Trong tòa cung điện của quận công còn có gian phòng Hội đồng Thập nhân chế và gian phòng của những vị pháp quan Quốc gia – hai sự hăm dọa: Thập nhân chế và những vị Pháp quan sống trong bóng tối xung quanh các vị thủ tướng: hai gọng kềm luôn luôn mở rộng để nghiền nát. Khi vị thủ tướng là một người đàn ông tàn ác và có tham vọng, ông ta sẽ cố nắm hai gọng kềm, và lúc bấy giờ cây kềm được dùng để nghiền nát dân chúng. Khi vị thủ tướng là một người tự do, ông ta trở thành khả nghi trước mắt giới quý tộc, như là Candiano, thì ông và những người trong gia đình ông bị khép lại bởi những răng cưa của bộ máy chính trị ghê gớm.

Foscari đi vào gian phòng Hội đồng, nơi mà năm mươi năm sau họa sĩ Véronèse[1] sẽ vẽ lên trần nhà một bức tranh nổi, cho đến ngày nay những nhà nghệ sĩ còn tán thưởng vẻ thuần khiết về thiên tài của ông.Ông ngồi vào một chiếc ghế bằng cây chạm trổ, trước mặt là mười chiếc ghế, trong đó có một chiếc còn bỏ trống: chiếc ghế của Davila!

Đại pháp quan đi vào một mình.

Roland đã ra sao?

Chín hội viên trong Hội đồng Thập nhân chế thành lập tòa án bí mật, đã ngồi vào đúng chỗ của họ.

– Thưa quý ngài, Foscari nói, từ lâu quý ngài đã am hiểu những mưu mô ám muội của Roland Candiano. Trong tâm trí của quý ngài, ông ta đã bị kết án. Có đúng thế không?

Phần đông trong số chín người gật đầu, nghiêm trọng.

– Chúng ta chỉ còn thiếu có cơ hội. Đêm nay chúng ta bắt quả tang tội phản nghịch. Những tiếng kêu la của đám bần dân vây quanh tòa cung điện nầy hoan hô tên phản nghịch, đó là lời tố cáo mạnh mẽ nhất và đích xác nhất trong những sự tố cáo. Có đúng sự thật không?

Họ đã đi đến một quyết định quan trọng không thể nào vãn hồi, nhưng chỉ có năm trong số chín vị thẩm phán đồng ý.

– Thưa quý ngài, viên Đại Pháp quan nói tiếp, vào lúc này, những giây phút rất quí báu. Cuộc nổi loạn đang đe dọa những đặc quyền của chúng ta cần phải được dẹp tắt ngay trong đêm nay. Roland Candiano đã xúi giục những người thủy thủ nổi dậy, đã gây cuộc nổi loạn chống lại giới quý tộc. Thủ tục chúng ta đang thực hiện sẽ cứu nguy chúng ta với điều kiện là phải nhanh.

– Chúng ta hãy bỏ phiếu! Mocenigo, một trong Thập nhân nói.

– Thiếu một người trong bọn chúng ta, Grimani nhận xét, một con người tàn bạo lạnh lùng, nhưng cứng rắn như sắt với những nguyên tắc.

– Quả thật! Hai hay ba người khác nói tiếp. Chúng ta không thể đầu phiếu!

Altieri lau chiếc trán ướt đẫm mồ hôi.

Foscari cười với giọng hằn học.

– Một trong những người chúng ta vắng mặt, và quý ngài sắp sửa biết tại sao, ông nói. Nhưng trước khi giải thích với quý ngài vì sao chiếc ghế của ngài Davila danh tiếng còn bỏ trống...

– Trước khi nói với quý ngài về Davila, viên Đại Pháp quan nói tiếp, chúng ta nên kết thúc những thủ tục mà luật pháp đã qui định cho chúng ta.

Foscari bước ra khỏi ghế, tự mình đi đến mở tung cánh cửa ở cuối gian phòng – không phải nơi ông vừa đi vào, mà đó là cánh cửa thông qua một gian phòng trống. Chính ở đây là nơi dành cho những nhân chứng đến cung khai. Những nhân chứng, không bao giờ có... Chưa bao giờ có một người nào đến trình diện theo lờigọi của Đại pháp quan. Nhưng luật pháp đòi hỏi lời kêu gọi đó.

Trên ngưỡng cửa, Foscari trang trọng nói lớn tiếng:

– Kẻ nào đã tố cáo Roland Candiano với chúng ta vì an ninh của nước Cộng hòa, xin kẻ đó, nếu có mặt tại đây, hãy đi vào và nói theo lương tâm của mình!

Ông chờ đợi một lúc, rồi trở về chỗ của mình.

Vừa đi đến chiếc ghế của mình, bỗng nhiên ông có cảm giác rằng một sự xôn xao đang lay chuyển các vị thẩm phán. Ông quay lại và đứng nhìn sửng sốt.

Một người đàn bà đang ở đó trong khuôn cửa mà ông vừa rời khỏi!... Người đàn bà đó, là nàng kỹ nữ Imperia!...

Foscari bắt đầu trấn tĩnh lại.

– Chính bà, ông hỏi, bà đã tố cáo Roland Candiano?

– Chính tôi! Imperia nói.

– Vậy bà hãy nói theo những gì mà bà đã trông thấy tận mắt, nghe chính tai mình, và không phải theo những tin đồn của bà thu thập. Hãy nói tự do, đừng lo ngại.

Imperia bị kích thích bởi cái rùng mình. Mặt nàng đang bừng đỏ rồi nhợt nhạt, nàng khoanh hai bàn tay tuyệt đẹp lên trên ngực dường như để đè nén cơn xúc động.

Giông tố đang nổi lên trong lòng người đàn bà đó thật ghê gớm. Nàng đã trải qua một đêm và một ngày nung nấu suy nghĩ dữ dội. Nàng đã theo dõi từng phút tấn thảm kịch diễn ra ở tòa cung điện quận công. Vào lúc cuối cùng, không biết phải làm gì, gần như điên cuồng, nàng chạy xông ra khỏi nhà... Vậy thì quyền lực nào không thể cưỡng lại được đã lôi cuốn nàng?

Nàng lo ngại rằng Roland không bị kết án sao?

Hoặc là hơn nữa, tình yêu đã khêu gợi cho nàng một quyết định cao cả nào đó có thể giết nàng chết – nhưng cứu sống được chàng, chàng, người yêu!

– Nói đi! Nào hãy nói đi, thưa bà! viên Đại pháp quan nói.

Altieri, đôi mắt lồi ra, điên cuồng vì khủng khiếp, nhìn nàng chòng chọc, đọc thấy trên nét mặt nàng một quyết định phải cứu sống Roland.

Với tất cả ý chí, kềm chế sự xúc động đến cực điểm nàng ngập ngừng:

– Tôi sẽ nói... tất cả sự thật... tất cả, ôi! Tất cả, dầu cho nó quá đỗi ghê tởm!...

Và lúc đó, cánh cửa bên hông thông qua gian phòng của các thủ tướng mở ra, và Léonore hiện ra.

Lời nói của Imperia ứa nghẹn, đôi mắt nàng nhìn sửng nàng thiếu nữ với một vẻ thù hận khó tả.

– Ai dám đi vào nơi đây? Foscari hét lên.

Với bước chân lẹ làng, Léonore đi tới giữa gian phòng.

Nàng quay sang phía các vị thẩm phán, duỗi thẳng hai cánh tay, gần như quỳ xuống, và với một giọng nức nở bị ngắt đoạn:

– Xin tha lỗi cho tôi... tôi đến để bênh vực chàng!...

Nàng rất xinh đẹp, đôi mắt nàng đầm đìa nước mắt, biểu lộ nỗi đau đớn cao độ đến nỗi làm cho các ngài thẩm phán không khỏi xúc động. Cùng một lúc các ngài đều nghiêng mình về phía nàng chỉ riêng có Altieri ngồi trĩu xuống tại chỗ bị giày vò bởi kinh hãi và lòng ghen tương, tự hỏi xem có nên tự giết chết mình bằng một nhát dao găm hay không?...

Từ từ, Imperia lùi lại.

Léonore có thấy nàng không? Không chắc lắm. Ngay lập tức, trước khi Foscari có thể can thiệp, Léonore bắt đầu nói:

– Quý ngài buộc chàng tội gì?... Chàng đã làm gì? Chàng đáng lẽ phải trở về trong một giờ và một giờ đã trôi qua... Chàng đang ở tại đâu?... Quý vị lãnh chúa, quý vị lãnh chúa thân mến, tôi nhận ra trong số quý ngài những người trước kia là bạn chàng... Ngài, Altieri, gần như chàng thương yêu ngài!... Ngài Mocenigo, chàng đã đánh nhau vì ngài!... Và ngài, Grimani, ngài không thường đi theo chàng đến chơi tại nhà thân phụ tôi sao?... Còn ngài, Morosino, chàng đã cứu sống đứa con trai của ngài! Trước kia các ngài là bạn hữu của chàng... Và giờ đây các ngài ở đây buộc tội chàng, để xét xử chàng, kết án chàng! Phải! Kết án chàng! Bởi vì không một ai còn sống sót khỏi bàn tay của các ngài!...

– Xin bà hãy trấn tĩnh, thưa phu nhân, Foscari nói giọng gay gắt.

– Xin để cho tôi! nàng nói tiếp với sức mạnh của tình yêu. Tôi ở đây để bênh vực cho chàng... Quý ngài lãnh chúa thân mến, nếu như quý ngài bắt chàng đi, xin hãy lấy đi mạng sống của tôi, hãy cướp đi linh hồn của tôi, bởi vì chàng là linh hồn và mạng sống của tôi... Quý ngài ngạc nhiên! Có phải đây là một người đàn bà thuộc dòng họ Dandolo không biết đến bổn phận của mình!... Một trong những bà tổ phụ của tôi đã cứu nguy cho nước Cộng hòa... Tôi, tôi cũng có thể cứu nguy cho chồng tôi! Tôi có quyền có mặt ở đây! Tôi muốn biết?... Người ta buộc chàng tội gì? Ai tố cáo chàng?

– Tôi, Imperia lên tiếng.

Bất ngờ, Léonore giật mình rồi quay về phía người kỹ nữ đang bước tới, nhìn sửng nàng với đôi mắt lơ láo.

– Bà, thưa phu nhân!... Bà là ai?

– Bà sẽ biết!

Như thách thức, Imperia nói với giọng bình tĩnh đáng sợ.

– Quý ngài lãnh chúa thẩm phán, người ta hỏi tôi là ai..., Tôi tên là Imperia... ở Venise, tôi hành nghề với cái nghề mà tôi đã làm ở La Mã và nơi khác... Tôi là người đàn bà nhơ nhuốc đáng thương... Tôi đã sử dụng sắc đẹp của tôi làm nghề nghiệp. Bà nên hiểu rõ tôi, thưa phu nhân, tôi là một kỹ nữ.

Tất cả những gì là ghen tương và thù hận chứa chất như độc dược trong lời nói thốt ra một cách nhẹ nhàng mà mỉa mai, Imperia để cả trong những lời nói đó.

Léonore lắc đầu.

– Chính tôi đã tố cáo Roland Candiano, Imperia dứt lời.

Léonore thấy như nàng đang sống trong một giấc mộng nào đó, mà không thể nào có được. Nàng lắp bắp;

– Chính bà... đã tố cáo... Roland!...

– Tôi, thưa phu nhân, Imperia nói. Tôi tố cáo... tôi buộc tội Roland Candiano đã âm mưu phá hoại Quốc gia bằng cách lần lượt sát hại những hội viên của Hội đồng Thập nhân chế từ người này đến người khác...

Lời buộc tội ghê gớm khiến cho các vị thẩm phán kinh hãi rung sợ. Với một cử động như người mất trí Léonore vén những sợi tóc đang run rẩy trên trán nàng. Không một tiếng kêu nào thoát ra từ cổ họng như bị bóp chặt. Cũng với giọng run run, nàng lẩm bẩm:

– Những bằng chứng... một sự nhục nhã như thế...Ôi! thưa bà... Để thốt ra lời buộc tội ghê tởm đó... Bà không phải là một người đàn bà.

– Những bằng chứng! nàng kỹ nữ kêu lên. Những bằng chứng! Chính tôi đã bắt gặp cuộc ám sát. Chính mắt tôi trông thấy, chính tai tôi nghe...

– Trông thấy?... Nghe?... Ở đâu?...

– Nơi nhà tôi! Imperia nói.

– Nơi nhà của bà?... Bà nói rằng Roland đi đến nhà bà!...

– Ở đây có việc gì lạ lùng?... Chàng đến nhà tôi hầu như vào những buổi tối... sau mười hai giờ đêm... Léonore run lên, nàng cảm thấy có một màn đen bao phủ lên đôi mắt, một sự êm ái xa lạ đốt cháy lòng nàng và hai bên thái dương máu đập liên hồi.

– Thưa bà... xin thương xót! xin bà đừng đùa giỡn với lòng tuyệt vọng của tôi... Sự thật... hãy nói với tôi sự thật... hãy nói với tôi rằng tôi nghe không rõ... tôi hiểu lầm... rằng Roland không có đến nhà bà...

– Chính tại nhà tôi đã xảy ra các sự kiện, Imperia lạnh lùng nói. Chính ở tại nhà tôi mà đêm rồi, Roland Candiano đã bắt đầu thực hiện một âm mưu bằng cách sát hại một người trong bọn của quý ngài, thưa quý ngài lãnh chúa thẩm phán!...

Tiếng gầm thét phẫn nộ vang lên và mọi đôi mắt đều hướng về phía chiếc ghế còn trống.

– Ngài Davila đã bị ám sát! Foscari tuyên bố với giọng hằn học.

Léonore đã lùi lại, hai tay ôm lấy đầu, đôi mắt dán chặt lên nàng kỹ nữ. Không thể dời đi.

Nàng muốn không thấy nữa, không nghe nữa...

Nhưng nàng vẫn nghe sự thật ghê gớm mà nàng kỹ nữ đang kể lại với các thẩm phán.

– Thưa quý ngài lãnh chúa, tôi chỉ còn lại việc nói tại sao Roland Candiano đã sát hại Ngài Davila, người đầu tiên trong bọn các ngài... Ngài Davila bất hạnh đang hấp hối nơi nhà tôi. Chắc chắn ngài sẽ chết ngày mai...Đây là sự việc đã xảy ra: Roland Candiano bắt gặp ngài Davila tại nhà tôi, trong dinh thự của tôi. Chàng đã đâm ngài một nhát dao găm. Bởi vì như mọi người đều biết, trong số các nhân tình của tôi, Roland Candiano là người si mê nhất và là người ghen tuông nhất...

Tự nhiên trên môi của Léonore bật lên tiếng kêu rên rỉ thật buồn thảm, báo hiệu sự sụp đổ của niềm hạnh phúc, một lời oán thán thật thê thảm.

Imperia cũng nghiêng mình tới trước, lắng nghe tiếng rên rỉ, với sự thỏa mãn khi được trả thù.

Và đối với nàng, dường như tiếng nức nở đó cũng đã làm tan nát chính tâm hồn nàng.

Tiếng nức nở và nỗi khốn khổ của Imperia, người đàn bà hy sinh tình yêu của mình cho lòng ghen tuông, và giết chết người đàn ông tôn thờ để làm cho kẻ tình địch đáng ghét phải đau đớn!...

Tâm hồn Léonore đang trải qua một cơn biến động dữ dội, như một trận cuồng phong đã bứng bật gốc cây trong rừng. Nàng đi thẳng ra cửa, đầu óc nặng trĩu, triền miên bao ý nghĩ, yêu thương và buồn giận.

Bỏ đi xa, thật xa... chạy trốn... đi đến tận cùng trái đất, trong một nơi mà không một ai còn trông thấy nàng nữa... đi đến đó... và chết, cô đơn, xa tất cả, chết mà trên bờ môi vẫn còn lời oán thán thê thảm thật thương tâm.

Nàng đi đến cửa.

Tất cả các thẩm phán đều nhìn chăm chú theo Léonore.

Nàng hé mở cánh cửa.

Nàng sắp sửa biến mất.

Bỗng nhiên nàng đứng lại và quay mình như phấn khởi bởi một hy vọng điên rồ, chớp nhoáng với một tiếng kêu la vui mừng, khó tả. Cũng như các ngài thẩm phán, quay lại nhìn, nét mặt tái mét vì run sợ! Imperia cũng vậy, nàng quay mình lại, nhưng trắng bệch vì kinh hãi!

Cùng lúc một thừa phát lại bước vào gian phòng, giọng trang nghiêm, ông ta thông báo:

– Thưa quý đức ông thẩm phán, đây là ngài quý tộc danh tiếng Jean Davila sẽ đến ngồi vào vị trí của ngài ở giữa quý ngài!...

Davila!... Chính là Jean Davila vừa đến!...

Do sự kỳ diệu của nghị lực nào?... Thế nào? Tạisao?... Ông muốn gì?

– Điều ông muốn!... Trả thù Imperia! Làm cho nàng thấy cảnh hấp hối của ông, chết vì cái chết của ông! Tất cả những gì còn lại nơi ông về sự sống, về linh hồn và về hơi thở đang hấp hối quyết vùng dậy trong cái ý chí cuối cùng đó. Phải trả thù Imperia, cứu sống Roland Candiano!...

Giọng nói nào đã khích động ông khi ông nằm trên chiếc giường với sức lực còn lại đòi đưa đến cung điện quận công!

Hiện ông đang ở đây!... Ông đã đi đến với sự rủi ro, chắc chắn sẽ kết thúc sau cái nỗ lực lớn lao đó, những gì cây dao găm của Imperia đã không làm được ngay:

Thật khó mà tả hết nỗi ngạc nhiên khi sự xuất hiện bất ngờ của bốn tên gia nhân lực lưỡng khiêng một chiếc ghế bành lớn đi vào với bước chân nặng nề.

Trong chiếc ghế bành, Jean Davila!...

Mặt ông tái xanh thật dễ sợ.

Hiển nhiên, Thần Chết đang ngự trị trên ông...

Một sự im lặng chết chóc bao trùm lên tấn thảm kịch thương tâm đó.

Bấy giờ, giọng nói của Foscari cất lên:

– Jean Davila, người đàn bà này buộc tội Roland Candiano sát hại ngài. Ngài sắp chết, ngài đến để chứng minh việc gì diễn ra trước các đồng song của ngài?...

Cả chín vị thẩm phán đều cúi xuống để tiếp nhận lời nói cuối cùng này.

Léonore nhắm đôi mắt và chắp hai bàn tay...

Biết điều chẳng lành đến với mình, Imperia tự thu hình lại chuẩn bị nhận lãnh nhát đòn chí tử...

Jean Davila dựa hai bàn tay lên trên tay ghế.

Giọng của ông yếu ớt như hơi thở từ bên kia phần mộ cất lên từng lời đứt đoạn:

– Tôi chứng chắc... rằng...

Hơi thở của ông hổn hển, đôi mắt muốn đứng tròng...

Hãy nói đi! Foscari bảo. Hãy nói đi, thẩm phán sắp trình diện trước vị thẩm phán tối cao của ngài!

Davila dẫy dụa một giây trong một cái co giật.

– Tôi chứng chắc... Tôi...

Cái chết khủng khiếp thình lình phủ lên mặt ông, bọt máu nhuộm đỏ miệng ông và hai cánh tay mở rộng, ông ngã xuống trong khi đôi mắt trắng dã của ông, đôi mắt của tử thi dường như vẫn còn đe dọa!...

Foscari cúi xuống rờ ông, rồi đứng lên tuyên bố:

– Thưa quý ngài, người đồng song của quý ngài, Jean Davila đã chết...

Một phút im lặng, các vị thẩm phán lần lượt ngả mũ tưởng niệm.

– Chết, Foscari nói tiếp với giọng lạnh lùng, chết trong lúc làm bổn phận, chết trong khi chứng chắc rằng người đàn bà này nói với chúng ta sự thật!...

Một hơi thở hắt ra bi ai đáp lại lời ông...

Mọi người quay lại...

Họ thấy Léonore, mặt cũng trắng bệch như Davila, lết đi về phía cửa! Nàng đưa bàn tay run rẩy mở cửa, và bước đi chậm chạp, như bị gãy gập, trĩu xuống, chìm đắm trong sự đau đớn ê chề – Có lẽ điên cuồng!...

Cùng lúc nhiều tiếng kêu la từ xa vọng đến lúc gần lúc xa, cuối cùng vang dội mãnh liệt như bão tố.

– Quý ngài, Foscari kêu lên với đôi mắt thù hằn ra lệnh, ngày mai chúng ta sẽ quyết định hình phạtthích ứng áp dụng cho Roland Candiano. Đêm nay, chúng ta hãy dẹp tắt cuộc nổi loạn!... Altieri, ngài cầm quyền chỉ huy quân sĩ... Quý ngài, cuộc bạo động đang cao trào... Mỗi người hãy đến vị trí chiến đấu của quý ngài!...

Altieri, với trái tim cuồng nhiệt, bối rối, tái mét, liền rượt theo tìm dấu vết của Léonore.

Foscari ở lại sau cùng, liếc nhìn thi hài của Jean Davila rồi nở một nụ cười khó hiểu. Khi ông sắp bỏ đi thì một người đàn ông hiện ra, cúi đầu thật thấp trước mặt ông, lẩm bẩm:

– Tôi đã phục vụ tốt cho sự vinh quang và quyền lực của ngài không, thưa chủ nhân?

– Phải, Bembo, Foscari nói, mi đã phục vụ tốt, mi là một lợi khí mau lẹ và chắc chắn, mi là một tên đầytớ lợi hại. Đi đi, chúng ta sẽ cùng nhau tính toán, khi...

– Khi ngài sẽ trở thành thủ tướng của Venise vàchúa tể của miền Thượng nước Ý, thưa Đức ông!

Trên quảng trường Saint-Marc, những phát súng hỏa mai nổ vang xen lẫn tiếng la hét, nguyền rủa và những tiếng ồn ào giận dữ...

❀ ❀ ❀

[1] Paolo Caliari tự Véronèse, họa sĩ người Ý thuộc trường phái Venise sinh ở Vérone (1528-1588) tác giả của những bức họa nổi tiếng như Đám cưới ở Cana, Bữa ăn nơi nhà Simon, Lễ khải hoàn của Venise, Bắt cóc nàng Europe v.v... Những tấm tranh của ông, lộng lẫy và linh hoạt, được trang hoàng trong những đền đài tráng lệ, sáng chói bởi nét vẽ tao nhã, nghệ thuật phong phú và sự cân đối của đường nét độc đáo.