ta? Roland hỏi vào lúc Juana đến mở cửa cho chàng.

– Bình an vô sự, thưa đức ông, nhưng mà Bianca...

Roland đi vào. Scalabrino ra dấu cho nàng thiếu nữ hiểu rằng Roland đã biết rõ việc mất tích của Bianca.

Lúc đi vào, Roland thấy cha ngồi ở trong gian phòng lớn ở tầng trệt, gần bên một ngọn lửa ấm áp.

Chàng đi đến, âu yếm ôm ông trong hai cánh tay.

– Ai ôm ta như vậy? Người mù hỏi.

– Con, Roland nói với một giọng nghẹn ngào, con...Con trai của cha.

– Con trai của ta?...

– Hỡi ôi! Cha vẫn chưa nhận ra giọng nói của con sao?

Người điên giữ im lặng.

Scalabrino và Juana ngắm nhìn quang cảnh thương tâm đó với một nỗi xúc động khó tả.

Tuy nhiên ông lão Candiano dùng những bàn tay mà sự già yếu làm cho run rẩy, tìm cách kéo Roland vào lòng.

Đứa con trai của ông quỳ xuống.

Trong sự chuyển động đó có một sự lo lắng ghê gớm.

– Cha! Cha! Đứa con trai của Candiano kêu lên.

Ông lão đã ôm chiếc đầu của Roland, ông sờ, ông mó như là những người mù thường làm, theo cách diễn tả tuyệt vời của người đời, tìm cách thấy rõ ràng với những ngón tay của họ.

– Phải! Ông lẩm bẩm, đây đích xác chiếc đầu của một người đàn ông thông minh và tốt. Nếu như ta có một đứa con trai ta muốn rằng nó được giống như thế.

– Con trai của cha đang ở trước mặt cha! Con trai của cha đang ở dưới chân cha!

– Ta nhớ lại... Phải, ta tin rằng ta nhớ lại... Dường như thuở xưa ta có một đứa con trai... Nhưng có lẽ đó là một giấc mơ điên cuồng... Khi ta nhìn lại trong lòng ta, khi ta đi xuống trong đêm tối vĩnh viễn thương tật mù lòa của ta, khi ta gợi nhớ lại trong tim ta những hình ảnh xa xưa, dường như là đã biến mất cả, quả thật, ta thấy hình như là thuở xưa, thật lâu về trước, ta cũng đã sống như những người đàn ông khác và rằng đôi mắt của ta lúc đó, đặt niềm hoan lạc lên những người thân yêu của ta... Ông là ai?... Tại sao ông bảo rằng mình là con trai của ta?... Và nếu như ta đã có một đứa con trai, chắc chắn nó đã chết cũng như là những vật đã chết mà có lúc ta nghĩ đến... Ta không còn có con trai nữa...

Người điên dịu dàng đẩy chiếc đầu của Roland mà ông ôm trong hai bàn tay ra. Đứa con trai của ông đứng dậy. Một tiếng than dài làm căng lồng ngực của chàng. Ông lão Candiano đã bình thản sưởi ấm hai bàn tay trước ngọn lửa của lò sưởi.

Tuy nhiên, ông nói thêm:

– Juana, con trẻ, hãy lo tiếp đãi thích đáng vị quý tộc ngoại quốc đó; mặc dù sự điên cuồng đã thúc đẩy ông tự xưng là con trai của ta, ông ta phải được đối xử tử tế. Dường như thuở xưa ta chỉ cần ra hiệu là một đám đông gia nhân vồn vã xung quanh những người khách lạ đến thăm viếng. Thời kỳ đó nay còn đâu? Và thời kỳ đó có bao giờ hiện hữu không?

Roland lắc đầu.

Chàng thấy hiển nhiên rằng cha mình có thể không bao giờ sẽ phục hồi lại lý trí.

Chàng quay sang Juana như để hỏi ý kiến của nàng.

– Tuy nhiên, nàng lẩm bẩm, có hai lần, ngài kêu gọi con trai của ngài và nguyền rủa Foscari.

– Vậy là, em nghĩ...

– Rằng những ánh chớp lý trí thỉnh thoảng soi sáng chứng mất trí của ngài.

– Và chỉ có thế sao?

– Đó là tất cả những gì tôi hiểu, thưa đức ông.

Roland bước đi vài bước lặng lẽ.

Rồi chàng trở lại với Juana:

– Thân phụ ta không thể ở lại đây được nữa, chàng nói.

– Tôi cũng tin như vậy, Juana nói vừa biến sắc.

– Hãy thổ lộ tất cả tư tưởng của em đi, Roland nói tiếp với một giọng thật dịu dàng và vừa nhìn sững vào đôi mắt của Juana.

– Kẻ đã đến có thể trở lại, nàng nói vừa cúi đầu ngó xuống đất.

– Và rồi sao?...

– Có lẽ lúc đó ông ta sẽ làm hại đến ngài thủ tướng cũng như ông ta đã làm hại đến nàng thiếu nữ...

– Nhưng em sẽ có ở đó để bảo vệ cho thân phụ ta...

– Thưa đức ông!...

– Thế nào?...

– Tôi sẽ giết chàng, vì tôi đã thề giao trả thân phụ ngài bình yên vô sự, nhưng sau đó tôi sẽ tự vận. Ngài hãy hỏi Scalabrino, tại sao tôi nói như thế...

Juana thốt ra những lời cuối cùng với một giọng yếu ớt và lấy tay che mặt. Nàng không than khóc. Nhưng những cái rùng mình liên tiếp lay động nàng.

– Juana đáng thương! Tội nghiệp cho cô bé Juana! Roland nghĩ thầm vừa ngó sững nàng với một ánh mắt xót thương vô hạn.

Chàng cầm lấy hai bàn tay nàng:

– Em thương yêu gã đàn ông đó nhiều lắm sao!...Chàng lẩm bẩm. Em có biết rằng gã đã muốn giết chết Scalabrino không?

Nàng không trả lời.

Chỉ một cái rùng mình mạnh hơn chứng tỏ những sự đau lòng của nàng.

– Đây là một điều bất hạnh lớn, Roland nghĩ. Chàng nói tiếp:

– Ta sẽ đưa thân phụ ta đến một nơi an toàn. Chính em cũng được yên thân ở nơi đó... Em gái yêu dấu của ta, ta kính trọng nỗi khổ đau và mối tình chung thủy của em... Nhưng hãy để cho ta hướng dẫn em... Hãy cùng đi với thân phụ ta...

Juana nhìn thẳng vào mặt chàng.

Một quyết định đau đớn hiện lên nét mặt nàng. Roland bị xúc động bởi vẻ tái xanh và vẻ hốc hác trên gương mặt đó.

– Thưa đức ông, Juana nói với một giọng bình tĩnh, dường như những gì nàng sắp nói đã được quyết định từ lâu trong tâm trí của nàng, thưa đức ông, xin tha lỗi cho tôi... Tôi chờ ngài trở về... để nói với ngài...

– Nói đi, em gái yêu dấu của ta, hãy nói đi đừng lo ngại... Hãy bạo dạn nói tất cả với ta, bởi vì dù em có nói gì đi nữa, ta vẫn giữ một lòng tri ân đến hết cuộc đời ta. – Thưa đức ông, tôi không thể ở lại bên cạnh thân phụ của ngài... Thưa đức ông, xin tha thứ cho tôi, tôi cần phải đi đến Venise...

– Đây là những gì ta lo sợ, Roland lẩm bẩm.

Và chàng lớn tiếng nói tiếp:

– Đến Venise!... Vậy thì, được, em sẽ đi với ta...Cùng với Scalabrino... Cùng với hai người anh trai thương mến em!... Sẽ bảo vệ cho em, sẽ che chở cho em...

Juana lắc đầu.

– Tôi cần phải một mình đi đến Venise, nàng nói.

– Để gặp lại Sandrigo, có phải không? Roland hỏi rất dịu dàng.

– Để bảo vệ cho chàng, thưa đức ông.

– Chống lại ta? Chống lại Scalabrino?

Nàng vặn vẹo hai bàn tay trong một cử chỉ lo sợ gần như điên cuồng.

Nàng nức nở, cuống cuồng, ấp úng:

– Thà là tôi chịu một ngàn cái chết đau đớn hơn là động tay đến hai người các ngài... Đến ngài, là tất cả những gì tôi thương mến và tôn kính ở trên đời. Cầu mong cho tôi phải chịu sét đánh chết nếu như có bao giờ một ý nghĩ sát nhân nào kích thích tôi chống lại ngài!... Nhưng còn chàng, chàng là trái tim trong trái tim tôi, cái tư tưởng của tình yêu đã làm cho tim tôi phập phồng từ lúc trái tim đó biết yêu đương... Tôi linh cảm, tôi thấy nhiều biến cố xấu, điều gở... Chà! Ngài cao cả và mạnh mẽ, thưa đức ông. Trong tâm hồn của ngài, ngài đã tha thứ cho Sandrigo. Ngài đã quyết định chừa chàng ra... Để chừa cho chính bản thân tôi. Tôi trông thấy điều đó ở trong đôi mắt ngài. Sandrigo sẽ không có gì để lo ngại ngài cả... Nhưng...

– Nói hết đi, Juana... Hãy nói đi... Bởi vì con tim của ta cùng đập điều hòa với tất cả những lời nói của em.

Juana làm một cố gắng, lau khô nước mắt đang nóng bỏng đôi mắt của nàng.

– Phải, nàng nói tiếp, trong khi một cái rùng mình co quắp lay động nàng, tôi cần phải rải tất cả tư tưởng của tôi dưới chân ngài. Ôi! Tôi đã suy nghĩ dài dòng suốt trong mười ngày ghê gớm vừa trôi qua. Tôi thấy trước việc gì sẽ xảy đến dường như là tấn thảm kịch mà tôi lo ngại đã được thực hiện... Ngài sẽ chừa Sandrigo, thưa đức ông, ngài sẽ làm cái việc đó vì tình thương đối với tôi, tôi biết rõ. Nhưng mà chàng, chàng sẽ không chừa ngài ra. Chính là việc đó mà tôi muốn ngăn cản...Ôi! Với mọi giá... Chỉ riêng cái ý nghĩ rằng Sandrigo và ngài sẽ đối diện nhau đủ làm cho tôi lạnh giá và kinh hãi.

– Thế là, em muốn đi đến Venise? Không có gì có thể làm cho em thay đổi ý kiến?

– Không có gì cả, thưa đức ông... Tôi sẽ đi.

Đôi mắt hiền lành màu nâu của nàng sáng rực một ngọn lửa lạ lùng.

Chắc chắn, vào lúc đó, nàng đang ở trong một trạng thái tâm hồn của những kẻ tuẫn tiết đầu tiên, thay vì lo sợ khổ hình, lại đi tìm cái chết với một sự hăng hái hân hoan.

– Nạn nhân đáng thương! Roland lẩm bẩm. Được, chàng nói thêm, em được tự do, Juana. Nhưng em phải nhớ mãi rằng có hai người anh trai luôn tưởng nhớ đến em. Và nếu như em cần đến một sự hy sinh, nếu đến lúc nào đó, em cảm thấy nỗi tuyệt vọng tràn ngập trong tâm hồn đau đớn của em, em sẽ nhớ rằng, em có thể tìm nơi nương náu ở trong tấm lòng ruột thịt của ta...

Cắn chặt hai hàm răng để khỏi bật khóc nức nở, Juana gật đầu ra dấu.

– Em biết ngôi nhà Dandolo, ở trong đảo Olivolo? Roland nói tiếp.

– Biết...

– Chính ở nơi đó bất cứ giờ nào, ngày cũng như đêm, em có thể đến tìm chúng ta. Hoặc là ít nữa sẽ luôn luôn có một kẻ nào đó để báo tin cho chúng ta. Em hiểu rõ không, em gái?

– Vâng, thưa đức ông.

– Tốt... Bây giờ, em muốn đi lúc nào?

– Ngay lập tức.

– Ngay lập tức! Làm sao! Ít nữa hãy để ta chuẩn bị cho em...

– Tôi đã dự trù tất cả, thưa đức ông. Cách đây ba ngày, sau những cuộc bàn cãi với chính mình, tôi đã quyết định xong kế hoạch. Đã ba ngày nay, một chiếc xe đợi chờ tôi ở ngôi quán gần đây để chở tôi đến bờ đầm nước mặn. Tại đó, tôi sẽ đi chiếc du thuyền chở đò công cộng cho đến Venise. Ôi! Nàng nóng nảy nói thêm, không có một lúc nào để phí. Có lẽ đã mất quá nhiều thời giờ... Giã từ, đức ông; giã từ, Scalabrino...

Gã khổng lồ ôm chặt Juana vừa gầm vang những lời nguyền rủa điếc tai.

Đến lượt Roland siết chặt nàng trong đôi cánh tay.

Bấy giờ Juana chậm chạp đi về phía ông lão Candiano.

Nàng quỳ xuống vừa lẩm bẩm:

– Ngài mà con thương yêu, ngài mà thuở xưa người chết được con tôn kính đã hết lòng thương yêu, xin tha thứ cho con đã xa rời ngài. Linh hồn của người chết đã gọi con là con gái của bà vừa ban phúc lành cho con, nếu như còn hiển hiện ở xung quanh mình chúng ta, ắt hiểu rõ tấm lòng của con và biết rõ những nỗi xâu xé đau đớn mà con đã chịu khi quyết định...

Có phải chăng là một cử động cố ý?

Có phải chăng sự biểu lộ mơ hồ của một tư tưởng người điên?

Hai cánh tay của ông lão duỗi ra và bàn tay gầy gò đặt lên trên đầu nàng như cho một lễ ban phép lành.

Bấy giờ, nàng đứng lên và bước đi, vừa ra một cử chỉ cuối cùng từ giã Roland và Scalabrino.

Một lúc sau, nàng vượt qua ngôi vườn và biến mất trên đường lộ. Hai người đàn ông đứng yên lặng suốt nhiều phút dài.

Một cử động của ông lão mù nhắc lại sự chú ý của đứa con trai.

Roland quay sang ông.

Vào lúc đó, Scalabrino chỉ ông lão như muốn hỏi chàng quyết định thế nào.

– Thưa đức ông, anh nói, nếu như ngài muốn, tôi sẽ phụ trách đưa ngài lão thủ tướng đến Hắc-Động.

Roland lắc đầu.

– Thưa đức ông, Scalabrino nói, anh hiểu lầm ý nghĩa của cử chỉ đó, tôi xác nhận với ngài rằng thân phụ ngài sẽ được hoàn toàn an toàn ở Hắc-Động. Việc đã xảy ra trong vụ giải thoát cho Bembo đã khiến cho các vị thủ lĩnh đề phòng. Bây giờ, chúng ta có luôn luôn một số người dự bị ở trong Động, và ngài biết nó rất dễ bảo vệ.

– Thân phụ ta sẽ đi đến Venise, Roland nói.

– Đến Venise!...

– Mi hãy sửa soạn. Hãy tìm thuê ở Mestre một chiếc xe nào đó để chở ba người chúng ta.

– Còn những con ngựa của chúng ta?

– Bỏ lại ở trạm. Chúng ta sẽ tìm cách để đi vào Venise vào lúc chập tối.

Scalabrino lẹ làng bước ra.

Một giờ sau, anh trở lại với một chiếc xe mui trần do một nông dân điều khiển.

Roland tính toán giờ khởi hành để đến Venise đúng lúc đã dự định. Khi đến giờ, chàng đưa thân phụ lên xe.

Ông lão để yên không chống cự. Ông còn bằng lòng hỏi:

– Đưa ta đi đâu?

Roland có một tia hy vọng vội trả lời:

– Đến Venise, thưa cha! Đến Venise, cha có nghe không? Đến Venise nơi cha đã cai trị, nơi cha đã ở trong cung điện quận công với bà vợ Silvia và đứa con trai Roland của cha.

Nhưng ông lão phác một cử chỉ lãnh đạm.

– Venise! Ông nói. Ta có nghe nói rằng đó là một tòa đô thị đẹp đẽ...

– Hỡi ôi! Hỡi ôi! Roland lẩm bẩm.

Chàng ngồi bên cạnh cha cùng với Scalabrino, tìm gặp lại chiếc du thuyền nơi chàng đã bỏ lại và trở vào

Venise hai giờ đồng hồ sau khi mặt trời lặn, nghĩa là vào đêm tối.

Thế là Roland bố trí cho thân phụ ở trong ngôi nhà đảo Olivolo.

Có ai biết sự hy vọng huyền bí nào đã thôi thúc chàng đi đến quyết định đó?...