Chúng ta nên để cho Léonore bị giày vò bởi sự kích thích đang một mình chống đỡ nàng, đi đến cái đích bí mật mà nàng đang chăm chú vào, và chúng ta hãy trở lại văn phòng của viên Đại Pháp quan.

Sau khi Altieri đi rồi, Dandolo đã trải qua một giờ ghê gớm.

Nhiều dự định điên rồ kế tiếp trong trí tưởng tượng của ông.

Ông nghĩ đến việc tự tử! Ông nghĩ đến việc giết chết con gái mình. Phải, đứa con gái mà ông tôn sùng, cũng như là sợi dây duy nhất buộc ràng ông vào đời sống, và bị ông kinh sợ như là hiện thân của sự trừng phạt cho việc phản bội của ông. Trong nỗi kinh hoàng của ông, ông có ý nghĩ trù tính đến cái chết của mình như là một việc ăn năn hối lỗi.

Chúng tôi cần phải nói rằng ông gạt bỏ cái ý nghĩ đó với sự ghê sợ.

Bỗng thình lình, như là thường xảy đến trong những tình trạng mà linh hồn bị kích thích đến độ căng thẳng cực điểm, ông dịu lại, giải pháp chính xác đột nhiên hiện ra trước mắt ông.

– Không phải là ông, không phải là Léonore cần phải chết...

Chính là Roland!

Việc giết người phải thi hành thật mau lẹ.

Và một cái tên đến hiện ra trong trí của viên Đại Pháp quan:

– Sandrigo.

Ông bước đến cái cửa sổ ngó ra bến sông, thấy một người chèo thuyền đang nằm dài trong chiếc du thuyền, dường như đang ngủ, đầu quay về phía tòa dinh thự.

Viên Đại Pháp quan ra đến. Người chèo thuyền liền đứng lên và bước đến ngay dưới cửa sổ.

Dandolo cúi xuống thốt ra:

– Sandrigo.

Người đàn ông làm một cử động chỉ rằng anh ta đã hiểu và lẹ làng bước đi.

Hai mươi phút sau, tên cướp ở trước mặt viên Đại Pháp quan.

– Mi thấy rằng ta giữ đúng lời, Dandolo nói.

– Ngài đã có dấu vết của Roland Candiano sao?

– Phải, viên Đại Pháp quan trả lời với một giọng u ám.

Sandrigo không làm một cử động tiết lộ sự vui mừng của hắn.

– Vào lúc nào? Hắn hỏi.

– Vào tối nay. Mi nên có mặt ở đảo Olivolo vào lúc mười giờ.

– Tại nơi nào?

– Gần giáo đường.

– Và ngài sẽ để cho tôi hướng dẫn cuộc bắt bớ? Tên cướp hỏi với một giọng khàn.

– Như đã thỏa thuận! Ta giữ đúng lời hứa.

– Tốt! Kia là đã có một người. Còn lại sau đó, Scalabrino. Chúng ta sẽ thấy rõ...

Sandrigo lui ra; viên Đại Pháp quan đưa hắn cho đến cửa văn phòng. Vào lúc tên cướp sắp sửa biến mất, ông để bàn tay lên vai tên cướp.

– Này, ông nói, ta mong rằng mi sẽ chẳng đi xa hơn là việc cần phải làm.

– Ngài muốn nói gì? Sandrigo gầm vang.

– Điều này: Là chúng ta có lợi nếu bắt sống Candiano. Hãy hứa với ta rằng mi sẽ không để cho tự lôi cuốn bởi mối hận thù.

Đồng thời ông nhìn sững tên cướp với một ánh mắt mãnh liệt.

Sandrigo tỏ ra lưỡng lự.

– Mi nghe không? Dandolo nói tiếp. Hãy thề với ta rằng mi không vượt quá những giới hạn của sự thù hận.

Nghe lời đòi hỏi lạ lùng đó, Sandrigo giật mình, đến lượt ông ta nhìn kỹ viên Đại Pháp quan.

Hai người đàn ông đứng yên lặng như thế một lúc.

Cuối cùng Sandrigo quay mặt đi và trả lời.

– Tôi xin thề, thưa đức ông, rằng không vượt quá những giới hạn mối hận thù của tôi.

Và ông ta lẹ làng bước đi.

– Đêm nay, bấy giờ Dandolo lẩm bẩm, Roland Candiano sẽ chết!

•••

Vừa ra khỏi nhà Imperia, Roland đến dinh thự của Arétin.

– Tôi sốt ruột mong đợi ngài, thưa chủ nhân! Thi sĩ nói.

– Ông đã có lần đi đến tòa cung điện quận công? Roland hỏi.

– Phải, cùng với Bembo mà tôi lấy làm ngạc nhiên là đã không gặp lại ông ta kể từ lúc đó.

Roland ngồi xuống một chiếc ghế bành.

– Vậy hãy kể lại cho ta nghe cuộc viếng thăm của ông ở tòa cung điện quận công, chắc rất là kỳ dị.

– Cuộc viếng thăm chẳng có gì là lý thú, ông ta bắt đầu.

– Ô hay! Thế mà ta đã tin trái lại rằng giữa thủ tướng và ông có thảo luận nhiều chuyện cực kỳ quan trọng!... Hãy xem người ta bị lầm lẫn như thế nào!

– Ngài biết rằng tôi có gặp thủ tướng! Arétin kêu lên.

– Tôi thấy rõ!

– Thế là ngài biết tất cả! Ngài là phù thủy sao!...

– Không chút nào, và ông sắp thấy kiến thức của ta rất dễ dàng trong dịp đó. Rồi lúc nãy ông tự hỏi xem ông bạn thân thiết Bembo của ông đã ra sao?

– Phải! Và nhân tiện, tôi sẽ phải đưa ngài đi ăn tối với ông ta?

– Vô ích! Ta đã mời Bembo đến ở một thời gian trong một ngôi biệt thự xinh xắn của ta ở miền lân cận Venise. Vào lúc này ông đang ở tại nhà ta. Và chính ông ta nói với ta rằng thủ tướng Foscari đã tiếp rước ông.

– Trong trường hợp đó, Arétin nói tiếp, chắc ông ta đã nói hết với ngài?... Thế tại sao còn chất vấn tôi?

– Thầy Arétin, dường như thầy đã quên lãng những sự giao ước giữa chúng ta.

Nhà thi sĩ nhìn Roland. Và chắc chắn, gương mặt mà ông ta trông thấy làm ông khiếp đảm, vì thế ông ấp úng:

– Tôi sẵn sàng trả lời ngài, thưa chủ nhân.

– Hay lắm! Roland kêu lên vừa ngồi lại vào chỗ cũ trong chiếc ghế bành. Ông đã nói với ta, nào ông bạn thân mến, rằng ông bạn ưu tú Bembo của chúng ta đã dẫn ông đến gặp thủ tướng, và ngài đã đón tiếp ông rất nồng hậu?

– Cuộc đón tiếp vinh dự! Ngài thủ tướng đã hân hạnh bày tỏ lòng tín nhiệm tôi đến độ mà ngài giao phó tư tưởng của ngài cho tôi và cử tôi làm đại sứ cho ngài.

– Đại sứ! Quỷ ơi!... Tất cả những lời khen ngợi của ta! Và sứ mạng đó ở bên cạnh ai?

– Bên cạnh Jean de Médicis.

– Đại-Quỷ? Roland nói tiếp, tỏ ra chú ý.

– Chính ông ta! Tôi được giao phó chuyển giao cho ông ta một vài đề nghị được tôi thề thốt giữ bí mật.

– Đối với tất cả mọi người, ngoại trừ đối với ta!

Arétin, tái xanh và do dự, bấy giờ kêu lên:

– Đây này, thưa chủ nhân! Ngài hãy bảo tôi làm tất cả những gì ngài muốn, ngoại trừ việc đó!...

– Tất cả những gì ta muốn?

– Phải, tất cả! Ngoại trừ việc tiết lộ sứ mạng đã được giao phó cho tôi.

– Tốt lắm. Thế thì ta hỏi xin sinh mạng của ông!

– Sinh mạng của tôi! Arétin run rẩy ấp úng.

– Chúa ơi! Ta đã cứu ông thoát khỏi tay những tên cướp trung hậu, đối với họ ông tiêu biểu cho một số tiền lớn. Ta ăn năn vì đã gây thiệt hại cho những kẻ khốn nạn đó. Nên ta chỉ giản dị cho bắt trói ông, nhét giẻ vào miệng và mang đi đến nơi mà ta đã gặp ông, và hoàn trả ông lại cho những kẻ đã bị ta đánh cắp.

Roland bước đi ba bước.

– Hãy ngừng lại, thưa chủ nhân! Arétin hốt hoảng kêu lên.

– Ông có nhất định nói chưa?

– Tất cả những gì ngài muốn, thưa chủ nhân!

– Nào hãy xem, ông sẽ lãnh bao nhiêu đối với sứ mạng đó?

– Năm ngàn ê-quy tất cả. Tôi đã lãnh trước phân nửa.

– Tốt. Tối nay, số tiền năm ngàn ê-quy sẽ có nơi nhà ông. Những gì ông đã nhận sẽ là một số tiền phụ nho nhỏ.

– Chà! thưa chủ nhân...

– Bây giờ, Roland nghiêm trang bảo, hãy nói đi. Và nên hiểu rằng một lần khác có thể ta sẽ không sẵn sàng có kiên nhẫn như ngày hôm nay. Chúng ta đã ký kết một hiệp ước. Ta triệt để tuân theo những lời giao ước của ta. Ông cũng phải tuân theo những lời giao ước của ông. Ta thề với ông rằng từ mười phút qua, sinh mạng của ông chỉ còn đính có một sợi chỉ.

Arétin tái mét ra hiệu rằng ông ta chịu phục tòng.

– Ta lắng nghe ông nói... Roland bảo với một giọng vắn tắt.

Bấy giờ Arétin bắt đầu kể lại từng chữ và từng chi tiết cuộc hội kiến của ông với thủ tướng Foscari. Ông khai triển phương diện chính trị sứ mạng của mình sau khi trình bày những điều khoản, và Roland không tự ngăn được lòng thán phục cho sự sáng suốt tinh tế của người đàn ông này.

– Không ngờ, chàng nghĩ, Foscari đã tìm được dưới tay một nhà ngoại giao vào bậc nhất. Có thật nhà ngoại giao này được Bembo là kẻ am tường tiến cử cho ông ta...

Trong lúc Arétin thuật xong câu chuyện, đang hiếu kỳ chờ đợi Roland quyết định ra sao và về phía ông ta, ông nghĩ rằng:

– Nhất định, ta bám chặt vào vận mạng người đàn ông này. Ta không biết ông ta là ai, ông ta muốn làm gì, nhưng mà thật ra, việc đó can gì đến ta! Ông ta đã cứu thoát sinh mạng ta và vừa tặng cho ta năm ngàn ê-quy. Ta suy đoán ông ta vĩ đại và mạnh mẽ hơn cả thủ tướng; ở nơi ông ta có một tâm hồn rộng lớn và một trí tuệ phi thường. Ta có thể làm cho những vị quốc vương run sợ; ông ta tránh khỏi những nhát đâm cây bút lông của ta... Phải, đây là vị chủ nhân của ta.

Và ông ta cao giọng nói:

– Vậy thì ngài quyết định thế nào, thưa chủ nhân? Tôi cần phải hoàn thành sứ mạng của thủ tướng hay không?

Câu hỏi đó biểu lộ sự phục tòng dứt khoát và hoàn toàn của Arétin, mang đến một nụ cười nhợt nhạt trên đôi môi của Roland.

– Foscari đã lầm, chàng nghiêm trang nói. Venise vẫn còn lại là Venise. Được xây cất ở bên ngoài nước Ý, chỉ giản dị thuộc về những cửa ngỏ của thế giới, nó chỉ là thành phố trên sông nước. Sự vinh quang của nó đến từ biển cả; chính là về phía biển cả, chớ không phải là từ đất liền, mà nó phải hướng về. Venise, đó là Athènes[1] của nước Ý; những vận mệnh của nó dẫn dắt đến một tương lai về nghệ thuật, về thơ văn, và khoa ngôn ngữ, những người Venise là một dân tộc có trí tuệ, khinh bạc, hoài nghi, nhưng có khả năng làm những việc trọng đại vì sự tự do. Athènes bị ngã quị vào cái ngày mà nó muốn bắt Hy lạp lệ thuộc. Venise sẽ đi và trong hư không lúc nó ngưng không còn phải là thành phố của biển cả, thông minh, bạn hữu của nghệ thuật và hoài bão một kiểu xã hội nơi đó tất cả những công dân sẽ sống cùng một đời sống hoàn toàn chú tâm cho thương mại và các môn nghệ thuật. Phải, Venise có thể cho thế giới một tấm gương lớn. Nó có thể chứng tỏ cho nhân loại thấy được làm thế nào một dân tộc phải tống khứ những tên bạo chúa, những tên xâm chiếm, những con vật có nọc độc len lỏi trong những đám cỏ cao của nền văn minh, những con thú ăn thịt vô ích mà sự vinh quang được tắm bằng máu người. Đến lúc người ta làm cho một dân tộc hiểu được rằng sự vinh quang không phải dành cho một người để thống trị những đồng loại của mình, mà tỏ ra có lợi ích cho họ, rằng sự vinh quang không phải dành cho một dân tộc để áp chế những người láng giềng, mà để nêu gương cho họ thấy một đời sống hạnh phúc trong sự tự do, lúc bấy giờ người ta sẽ hoàn thành được một sự nghiệp vĩ đại và thiêng liêng. Chính cái sự nghiệp đó mà ta hoài bão cho Venise, thầy Arétin ạ!

Thình lình chàng nín lặng, run run, rồi lạnh lùng nói tiếp:

– Thầy Arétin, cái sứ mạng mà ông phải làm tròn ở bên cạnh Jean de Médicis, chính ta sẽ thực hiện. Trong thời gian đó, ông sẽ ẩn núp trong dinh thự của ông, và đến lúc ta trở về, ta sẽ cho ông câu trả lời của Đại-Quỷ với thủ tướng Foscari.

Cảm động, bị choáng mắt bởi một ít sự việc mà ông vừa thoáng thấy, Arétin cúi đầu thật sâu trước Roland. Kể từ nay tin chắc sự phục tòng của Arétin, Roland lui ra và đi trở về ngôi nhà cũ ở cảng mà thuở xưa Juana đã trú ngụ, nơi mà mẹ chàng đã chết!

Chàng nghĩ rằng chẳng bao lâu sẽ tới giờ đi đến đảo Olivolo; mười ngàn ê-quy mua nhà đang nằm đợi trong một chiếc túi. Roland quyết định ở qua đêm trong ngôi nhà Dandolo. Chàng chờ đợi sự thử thách ghê gớm đó với một sự bồn chồn nóng nảy. Và chàng lẩm bẩm:

– Bembo đã bị trừng phạt, Imperia đã bị trừng phạt; chẳng bao lâu Foscari, Altieri và Dandolo sẽ biết được bàn tay nào hạ xuống đầu họ vào lúc mà họ tin rằng mình thật mạnh mẽ và hạnh phúc; nhưng còn nàng!...Ôi Léonore, chính vì nàng mà ta đau khổ nhiều hơn hết! Chính nàng là kẻ có tội hơn cả bởi vì chính ở nơi nàng mà ta đặt hết tất cả niềm tin, tất cả cuộc đời của ta!...

Thêm một lần nữa, chàng gạt bỏ khỏi tâm trí sự cần thiết để có một quyết định sáng suốt.

Đến tám giờ rưỡi, trời đã tối hẳn, chàng mặc một chiếc áo khoác, cầm túi tiền và đi theo những con đường hướng đến đảo Olivolo. Chàng vào ngôi vườn, hoàn toàn tự chủ, đi thẳng đến ngôi nhà, và tầng trệt có ánh đèn.

Ông lão Philippe đợi chàng trong gian phòng ăn mà Roland rất quen thuộc.

Vừa trông thấy vị chủ nhân mới, ông lão đứng lên, chào và nói:

– Đây là văn khế và đây là những chìa khóa.

– Còn đây là tiền, Roland trả lời, xin vui lòng đếm.

Người gia nhân xếp từng đống ê-quy, chậm chạp và có phương pháp, trong lúc Roland đi dạo chậm chậm trong gian phòng, dường như suy nghĩ.

Nửa giờ đã trôi qua.

Đến lúc Roland nhìn lên Philippe, ông này vừa cột xong chiếc túi đựng tiền và đứng lên nói:

– Tôi sẽ đưa ngài đi viếng ngôi nhà...

– Vô ích, Roland nói.

– Ngài biết rõ nó sao?

– Không, nhưng ta sẽ thích thú tự mình khám phá nó. Ta còn muốn ở một mình, trong đêm đầu tiên mà ta trải qua trong ngôi nhà này. Ông được phép nghỉ cho đến ngày mai, ông Philippe, ông có thể lui ra.

– Vâng, thưa đức ông, ông lão nói. Tôi sẽ đến nghỉ đêm ở dinh thự Dandolo.

Rồi ông kính cẩn chào ông chủ mới và đi ra.

Bấy giờ Roland đi đóng cẩn thận cửa ngôi vườn rồi chậm chạp trở lại ngôi nhà.

Chàng tắt hết các ngọn đèn.

Gần như không cần sờ soạng, chàng cầm lấy xâu chìa khóa và đi rảo khắp ngôi nhà mà chàng đã hoàn toàn biết rõ vì đã thường, trong lúc hớn hở vui tươi, cùng với Léonore đi từ phòng này sang phòng khác, trù tính những sự xếp đặt mới cho cái ngày mà họ sẽ cùng nhau ở chung mãi mãi trong ngôi nhà Dandolo. Đến gian phòng mà trước kia nàng thiếu nữ ở, Roland đứng lại.

Chưa bao giờ chàng vào gian phòng nàng.

Chàng đút chìa vào ổ khóa, rồi chàng run rẩy rút ra.

Không!... Chàng sẽ không đi vào nơi đó!... Hoặc ít ra, cũng chưa muốn đi vào. Chàng cảm thấy mình chưa đủ can đảm. Được thăm viếng ngôi nhà, được thấy lại những bàn ghế quen thuộc đã được Léonore sờ mó, chàng bị xúc động đến tận đáy lòng...

Chậm chạp, chàng đi xuống ngôi vườn.

Gần như do bản năng, mà không phải bị ý chí thúc đẩy, chàng đi thẳng đến cây bách hương cổ thụ.

– Ta đã được hạnh phúc ở đây! Chàng lẩm bẩm.

Và do một hiện tượng thường xảy ra, những kỷ niệm mãnh liệt xa xưa, với khung cảnh của dĩ vãng, cảm giác về thời gian bỗng xóa mờ.

Chàng cảm thấy dường như chàng đã rời khỏi ngôi vườn này mới ngày hôm qua, và chàng trở lại vào mỗi đêm, trung thành với buổi hẹn ước thân thiết của tình yêu.

Nhưng chẳng bao lâu, cũng tại nơi đây, chàng suy sụp trước những kỷ niệm, chàng lùi bước trước cái vang bóng của niềm hạnh phúc xa xưa.

Chàng bỏ chạy với một tiếng nức nở...

Chàng đi đến cuối vườn, với ý định trèo qua tường, để chạy trốn, để không bao giờ trở lại nữa... Đến dưới chân tường, chàng lấy đà và giây phút sau, chàng ngồi trên đầu tường, sửa soạn nhảy xuống.

Chàng sắp nhảy, bỗng thình lình ngừng lại.

Trong đêm tối, nhiều chiếc bóng lờ mờ ẩn hiện...

Nhiều người đang ẩn núp, những tên cảnh binh.

Nhẹ nhàng, không tiếng động, chàng nằm dài trên đầu tường, tìm cách đếm số những tên cảnh binh. Họ đông đảo và xếp một hàng dài mất hút trong bóng tối bên trái và bên mặt, dường như đi theo con đường của ngôi vườn.

Roland tự buông mình rớt trở vào trong ngôi vườn.

Chàng đi cắt theo đường chéo và tìm lại bức tường rào, dùng sức mạnh cườm tay rút lên, chỉ ló qua có chiếc đầu. Một cái liếc mắt đã cho chàng tin chắc rằng phía bên này cũng bị canh giữ. Chàng làm lại cuộc thử nghiệm ở một điểm thứ ba, và cũng những bóng người hiện ra, lặng lẽ, bất động.

Ngôi vườn bị bao vây ở khắp nơi!...

Bấy giờ Roland hiểu.

Vào lúc đó, chàng tìm lại tất cả sự bình tĩnh. Những ảo ảnh biến mất; những giấc mộng đau đớn và tình yêu xóa tan. Ở nơi chàng chỉ còn sống có bản năng của con thú bị lùng bắt đang muốn chạy trốn.

Thong thả, rất bình tĩnh, chàng đi về trung tâm ngôi vườn, về hướng cây bách hương.

•••

Nhưng vào lúc chàng bắt đầu bước đi, chàng nghe sau lưng mình một tiếng động nhẹ. Chàng quay lại và thấy một cái đầu ló cao lên khỏi đầu tường; một lúc sau, một cái đầu khác xuất hiện, rồi một cái đầu khác, từng chỗ từng chỗ.

Những bóng đen hồi nảy bắt đầu di động và trèo qua tường.

Ở khắp xung quanh chàng, Roland thấy đầu bức tường lởm chởm những vật chuyển động và lặng lẽ; có những tiếng lướt nhẹ như là có hàng trăm con rắn bò tràn ngập ngôi vườn, rồi bỗng nhiên không còn gì nữa: bọn cảnh binh đã nhảy vào trong vườn, không gây tiếng động.

Vào phút đó, ý nghĩ của Roland, là:

– Ai đã báo cho họ biết... Ai tố cáo ta?...

Chàng mỉm một nụ cười và lẩm bẩm:

– Imperia!...

Chàng đến cây bách hương. Tàng cây mà mùa đông không làm rơi rụng hết lá, ban đêm càng dày đặc hơn.

Roland đứng lại. Ánh mắt chàng lẹ làng lục soát ngôi vườn xung quanh mình. Chàng thấy những chiếc bóng giờ đây đang bò, lập thành một vòng tròn rộng lớn khó có thể vượt qua. Bọn cảnh binh rình rập, đánh hơi, tựa như những con chó săn nhưng chậm chạp hơn.

Vài phút nữa, họ sẽ đụng phải chàng.

Roland rút cây dao găm ra và sửa soạn chết.

Chết! Tại đây!... Dưới cây bách hương nơi mà chàng đã từng yêu đương say đắm!...

Vào lúc đó, mười hai giờ đêm điểm...

Vừa khi tiếng cuối cùng ngân vang trong đêm tối, Roland nhắc lại, với giọng nói ngây ngất của người hấp hối:

– Léonore! Léonore!...

– Có em đây, Roland! Một giọng nói yếu ớt như là một cơn gió thoảng thốt lên, buồn bã và êm ái vô cùng.

Roland đứng yên tại chỗ, lơ láo, tóc dựng đứng trên đầu, tay chân run lẩy bẩy, trán ướt đẫm mồ hôi.

Léonore đang ở đó, thân thương, vị hôn thê trong tâm hồn chàng!

Và cũng như ngày hôm qua, nàng sắp sửa bảo chàng:

– Mười hai giờ đêm, ngài lãnh chúa thân yêu của em... Chúng ta hãy tạm xa rời nhau cho đến ngày mai!...

Cũng như ngày hôm qua, nàng sắp sửa cầm lấy bàn tay chàng và tiễn đưa chàng cho đến cửa vườn!...

Chàng run rẩy cuồng loạn, bập bềnh trên những vực thẳm choáng váng nơi mà lý trí bị tiêu tan, khi chàng trông thấy Léonore ăn mặc như thuở xưa, bộ trang phục thiếu nữ với xung quanh chiếc cổ, cái khăn choàng bằng lụa trắng của chàng tặng cho nàng, xinh đẹp, càng xinh đẹp hơn nữa, xinh đẹp như trong một giấc mộng của tình yêu, mảnh dẻ và cân đối... Chỉ có điều nụ cười không còn nở ở trên đôi môi đông lại của nàng nữa!... Phải, chàng trông thấy Léonore, cũng như ngày hôm qua, cầm lấy bàn tay chàng, và lôi chàng đi!

Không còn hơi sức để nói ra một lời – dù cho mọi lời nói đều là hư ảo! – chàng tự để cho dẫn đi, chỉ bị kinh hãi bởi một nỗi bàng hoàng thích thú, với cái cảm giác phi thường là bàn tay ẩm ướt và thơm tho đang ở trong bàn tay mình thật sự là bàn tay của Léonore!

Nàng đi về nơi nào?

Bỗng nhiên, chàng thấy mình ở trong ngôi nhà Dandolo, trước cánh cửa mà lúc này chàng không dám mở ra, trước cánh cửa mà chàng đã lùi bước... Gian phòng mà Léonore, thuở còn thiếu nữ, đã ở...

Đêm tối mịt mờ.

Nhưng chàng tiếp tục trông thấy nàng như ở giữa ban ngày. Chàng thấy dường như nàng tỏa ra một ánh sáng chói lọi...

Chàng trông thấy nàng mở cửa phòng và ra một dấu hiệu...

Chàng đi vào... Cánh cửa khép lại... Léonore biến mất...

Bấy giờ chàng té quỵ xuống, hai tay giương thẳng và những tiếng nức nở giận dữ luân chuyển trong lồng ngực chàng, trào dâng lên cổ họng chàng như bị đè ép...

Léonore đi trở xuống tầng trệt.

Với sự thản nhiên bệnh hoạn của một người đang ở trong trạng thái mắc chứng mộng du, nàng thắp lên một cây đuốc và chờ đợi!...

❀ ❀ ❀

[1] Kinh đô của xứ Attique và là thành phố quan trọng nhất của Cổ Hy Lạp. Ban đầu được xây cất trên đỉnh Nécropole, thành phố lần lần mở rộng ra dưới chân của pháo đài xưa, tập họp xung quanh bộ lạc Cécropides, tất cả những bộ lạc nhỏ ở miền lân cận. Ban đầu lãnh đạo bởi những người Eupatrides, sau đó nó được Solon (594 TCN) cải tổ lại, chói sáng với Pisistrate (541-527 TCN) và nhận của Cliothène những chế độ dân chủ. Vào đầu thế kỷ V, cùng với Sparte, nó là một trong những thành phố hạng nhất của Hy lạp. Nó đã có hai tính chất của thành phố thương mại với những hải cảng Pirée, Phalène, và Munychie, và của đô thị dân chủ, trong khi Sparte là một đô thị quân sự và quý phái. Cuộc khủng hoảng những cuộc chiến tranh Médiques chẳng bao lâu sẽ đưa nó lên tòa đô thị hạng nhất của Hy lạp. Thời kỳ tiếp theo những trận chiến tranh đó là thời kỳ sáng chói nhất trong lịch sử của Athènes: Chúa tể của các biển Hy lạp, nó lãnh đạo Liên bang ở Délos và chói ngời vào thời kỳ của Périclès (449-429 TCN), một ánh sáng khó sánh bằng. Thế kỷ của Périclès thấy đỉnh Acropole được phủ đầy những đền đài tráng lệ (đền Parthénon); những tác phẩm của Phidias, những kịch bản của Eschyle và của Sophocle cho nó một danh tiếng tổng quát. Nhưng sự ganh tỵ của Sparte và những hành vi bất cẩn của nó đem đến cuộc chiến tranh với Péloponèse trong đó nó mất đi uy thế chính trị có lợi cho Sparte, vừa giữ lại tất cả địa vị ưu thế trí thức và nghệ thuật của nó. Lúc bấy giờ bị áp chế bởi nhóm Ba mươi người (tên gọi những thành viên trong Hội đồng chính trị Đại tộc áp đặt cho người dân Athènes do người Sparte, sau khi Lysandre chiếm cứ thành phố của họ – 404 TCN. – Họ được nổi tiếng do sự chuyên chế ghê gớm và bị đánh đuổi bởi Thrasybule – Họ tìm lại tự do và sự hưng thịnh khi Thèbes đè bẹp được Sparte (362 TCN). Rồi nó hiện ra với Démosthène như là nhà vô địch của tòa đô thị tự do chống lại người xâm lược Philippe de Macédoine. Nó bị thất trận ở Chéronée năm 338 TCN. Nó hoài công tổ chức cuộc kháng chiến chống lại những người kế vị của Alexandre; rồi nó cùng với toàn thể nước Hy lạp ngã xuống dưới sự đô hộ của người La mã (146 TCN). Nhưng nó vẫn còn là một trong những trung tâm lớn nhất của nền văn hóa hellénistique (Hy lạp) và Rome, chiến thắng, bắt chước học theo nó – Kinh đô hiện nay của nước Hy lạp mới, nó có dân số 565.000 và tập trung ba phần tư tiềm lực nền kỹ nghệ của Hy lạp: tơ sợi, máy móc, ấn loát và kỹ nghệ thực phẩm.