Tam Huyện Não là đỉnh chính của Bát Thánh Sơn, một nhánh của dãy Thái Hành, độ cao chính xác so với mực nước biển là 1888 mét. Nơi đây vốn là tên thôn của một bản làng thung lũng sâu "gà gáy ba tỉnh", sau khi giải phóng vì bãi bỏ các tỉnh như Sát Cáp Nhĩ và Tùy Viễn, khái niệm địa lý "gà gáy ba tỉnh" không còn đúng với thực tế nữa. Thế nhưng hiện trạng địa lý "gà gáy ba huyện" vẫn tồn tại như xưa, hơn nữa tình cảm chất phác thật thà của người dân vẫn như cũ, cho nên Tam Huyện Não vẫn là Tam Huyện Não, không phải vì người Nhật đã đi, Bát Lộ Quân cũng vào thành, mà tất cả mọi thứ đều thay đổi. Đàn cừu vẫn thong thả gặm cỏ trên sườn đồi. Bà con chòm xóm vẫn nghèo khó suốt bao nhiêu năm. "Cây tin tức" từng thông báo cho lính quỷ Nhật Bản vào núi càn quét, nhắc nhở bà con mau chóng sơ tán vẫn sừng sững trên sống núi, hơn nữa đã lớn thành cây cổ thụ. Nó sẽ đời đời kiếp kiếp nói cho người dân núi biết, để bảo vệ sự tôn nghiêm của non sông đất nước này, tổ tiên đã vượt qua những năm tháng đan xen giữa máu và lửa ấy như thế nào.
Đứa trẻ chăn bò Vương Nhị Tiểu đã ra đi, nhưng tiếng hát của bài ca "Ca tụng cậu bé chăn bò Vương Nhị Tiểu" vẫn lưu lại trên những vách đá dựng đứng với tiếng vang kéo dài này. Vách đá dựng đứng của dãy Thái Hành nguy nga cũng vô cùng linh tính, rừng rậm của núi sinh ra vạn vật; bụng núi ủ nước suối ngọt ngào, nuôi dưỡng muôn loài.
Nhìn từ trên cao xuống đại thổ Trung Hoa, ngước nhìn cao nguyên Thanh Tạng, núi Côn Lôn nguy nga, Thiên Sơn và mấy dãy núi lớn nổi tiếng hoàn vũ cơ bản đều chạy theo hướng đông tây, từ đó hình thành nên bậc thềm cực thứ nhất trên bản đồ Trung Hoa, thế nên mới có những ván thơ hào sảng "Đại giang đông khứ" do đại văn hào Tô Đông Pha vung bút; mà duy chỉ có dãy Thái Hành là trải dài dọc ngang nam bắc, đầu gối lên sống lưng Yến Sơn, chân tắm dòng Hoàng Hà, hùng cứ phương bắc trong thế núi bôn phóng hổ gầm rồng ngâm, từ đó tạo hóa nên phong cảnh miền bắc vừa bốn mùa rõ rệt lại vừa phóng khoáng đại khí. Thế nên mới có câu thơ thiên cổ của thi tiên Lý Bạch: "Dục độ Hoàng Hà băng tái xuyên, tương đăng Thái Hành tuyết mãn sơn".
Thái Hành thiên hạ tích, Hạ Hà cửu tái hùng. Nếu nói tám trăm dặm Thái Hành là cột sống của Trung Hoa thần châu, vậy thì Tam Huyện Não - đỉnh chính của Bát Thánh Sơn nằm ở phía tây thung lũng bồn địa Hạ Hà khúc giữa Thái Hành chính là một đốt sống nhô lên.
Theo chế độ kể từ khi cải cách mở cửa bãi bỏ huyện sáp nhập trấn đến nay, Tam Huyện Não hiện tại là một thôn hành chính thuộc trấn La Môn, thành phố Hạ Hà. Các ngôi làng trong vùng sâu núi non đều nằm rải rác ở các khe trũng sườn đèo sống núi, cấu thành nên hơn hai trăm hộ dân của thôn hành chính Tam Huyện Não còn có ba thôn tự nhiên có địa mạch liên thông với nhau là Vọng Kinh Đài, Hồng Thổ Ao.
Do thời cổ đại và cận đại từng là nơi giao giáp của ba tỉnh, Tam Huyện Não này liền mang rất nhiều nét lịch sử. Hơn mười chổ di tích cổ xung quanh Bát Thánh Sơn như Thú Lợ Đài, Yểm Giá Câu, Thánh Hiền Động, Oa Hoàng Cung, Ngũ Thánh Tự, Quan Đế Miếu đều gắn liền với rất nhiều truyền thuyết kinh điển từ thời Tam Hoàng Cửu Đế, Thương Châu Tần Hán, Tùy Đường và Minh Thanh trở lại đây.
Những truyền thuyết dân gian đẹp đẽ và kinh điển này tồn tại dưới hình thức truyền miệng suốt mấy ngàn năm, nuôi dưỡng tâm hồn khô cạn của bao thế hệ dân sơn cù. Đương nhiên, không chỉ có những câu chuyện truyền thuyết đẹp đẽ, mà còn có cả di tích chiến tranh khốc liệt, đặc biệt là sự kiện Canh Tý thời nhà Thanh và chiến tranh Tấn Phụng thời kỳ Trung Hoa Dân Quốc, các cửa ải non sông quanh Bát Thánh Sơn đều trải qua vô số trận chiến khói lửa tẩy lễ. Thế nhưng khiến người dân sơn cù tự hào nhất vẫn là Đại chiến Bách Đoàn trong thời kỳ kháng chiến khó khăn nhất, đó là kinh điển câu chuyện chiến tranh huy hoàng nhất trong văn bản truyền miệng. Các vị tướng lĩnh cao cấp của Bát Lộ Quân như tổng tư lệnh Chu, tổng tư lệnh Bành, tư lệnh Nhiếp Vinh Trăn, tư lệnh Lưu Bá Thượng, chính ủy * từng tung hoành chiến đấu trên mảnh đất nóng bỏng này. Thời kỳ bước ngoặt của chiến tranh giải phóng, sau khi vượt sông Hoàng Hà, các nhà lãnh đạo trung ương như Chủ tịch Mao, Lưu Thiếu Cưu, Chu Ân Lai đi qua Ngũ Đài Sơn cũng chính từ vùng này đi bộ băng rừng, mới bước vào Tây Bách Lipo...
Đàn nhạn thu đã bay đi. Từ xưa đến nay, điều khiến người dân sơn cù đau đớn nhất vẫn là cuộc nội chiến toàn diện trong thời kỳ "*". Dành không nghe thấy tiếng súng tiếng pháo như Đại chiến Bách Đoàn, chỉ là nghe thấy một đợt tiếng hò hét "chiên giòn oanh tạc kẻ đi đường tư bản, đập nát phong tư tu, đại phá tứ cựu" từ chiếc loa phóng thanh lớn trên cột dây cao ở đại đội bộ, liền thấy hơn một trăm đứa trẻ trẻ tuổi đeo băng đỏ từ ngoài núi tới, nói đập là đập, một mạch đập phá nát bét tất cả di tích miếu mơ, thần tượng, bích họa xung quanh Bát Thánh Sơn này. Trực như một trận mưa đá lớn đột ngột ập tới, đi đến đâu không còn một viên ngói vỡ. Chỉ có một nơi di tích được may mắn sống sót, đó chính là tấm bia ranh giới đứng sừng sững trên đỉnh cao nhất của Tam Huyện Não. Tấm bia ranh giới này không phải là phái nổi dậy không muốn đập, mà là bọn họ đi vòng quanh tấm bia ranh giới vài lần rồi đành thất vọng bỏ đi, không có cách nào đập được.
Tấm bia ranh giới này quả thực có chút đặc biệt. Nó được đục phẳng mài bóng mặt đá dựa trên một trụ đá chống trời tự nhiên theo tọa độ địa lý, lại khắc lõm tên huyện hướng về phương vị của ba huyện. Bia ranh giới Tam Huyện Não trên cơ sở hơn một nửa do trời tạo hóa, đã thêm vào chút ít tâm huyết của bàn tay con người. Cho nên trải qua trăm năm phong vũ ăn mòn, sấm sét cuồng nợ, vẫn cứ sừng sững không di chuyển.
Thôn hành chính Tam Huyện Não, cũng vì thế mà có tên.
