Trong lúc Sandrigo và Bembo đi vào định mệnh của họ trong giai đoạn mới, trong lúc Roland thực hiện ở nơi xa xôi cái sứ mạng xa lạ do chàng quyết định và rằng Scalabrino bị rơi vào bẫy của Bartolo, chủ quán Mỏ Neo Vàng, cuối cùng trong lúc Juana tiếp tục phận sự canh giữ ông lão Candiano vừa cố hoài công tránh những tư tưởng buồn rầu, bằng cách tìm nơi nương tựa vào tấm lòng tận tụy cho quên lãng, ba nhân vật trong câu chuyện này lượn quanh về phía của họ trong quĩ đạo khắc nghiệt của sự bất hạnh; chúng tôi muốn nói đến Léonore, Altieri và Dandolo.

Chúng tôi tiếp tục trình bày giản dị về việc làm và cử chỉ của họ vào cái đêm mà Roland Candiano được

Léonore cứu thoát trong ngôi nhà ở đảo Olivolo.

Người ta thấy, nàng thiếu phụ đã mệt nhọc đi trở về dinh thự của Altieri, giải thoát cho Imperia và té xỉu trong phòng nàng, kiệt lực, gần như hấp hối. Lập tức một cơn sốt dữ dội phát khởi. Những thị tỳ của nàng tìm thấy nàng mê sảng, thay y phục cho nàng, đem nàng lên giường và báo tin ngay cho đại úy thống lĩnh.

Altieri vẫn chưa ngủ.

Sau cảnh tượng ở đảo Olivolo, ông ta đi về nhà, bề ngoài rất trầm tĩnh nhưng thật sự bị rối bời bởi hai sự khủng khiếp.

Trước hết Roland Candiano thoát khỏi tay ông.

Ông xem như câu chuyện của Léonore kể là đích xác và tin chắc rằng nàng đã kịp thời báo để cho chàng có thể lánh xa. Hiện giờ chàng đang ở đâu? Chàng đang trù tính việc gì?

Chao ôi! Dù cho chàng có ở xa hoặc ở gần ông ta, không còn có cuộc sống yên lành nào nữa cho Altieri khi mà Roland vẫn còn sống.

Trong đoạn đường đi từ đảo Olivolo về đến dinh thự của mình, Altieri chỉ nghĩ đến trận so gươm một mất một còn mà ông linh cảm mơ hồ rằng mình sẽ không phải là người mạnh hơn. Hơn hai mươi lần, ông rùng mình đứng lại, chờ đợi thấy kẻ địch đột ngột từ trong bóng tối hiện ra và đánh cho mình một nhát chí tử. Ông dò xét bóng đêm và thu mình lại tiến tới, tay cầm khẩu súng ngắn đã nạp đạn.

Khi cuối cùng về đến phòng mình, ông thở nhẹ.

Ông lau mồ hôi lạnh đang chảy ướt trán và tóm tắt lại tình hình: Chắc chắn là Roland mạnh mẽ, nhưng còn ông! Ông, Altieri đang chỉ huy nguyên cả một quân đội, ai sẽ dám tấn công ông trong cái dinh thự này luôn luôn ngày đêm đầy dẫy những sĩ quan và những quân lính có khí giới canh gác?

Nhưng sau khi đạt đến sự yên tâm, thì nỗi khủng khiếp kia xâm chiếm lấy ông còn dữ dội hơn nữa.

Altieri âm mưu!...

Kể từ những thời xa xưa, ông đã thoáng thấy ngôi vị thẩm phán tối cao như là đỉnh vinh quang của cuộc đời tham vọng của mình. Đến lúc thủ tướng Candiano bị lật đổ bởi cuộc cách mạng chớp nhoáng và bất ngờ tại cung điện khi mở đầu câu chuyện nầy. Altieri nhận thấy hơi trễ rằng ông ta đã hoàn toàn hoạt động cho viên Đại Pháp quan Foscari.

Thật vậy, vào thời kỳ đó, Altieri chỉ có một vài sĩ quan và một số nhà quý tộc theo phe mình. Foscari nắm lấy Hội đồng Thập nhân chế, tòa án, những pháp quan, những hội đồng, tất cả những lực lượng chính thức ở Venise.

Một lúc, trong cái đêm ghê gớm mà ông lão Candiano bị đâm mù mắt và lúc con trai ông bị ném vào trong những cái giếng sâu, Altieri có ý nghĩ chống lại Foscari. Ông đã quyết định – và có lẽ có kết quả nếu như tất cả sinh lực của ông không tập trung trên một cái đích duy nhất:

Đạt được Léonore!

Tình yêu đã mạnh mẽ hơn là lòng tham vọng.

Foscari, trở thành thủ tướng, đã dâng hiến cho ông những sự đền bù đẹp đẽ: Quyền chỉ huy tối cao quân đội, mà theo pháp định phải ở trong tay của thủ tướng, được giao phó cho Altieri.

Sau cuộc hôn nhân với Léonore, khi ông tin chắc rằng đứa con gái của Dandolo mãi mãi chỉ trở thành vợ của ông với cái tên mà thôi, Altieri liền quay trở lại sự tham vọng.

Được làm thủ tướng!...

Và muốn được làm thủ tướng, cần phải lật đổ Foscari, kẻ đồng lõa với mình!

Chậm chạp, với những sự thận trọng biểu lộ một trí tuệ tinh vi và phòng xa, Altieri chuẩn bị cuộc âm mưu của mình.

Ông đã hé thấy sự thành công chắc chắn; ông đã kéo về cho mình những vị chỉ huy chính yếu trong quân đội và đám đông những nhà quý tộc, luôn luôn đa nghi và bất mãn, cuối cùng ông sắp toan tính một nhát đánh lớn, bỗng thình lình ông biết được cuộc vượt ngục của Roland, rồi việc chàng đi đến Venise.

Trước hết cần phải trừ khử một kẻ địch như thế.

Cái tên của Candiano được mến mộ trong dân chúng.

Roland được thương mến bởi những người chèo thuyền, bởi những thủy thủ ở cảng, bởi dân chúng có thể đưa chàng đến tòa cung điện quận công trong một cuộc biến động không thể ngăn nổi mà chàng đã từng nêu nhiều tấm gương cho thấy.

Altieri đã cùng với Dandolo âm mưu với nhiều biện pháp đưa đến kết quả mà người ta đã thấy.

Nhưng nếu như Altieri âm mưu chống lại thủ tướng Foscari để đặt lên đầu ông ta chiếc mũ miện quận công, ít ra ông cũng tin chắc rằng sự bí mật được giữ gìn tuyệt đối. Chỉ có vài người biết rõ về công cuộc đó, và vị đại úy thống lĩnh tin tưởng nơi những người đàn ông đó. Quả thật, mỗi người trong bọn họ liều hi sinh chiếc đầu của mình cho một cuộc phản bội.

Và chính vào lúc đó, Léonore lại tiết lộ với ông rằng nàng biết tất cả.

Chỉ có một người duy nhứt ở trên đời đang ở trong tình trạng phát giác sự âm mưu mà không có nguy hại cho bản thân mình:

Đó là Léonore.

Ông run rẩy kinh hoàng và khủng khiếp.

Nếu như ông giết Léonore, ông hiểu rằng cuộc đời của ông kể từ nay sẽ trống rỗng vô vị và không có mục đích.

Còn nếu như ông không giết nàng thì sự sống của ông sẽ phó mặc cho một lời nói lỡ thoát ra, do một cử chỉ giận hờn... của nàng.

Sự tiến thoái lưỡng nan rất rõ ràng và ghê gớm:

Sống không có Léonore, hoặc chết do nơi nàng!

Vừa khi ông đang suy nghĩ đến đó, người ta đến báo rằng Léonore bị một cơn sốt dữ dội đang mê sảng trong giường nơi người ta đặt cho nàng nằm.

Tất cả đều biến mất ngay trong tâm trí của Altieri, cũng như trước kia nơi nhà Dandolo, ở nơi ông chỉ còn có ý nghĩ trước hết cứu sống người đàn bà mình yêu thương – sau đó ông sẽ xem.

Tái xanh, nhưng vẻ bên ngoài trầm tĩnh, lần đầu tiên ông đi vào phòng của vợ mình.

Ông thấy Léonore nằm trên giường, gương mặt đỏ tươi, điểm những vết xanh mét. Nàng nằm yên bất động, mắt nhắm kín, đôi môi mím chặt chỉ mở hé ra từng lúc cho mỗi hơi thở nặng nề.

– Nên báo tin ngay cho vị y sĩ của ta, Altieri ra lịnh.

– Đã báo rồi, thưa đức ông, người đàn bà hầu phòng của Léonore trả lời.

Ông gật đầu, ngồi xuống, cầm lấy bàn tay của Léonore đang buông thõng ở ngoài chiếc mền, trong bàn tay của mình.

Ông rùng mình – có lẽ vì vui mừng, cũng có lẽ vì đau đớn.

Đây là lần đầu tiên ông siết chặt cái bàn tay mịn màng và thanh nhã, và đây là cái chết gần kề mới đặt bàn tay này vào trong bàn tay ông!

Một sự im lặng sầu thảm đè nặng lên trên cảnh tượng này.

Thình lình, sự im lặng đó bị gián đoạn bởi vài lời nói rõ ràng do Léonore thốt ra.

Nàng mê sảng trở lại.

Từ lúc đó, nàng bắt đầu nói dài dòng, lúc thì với cha nàng, lúc thì với Roland... Altieri run rẩy vì giận dữ. Nàng xin tha thứ, thề thốt rằng tình yêu của nàng vẫn trong sạch, trung thành, cũng như vào ngày xa xăm của ánh mắt âu yếm đầu tiên!

Và đột nhiên, nàng ngừng không nói chuyện với Roland.

Chính với ông ta, với Altieri, mà nàng ngỏ lời trong cơn mê sảng.

Nàng buông ra nhiều cái tên... đó là tất cả sự bí mật của cuộc âm mưu sắp sửa thoát ra từ cửa miệng nàng...

Tái mét, ghê gớm, Altieri quay sang các thị tỳ và thét vang:

– Các người làm gì ở đây, các người kia? Ra ngoài hết! Các người phá rối phu nhân! Các người là nguyên nhân khiến cho sự mê sảng tăng lên! Đi ra, ta bảo!...

Những người thị tỳ, kinh khủng bởi cơn hung hăng khó hiểu đó đã đi ra ngoài rồi, mà ông vẫn còn tiếp tục la om sòm để che lấp những lời nói của Léonore.

Đến lúc ông thấy còn lại một mình với nàng, ông nhìn xung quanh mình với một ánh mắt dữ tợn, rồi đi đến xem coi có ai còn đứng lại trong gian phòng bên cạnh không.

Rồi ông trở lại ngồi bên cạnh Léonore và lơ láo, lắng tai nghe.

Phải! Nàng nói về cuộc âm mưu, nàng nói ra những chi tiết, đích xác vào mỗi lúc, cái tên của Altieri trở đi trở lại.

Rồi, cũng với sự đột ngột, nàng nín lặng, trĩu xuống trong một sự liệt nhược. Vào lúc đó, người ta gõ cửa.

– Ai đó? Altieri giật mình gầm vang và rút dao găm ra.

– Y sĩ! Một giọng ở bên ngoài đáp lại.

Altieri thở nhẹ.

Y sĩ, một ông lão mực thước, đi vào vừa cúi chào trước vị lãnh chúa ghê gớm.

– Thưa thầy, Altieri nói, phu nhân ta bị ngã nên gây ra một cơn sốt mãnh liệt.

– Tốt, tốt, chúng ta sẽ xem, thưa đức ông.

Ông lão đến bên giường, quan sát kỹ người bịnh, cúi xuống gần mình nàng, lằm bằm nhiều lời nói rời rạc, van vái ông Hippocrate thiêng liêng, và cuối cùng, ông đứng lên hướng về viên đại úy thống lĩnh.

Ông lão đứng yên tái mét, gương mặt biến sắc bởi sự khủng khiếp.

Altieri đang nghiêng xuống mình ông, cây dao găm tuốt trần cầm nơi tay!

Chỉ cần Léonore nói ra một lời, là xong đời kẻ khốn nạn.

– Thưa đức ông, ông lão ấp úng... Tôi không hiểu...

Altieri bật cười.

– Xin đừng chú ý đến, thưa thầy! Ta tin sự thật rằng chính ta cũng lên cơn mê sảng. Xin thầy... Hãy theo ta!...

Ông đã đút dao vào vỏ và hung bạo, lôi vào gian phòng bên cạnh ông lão vẫn còn hoàn toàn sửng sốt và kinh hoàng.

– Xin tha lỗi cho ta, Altieri nói. Người ta có nhiều lúc điên cuồng khi con tim bị tràn trề một nỗi lo âu ghê gớm. Nhưng xin vui lòng nói cho ta biết ông suy nghĩ thế nào...

Ông lão bắt đầu cho nhiều lời khuyên nhủ liên quan đến sức khỏe quý báu của đức ông.

Rồi, dần dần ông giải thích tình trạng của phu nhân.

– Bà đang gặp nguy cơ chết chóc và cần phải được canh giữ ngày đêm.

– Tốt! Ta sẽ tự mình canh giữ cho phu nhân.

– Tấm lòng tận tụy tuyệt vời, thưa đức ông!

Bấy giờ người học trò can đảm của Hippocrate chỉ dẫn nhiều phương thuốc đối với ông tỏ ra hiệu nghiệm nhất vào trong trường hợp này và cuối cùng rút lui vừa bảo rằng ông ta sẽ trở lại vào buổi sáng.

– Thầy sẽ làm tốt hơn, thưa thầy! Altieri nói. Thầy sẽ ở lại luôn trong dinh, và ta sẽ ra lịnh dọn cho thầy một gian phòng.

Ông lão nghiêng mình, tỏ vẻ vui thích.

Nhưng ông không tự ngăn được một ánh mắt lo sợ lên chiếc dao găm của Altieri đeo ở thắt lưng.

– Tại sao người đàn ông này muốn hạ sát ta? Ông tự hỏi khi ông đã ở yên trong gian phòng được dọn dẹp cho ông theo lịnh của Altieri. Ông ta có thật sự lên một cơn điên loạn không?...

Trong khi ấy, viên đại úy thống lĩnh đã đi trở vào trong phòng của Léonore và khóa cửa ở luôn bên trong...

Nhưng, trước khi đó ông cho gọi viên quản gia đến, nửa gia nhân, nửa quân nhân, và bảo ông ta rằng:

– Mi trông thấy ông thầy giải phẫu mà ta để cho ở đây?

– Vâng, thưa đức ông.

– Vậy thì, nếu người đàn ông đó đi ra khỏi dinh thự trước khi có lịnh của ta, thì mi sẽ chết.

Tên gia nhân hoàn toàn hiểu rằng ngài lãnh chúa đại úy thống lĩnh ít khi nào nói chơi. Nên ông ta xem lời hăm dọa như là đúng đắn, và đặt lính canh trước cửa phòng của ông y sĩ đáng thương. Hơn nữa, ông tin chắc rằng chủ nhân của mình chỉ muốn giản dị rằng chắc chắn có ông y sĩ ở ngay tầm tay, và cũng như mọi người ở trong dinh thự, ông ta thán phục lòng tận tụy của Altieri vì ông không rời khỏi đầu giường người bịnh.

Ông không cho phép người nào đi vào trong phòng và tự tay mình cho uống thuốc.

Việc đó kéo dài năm ngày năm đêm.

Ngồi trong một chiếc ghế bành cạnh chiếc giường hai bước, Altieri lo lắng rình rập những lời nói tuông ra từ cửa miệng vợ mình; một thói quen được tạo thành do chứng bịnh; cơn mê sảng dữ dội trong lúc đó nàng nói lớn tiếng thường xảy ra buổi tối vào khoảng tám giờ và dịu đi độ hai giờ sau; bấy giờ có một sự tạm nghỉ cho đến bốn giờ sáng; lúc ấy Altieri khóa chặt cửa và ngủ trong một chiếc ghế bành, ông ta cũng bị rối loạn như người nữ bịnh nhân; mỗi một chuyển động của Léonore cũng làm cho ông đứng dựng dậy.

Léonore trở lại tri giác của sự sống vào buổi sáng ngày thứ sáu, nghĩa là nàng nhận thức sự đau đớn khốc liệt trong toàn thân thể và trong tâm hồn.

Đối với thân thể, đó là một sự mệt mỏi rã rời; dường như tất cả những khí lực trong tạng phủ đã bị cùn, nhụt, và dường như sẵn sàng tan nát; đối với tâm hồn, đó là một sự tuyệt vọng hoàn toàn, một sự chán chường tột độ, một lòng ao ước muốn chết.

Nằm bất động, hoàn toàn cứng đơ, trong sự yên lặng nặng nề mà chỉ riêng tiếng động của hơi thở rất nhẹ nhàng của nàng còn làm cho nặng nề hơn nữa, nàng hy vọng mơ hồ rằng đôi mắt của nàng sẽ không còn mở ra nữa, rằng không một cử chỉ nào thêm, không một lời nào thêm sẽ còn phát xuất ở nơi nàng, và rằng nàng sắp ngủ, một giấc ngủ ngàn thu, để không bao giờ còn thức tỉnh.

Bấy giờ, nàng bắt đầu ôn lại thảm kịch trong đời mình, thiết lập bản đối chiếu tai biến của mình.

Cái tội của nàng – chúng tôi dùng ở đây những danh từ được bày tỏ trong cái tư tưởng mất hồn mất vía đáng thương đó – cái tội của nàng đã kéo dài hơn sáu năm và bây giờ đã đến hồi chung cuộc.

Cái tội, đó là đã không dám yêu thương Roland tha thiết tuyệt đối như là nàng đã được yêu thương. Roland vẫn còn trung thành. Nàng đã phản bội.

Nàng đã không yêu thương chàng với tất cả tình yêu, bởi vì nàng đã nghi ngờ chàng! Nàng đã bồng bột nghe theo lời tố cáo của nàng kỹ nữ!

Trong đêm lễ đính hôn, khi đứng trước Hội đồng Thập nhân chế, Imperia xác nhận rằng Roland là tình nhân của nàng và rằng chàng đã giết chết Davila do lòng ghen tương, đáng lý ra Léonore phải nghĩ đến và kêu lớn:

– Mi nói láo, Roland hoàn toàn thuộc về ta, cũng như ta thuộc về chàng nguyên vẹn.

Đến lúc bà lão thủ tướng phu nhân Silvia muốn lôi cuốn nàng đi về phía thang lầu những người Khổng lồ, để kêu gọi dân chúng nổi dậy, đáng lý ra nàng phải nghĩ đến và kêu lớn:

– Chúng ta hãy chạy đi, chúng ta cùng chết với chàng! Bởi vì chàng và tôi, chúng tôi là một người duy nhất và không có gì có thể chia rẽ chúng tôi.

Đến lúc thân phụ nàng thề thốt rằng Roland được ân xá đã bỏ trốn khỏi Venise, đáng lý ra nàng phải nghĩ đến và kêu lớn:

– Cha nói láo! Bởi vì Roland tất sẽ có đủ sức lết cho đến nơi đây để chết với con, trong vòng tay của con.

Và đến lúc nàng đi đến ngôi giáo đường Sainte-Marie, đến ngôi giáo đường được cung hiến cho những nàng trinh nữ trung thành, đáng lý ra nàng phải nghĩ và kêu lớn:

– Tôi không kết hôn với Altieri, bởi vì tôi là vợ của Roland, và tôi không thể thuộc về một người nào khác, tôi kết hôn với cái chết!

Phải! Đó là những gì đáng lý ra nàng phải nghĩ đến và kêu lớn, bằng cách tự sát ở dưới chân bàn thờ những nàng trinh nữ tinh khiết, những nàng trinh nữ biết yêu bằng tình yêu chung thủy.

Chúng tôi cần phải nhắc lại ở đây: Lời bi ca tuyệt diệu về tình yêu đó không phải do chúng tôi sáng tác ra; chúng tôi tìm ra được những nguyên nhân trong một bức thơ dài được Léonore viết gần sau đó và kể như là một bản thú tội.

Cho nên, đó là những hình thức rõ rệt về cái tội của nàng. Và cái tội đó chính là lòng nghi ngờ, là sự phủ nhận mối tình cao đẹp tha thiết, thủy chung mà nàng đã phạm phải trong sáu năm qua – cho đến cái giây phút mà sự thật mê muội được phanh phui đã làm nàng bừng tỉnh.

Roland không chết.

Roland đã ở sáu năm dưới đáy những cái giếng sâu.

Và nàng, kẻ khốn nạn – nàng là kẻ bị hành hạ đáng thương! Kẻ đã phản bội, đã làm lu mờ mãi mãi mối tình cao đẹp tinh khiết của mình bằng cách chấp nhận một vụ kết hôn gượng ép.

Uổng công nàng đã bảo toàn do một sự chống đối cuối cùng, bởi một nỗ lực cuối cùng của lòng trung trinh, lòng trong sạch của tấm thân nàng; uổng công nàng đã để giữa nàng và kẻ được nàng chấp nhận, những hàng rào ranh giới không thể vượt qua, ít nhiều nàng cũng không tránh khỏi bị hoen ố.

Và chính có lẽ Roland đã nghĩ đến việc đó nên trong cuộc hội kiến bi thảm ở đảo Olivolo, chàng đứng trước mặt nàng lặng thinh và lãnh đạm.

Thế là hết!

Bấy giờ chỉ có cái chết, cái chết mới giải thoát cho nàng và cái chết khả dĩ là một nơi nương náu an toàn và vĩnh cửu.

Đó là những gì Léonore nghĩ đến trong cái giờ thê lương mê sảng, nhưng với bản chất cường tráng của nàng sự sống bỗng hồi phục lại.

Nếu nàng nằm yên như thế, bị liệt nhược trong một sự rã rời tuyệt vọng, vừa khi nàng càng nhắm kín dữ dội thêm đôi mắt để kêu gọi đêm tối vĩnh viễn mau mau đến, một giọng nói thì thầm ở gần sát bên nàng, thình lình đập vào tai.

Nàng lắng nghe, và đối với lần đầu tiên, từ lúc nàng có thể suy nghĩ, nàng nghĩ đến sự ngạc nhiên là mình đang ở đây, nằm trong chiếc giường của mình.

Bỗng nhiên nàng nhớ lại rằng mình đã ngã xuống ở giữa phòng. Chắc chắn những thị tỳ đã đưa nàng lên giường. Nhưng đã xảy ra bao lâu? Một giờ? Một ngày?

Nàng lắng tai nghe.

Những giọng nói thấp nhưng rất rõ ràng.

Đó không phải là những giọng nói đàn bà như nàng đã tưởng lúc đầu: đó là giọng nói đàn ông.

Nàng nhận ra ngay những giọng nói và dùng tất cả sức lực còn lại để không làm một cử chỉ nào cả, để trấn áp sự ghê tởm muốn trào dâng lên đôi môi của nàng.

Những giọng nói mà nàng vừa nhận ra, đó là của Altieri và của Dandolo – của người chồng và của người cha nàng!...

– Việc đó kéo dài năm ngày!... Altieri nói. Năm ngày ghê gớm đầy lo sợ và khủng khiếp!...

– Vậy là nó đã nói! Dandolo nói tiếp.

– Nàng đã nói... Nàng còn nói nữa... Ngay sau khi sự mê sảng trở lại, nàng trình bày tất cả cuộc âm mưu và thốt ra nhiều tên...

– Tên của ta! Dandolo hổn hển hỏi.

– Không! Tất cả ngoại trừ tên của ngài.

Có một giây phút im lặng.

Léonore nghe một tiếng thở dài khàn. Đó là thân phụ nàng đứng sát bên nàng, vừa thở mạnh khi cảm thấy được yên lòng.

Nàng hiểu rõ tất cả!

Nàng đã bị mê sảng, nàng đã nói ra những gì nàng biết, và Altieri đã ở trong phòng để canh giữ nàng!...Và bây giờ, ông ta kêu gọi đến Dandolo, thân phụ của người đàn bà hấp hối, chắc chắn để lấy một quyết định ghê gớm nào đó.

– Có lẽ, Altieri nói tiếp, nàng không biết rằng ngài thuộc vào trong bọn của chúng tôi; hoặc có thể là ở trong cơn mê sảng của nàng, cái ý nghĩ không tố cáo ngài, ngài là thân phụ, vẫn còn sống ở trong lòng nàng...

– Vậy là nó nói ra tất cả!... Tất cả, ngoại trừ tên của ta!

– Tất cả ngoại trừ việc đó.

– Nhưng nếu như người ta nghe nó nói!... Ôi! Nếu như người ta nghe nó nói!...

– Có điều chắc chắn là nếu như chúng tôi bị bắt giữ, ngài tất cũng sẽ không tránh khỏi!

Thêm một lúc im lặng.

Léonore cảm nhận sự run rẩy của hai người đàn ông bên cạnh nàng.

Altieri nói tiếp:

– Cơn mê sảng đến với nàng buổi tối, và trong ban đêm; bây giờ nàng ngủ yên... Ôi! Những cái đêm đó... Thêm vài đêm giống như những đêm mà tôi đã trải qua đó lắng nghe ở cửa, tay cầm dao găm, sẵn sàng giết chết bất cứ ai đã nghe được, giật mình mỗi khi nghe có tiếng bàn ghế kêu răng rắc, ướt đẫm mồ hôi khi nghe tiếng một cánh cửa mở ra... Phải, chỉ thêm vài đêm giống như vậy, và tôi cảm thấy tôi sẽ trở nên điên. Tôi không chịu đựng nổi nữa, và tôi đã cho mời ngài đến...Ngài, thân phụ của nàng...

– Ta sẽ thay thế cho ngài, Dandolo vội vàng nói. Ngài hãy đi nghỉ, ta sẽ canh giữ thế cho ngài...

Altieri lắc đầu một cách thê thảm.

– Không có vấn đề nghỉ ngơi, ông nói chát tai.

– Thế là vấn đề gì? Bấy giờ Dandolo hỏi với một giọng trong đó Léonore bắt gặp nỗi lo sợ sâu xa của con người đang vẫy vùng trước một tai họa gần kề nào đó.

Và bỗng nhiên Altieri nói:

– Cần phải đừng cho người ta nghe nàng nói!... Và đối với việc đó, chỉ có một cách... Một cách duy nhất...

– Một cách? Người cha ấp úng mà tóc dựng đứng trên đầu ông vì khủng khiếp.

– Phải: Cần phải đừng cho nàng nói nữa!... Ngài nghe tôi nói... Ngài biết rằng tôi đã yêu thương con gái ngài đến đâu, và bây giờ tôi vẫn còn yêu thương nàng...

– Hãy im đi! Ôi! Thật là ghê tởm...

– Tôi thương yêu nàng, ngài biết rất rõ việc đó, bởi địa ngục! Tôi thương yêu nàng và đó là nguyên nhân của sự tuyệt vọng của tôi. Nàng thù hận tôi, khinh bỉ tôi, nguyền rủa tôi. Và tôi, tôi thương yêu nàng... Và tôi không thể chịu đựng nữa. Cần phải hoặc là tôi chết – hoặc là nàng chết!... – Ngài hãy im đi! Người cha gầm vang. – Tôi sẽ không im đâu! Tôi cho mời ngài đến vì tôi đã đuối sức, để nói với ngài việc đó, để cho ngài nhận lấy phần của ngài trong sự bất hạnh đang đè nặng tôi.Chính ngài đã trao nàng cho tôi... Trao cho! Nực cười! Ngài không biết rằng kể từ ngày kết hôn, chúng tôi sống với nhau như người lạ! Cả ngàn lần tôi sắp sửa giết chết nàng! Cả ngàn lần tôi đến gần nàng để kết thúc cho xong với một sự hành hạ như thế, bằng cách làm tiêu diệt chính cái nguyên nhân của sự hành hạ! Đã khá đủ rồi, ngài nghe rõ không! Tôi không còn chịu đựng được nữa! Tôi sẽ không đi xa hơn nữa!... Tôi thương yêu nàng, vì nàng tôi trở thành điên rồ... Và từ năm ngày nay, tôi chịu đau khổ hơn là trong năm năm. Tôi nghe nàng kêu gọi người hôn phu của nàng, van xin ông ta, xin lỗi ông ta, kêu lên tình yêu của nàng, và mỗi một lời nói đó là một nhát dao găm đâm vào tim tôi... Và đây là tột đỉnh, nàng trở thành một sự hăm dọa chết chóc... Đã khá đủ rồi, tôi bảo ngài! Ngài có muốn từ nay sống trong một sự khủng khiếp vĩnh viễn không, chịu phó mặc cho một tính bất thường của đàn bà, cho một hoạt động báo thù! Ngài nói đi... Ngài cũng vậy, ngài có muốn kết thúc cuộc đời trên đoạn đầu đài không?...

Dandolo lẩm bẩm:

– Con gái ta! Ôi con gái của ta!...

Và nỗi kinh hoàng, thêm một lần nữa, thắng thế trên cái tâm hồn khốn nạn của người cha đó. Chỉ có điều, để cứu thoát con gái mình, ông thử làm một mưu toan yếu ớt.

– Có thể, ông ấp úng, nó sẽ không bao giờ nói đến những việc đó nữa!... Có thể đến lúc nó hết bịnh, ngài sẽ nhận ở nơi con gái ta sự bảo đảm một sự im lặng tuyệt đối... Ôi! Xin dung tha... Hãy chờ đợi... Ta tin chắc rằng con gái ta sẽ nín thinh.

Vào lúc đó, Léonore làm một cử động.

Hai người đàn ông, phập phồng, nín lặng nhìn nàng.

Nàng quay về phía họ, mở mắt ra... Không còn là đôi mắt bị rối loạn bởi cơn mê sảng, mà những con mắt trong sáng, sôi nổi...

Hai người đàn ông trông thấy ánh mắt trong đó chiếu ngời ánh sáng thông minh, trong đó những hư ảnh vẩn đục của cơn mê sảng đã tiêu tan.

Cả hai đều có cùng cái rùng mình lạnh buốt.

Họ hiểu rằng Léonore đã nghe hết tất cả.

Và nàng nghĩ duy nhất một cách mạnh mẽ rằng giờ giải phóng của cái chết đã đến, rằng lời nói sắp sửa đối với nàng là một võ khí để tự tử, bởi vì cha nàng và người chồng nàng đã quyết định giết chết nàng.

Nàng nhổm dậy, tập trung tất cả sức lực để khiến cho giọng nói của mình mạnh dạn hơn, và nói:

– Cha đã lầm, thưa cha, tôi sẽ không nín đâu... Tôi sẽ nói... Ngay khi đứng lên được, tôi sẽ giao nộp tất cả hai người.

Và vì cả hai người nín lặng, sững sờ vì xúc động, nàng nói tiếp: – Các người đã thủ tiêu hiệp ước mà chúng ta đã quyết định ở trên đảo Olivolo; bằng cách xúc phạm nơi ẩn dật này với sự hiện diện đáng ghét của các người, các người đã giải trừ sự im lặng của tôi tự áp đặt cho mình; nên tôi sẽ nói.

Altieri đứng gần ở bên giường hơn.

Ông cúi xuống Léonore một gương mặt nhăn nhó khủng khiếp.

Vào lúc đó, sự say đắm cho đến ngày nay là nguyên động lực lớn cho những hành vi và những tư tưởng của ông bỗng sụp đổ. Sự biến đổi đó thỉnh thoảng đảo lộn một tâm hồn như là một cơn đại biến, một sự phún xuất của hỏa diệm sơn có thể làm xáo trộn cảnh tượng thiên nhiên, là chớp nhoáng. Giây phút trước, ông say đắm ao ước Léonore; giây phút sau, ông thù hận nàng rất thâm sâu dường như là ông đã thù hận nàng từ bao giờ.

Ông muốn thốt ra vài lời nói – chắc chắn một lời nhục mạ tối thượng. Giọng nói tắt nghẹn trong cổ họng ông. Bấy giờ, ông chậm chạp giơ cánh tay lên, tìm chỗ để đâm xuống, để giết chết bằng một nhát duy nhứt.

Với một nụ cười khó tả của sự giải thoát, Léonore nhìn sững cây dao găm ném ra một ánh sáng lóng lánh trong cảnh lờ mờ.

Thình lình, cánh tay hạ xuống.

Nhưng dưới một cái đẩy đột ngột và mãnh liệt, món võ khí đi lệch, cày rách chiếc gối, cách gương mặt Léonore hai đốt tay, và Altieri, dưới cái đẩy dữ tợn đó, lảo đảo, rời xa cái giường ba bước chân.

Và Dandolo đứng trước mặt con gái mình với vẻ mặt u ám, tái mét trông thật thê thảm.

– Ta không muốn cho con gái ta chết! Ông gầm vang.

– Chính mi đã xô đẩy ta? Altieri hỏi, gần như điên dại, không hiểu ông ta nói gì và đang làm gì.

– Phải, chính ta.

– Mi cũng muốn chết sao?

– Tất cả, hơn là cho phép mi động đến con ta.

Altieri thở ồ ồ, thu mình lại. Bản năng sinh tồn đang chế ngự sự hung bạo bị kích động làm cho ông hiểu rằng ông cần phải hành động êm thắm.

Ông nhìn Dandolo.

Chưa bao giờ ông thấy ông ta như thế.

Con người nhu nhược, do dự đó, dễ làm cho sợ hãi, vừa mới thay đổi.

Ông ta trông ghê gớm. Linh hồn tổ tiên của những người Dandolo oanh liệt, của những vị thủ tướng xưa đã tạo ra sự hưng thịnh và sự hùng mạnh cho Venise, vừa hồi sinh nơi ông.

Và ông còn hơn thế nữa, ông làm tốt hơn: Ông là người cha.

Altieri chìm xuống vực thẳm của sự khủng khiếp trong khi Dandolo càng lên cao.

Ông ấp úng:

– Kẻ khốn nạn, vậy ra mi muốn cho chúng ta mang chiếc đầu nộp cho gã đao phủ sao! Kẻ điên cuồng, vậy ra mi thèm khát đoạn đầu đài sao!

– Chà! Dandolo nổ vang trong một tiếng nức nở ghê gớm, cái chết, đao phủ, đoạn đầu đài, nhục nhã, ngục thất, tất cả, tất cả, hơn là sự hèn nhát cuối cùng đó! Hèn nhát! Ta đã hèn nhát! Suốt cả đời ta, ta đã vùng vẫy chống lại sự hèn nhát. Ta đã bán con gái ta cho mi, ta cũng đã bán linh hồn ta cho mi; mi đã mua chuộc ta, tên mặc cả lương tâm độc ác! Vậy thì, ta hồi tỉnh lại, chỉ thế thôi! Cái chức tước mà mi đã cho ta, ta không muốn đến nữa; sự vinh quang, sự uy quyền, tòa dinh thự xưa chứa đầy của cải, hãy lấy lại tất cả! Ta, ta tự chủ và ta bắt lại con gái ta.

Altieri bước tới một bước.

Dandolo rút dao găm ra và nói:

– Ta khuyên mi đừng đến gần con gái ta, nếu như mi không muốn ta xuống tay trước tên đao phủ.

– Cái chết đổi cái chết, Altieri gầm lớn, ta thích thà kết thúc ở đây hơn!

Và ông ta xông vào mình Dandolo đang giận sùi bọt mép.

Cuộc chiến đấu mau lẹ và lặng lẽ. Có một vài tiếng gầm thét, vài tiếng thép va chạm.

Rồi thình lình, Altieri ngã xuống, vai trái bị đâm xuyên suốt. Ông lăn lộn ở chân giường và còn toan chụp lấy bàn tay của Léonore. Nhưng với một cái đẩy mạnh, người cha xô ông té lăn ra xa...

Một khi đã xô Altieri dang ra, Dandolo quay về phía Léonore.

Ông không nói một lời.

Nhưng ông quỳ xuống, cầm lấy bàn tay đứa con gái, úp vào chiếc trán nóng bỏng của ông và ông khóc nức nở.

Léonore cúi xuống về phía ông và lẩm bẩm:

– Cha của con!

– Được tha thứ! Dandolo kêu lên trong một tiếng la vui mừng vang dội khó tả.

– Được khắc phục lại, thưa cha! Léonore đáp với một vẻ tự hào làm rạng rỡ gương mặt nàng.

•••

Dandolo đã đứng lên.

– Con sẽ không ở lại đây, ông nói với một giọng không run rẩy; ta sẽ cho đưa con về đàng kia, về ngôi nhà của chúng ta ở đảo Olivolo... Chính ta sẽ chữa lành bệnh cho con, ta bảo đảm với con, đi, bây giờ ta tin chắc. Chúng ta sẽ lấy lại cuộc sống thuở xưa, riêng hai người chúng ta, hoàn trả lại cuộc sống cho nhau... Hãy chờ... Ta đi kêu gọi, ra lệnh... May mắn thay, không có gì thay đổi ở ngôi nhà chúng ta cả...

Léonore lắc đầu.

– Thưa cha, nàng nói, cha quên rằng Olivolo không còn phải thuộc về chúng ta...

Dandolo đứng rụng rời.

Ông đã quên lãng việc đó! Ông đã quên lãng Roland! Ông lẩm bẩm:

– Ngôi nhà đã bán!

– Cho một người ngoại quốc! Léonore vội vàng nói.

– Thế thì! Nào đáng kể! Dandolo nói tiếp. Chúng ta sẽ thuê một ngôi nhà...

– Thưa cha, Léonore cương quyết nói, cha quên rằng một người con gái của dòng họ Dandolo không bao giờ lìa khỏi ngôi nhà của người chồng mà mình đã chấp nhận... Cha đừng lo ngại gì cho con cả. Hồi lúc nãy, con muốn chết. Bây giờ, con cần phải sống... cho cha, thưa cha... Nếu không phải là cho những người khác. Chắc chắn ngài lãnh chúa Altieri hiểu rõ tư tưởng của con...

Ngài biết rằng không bao giờ một lời nói sẽ lọt ra khỏi cửa miệng con để có thể tiết lộ sự bí mật của ngài. Ngài biết rằng nếu ngài lại lừa dối thêm nữa hiệp ước của chúng ta, nếu như ngài đi vào đây nữa, những hậu quả từ đó sẽ rất ghê gớm cho ngài... Ngài biết rằng nếu xảy đến một điều bất hạnh cho con, đoạn đầu đài sẽ được dựng đứng trước mặt ngài, bởi vì cha sẽ có mặt ở đó để tố giác ngài... Có phải không, ngài lãnh chúa Altieri, rằng ngài chấp nhận những sự việc như thế?...

– Ta chấp nhận! Viên đại úy thống lĩnh nói.

– Tôi nói thêm, Léonore tiếp, rằng cha tôi sẽ tự do đi vào bất cứ giờ nào ngày và đêm...

– Việc đó vô ích, bấy giờ Dandolo nói, bởi vì con không muốn đi ra khỏi nơi đây, con gái của ta. Gian phòng bên cạnh sẽ là phòng của ta; và không một ai sẽ đi vào trong phòng con nếu không đi ngang qua thân xác của ta...

Altieri gật đầu ra hiệu chứng tỏ rằng ông chấp nhận sự thu xếp đó. Bấy giờ với một nỗ lực mà chỉ một bản chất thật cương quyết như là của ông mới thực hiện được, ông đứng lên và không quay đầu về phía Léonore và Dandolo, với một bước chân gần như vững chắc, ông đi ra cửa, kéo chốt gài và biến mất.

Léonore, đã hơi nhổm dậy để theo dõi tất cả các giai đoạn hệ trọng của cảnh tượng đó, ngã trở xuống gối nàng bất tỉnh.