Ban đầu Roland cảm thấy bị lôi xuống đáy nước và bàn chân chàng đạp mạnh. Chàng ở trong một trạng thái thần kinh bị kích thích quá độ khi người ta thực hiện những sự phi thường.
Sự phi thường rơi vào cái phút chưa từng có, là Roland có thể lấy lại sự bình tĩnh, phối hợp những tư tưởng của mình, trù tính tức khắc tình hình và hiểu ngay những gì cần phải làm:
Đừng nổi lên ngay trên mặt nước.
Một loạt đạn bắn vãi lốp đốp xuống mặt nước: đó là những viên đạn súng hỏa mai.
Roland lội giữa hai dòng nước, vừa tìm cách vượt đi mau theo mỗi sải tay, vừa tránh xa chiếc Cầu Than thở. Gần nửa phút trôi qua như thế. Vào lúc đó, Roland cảm thấy cần phải thở bằng mọi giá. Nằm ngửa trên mặt nước, chàng thoáng thấy lờ mờ những chiếc bóng đang đu đưa. Chàng hiểu rằng đó là lườn của vài chiếc du thuyền buộc cạnh nhau. Bấy giờ, với một cái đạp chân mạnh, chàng trồi lên và đầu chàng nhô lên giữa hai chiếc du thuyền cột sát với nhau. Hai bàn tay bám chặt vào hông thuyền, Roland hít mạnh vào với một vẻ khoái trá mãnh liệt làn không khí trong sạch mà những luồng gió bão đang quét tan tác, làn không khí của tự do!
Vào lúc đó, một chiếc đầu khác nổi lên gần bên chàng.
Scalabrino hiện ra, thở phì phì.
Họ không nói với nhau gì cả.
Chẳng bao lâu Roland lặn xuống và dẫn theo người bạn.
Cả hai cùng làm một thao tác, đến lúc họ nổi lên mặt nước thở, họ đã ở cách cây cầu hơn một trăm sải. Xung quanh họ, bến sông vắng lặng.
Giờ đây, một đám mưa lớn rơi trên thành phố Venise. Họ chỉ thấy lờ mờ những ngôi nhà và tòa cung điện quận công, như bị nhận chìm trong bóng nước.
Thêm hai lần nữa, họ lội giữa hai dòng nước.
Lần cuối cùng nổi lên mặt nước, họ đã rẽ quanh khúc sông, và cây Cầu Than thở, tòa cung điện quận công, tòa ngục thất đã xa khuất.
Lần này, Scalabrino trèo lên một chiếc thuyền cột vào một cây cọc.
Roland theo anh và nằm dài, thở nhẹ dưới chiếc lều bằng da được người bạn khép kín. Ở sau lái, Scalabrino tìm thấy chiếc áo choàng rộng của người chèo thuyền, lấy khoác lên vai. Rồi anh mở dây, cầm lấy cây chèo, đẩy mạnh chiếc thuyền đi.
Roland nằm ngửa dưới chiếc lều, mặt xoay về phía bầu trời, dưới trận mưa như trút nước, đôi mắt mở rộng. Chàng nhìn, lắng nghe, có thể nói chàng muốn tận hưởng tất cả cuộc sống.
Và cũng như vào lúc sắp chết, vào cái phút mà chàng tìm lại được cuộc sống, cũng cùng cái tiếng nói được chàng thì thầm rất êm ái:
– Léonore!
Chàng đã hình thành ngay kế hoạch hành động.
Và chàng sẽ đi đến đảo Olivolo, tự tiết lộ thân thế với Dandolo, rồi sẽ xuất hiện trước mặt Léonore. Họ sẽ cùng nhau rời khỏi Venise. Chàng sẽ tìm gặp thân mẫu, gặp lại thân phụ. Và hoặc là ở Milan, hoặc là ở Florence, chàng sẽ làm lại cuộc đời của mình và cho những người thân mà chàng thấy mình có khả năng tạo cho họ một cuộc sống khá đẹp đẽ để cho cái biến cố đau thương được quên đi mãi mãi.
Vào giờ này, trong lòng chàng không hề có chút hoài nghi và hận thù.
Chàng không biết những kẻ thù của mình, vẫn còn ngỡ mình là nạn nhân của một sự tố cáo sai lầm nào đó. Tuy nhiên, khi gợi nhớ đến cuộc hành hình cha chàng, bất chợt những sự mờ ám khó hiểu được hiện lên sáng tỏ giống như những tia sáng xé tan bầu trời. Và giữa giấc mộng tình yêu của chàng đã xen vào một dự định báo thù: Trước khi rời khỏi Venise, chàng sẽ giết chết Foscari là kẻ đã điều khiển cuộc gia hình ông lão Candiano.
– Thưa đức ông, thình lình Scalabrino nói, chúng ta đã đến nơi.
Mười phút sau, Scalabrino đi vào một ngôi nhà đổ nát, đi lên trên cao do một thang lầu bằng cây thẳng đứng và gõ vào một cánh cửa.
Một thiếu phụ ra mở cửa. Dường như vẻ bề ngoài của Roland và người bạn có lẽ rùng rợn, nên người đàn bà đó lùi lại và run rẩy.
– Các người là ai? Các người muốn gì? Nàng lẩm bẩm. Không có gì để lấy cả trong ngôi nhà khốn khổ này!...
– Juana! Scalabrino nói. Bộ ta thay đổi nhiều lắm sao?
Người đàn bà nhìn dò xét anh một lúc với đôi mắt mở to bởi sự sợ hãi và ngạc nhiên.
– Chúa Giê Su ôi! Thánh mẫu Marie ơi! Cuối cùng nàng nói: Có thể nào là anh sao!...
– Bây giờ chúng ta hãy đi vào. Roland đi vào trong nhà. Tất cả ở đây đều nghèo nàn, nhưng không thiếu vẻ đỏm dáng. Chính Juana đã làm tăng thêm sự trang điểm của nàng bằng một dải băng và một xâu chuỗi bằng thủy tinh. Nàng đứng lặng yên, mặt tái xanh, bàn tay run rẩy co quắp ra dấu chỉ vào một cái bàn có một mảnh da thuộc đóng trên một tấm bảng nhỏ. Roland theo dõi hướng chỉ của bàn tay, nhìn thấy mảnh da và bước lại gần. Lúc bấy giờ chàng nghe Juana ấp úng:
– Em đã đánh cắp nó ngày hôm qua tại cánh cửa nhỏ ở giáo đường Notre-Dame de la Salute...
Mảnh da đó là một trong những tấm bảng thông báo cho dân chúng biết việc hành quyết công khai tên cướp Scalabrino.
Nó được đề ngày 4 tháng Bảy năm 1515.
Cái niên hiệu đó lóe sáng trước mắt của Roland.
– Sáu năm!
Đầu tiên là một sự kinh ngạc khó tả nơi Roland. Nếu như ngày hôm trước, có ai đột nhiên hỏi chàng đã bị giam được bao lâu, chàng sẽ trả lời:
– Hai hoặc ba năm, có lẽ...
Có một tấm gương để trên cái bàn.
Chàng nhìn vào đó và lấy làm kinh hãi vì không nhận ra mình. Hai nếp nhăn thẳng đứng rất cứng rắn hằn sâu trên trán, đôi môi tê liệt, đôi má của chàng lõm vào trông khắc nghiệt. Chàng quay mặt đi và vô tình nhìn lên tấm bảng nhỏ.
– DANDOLO, Đại Pháp quan Quốc gia.
– FOSCARI, Thủ tướng.
– ALTIERI, Đại úy Thống lĩnh.
Ở dưới ba cái tên này, vị giám mục thành Venise yêu cầu dân chúng một lời cầu nguyện cho linh hồn của người bị kết án.
Những hàng cuối cùng này được ký tên:
– BEMBO, nhờ ân Chúa, Giám mục thành Venise.
Không một lời nói, Roland chợt rùng mình, chàng ngồi xuống, chống tay lên bàn, hai tay ôm đầu.
Rồi với một giọng lạ lùng, chàng ghép lại bốn cái tên đó, nổi lên thành những chữ lửa trên tấm bảng nhỏ của người tử tội:
– Dandolo! Foscari! Altieri! Bembo!...
Chàng thấy hình như cái tên của người bị kết án, không phải là Scalabrino mà là Roland Candiano.
